12 lipca 2015<\/p>\n
Krewne, kt\u00f3re czekaj\u0105 w Chengdu na widzenie z Tulku Tenzinem Delkiem, otrzymuj\u0105 nagle wiadomo\u015b\u0107: \u201eA’an Zhaxi zmar\u0142<\/a> dzi\u015b po po\u0142udniu na skutek choroby\u201d. To wszystko, s\u0142owa wyja\u015bnienia.<\/p>\n <\/p>\n Domagaj\u0105ce si\u0119 widzenia kobiety \u2013 to m\u0142odsze siostry Rinpoczego: Sonam Dekji i Dolkar Lhamo. Mimo ci\u0105g\u0142ych pr\u00f3\u015bb nie widzia\u0142y go od czerwca 2013 roku. Wiedzia\u0142y tylko, \u017ce niesprawiedliwy wyrok i lata w wi\u0119zieniu zniszczy\u0142y mu zdrowie i zszarga\u0142y nerwy. I \u017ce pozosta\u0142 nieugi\u0119ty. Informowa\u0142y w\u0142adze, \u017ce brat choruje na serce i cierpi na nadci\u015bnienie. Wielokrotnie prosi\u0142y o pozwolenie na zabranie go do normalnego szpitala, ale nie otrzyma\u0142y \u017cadnej odpowiedzi.<\/p>\n Za to 2 lipca uzyska\u0142y zgod\u0119 na przyjazd do Chengdu. Zamiast widzenia dziesi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej dosta\u0142y straszn\u0105 wiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n <\/p>\n 13 lipca 2015<\/p>\n Informacja o \u015bmierci Tenzina Delka Rinpoczego wstrz\u0105sa po\u0142udniowym Khamem. W po\u0142udnie tysi\u0105ce Tybeta\u0144czyk\u00f3w z okr\u0119gu Njagczu zbieraj\u0105 si\u0119 przed siedzib\u0105 w\u0142adz w miasteczku Horlung. Krzycz\u0105, p\u0142acz\u0105, domagaj\u0105 si\u0119 wyja\u015bnie\u0144 i wydania cia\u0142a zmar\u0142ego. Aparatczycy wzywaj\u0105 paramilitarn\u0105 policj\u0119, kt\u00f3ra strzela na postrach i rani kilkana\u015bcie os\u00f3b. Wprowadzaj\u0105 \u201enadzwyczajne \u015brodki bezpiecze\u0144stwa\u201d: odcinaj\u0105 telefony, blokuj\u0105 g\u0142\u00f3wne drogi.<\/p>\n W Chengdu krewni id\u0105 pod wi\u0119zienie, siadaj\u0105 i p\u0142acz\u0105 pod bram\u0105. Protestuj\u0105 w ciszy. Niekt\u00f3rzy s\u0105 a\u017c z Lithangu.<\/p>\n <\/p>\n 14 lipca 2015<\/p>\n Na wie\u015b\u0107 o \u015bmierci Tenzina Delka Rinpoczego tybeta\u0144ska diaspora organizuje demonstracje na ca\u0142ym \u015bwiecie, \u017c\u0105da przeprowadzenia przez Pekin dochodzenia i podania przyczyny zgonu do wiadomo\u015bci publicznej. Media cytuj\u0105 pana Hamiltona, kt\u00f3ry przewodniczy Grupie Tybeta\u0144skiej w brytyjskim parlamencie: \u201eW tej sprawie Chiny by\u0142y g\u0142uche na g\u0142os spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, zdepta\u0142y powszechnie przyj\u0119te standardy post\u0119powania s\u0105dowego, mimo ci\u0119\u017ckiej choroby odm\u00f3wi\u0142y zwolnienia warunkowego \u2013 i teraz maj\u0105 krew na r\u0119kach\u201d.