Znajomy spotka\u0142 si\u0119 niedawno z ziomkiem ze wschodu, niezmordowanie walcz\u0105cym o ochron\u0119 \u015brodowiska naturalnego na swoim terenie. Rozmowa o edukacji ekologicznej zrobi\u0142a na nim takie wra\u017cenie, \u017ce poprosi\u0142 mnie o opublikowanie opowie\u015bci kolegi.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u201eW zesz\u0142ym roku zorganizowa\u0142em \u00bbob\u00f3z ekologiczny\u00ab dla dzieciak\u00f3w, kt\u00f3re wracaj\u0105 na letnie wakacje ze szk\u00f3\u0142 w mie\u015bcie okr\u0119gowym i gdzie indziej. <\/span><\/p>\n Z regu\u0142y nie maj\u0105 nic do roboty, ca\u0142ymi dniami bawi\u0105 si\u0119 albo gapi\u0105 w telewizor. Znalaz\u0142em im wi\u0119c zaj\u0119cie. Powiedzia\u0142em, \u017ce pieni\u0105dze na czesne zawdzi\u0119czaj\u0105 jakom. \u017be ca\u0142e ich \u017cycie, wszystko, co maj\u0105 i kochaj\u0105, zaczyna si\u0119 w tym miejscu. Kiedy pozdaj\u0105 ostatnie egzaminy i p\u00f3jd\u0105 do pracy, rodzice zostan\u0105 tutaj, powinni wi\u0119c teraz nauczy\u0107 si\u0119 czego\u015b o ojcowi\u017anie.<\/p>\n Zaproponowa\u0142em im trzy dni w\u0142\u00f3cz\u0119gi, ch\u0142oni\u0119cia wszystkiego oczami, uszami i nosem. W czterech pi\u0119cioosobowych grupach, zapisywali si\u0119 we wsi. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest bardzo wielu ch\u0119tnych, ale mog\u0142em zabra\u0107 najwy\u017cej dwadzie\u015bcia os\u00f3b. Zg\u0142osili si\u0119 nie tylko uczniowie, tak\u017ce tacy, kt\u00f3rzy si\u0119 nigdzie nie ucz\u0105: dziewcz\u0119ta i ch\u0142opcy w wieku od trzynastu do dwudziestu pi\u0119ciu lat, z w\u0142asnymi namiotami. Dzisiejsza m\u0142odzie\u017c jest inna, maj\u0105 tatua\u017ce i tak dalej. Przebieranie ich w stroje ludowe by\u0142oby s\u0142abym pomys\u0142em. W\u0119drowali\u015bmy, s\u0142uchali\u015bmy muzyki, robili\u015bmy, co przysz\u0142o do g\u0142owy \u2013 cieszyli\u015bmy si\u0119 wolno\u015bci\u0105, cho\u0107 na \u0142\u0105kach, oczywi\u015bcie, nie jedli\u015bmy chi\u0144skich potraw, tylko lokalne produkty.<\/p>\n Tym, kt\u00f3rzy ucz\u0105 si\u0119 w mie\u015bcie, pierwszego dnia powiedzia\u0142em, \u017ce kiedy\u015b pewnie tu wr\u00f3c\u0105, a tym, co nie chodz\u0105 do szko\u0142y, \u017ce prawdopodobnie nigdy si\u0119 st\u0105d nie rusz\u0105, wi\u0119c lepiej, \u017ceby jedni i drudzy poznali cho\u0107 troch\u0119 nasze \u0142\u0105ki. Dzieci ze wsi nie ekscytowa\u0142y si\u0119 kwiatami i w przeciwie\u0144stwie do miastowych, zachowuj\u0105cych si\u0119 jak typowi tury\u015bci, nie pr\u00f3bowa\u0142y wszystkiego fotografowa\u0107. Po drodze pyta\u0142em: czy g\u0142azy maj\u0105 znaczenie religijne, czy g\u00f3ry nosz\u0105 jakie\u015b imiona? Przedstawia\u0142em, r\u00f3wnie\u017c