Lhasa sta\u0142a si\u0119 gigantyczn\u0105 scen\u0105 do manipulowania histori\u0105 w imi\u0119 kszta\u0142towania tera\u017aniejszo\u015bci, w kt\u00f3rej po dachach naszych dom\u00f3w i \u015bwi\u0105ty\u0144 spaceruj\u0105 tajniacy (cz\u0119sto z tybeta\u0144skimi r\u00f3\u017ca\u0144cami w r\u0119kach). Cho\u0107 oprawcy uda\u0142o si\u0119 zd\u0142awi\u0107 nawet szept sprzeciwu, wszystko emanuje tu l\u0119kiem.<\/p>\n
<\/p>\n
O \u015bwicie wzi\u0119\u0142am aparat i posz\u0142am sfotografowa\u0107 atrap\u0119 Potali, kt\u00f3ra wyros\u0142a na drugim brzegu rzeki. Budynek, okrzykni\u0119ty przez w\u0142adze miasta i ca\u0142ego Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego \u201eprojektem numer jeden\u201d, jest wznoszon\u0105 dwadzie\u015bcia cztery godziny na dob\u0119 scen\u0105 jednej sztuki, megaprodukcji zatytu\u0142owanej \u201eKsi\u0119\u017cniczka Wencheng\u201d.<\/p>\n
Mit ksi\u0119\u017cniczki, w imi\u0119 pieni\u0105dza i polityki, sta\u0142 si\u0119 oficjalnym narz\u0119dziem prania m\u00f3zg\u00f3w. W dzie\u0142o \u201eprzywracania do \u017cycia dawnej \u015bwietno\u015bci\u201d zaprz\u0119gni\u0119to najnowocze\u015bniejsze technologie. Osi\u0105 tego przedsi\u0119wzi\u0119cia nie jest wszak blask dynastii Tang\u00f3w, tylko jak najbardziej wsp\u00f3\u0142czesny nacjonalizm: \u201echi\u0144ski sen\u201d ziszcza si\u0119 tu w planowej sinizacji.<\/p>\n
Bezprecedensowy projekt, kt\u00f3ry oficjalnie kosztowa\u0142 ju\u017c 750 milion\u00f3w yuan\u00f3w (ponad 390 milion\u00f3w z\u0142otych), bezustannie wizytuj\u0105 pielgrzymki aparatczyk\u00f3w. Sztuka, maj\u0105ca legitymizowa\u0107 chi\u0144skie panowanie nad Tybetem, jest niew\u0105tpliwie oczkiem w g\u0142owie partii.<\/p>\n
Nie tak dawno w\u0142adza zorganizowa\u0142a w Lhasie pierwsze \u201esympozjum o ksi\u0119\u017cniczce Wencheng\u201d, podczas kt\u00f3rego, wiem to z pewnego \u017ar\u00f3d\u0142a, regionalny departament turystyki przedstawi\u0142 plan stworzenia dedykowanych jej park\u00f3w i spektakli. Sproszono mn\u00f3stwo akademik\u00f3w, artyst\u00f3w i dziennikarzy, kt\u00f3rym powierzono opracowanie \u201enarracji\u201d, promuj\u0105cej \u201enarodow\u0105 jedno\u015b\u0107\u201d Tybeta\u0144czyk\u00f3w i Han\u00f3w.<\/p>\n
W premierowym spektaklu, czytam w rz\u0105dowej prasie, dwudziestego lipca, we\u017amie udzia\u0142 pi\u0119ciuset aktor\u00f3w. Wedle \u201eobywateli sieci\u201d bilet kosztuje \u015brednio 500 yuan\u00f3w (260 z\u0142otych).<\/p>\n
Partia tworzy mit, przypisuj\u0105c ksi\u0119\u017cniczce Wencheng liczne nienale\u017cne zas\u0142ugi: po pierwsze, zbudowanie (jakoby na jej cze\u015b\u0107) pa\u0142acu Potala przez kr\u00f3la Songcena Gampo, po drugie, po\u0142o\u017cenie podwalin buddyzmu tybeta\u0144skiego, po trzecie, nadanie \u015bwi\u0119tej g\u00f3rze imienia Bhumpa, po czwarte, wynalezienie <\/span>thanek<\/em>, naszych malowide\u0142 sakralnych, i wreszcie po pi\u0105te, upowszechnienie pozdrowienia \u201etaszi delek<\/em>\u201d. <\/span><\/p>\n Jak na d\u0142oni wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce celem tw\u00f3rc\u00f3w jest napisanie na nowo historii, co wymaga wymazania pami\u0119ci, a wraz z ni\u0105 kultury naszego narodu. Proces ten trwa od lat, teraz korzysta jednak z dobrodziejstw rozmachu w\u0142adzy i krzepko\u015bci gospodarki. Id\u0119 o zak\u0142ad, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci \u201ewycieczki zorganizowane\u201d b\u0119d\u0105 obowi\u0105zkowo zwo\u017cone do surogatu Potali na bombastyczne spektakle. Oto dzie\u0142o prawdziwego geniuszu: maszynka do propagandowego prania m\u00f3zg\u00f3w, kt\u00f3ra jednocze\u015bnie zarabia pieni\u0105dze.