<\/p>\n O sprawie jako pierwsze informuj\u0105 Reuters i Associated Press, potem BBC, <\/span>New York Times<\/em>, G\u0142os Ameryki, Radio Wolna Azja. Zagraniczne media powielaj\u0105 jednak informacj\u0119 organizacji Human Rights Watch, kt\u00f3ra poda\u0142a, \u017ce w 2005 roku kar\u0119 Tulku Tenzina Delka z\u0142agodzono do dwudziestu lat pozbawienia wolno\u015bci. To nieprawda! <\/span><\/p>\n Wyroku Rinpoczego nigdy nie z\u0142agodzono! Po\u015bredni s\u0105d ludowy prefektury Kardze skaza\u0142 go 2 grudnia 2002 roku na \u015bmier\u0107 za \u201eorganizowanie atak\u00f3w terrorystycznych i separatystyczne pod\u017ceganie\u201d. Wykonanie kary zawieszono na dwa lata. Wy\u017cszy s\u0105d ludowy prowincji Sichuan 25 stycznia 2005 roku zmieni\u0142 ten wyrok na do\u017cywotnie pozbawienie wolno\u015bci oraz \u201epraw politycznych\u201d. Nigdy go nie z\u0142agodzono. To by\u0142o do\u017cywocie! Co \u0142atwo sprawdzi\u0107 w archiwach agencji Xinhua.<\/p>\n Pisz\u0119 na blogu i w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych: \u201ePilne! Wyroku Tenzina Delka Rinpoczego nigdy nie z\u0142agodzono!\u201d, i zaczynam zbiera\u0107 materia\u0142y do ksi\u0105\u017cki o nim. Artyku\u0142y, notatki, zdj\u0119cia, wywiady, petycje ziomk\u00f3w i dzienniki adwokat\u00f3w z trzynastu d\u0142ugich lat \u2013 ponad sto tysi\u0119cy s\u0142\u00f3w. Wy\u015bl\u0119 to wydawnictwu na Tajwanie. Przynajmniej mog\u0119 co\u015b robi\u0107 dla uczczenia pami\u0119ci Rinpoczego.<\/p>\n <\/p>\n 15 lipca 2015<\/p>\n Przed wi\u0119zieniem <\/span>Chuandong (oficjalnie: \u201eZak\u0142ad karny nr 3 prowincji Sichuan\u201d) siedzi ju\u017c t\u0142um Tybeta\u0144czyk\u00f3w z Lithangu. Chc\u0105 po raz ostatni zobaczy\u0107 Tenzina Delka Rinpoczego i zabra\u0107 cia\u0142o, \u017ceby odprawi\u0107 tradycyjny tybeta\u0144ski pogrzeb. Kierownik Departamentu Prawnego wzywa urz\u0119dnik\u00f3w Njagczu, Lithangu oraz Kardze i od r\u0119ki odmawia, nie zgadzaj\u0105c si\u0119 na nic. Zw\u0142oki zostan\u0105 skremowane. Nie podadz\u0105 te\u017c przyczyny zgonu, \u0142ami\u0105c w ten spos\u00f3b przepisy, nakazuj\u0105ce przeprowadzenie sekcji, kiedy skazany umiera z powodu choroby. W mi\u0119dzyczasie w\u0142adze lokalne \u015bci\u0105gaj\u0105 uzbrojonych po z\u0119by \u017co\u0142nierzy paramilitarnej policji, kt\u00f3rzy otaczaj\u0105 kordonem pogr\u0105\u017conych w ciszy demonstrant\u00f3w. <\/span><\/p>\n Tybeta\u0144czycy nie pozostawiaj\u0105 z\u0142udze\u0144 \u2013 je\u017celi nie zobacz\u0105 Tenzina Delka, uznaj\u0105, \u017ce zosta\u0142 zabity.<\/p>\n Siostry Rinpoczego zostaj\u0105 wpuszczone za mur. Pokazuj\u0105 im nagrania z wi\u0119ziennych kamer. Rankiem 12 lipca Tenzin Delek mia\u0142 wygl\u0105da\u0107 zupe\u0142nie normalnie. Zas\u0142ab\u0142 nagle, po \u015bniadaniu. Komendantura informuje, \u017ce zmar\u0142 o czternastej, p\u00f3\u017aniej podaj\u0105, \u017ce o szesnastej. Czyli nie wiadomo, kiedy. Krewnych, co z kolei ustali\u0107 bardzo \u0142atwo, powiadomiono o dwudziestej drugiej.