{"id":3070,"date":"2016-06-27T06:56:53","date_gmt":"2016-06-27T04:56:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?p=3070"},"modified":"2016-06-27T06:57:37","modified_gmt":"2016-06-27T04:57:37","slug":"3070","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=3070","title":{"rendered":"Oser: Wolno\u015b\u0107 jest bezcenna"},"content":{"rendered":"<p>Dziewczyna z Hongkongu, kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142am dzi\u0119ki mediom spo\u0142eczno\u015bciowym, poprosi\u0142a mnie o napisanie kr\u00f3tkiego wst\u0119pu do czekaj\u0105cego na publikacj\u0119 zbioru zapisk\u00f3w z podr\u00f3\u017cy. \u201e<span lang=\"pl-PL\">Ksi\u0105\u017cka jest przede wszystkim o Tybecie \u2013 wyja\u015bni\u0142a. \u2013 Naprawd\u0119 kocham to miejsce, by\u0142am tam ju\u017c trzy razy. Jestem wdzi\u0119czna za twoje eseje, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 nam, przyjezdnym, spojrze\u0107 na Tybet inaczej i lepiej go zrozumie\u0107. Cz\u0119sto s\u0142ysz\u0119 dziwne opowie\u015bci o budz\u0105cych groz\u0119 Tybeta\u0144czykach, tymczasem ci, kt\u00f3rych sama spotka\u0142am, byli zawsze mili i u\u015bmiechni\u0119ci. Samospalenia stworzy\u0142y fa\u0142szywy obraz zagro\u017cenia i radykalizmu. Wsz\u0119dzie, przed i po <a href=\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/Tybet\/raport.php?raport_id=685\" target=\"_blank\">incydencie 14 marca<\/a>, lamowie i zwykli ludzie traktowali mnie bardzo dobrze. Ka\u017cdy, kto otrz\u0105\u015bnie si\u0119 z uprzedze\u0144 i nie s\u0142ucha plotek, szybko odkryje, \u017ce wszystkie te stereotypy s\u0105 wyssanymi z palca mitami\u201d. <\/span><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Przekona\u0142y mnie te s\u0142owa \u2013 a tak\u017ce poruszaj\u0105ce zdj\u0119cia z Indii i Nepalu (bo Wenwen opowiada i o nich).<\/p>\n<p>Oto, co dla niej napisa\u0142am:<\/p>\n<p>Indie, Nepal \u2013 dla mnie, Tybetanki, to s\u0142owa jak z dalekiego snu. Wiele lat temu wpad\u0142a mi w r\u0119ce gruba ksi\u0119ga zatytu\u0142owana \u201eNepal\u201d. Jeden z tych przewodnik\u00f3w, napisany, o ile dobrze pami\u0119tam, przez hipis\u00f3w, kt\u00f3rzy upodobali sobie to miejsce w latach siedemdziesi\u0105tych. Prze\u0142o\u017cono go z angielskiego na elegancki, tradycyjny chi\u0144ski. Zakocha\u0142am si\u0119 w tej ksi\u0105\u017cce, zw\u0142aszcza w przepi\u0119knych zdj\u0119ciach. Kartkowa\u0142am j\u0105 cz\u0119sto, wyobra\u017caj\u0105c sobie, \u017ce kiedy\u015b sama tam pojad\u0119 i z bedekerem w r\u0119ku odwiedz\u0119 wszystkie opisane w nim miejsca. Tak si\u0119 w tym zapami\u0119ta\u0142am, \u017ce nabra\u0142am irracjonalnego przekonania, i\u017c zaraz, wolna jak ptak, rusz\u0119 w drog\u0119. \u201eCa\u0142e moje pisanie \u2013 zanotowa\u0142am \u2013 jest poszukiwaniem s\u0142\u00f3w, ca\u0142e podr\u00f3\u017cowanie, szukaniem miejsc\u201d.<\/p>\n<p>Taka \u201ewolno\u015b\u0107\u201d bywa bardzo rzeczywista. Dla mieszka\u0144c\u00f3w tego kraju sprowadza si\u0119 do czego\u015b tak banalnego jak \u201epaszport\u201d. Cho\u0107 jednym wydaje si\u0119 on czym\u015b zupe\u0142nie zwyczajnym, dla drugich, przypisanych do kategorii \u201eTybeta\u0144czyk\u201d b\u0105d\u017a innej \u201egrupy etnicznej\u201d, jest odleg\u0142y bardziej ni\u017c niebo. Skoro tak przedstawia si\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107, mo\u017cemy tylko szuka\u0107 dobrych stron z\u0142ej sytuacji, co w przypadku egzotycznych podr\u00f3\u017cy oznacza pi\u0119kne sny. Na pocz\u0105tku 2012 roku tysi\u0105ce Tybeta\u0144czyk\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci bardzo ju\u017c s\u0119dziwych, zdoby\u0142y wreszcie wymarzone paszporty i uda\u0142y si\u0119 z nimi do ziemi \u015bwi\u0119tej, Bodh Gai, s\u0142ucha\u0107 nauk buddyjskich z ust Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy. Kr\u00f3tka chwila szcz\u0119\u015bcia, maj\u0105ca pocieszy\u0107 serca, na kt\u00f3rych wymuszono tyle kompromis\u00f3w. Niemniej zaraz po powrocie <a href=\"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/Tybet\/raport.php?raport_id=1565\" target=\"_blank\">dogoni\u0142 