D\u0142uga i kr\u0119ta droga historii ludzko\u015bci dowodzi, \u017ce wszelki rozw\u00f3j zawdzi\u0119czamy my\u015blicielom i uczonym. Mamy te\u017c niezliczone przyk\u0142ady na to, jak ciasny, schematyczny tradycjonalizm oraz fanatyczne nakazy religijne d\u0142awi\u0142y cz\u0142owiecze aspiracje i wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Intelektualista pozostaje wierny swoim przekonaniom i nie boi si\u0119 m\u00f3wi\u0107 na g\u0142os, tak gdy depcz\u0105 czyj\u0105\u015b wiar\u0119, jak kiedy odbieraj\u0105 wolno\u015b\u0107.<\/p>\n
<\/p>\n
M\u0119drcy przewodzili bli\u017anim i znosili ciosy niesprawiedliwej w\u0142adzy, cz\u0119sto p\u0142ac\u0105c cen\u0119 najwy\u017csz\u0105, w ka\u017cdym czasie i miejscu. W imi\u0119 wolno\u015bci my\u015bli Budda porzuci\u0142 swe kr\u00f3lestwo i uda\u0142 si\u0119 na tu\u0142aczk\u0119. Jezus Chrystus odda\u0142 \u017cycie na krzy\u017cu, daj\u0105c \u015bwiadectwo prawdzie przeciw k\u0142amstwu. Hiszpa\u0144ska inkwizycja prze\u015bladowa\u0142a i pali\u0142a wolnomy\u015blnych. Sokrates musia\u0142 wypi\u0107 trucizn\u0119, bowiem s\u0142awi\u0142 pi\u00f3rem wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Tak wykuwa\u0142a si\u0119 i ros\u0142a nasza cywilizacja.<\/p>\n
Integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rozwoju rodzaju ludzkiego jest wsp\u00f3\u0142istnienie rozmaitych idei oraz wolno\u015bci ich g\u0142oszenia. Historia za\u015bwiadcza, \u017ce \u017caden krok z ciemno\u015bci ku \u015bwiat\u0142u nie dokona\u0142 si\u0119 inaczej. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i wolne s\u0142owo nieodmiennie kwestionowa\u0142a status quo i w\u0142adz\u0119, kt\u00f3ra przyznawa\u0142a sobie ideologiczny monopol. Kr\u00f3lowie i najwy\u017csi kap\u0142ani notorycznie za\u015b podporz\u0105dkowywali spo\u0142ecze\u0144stwa swoim nakazom i zachciankom, prze\u015bladuj\u0105c my\u015blicieli i knebluj\u0105c usta w imi\u0119 powi\u0119kszania w\u0142adzy.<\/p>\n
Historia jest jednak histori\u0105, wczorajsza mg\u0142a powoli znika ze wzg\u00f3rz. Powinni\u015bmy uczy\u0107 si\u0119 z niej nie zamordyzmu, lecz odwagi i sympatii wobec \u015bwie\u017cego powietrza wolno\u015bci oraz krytycznego my\u015blenia. Wiedz\u0105c z do\u015bwiadczenia, sk\u0105d bierze si\u0119 rozw\u00f3j, nale\u017ca\u0142oby pilnie szuka\u0107 nowej drogi, odpowiadaj\u0105cej wsp\u00f3\u0142czesnym warunkom. Je\u015bli znajomo\u015b\u0107 dziej\u00f3w zobowi\u0105zuje \u2013 to w\u0142a\u015bnie do tego.<\/p>\n