<\/p>\n Dziennikarz Reutersa pyta mnie, dlaczego Tybeta\u0144czycy domagaj\u0105 si\u0119 wydania zw\u0142ok. \u201ePoniewa\u017c nasza kultura \u2013 odpowiadam \u2013 wymaga tradycyjnego pogrzebu, a \u017ce Tenzin Delek by\u0142 Rinpoczem, inkarnowanym lam\u0105, tak\u017ce rozbudowanych ceremonii. Nieodprawienie ich by\u0142oby: raz, oznak\u0105 braku szacunku; dwa, przeszkod\u0105 w odrodzeniu Rinpoczego; i trzy, ciosem dla jego uczni\u00f3w\u201d. \u201eJak Tybeta\u0144czycy \u2013 pada kolejne pytanie \u2013 zinterpretuj\u0105 niewydanie cia\u0142a?\u201d. \u201eWi\u0119kszo\u015b\u0107 natychmiast uzna to za dow\u00f3d, \u017ce Rinpocze nie zmar\u0142 \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105. \u017be zosta\u0142 zabity\u201d.<\/p>\n Tybeta\u0144czycy (w tym krewni Rinpoczego), siedz\u0105cy pod wi\u0119zienn\u0105 bram\u0105, zostaj\u0105 skierowani do hoteli. W policyjnej asy\u015bcie.<\/p>\n Protestuj\u0105cy, kt\u00f3rzy odnie\u015bli rany dwa dni temu, s\u0105 ju\u017c w szpitalach w Chengdu. Udaje mi si\u0119 zdoby\u0107 kilka zdj\u0119\u0107 oraz dziesi\u0119\u0107 z pi\u0119tnastu imion: Ceten Ani, Ceten Gege, Kheczo, \u0141angmo, Deczen Dekji, Deczen Langda, Ani, Dengpe, Dorbu, Adorbu.<\/p>\n Znajduj\u0119 w internecie znowelizowane przepisy, wyliczaj\u0105ce czynno\u015bci, kt\u00f3re podejmuje si\u0119 po zgonie skazanego za kratami.<\/p>\n Artyku\u0142 pi\u0105ty \u2013 bezzw\u0142oczne powiadomienie rodziny.<\/p>\n Artyku\u0142 dziewi\u0105ty, paragraf drugi \u2013 je\u015bli wyja\u015bnienia wi\u0119ziennych lekarzy budz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci bliskich, mog\u0105 je zg\u0142osi\u0107 prokuraturze, kt\u00f3ra bezzw\u0142ocznie zarz\u0105dza sekcj\u0119 zw\u0142ok.<\/p>\n Artyku\u0142 czternasty \u2013 je\u017celi krewni nie s\u0105 usatysfakcjonowani wynikami prokuratorskiego dochodzenia, maj\u0105 trzy dni na z\u0142o\u017cenie pisemnego za\u017calenia. Je\u015bli nie pomo\u017ce i to, mog\u0105 si\u0119 odwo\u0142a\u0107 do wy\u017cszej instancji, kt\u00f3ra bezzw\u0142ocznie wszczyna \u015bledztwo i informuje o jego wynikach wnioskodawc\u00f3w oraz zak\u0142ad karny.<\/p>\n Artyku\u0142 szesnasty \u2013 po ustaleniu przyczyny \u015bmierci zak\u0142ad karny sporz\u0105dza akt zgonu.<\/p>\n Artyku\u0142 dziewi\u0119tnasty \u2013 pi\u0119tna\u015bcie dni po ustaleniu przyczyny zgonu zw\u0142oki zostaj\u0105 skremowane. Bliscy, kt\u00f3rzy chc\u0105 op\u00f3\u017ani\u0107 kremacj\u0119, musz\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do komendantury wi\u0119zienia. Ta decyduje na podstawie wagi okoliczno\u015bci, ale mo\u017ce przetrzyma\u0107 zw\u0142oki co najwy\u017cej dziesi\u0119\u0107 dni.<\/p>\n Artyku\u0142 dwudziesty \u2013 komendantura powiadamia bliskich o czasie oraz miejscu i musi wyrazi\u0107 zgod\u0119 na ich udzia\u0142 w kremacji.<\/p>\n Artyku\u0142 dwudziesty pierwszy \u2013 po kremacji bliscy podpisuj\u0105 protok\u00f3\u0142, co upowa\u017cnia ich do zabrania proch\u00f3w.<\/p>\n Artyku\u0142 dwudziesty czwarty \u2013 je\u015bli zmar\u0142y nale\u017cy do mniejszo\u015bci etnicznej, powinno si\u0119 uwzgl\u0119dni\u0107 jej tradycje i obyczaje pogrzebowe.