fachowo, poszczeg\u00f3lne ro\u015bliny i trawy. To pokolenie nie zwraca uwagi na takie rzeczy, nie zna nazw \u2013 odkrywanie pi\u0119kna naszych \u0142\u0105k by\u0142o dla nich autentycznym prze\u017cyciem. Stara\u0142em si\u0119 nie zachowywa\u0107 jak nauczyciel, raczej \u0142azik, skracaj\u0105c dziel\u0105cy nas dystans. Wieczorami mieli\u015bmy najpierw rozmawia\u0107, potem \u015bpiewa\u0107 i ta\u0144czy\u0107 \u2013 ale na to drugie nie starczy\u0142o czasu, kt\u00f3ry poch\u0142on\u0119\u0142y gor\u0105ce dyskusje.<\/p>\n Nast\u0119pnego dnia zeszli\u015bmy z \u0142\u0105k i ruszyli\u015bmy w d\u00f3\u0142 rzeki, \u017ceby pomedytowa\u0107 o znaczeniu wody. Co nam niesie? Jak si\u0119 ma do naszego \u017cycia? Tu zdaje si\u0119 tryska\u0107 wsz\u0119dzie z ponad setki ma\u0142ych otwor\u00f3w w ziemi, ale czy mo\u017ce jej kiedy\u015b zabrakn\u0105\u0107? Ledwie dwie\u015bcie metr\u00f3w dalej w krystalicznej wodzie zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 stare torby, buty, majtki, wszelkiego rodzaju \u015bmieci. Dostrzega si\u0119 je dopiero, kiedy si\u0119 patrzy. Kto\u015b wykrzykn\u0105\u0142, \u017ce to niemo\u017cliwe, \u017ceby\u015bmy t\u0105 wod\u0105 nape\u0142niali miseczki ofiarne na o\u0142tarzach. Nieco dalej zacz\u0119li budowa\u0107 drog\u0119, ryj\u0105c wielkie dziury. I z tego robimy sobie codziennie herbat\u0119? Wieczorem nikt nawet nie wspomnia\u0142 o ta\u0144cach, dyskusja nie mia\u0142a ko\u0144ca.<\/p>\n Trzeciego dnia weszli\u015bmy na pastwiska. Nie patrzyli\u015bmy na traw\u0119 ani na wod\u0119, tylko na ludzi. Rozbili\u015bmy czarne we\u0142niane namioty, pytaj\u0105c, jak si\u0119 je robi, jak doi si\u0119 zwierz\u0119ta, jak powstaje mas\u0142o i ser. Nietrudno zrozumie\u0107 \u017cycie pasterzy, bo byli nimi nasi rodzice. Bardzo ciekawe okaza\u0142y si\u0119 koczownicze przys\u0142owia, skarbnica wiekowej m\u0105dro\u015bci.<\/p>\n Czwartego dnia wr\u00f3cili\u015bmy do wioski i zaprosili\u015bmy na rozmow\u0119 krewnych uczestnik\u00f3w w\u0142\u00f3cz\u0119gi. Wszyscy chcieli j\u0105 powt\u00f3rzy\u0107 za rok. Najzwyklejsza wycieczka obudzi\u0142a w nich ciekawo\u015b\u0107 i pragnienie chronienia ojczyzny. To najwa\u017cniejsza rzecz, nasza wi\u0119\u017a z ziemi\u0105, z wierzeniami, z rodzimymi ideami i warto\u015bciami. Kultur\u0105 i przyrod\u0105 pastwisk powinny interesowa\u0107 si\u0119 przede wszystkim dzieci koczownik\u00f3w. To ha\u0144ba, \u017ce nie wiedz\u0105, jak co si\u0119 nazywa, czemu s\u0142u\u017c\u0105 jaki i sk\u0105d bior\u0105 si\u0119 czarne namioty. Szko\u0142a w nich jest najlepszym pierwszym krokiem do program\u00f3w edukacyjnych, konferencji i szkole\u0144\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 15 sierpnia 2013<\/p>\n