Podczas gdy \u015bwiat, przeszed\u0142szy wiele rewolucji i reform, stawia dzi\u015b na piedestale wolno\u015b\u0107 my\u015blenia i nowe idee, nasi \u201e\u015bwi\u0119ci mistrzowie\u201d z tytu\u0142ami Rinpocze, Tulku czy Khenpo patrz\u0105 wy\u0142\u0105cznie za siebie, trzymaj\u0105c si\u0119 kurczowo jedynie s\u0142usznego sposobu my\u015blenia i punktu widzenia. Gdzie to nas zaprowadzi? Czy jedna religia i ga\u0142\u0105\u017a wiedzy mog\u0105 zaspokoi\u0107 wszystkie potrzeby i rozwi\u0105za\u0107 ka\u017cdy problem naszego spo\u0142ecze\u0144stwa?<\/p>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 wielkich Lam\u00f3w \u2013 kt\u00f3rzy mog\u0105 sprawia\u0107 wra\u017cenie \u015bwi\u0105tobliwych, ale przy\u015bwiecaj\u0105 im zupe\u0142nie inne pobudki \u2013 upodoba\u0142a sobie brutalne propagowanie buddyzmu. Czy naprawd\u0119 daje si\u0119 to godzi\u0107 z wierno\u015bci\u0105 idei niestosowania przemocy? W jakim sensie nasi \u015bwi\u0119ci m\u0119\u017cowie interesuj\u0105 si\u0119 \u2013 w tym najtrudniejszym momencie w dziejach Tybetu \u2013 losem prostych rodak\u00f3w? Przykro mi, ale im d\u0142u\u017cej zadaj\u0119 sobie to pytanie, tym bardziej widz\u0119 grube ryby, zaj\u0119te za\u0142atwianiem swoich egoistycznych interes\u00f3w w imi\u0119 religii. Wszyscy te\u017c doskonale wiemy, co oznaczaj\u0105 ich truj\u0105ce wp\u0142ywy dla niezale\u017cnych uczonych i intelektualist\u00f3w. Ka\u017cdy, kto nie k\u0142ania si\u0119 w pas i nie s\u0142awi ich wiekopomnych \u201edokona\u0144\u201d, nara\u017ca si\u0119 na ostracyzm i powa\u017cne nieprzyjemno\u015bci. Trudno si\u0119 oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce ka\u017cdego, kto nie pada przed nimi na twarz, wszyscy ci Tulku najch\u0119tniej skazaliby na banicj\u0119.<\/p>\n
We\u017amy moje rodzinne Njito, gdzie grupa mnich\u00f3w i mniszek \u2013 rozumiej\u0105cych, \u017ce ruch spo\u0142eczny zaczyna si\u0119 od kroku jednostki \u2013 zorganizowa\u0142a konferencj\u0119 o propagowaniu buddyzmu (i prawdziwym praktykowaniu Dharmy) bez popadania w polityk\u0119 i klerykalizm, czym narazili si\u0119 Tulku Tenzinowi Dhargje, kt\u00f3ry ma tu w r\u0119ku ludzi, urz\u0119das\u00f3w i klasztory. Jego koteria bezzw\u0142ocznie okrzykn\u0119\u0142a tamtych \u201ewrogami religii\u201d i \u201emordercami filozofii\u201d. Mieszka\u0144com regionu tak skutecznie wyperswadowano udzia\u0142 w konferencji, \u017ce uczestniczyli w niej niemal wy\u0142\u0105cznie przyjezdni.<\/p>\n
I nie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na tym. Wkr\u00f3tce potem mieli\u015bmy ceremoni\u0119 \u2013 zd\u0105\u017cy\u0142y ju\u017c one nabra\u0107 charakteru dorocznego \u2013 sk\u0142adania \u015blub\u00f3w tak zwanych dziesi\u0119ciu cn\u00f3t<\/a> (nowych, innych ni\u017c te z buddyjskich ksi\u0105g<\/a>). Ludzie naszego Tulku, wspomaganego przez lokalnych w\u0142odarzy i establishment, zmusili przy okazji organizator\u00f3w nieszcz\u0119snej konferencji do publicznego wyznania b\u0142\u0119d\u00f3w i obiecania poprawy. Jeden mnich odm\u00f3wi\u0142 wyrzeczenia si\u0119 w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w i wolno\u015bci s\u0142owa, za co zwyczajnie wyrzucono go z klasztoru. I cudem tylko unikn\u0105\u0142 pobicia przez wsp\u00f3\u0142braci, oczadzia\u0142ych wyznawc\u00f3w Tulku.