<\/p>\n <\/p>\n 16 lipca 2015<\/p>\n O si\u00f3dmej czasu peki\u0144skiego \u2013 wbrew bliskim, na kt\u00f3rych pro\u015bby w\u0142adze s\u0105 zupe\u0142nie g\u0142uche \u2013 Tenzin Delek Rinpocze zostaje skremowany w wi\u0119zieniu. Komendantura informuje po prostu, \u017ce decyzja jest nieodwo\u0142alna.<\/p>\n O pierwszej w nocy do wi\u0119zienia wpuszczonych zostaje osiemnastu mnich\u00f3w (w tym dw\u00f3ch lam\u00f3w), \u017ceby umy\u0107 i ubra\u0107 zw\u0142oki, recytuj\u0105c buddyjskie modlitwy. Potem zezwala si\u0119 na zobaczenie zmar\u0142ego czternastu krewnym. Po drodze widz\u0105 unosz\u0105ce si\u0119 w niebo chmury: dla buddyst\u00f3w \u2013 znak.<\/p>\n Miejsce, w kt\u00f3rym przetrzymywano Tenzina Delka Rinpoczego, okazuje si\u0119 tajnym wi\u0119zieniem, oddalonym o pi\u0119\u0107, sze\u015b\u0107 kilometr\u00f3w od zak\u0142adu karnego Chuandong. Za bram\u0105 dostrzegaj\u0105 policyjne pojazdy, uzbrojonych \u017co\u0142nierzy i setki mundurowych policjant\u00f3w. Wszystko to sprawia wra\u017cenie jakiej\u015b szczeg\u00f3lnej gotowo\u015bci bojowej. Mnisi i krewni s\u0105 wielokrotnie przeszukiwani. Nie wolno im zabra\u0107 aparat\u00f3w fotograficznych ani telefon\u00f3w.<\/p>\n Cela Rinpoczego stoi na skale. Jest stara, zaniedbana i bardzo ma\u0142a. Przypomina loch. R\u00f3wnie biedne wydaje si\u0119 jego ubranie i kilka przedmiot\u00f3w osobistego u\u017cytku.<\/p>\n \u015awiadkowie twierdz\u0105, \u017ce wargi i paznokcie Rinpoczego by\u0142y czarne. Uznaj\u0105 to za bardzo podejrzane.<\/p>\n Tajne wi\u0119zienie posiada w\u0142asne krematorium i obywa si\u0119 bez pomocy z zewn\u0105trz. Tenzin Delek Rinpocze zostaje spalony na miejscu razem z ca\u0142ym swoim dobytkiem. Do krematorium wpuszczaj\u0105 tylko dw\u00f3ch lam\u00f3w i dwie osoby z rodziny.<\/p>\n Komendantura zgadza si\u0119 na wydanie proch\u00f3w, ale nie przedstawia wynik\u00f3w sekcji. Nikt te\u017c nie podsuwa krewnym \u017cadnego dokumentu do podpisania.<\/p>\n W\u0142a\u015bciwie nie wiadomo, czy bliskim przekazano prochy zmar\u0142ego. R\u00f3wnie dobrze mog\u0142y zosta\u0107 podmienione. Ci, kt\u00f3rych nie wpuszczono do krematorium, czekaj\u0105 w Chengdu na wiadomo\u015bci z domu.<\/p>\n Wczoraj kazano Tybeta\u0144czykom rozej\u015b\u0107 si\u0119 spod wi\u0119zienia. Nie mog\u0105 si\u0119 dodzwoni\u0107 do Lithangu i Njagczu, kt\u00f3re odci\u0119to od \u015bwiata.<\/p>\n M\u0142odsza siostra Rinpoczego, Dolkar napisa\u0142a \u201ePodanie\u201d do komendantury:<\/p>\n \u201eW zwi\u0105zku z odpowiedziami na nasze pytania, dotycz\u0105ce \u015bmierci A’ana Zhaxi, mamy nast\u0119puj\u0105ce zastrze\u017cenia: <\/span><\/p>\n 1. Kiedy pokazywano nam dzi\u015b w komendanturze r\u00f3\u017cne dokumenty, poprosili\u015bmy o kopi\u0119 raportu lekarskiego. Obieca\u0142 nam j\u0105 urz\u0119dnik o nazwisku Huang, ale po po\u0142udniu decyzj\u0119 zmieniono i dokumentu nie otrzymali\u015bmy.