<\/p>\n \u201eWielu Han\u00f3w \u2013 pisa\u0142 przed laty Wang Lixiong w ksi\u0105\u017cce \u00bbPogrzeb przez powietrze\u00ab \u2013 patrzy na relacje chi\u0144sko-tybeta\u0144skie przez pryzmat mitu ksi\u0119\u017cniczki Wencheng i zdaje si\u0119 wierzy\u0107, \u017ce za\u015blubiny rodaczki z przedstawicielem innej kultury stanowi\u0105 dow\u00f3d chi\u0144skiej dominacji. To zupe\u0142nie niedorzeczne. Prawda jest taka, \u017ce w owym czasie Tybet by\u0142 pot\u0119g\u0105, kt\u00f3rej wp\u0142ywy si\u0119ga\u0142y Pamiru oraz innych tureckich i arabskich terytori\u00f3w na Zachodzie, obecnego Xinjiangu na p\u00f3\u0142nocy i Gansu w korytarzu Hebei. Na wschodzie okupowa\u0142 wielkie po\u0142acie chi\u0144skiego Sichuanu i Yunnanu. Tybeta\u0144czycy byli zdobywcami, zapuszczaj\u0105cymi si\u0119 daleko w g\u0142\u0105b \u015brodkowej Azji. Za\u0142o\u017cyciele dynastii Tang mieli korzenie tureckie i widzieli w ma\u0142\u017ce\u0144stwie z obcym spos\u00f3b na ug\u0142askanie s\u0105siada. Nietrudno zrozumie\u0107, \u017ce oddanie dziewczyny by\u0142o ta\u0144sze ni\u017c wystawienie armii. W pa\u0142acu roi\u0142o si\u0119 od c\u00f3rek, a cesarz nie \u017ceni\u0142 si\u0119 z w\u0142asnymi, tylko wybiera\u0142 po\u015br\u00f3d dziedziczek swego klanu. W czasach Tang\u00f3w wydano za obcych ponad pi\u0119tna\u015bcie ksi\u0119\u017cniczek. <\/span><\/p>\n Pisz\u0119 tu o nich, bowiem doskonale pokazuj\u0105, jak dalekie prawdy s\u0105 dzisiejsze rojenia. Z perspektywy historycznej oddanie obcym ksi\u0119\u017cniczki z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142o dowodem dominacji, niemniej wyolbrzymianie roli odegranej przez Wencheng sta\u0142o si\u0119 ju\u017c norm\u0105, jak gdyby kultura i cywilizacja nasta\u0142y w Tybecie dopiero z jej po\u015blubieniem przez tamtejszego kr\u00f3la. Ksi\u0119\u017cniczce przypisuje si\u0119 rozmaite dokonania, takie jak wynalezienie medycyny, promowanie sztuki, wzbogacenie kuchni, sprowadzenie warzyw oraz buddyzmu tybeta\u0144skiego.<\/p>\n Nawet je\u015bli jest w tym ziarno prawdy, rozdymanie go o\u015bmiesza narodowy etos. Twierdzenie, \u017ce \u015blub Chinki z cudzoziemcem zmieni\u0142 histori\u0119 \u015bwiata i stanowi dow\u00f3d odwiecznego braterstwa dw\u00f3ch nacji, jest bajk\u0105, kt\u00f3ra zwyczajnie nie wytrzymuje konfrontacji z rzeczywisto\u015bci\u0105\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 20 lipca 2013<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Lhasa sta\u0142a si\u0119 gigantyczn\u0105 scen\u0105 do manipulowania histori\u0105 w imi\u0119 kszta\u0142towania tera\u017aniejszo\u015bci, w kt\u00f3rej po dachach naszych dom\u00f3w i \u015bwi\u0105ty\u0144 spaceruj\u0105 tajniacy (cz\u0119sto z tybeta\u0144skimi r\u00f3\u017ca\u0144cami w r\u0119kach). Cho\u0107 oprawcy uda\u0142o si\u0119 zd\u0142awi\u0107 nawet szept sprzeciwu, wszystko emanuje tu l\u0119kiem.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3643,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[43,27,31],"class_list":["post-3642","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-agitprop","tag-historia","tag-marginalizacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3644,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3642\/revisions\/3644"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}