ich nieko\u0144cz\u0105cy si\u0119 koszmar<\/a> o imieniu rzeczywisto\u015b\u0107. Rozmawia\u0142am z wieloma staruszkami, kt\u00f3rzy opowiadali z p\u0142aczem o przeszukaniach, konfiskatach, zdejmowaniu odcisk\u00f3w palc\u00f3w, fotografowaniu pod ka\u017cdym mo\u017cliwym k\u0105tem, zamkni\u0119ciu, \u201estudiowaniu w grupach\u201d, praniu m\u00f3zg\u00f3w, pisaniu wymuszonych samokrytyk, pa\u015bmie upokorze\u0144. Na koniec wszystkim odebrano paszporty. Dzi\u015b nawet tych, kt\u00f3rym nie przesz\u0142o nigdy przez my\u015bl, \u017ce mogliby wybra\u0107 si\u0119 do Indii, dzieli od tego dokumentu bariera nast\u0119pnego \u017cywota.<\/p>\n<p>Kiedy wi\u0119c czytam \u201ePodr\u00f3\u017ce na jawie\u201d \u2013 c\u00f3\u017c za wspania\u0142y tytu\u0142! \u2013 jestem zafascynowana wolno\u015bci\u0105. Wenwen ma wolno\u015b\u0107 podr\u00f3\u017cowania, kt\u00f3rej ja nie mam \u2013 i daje mi j\u0105 poczu\u0107, korzysta\u0107 z niej za spraw\u0105 swych opis\u00f3w, a przez to doceni\u0107 jeszcze bardziej. To zapewne najwa\u017cniejsze, istotniejsze od wszystkiego.<\/p>\n<p>Dwa dni temu w kawiarni dobrego znajomego Shu Bobo (tak, tego samego, kt\u00f3ry otworzy\u0142 w Lhasie \u201eSpinn Cafe\u201d; jest z Hongkongu i m\u00f3wi po tybeta\u0144sku) spotka\u0142am par\u0119 jego ziomk\u00f3w. \u015aliczna dziewczyna \u2013 \u015bwietnie maluj\u0105ca i bardzo podobna do Wenwen \u2013 powiedzia\u0142a: \u201eJe\u015bli nie pojedziemy do Lhasy, je\u015bli nie zobaczymy Tybetu teraz, b\u0119dzie za p\u00f3\u017ano. Stopniowa zag\u0142ada tak pi\u0119knego miejsca doprowadza mnie do rozpaczy. I zaczynam my\u015ble\u0107 o domu \u2013 czy\u017c dzisiejszy Tybet nie jest jutrem Hongkongu?\u201d. Kiedy zobaczy\u0142am \u0142zy w oczach tej dziewczyny (nawet nie wiem, jak si\u0119 nazywa\u0142a), \u015bcisn\u0119\u0142o mi si\u0119 gard\u0142o. Musia\u0142am wsta\u0107 i wyj\u015b\u0107. Podnios\u0142am g\u0142ow\u0119 i spojrza\u0142am na niebieskie niebo z bia\u0142ymi ob\u0142okami, kt\u00f3re zostan\u0105 tu na zawsze. A potem opu\u015bci\u0142am wzrok na codzienn\u0105 krz\u0105tanin\u0119, t\u0119tni\u0105c\u0105 \u017cyciem i jednocze\u015bnie przemijaj\u0105c\u0105. Na wprost mnie sta\u0142o centrum handlowe z Wenzhou, nosz\u0105ce absurdaln\u0105 nazw\u0119 \u201eShenli Times Square\u201d. Jego gigantyczny cie\u0144 zdawa\u0142 si\u0119 po\u017cera\u0107 \u015bciel\u0105ce si\u0119 wok\u00f3\u0142 ruiny, kt\u00f3re by\u0142y kiedy\u015b majestatycznym klasztorem Szide.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Lhasa, 4 listopada 2013<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dziewczyna z Hongkongu, kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142am dzi\u0119ki mediom spo\u0142eczno\u015bciowym, poprosi\u0142a mnie o napisanie kr\u00f3tkiego wst\u0119pu do czekaj\u0105cego na publikacj\u0119 zbioru zapisk\u00f3w z podr\u00f3\u017cy. \u201eKsi\u0105\u017cka jest przede wszystkim o Tybecie \u2013 wyja\u015bni\u0142a. \u2013 Naprawd\u0119 kocham to miejsce, by\u0142am tam ju\u017c trzy razy. Jestem wdzi\u0119czna za twoje eseje, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 nam, przyjezdnym, spojrze\u0107 na Tybet inaczej i lepiej [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3071,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[31,29],"class_list":["post-3070","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-marginalizacja","tag-oser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3070","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3070"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3070\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3073,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3070\/revisions\/3073"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3071"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3070"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3070"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3070"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}