<\/p>\n 2. Nie pozwolono nam zabra\u0107 zw\u0142ok. Podejrzewamy, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za zgon spoczywa na zak\u0142adzie karnym. Jakie przepisy zabraniaj\u0105 zabrania zw\u0142ok do domu? Prosimy o wyja\u015bnienie.<\/p>\n 3. Je\u017celi komendantura nie poda przyczyny \u015bmierci Tenzina Delka Rinpoczego, poprosimy o przyjrzenie si\u0119 tej sprawie dziennikarzy i innych ekspert\u00f3w. Je\u015bli pozwoli si\u0119 nam zabra\u0107 zw\u0142oki, nie b\u0119dziemy do tego wraca\u0107. I my, i wierni najbardziej pragniemy w\u0142a\u015bnie tego.<\/p>\n 4. Dlaczego komendantura nie powiadomi\u0142a nas od razu o \u015bmierci Tenzina Delka Rinpoczego? Co wi\u0119cej, najpierw m\u00f3wiono nam, \u017ce zmar\u0142 o czternastej, potem, \u017ce o szesnastej.<\/p>\n 5. W komendanturze powiedziano nam, \u017ce je\u015bli nie p\u00f3jdziemy zobaczy\u0107 cia\u0142a, i tak zostanie skremowane o wyznaczonej godzinie. Jakie przepisy reguluj\u0105 palenie zw\u0142ok os\u00f3b, kt\u00f3rych przyczyna \u015bmierci pozostaje nieznana?<\/p>\n Wyja\u015bnienie<\/p>\n Co do punktu pierwszego: artyku\u0142 55 ustawy o wi\u0119ziennictwie stanowi, \u017ce zak\u0142ad karny sporz\u0105dza raport medyczny, je\u015bli osadzony zmar\u0142 z powodu choroby. Wed\u0142ug znowelizowanych przepis\u00f3w dotycz\u0105cych \u015bmierci osadzonych (artyku\u0142 16), po ustaleniu przyczyny zak\u0142ad karny sporz\u0105dza akt zgonu.<\/p>\n Co do punktu drugiego: artyku\u0142 24 wspomnianych przepis\u00f3w stanowi, \u017ce je\u015bli zmar\u0142y nale\u017cy do mniejszo\u015bci etnicznej, powinno si\u0119 uwzgl\u0119dni\u0107 jej tradycje i obyczaje pogrzebowe. A’an Zhaxi by\u0142 Tybeta\u0144czykiem i opu\u015bci\u0142 dom rodzinny, \u017ceby zosta\u0107 mnichem. Zwracamy si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o uszanowanie naszych obyczaj\u00f3w i zezwolenie rodzinie oraz wiernym na odprawienie tradycyjnego obrz\u0105dku.<\/p>\n Co do punktu trzeciego: artyku\u0142 9 m\u00f3wi, \u017ce je\u015bli wyja\u015bnienia wi\u0119ziennych lekarzy budz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci bliskich, ci mog\u0105 zg\u0142osi\u0107 je prokuraturze, kt\u00f3ra bezzw\u0142ocznie zarz\u0105dza sekcj\u0119 zw\u0142ok. Jako krewni prosimy o przeprowadzenie dochodzenia prokuratur\u0119 ludow\u0105 szczebla prowincji.<\/p>\n Co do punktu czwartego: artyku\u0142 5 nakazuje bezzw\u0142oczne powiadomienie rodziny osadzonego, kt\u00f3ry zmar\u0142 w zak\u0142adzie karnym. W naszym przypadku obowi\u0105zku tego nie dope\u0142niono.<\/p>\n Co do punktu pi\u0105tego: wed\u0142ug artyku\u0142u 19 zw\u0142oki zostaj\u0105 skremowane pi\u0119tna\u015bcie dni po ustaleniu przyczyny zgonu. Bliscy, kt\u00f3rzy chc\u0105 op\u00f3\u017ani\u0107 kremacj\u0119, musz\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do komendantury wi\u0119zienia. Ta decyduje na podstawie wagi okoliczno\u015bci, ale mo\u017ce przetrzyma\u0107 zw\u0142oki co najwy\u017cej dziesi\u0119\u0107 dni. Jako krewni stanowczo sprzeciwiamy si\u0119 pospiesznej kremacji i prosimy o jej od\u0142o\u017cenie\u201d.