<\/p>\n P\u00f3\u017aniej Tulku zabra\u0142 si\u0119 za \u015bwieckich, zabraniaj\u0105c im czytania nowomodnych ksi\u0105\u017cek i zadawania si\u0119 z propagatorami nowoczesnych idei. Ludzi zmuszano \u2013 po\u0142ajankami i listami pasterskimi \u2013 do przechodzenia na dziesi\u0119\u0107 cn\u00f3t. Do ich propagowania pr\u00f3bowano zaprz\u0105c tak\u017ce duchownych z innych instytucji monastycznych zwi\u0105zanych z Tulku Tenzinem Dhargje, mi\u0119dzy innymi klasztoru Sera w Khamie. Tamtejsi duchowni odm\u00f3wili jednak, argumentuj\u0105c, \u017ce k\u0142\u00f3ci si\u0119 to z wizj\u0105 i nauczaniem Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy. Podni\u00f3s\u0142 si\u0119 straszny krzyk, ale po d\u0142ugich mediacjach ca\u0142ych rod\u00f3w, zostawiono ich chwilowo w spokoju.<\/p>\n Mamy XXI wiek. Ludzie na ca\u0142ym \u015bwiecie szukaj\u0105 nowych idei, buduj\u0105c globalne spo\u0142ecze\u0144stwo. Mordowanie wolno\u015bci my\u015blenia i s\u0142owa uniemo\u017cliwia rozw\u00f3j Tybetu i nie s\u0142u\u017cy zupe\u0142nie nikomu. Czy\u017c nie tak niszczy si\u0119 najskuteczniej spo\u0142eczn\u0105 harmoni\u0119?<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 4 listopada 2012<\/p>\n <\/p>\n Po kilku latach wpis z bloga Dziamjang Kji \u2013 popularnej artystki<\/a>, pisarki i dziennikarki<\/a> telewizyjnej, aresztowanej<\/a> w 2008 roku \u2013 pozostaje jednym z najgor\u0119cej dyskutowanych w tybeta\u0144skim internecie. Dziesi\u0119\u0107 \u201enowych cn\u00f3t\u201d: nie zarzyna\u0107 zwierz\u0105t i nie sprzedawa\u0107 mi\u0119sa<\/a>; nie rabowa\u0107 i nie kra\u015b\u0107; nie walczy\u0107 z u\u017cyciem broni; nie uprawia\u0107 prostytucji; nie sprzedawa\u0107 broni i opium; nie pali\u0107 opium i papieros\u00f3w; nie pi\u0107 alkoholu; nie uprawia\u0107 hazardu; nie polowa\u0107; nie nosi\u0107 zwierz\u0119cych sk\u00f3r ani futer.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" D\u0142uga i kr\u0119ta droga historii ludzko\u015bci dowodzi, \u017ce wszelki rozw\u00f3j zawdzi\u0119czamy my\u015blicielom i uczonym. Mamy te\u017c niezliczone przyk\u0142ady na to, jak ciasny, schematyczny tradycjonalizm oraz fanatyczne nakazy religijne d\u0142awi\u0142y cz\u0142owiecze aspiracje i wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Intelektualista pozostaje wierny swoim przekonaniom i nie boi si\u0119 m\u00f3wi\u0107 na g\u0142os, tak gdy depcz\u0105 czyj\u0105\u015b wiar\u0119, jak kiedy odbieraj\u0105 wolno\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3985,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[23,52,26],"class_list":["post-3984","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-buddyzm","tag-obyczaj","tag-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3984"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3984\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3988,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3984\/revisions\/3988"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}