<\/p>\n Bliscy Tenzina Delka Rinpoczego p\u0142acz\u0105 i b\u0142agaj\u0105. Chc\u0105 zna\u0107 prawd\u0119 o jego \u015bmierci. Przypominaj\u0105, \u017ce ju\u017c pi\u0119\u0107 lat temu zabiegali o zezwolenie mu na podj\u0119cie leczenia. Cytuj\u0105: \u201ekomendantura wi\u0119zienia powiadomi\u0142a nas, \u017ce zapewni\u0142a Tenzinowi Delkowi dost\u0119p do leczenia. Wyja\u015bniono nam przy tym, \u017ce cierpi on na nadci\u015bnienie, co w ka\u017cdej chwili mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 przyczyn\u0105 \u015bmiertelnej choroby. W zwi\u0105zku z tym poproszono nas o skr\u00f3cenie odwiedzin, nierozmawianie o rodzinnych stronach oraz doniesieniach zagranicznych medi\u00f3w. (…) Sam Tenzin Delek powiedzia\u0142, \u017ce czuje si\u0119 dobrze i nic mu nie dolega. Informacje komendantury o jego powa\u017cnych przypad\u0142o\u015bciach napawaj\u0105 nas wi\u0119c najwy\u017cszym niepokojem. Jakie pobudki stoj\u0105 za ostrze\u017ceniami o \u015bmiertelnej chorobie? A je\u015bli kto\u015b zamierza wyrz\u0105dzi\u0107 mu krzywd\u0119 i zawczasu przygotowuje pod to grunt?\u201d.<\/p>\n Human Rights Watch i Reuters, a po nich tak\u017ce <\/span>New York Times<\/em> (w wersji angielskiej i chi\u0144skiej) dementuj\u0105 swoje doniesienia o z\u0142agodzeniu kary Rinpoczego do dwudziestu lat pozbawienia wolno\u015bci. <\/span><\/p>\n <\/p>\n 17 lipca 2015<\/p>\n O \u00f3smej rano esbecy z Lithangu w prefekturze Kardze wchodz\u0105 do hotelu w Chengdu i zabieraj\u0105 z pokoju m\u0142odsz\u0105 siostr\u0119 oraz siostrzenic\u0119 Rinpoczego, oskar\u017caj\u0105c je o podburzanie do protest\u00f3w na tle religijnym. Siostra nazywa si\u0119 (pe\u0142ne imi\u0119) Dolkar Lhamo i ma pi\u0119\u0107dziesi\u0105t dwa lata, a jej dwudziestopi\u0119cioletnia c\u00f3rka \u2013 Nima Lhamo.<\/p>\n Od czasu kremacji nie ma kontaktu z obecnymi na niej czterema Tybeta\u0144czykami. Pierwsze \u2013 straszne \u2013 wiadomo\u015bci przekazuj\u0105 dopiero wieczorem. Odebrano im urn\u0119 z prochami.<\/p>\n Po kremacji w\u0142adze przekaza\u0142y prochy czterem czekaj\u0105cym na to Tybeta\u0144czykom. Wracali do domu w asy\u015bcie policjant\u00f3w, kt\u00f3rzy kazali im przenocowa\u0107 w Czagzamie. Wieczorem w hotelu zjawili si\u0119 aparatczycy szczebla prowincji Sichuan i okr\u0119gu Njagczu, kt\u00f3rzy powiadomili funkcjonariuszy, \u017ce \u201eprze\u0142o\u017ceni\u201d kazali wsypa\u0107 prochy do rzeki. Cho\u0107 Tybeta\u0144czycy b\u0142agali na kolanach, wycelowano w nich bro\u0144 i zabrano urn\u0119. Trudno opisa\u0107 ich rozpacz.<\/p>\n Lithang i Njagczu s\u0105 ca\u0142kowicie odci\u0119te od \u015bwiata. Rankiem pojawi\u0142y si\u0119 jednak informacje, \u017ce dosz\u0142o tam do protest\u00f3w. Nie wiemy, jak je st\u0142umiono. Do g\u0142\u00f3wnego klasztoru Rinpoczego w Horlungu \u015bci\u0105gni\u0119to niezliczonych \u017co\u0142dak\u00f3w, kt\u00f3rzy nie pozwalaj\u0105 mnichom opuszcza\u0107 cel ani nawet pali\u0107 lampek.<\/p>\n <\/p>\n 18 lipca 2015<\/p>\n W Horlungu wci\u0105\u017c stan wojenny. Nie bardzo wiadomo, co dzieje si\u0119 gdzie indziej.<\/p>\n Nieprawdopodobna historia o odebraniu proch\u00f3w niestety okazuje si\u0119 prawdziwa. Nie wiadomo natomiast, czy aparatczycy rzeczywi\u015bcie wrzucili je do rzeki. Na pewno wyrwali urn\u0119 p\u0142acz\u0105cym ludziom i wyszli bez s\u0142owa.<\/p>\n Nie wiadomo te\u017c, co dzieje si\u0119 z siostr\u0105 i jej c\u00f3rk\u0105. Jaki\u015b esbek dzwoni do syna i m\u00f3wi, \u017ce zostan\u0105 zwolnione po pi\u0119ciu dniach. Nie wiadomo, czy po prostu nie \u0142\u017ce.<\/p>\n \u201eB\u0119d\u0105 ci\u0119 pr\u00f3bowali zniszczy\u0107 nawet w grobie \u2013 pisa\u0142 Francuz Claude Mouchard \u2013 aby nikt si\u0119 nie dowiedzia\u0142, \u017ce kiedykolwiek chodzi\u0142e\u015b po tej ziemi. Najwa\u017cniejszym zadaniem pa\u0144stwa terroru jest zacieranie \u015blad\u00f3w, zw\u0142aszcza masakr i ofiar\u201d. S\u0142owa \u015bwiadk\u00f3w uwa\u017ca\u0142 za\u015b za \u201enagrobki z powietrza, kt\u00f3re wisz\u0105 wysoko w przestrzeni i ukazuj\u0105 si\u0119, ilekro\u0107 kto\u015b wspomni bezimienn\u0105 \u015bmier\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n <\/p>\n 19 lipca 2015<\/p>\n Wczoraj nad spraw\u0105 Tulku Tenzina Delka pochyli\u0142a si\u0119 Chi\u0144ska Agencja Informacyjna.<\/p>\n \u201eA’an Zhaxi (mnich z Sichuanu poza granicami Tybetu nazywany r\u00f3wnie\u017c Tenzinem Delkiem) 12 lipca zmar\u0142 w wi\u0119zieniu z powodu choroby. <\/span><\/p>\n A’an Zhaxi urodzi\u0142 si\u0119 w 1950 roku w wiosce Degu, w okr\u0119gu Lithang prefektury Kardze. Wst\u0105pi\u0142 do klasztoru Chongxi. Zosta\u0142 oskar\u017cony o pod\u017ceganie do pod\u0142o\u017cenia bomb, kt\u00f3re w latach 2000-2002 spowodowa\u0142y obra\u017cenia i \u015bmier\u0107 wielu os\u00f3b w Chengdu.<\/p>\n W styczniu 2003 roku po\u015bredni s\u0105d ludowy w Kardze skaza\u0142 go na kar\u0119 \u015bmierci, kt\u00f3rej wykonanie zawieszono na dwa lata. W styczniu 2005 roku zamieniono j\u0105 na do\u017cywotnie pozbawienie wolno\u015bci.<\/p>\n Ustalono, \u017ce A’an Zhaxi dosta\u0142 duszno\u015bci podczas po\u0142udniowej drzemki 12 lipca. Pierwszej pomocy udzielili mu lekarze wi\u0119zienni, a nast\u0119pnie pogotowie przewioz\u0142o go na oddzia\u0142 intensywnej opieki medycznej szpitala okr\u0119gowego w Dazhou, gdzie o godzinie 16:05 stwierdzono zgon.<\/p>\n Zgodnie z prawem 15 lipca komendantura wi\u0119zienia powiadomi\u0142a krewnych o okoliczno\u015bciach zgonu, a prokuratura okr\u0119gowa przekaza\u0142a im wymagane wyniki dochodzenia.<\/p>\n A’an Zhaxi cierpia\u0142 na nadci\u015bnienie i chorob\u0119 wie\u0144cow\u0105. W wi\u0119zieniu mia\u0142 zapewnion\u0105 opiek\u0119 medyczn\u0105. Wielokrotnie przewo\u017cono go na badania i zabiegi do szpitali okr\u0119gowych i miejskich. Artyku\u0142 254 kodeksu post\u0119powania karnego nie pozwala\u0142 jednak na udzielenie mu zwolnienia warunkowego\u201d.<\/p>\n Przywo\u0142any artyku\u0142 kpk wyklucza zwolnienie warunkowe, gdy osadzony mo\u017ce \u201ezagra\u017ca\u0107 bezpiecze\u0144stwu publicznemu\u201d albo ma sk\u0142onno\u015bci autodestrukcyjne. Nie trudno zgadn\u0105\u0107, dlaczego nie pozwolili Rinpoczemu na leczenie.<\/p>\n Czytam ten komunikat i nie mog\u0119 si\u0119 nadziwi\u0107, po co Tenzina Delka \u201eprzewieziono na oddzia\u0142 intensywnej opieki medycznej szpitala okr\u0119gowego\u201d, skoro \u201ezmar\u0142 w wi\u0119zieniu z powodu choroby\u201d.<\/p>\n Pyta\u0144 mam zreszt\u0105 mn\u00f3stwo.<\/p>\n Dlaczego nie pokazali bliskim wyniku ogl\u0119dzin zw\u0142ok? Dlaczego obiecywali, \u017ce to zrobi\u0105, i nagle zmienili zdanie?<\/p>\n Dlaczego mimo sprzeciw\u00f3w krewnych tak spieszyli si\u0119 z kremacj\u0105?<\/p>\n Dlaczego obstawali przy spaleniu zw\u0142ok w wi\u0119zieniu?<\/p>\n Dlaczego nie przedstawili krewnym wymaganych dokument\u00f3w?<\/p>\n Dlaczego najpierw wydali bliskim prochy zmar\u0142ego, a potem odebrali je, wymachuj\u0105c broni\u0105?<\/p>\n Dlaczego powiedzieli Tybeta\u0144czykom, \u017ce wyrzuc\u0105 prochy do rzeki?<\/p>\n Dlaczego zatrzymano siostr\u0119 i siostrzenic\u0119 Rinpoczego?<\/p>\n Dop\u00f3ki nam nie odpowiedz\u0105, trzeba po prostu przyj\u0105\u0107, \u017ce zwodz\u0105 i k\u0142ami\u0105.<\/p>\n <\/p>\n 20 lipca 2015<\/p>\n Rz\u0105dowa agencja Xinhua podaje, \u017ce Tulku Tenzin Delek trafi\u0142 do wi\u0119zienia zdrowy, ale potem jego stan si\u0119 pogorszy\u0142, bo cz\u0119sto odmawia\u0142 leczenia. I w ko\u0144cu umar\u0142 na serce.<\/p>\n Tabloid redakcji <\/span>Dziennika Ludowego<\/em> publikuje wst\u0119pniak \u201eAmerykanie poluj\u0105 na kolejnego chi\u0144skiego wi\u0119\u017ania\u201d, ale szybko zmienia tytu\u0142: \u201eWi\u0119zie\u0144 Tenzin Delek umiera na serce, tybeta\u0144scy separaty\u015bci pod\u017cegaj\u0105\u201d. Pisz\u0105 o listach \u201ewi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych\u201d i wykorzystywaniu przez Zach\u00f3d praw cz\u0142owieka do atakowania Chin. Amerykanie mieli jednak dobrze wiedzie\u0107, \u017ce Tenzin Delek by\u0142 przest\u0119pc\u0105, wi\u0119c wspominali o nim bardzo rzadko. <\/span><\/p>\n Wci\u0105\u017c \u017cadnych wiadomo\u015bci o siostrze i siostrzenicy Rinpoczego (przypis: obie zostan\u0105 zwolnione<\/a> dopiero po dw\u00f3ch tygodniach).<\/p>\n <\/p>\n 21 lipca 2015<\/p>\n Mam dzi\u015b urodziny. Pisz\u0119 pos\u0142owie do ksi\u0105\u017cki o \u201enagrobkach z powietrza\u201d i czytam wiersze Osipa Mandelsztama, kt\u00f3ry te\u017c umar\u0142 w wi\u0119zieniu.<\/p>\n