Drogi Sekretarzu Zhang Wenkui,<\/p>\n
Jak si\u0119 macie? Co s\u0142ycha\u0107 w pracy? Najbli\u017csi maj\u0105 si\u0119 dobrze? Czy mimo nawa\u0142u zaj\u0119\u0107 udaje si\u0119 wam znale\u017a\u0107 czasem chwil\u0119 dla przyjaci\u00f3\u0142? Wiem z gazet, ile robicie dla mieszka\u0144c\u00f3w Tybeta\u0144skiej Autonomicznej Prefektury Colho. Nie\u0142atwo by\u0107 sekretarzem partii, to wielka odpowiedzialno\u015b\u0107. Naprawd\u0119 mam nadziej\u0119, \u017ce znajdujecie czas na odpoczynek. W zdrowym ciele zdrowy duch!<\/p>\n
<\/p>\n
Jak z pewno\u015bci\u0105 wiecie, trwa za\u017carta dyskusja o transformacji dwuj\u0119zycznego modelu nauczania w prefekturze. W ko\u0144cu jeste\u015bcie re\u017cyserem tego spektaklu. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce jako beneficjent dwuj\u0119zycznego systemu o\u015bwiaty i od niedawna posiadacz przyzwoitego etatu, zabior\u0119 g\u0142os i ja, pisz\u0105c do was list otwarty. Nie wiem, czy znajdziecie czas, \u017ceby rzuci\u0107 na niego okiem, ale bardzo na to licz\u0119.<\/p>\n
Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, dopiero dzi\u0119ki tej sprawie dowiedzia\u0142em si\u0119, kto jest sekretarzem partii w Colho. Wcze\u015bniej nie mia\u0142em te\u017c poj\u0119cia o istnieniu towarzysza Zhanga Wenkui. Kiedy przeczyta\u0142em, \u017ce to w\u0142a\u015bnie on jest motorem zmian w systemie o\u015bwiaty, od razu uzna\u0142em, \u017ce musi by\u0107 Hanem, poniewa\u017c wielu chi\u0144skich urz\u0119dnik\u00f3w zwyczajnie nie rozumie, co oznacza dwuj\u0119zyczny model kszta\u0142cenia dla mniejszo\u015bci, zw\u0142aszcza tybeta\u0144skiej. P\u00f3\u017aniej jednak znalaz\u0142em wasz biogram w internecie i ze zdumieniem przeczyta\u0142em, \u017ce jeste\u015bcie Tybeta\u0144czykiem. My\u015bla\u0142em nawet, \u017ce musieli co\u015b pokr\u0119ci\u0107, i przekona\u0142y mnie dopiero wasze zdj\u0119cia w tybeta\u0144skim stroju. Zacz\u0105\u0142em wi\u0119c pisa\u0107 ten list po tybeta\u0144sku \u2013 w kt\u00f3rym wys\u0142awiam si\u0119 o wiele precyzyjniej \u2013 doszed\u0142em jednak do wniosku, \u017ce raczej nie czytacie w tym j\u0119zyku. Wiem, \u017ce musicie mie\u0107 sekretarza, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by wam przet\u0142umaczy\u0107, ale nie chc\u0119 zawraca\u0107 mu g\u0142owy, obejd\u0119 si\u0119 zatem chi\u0144skim, pr\u00f3buj\u0105c wam opowiedzie\u0107 o dwuj\u0119zycznej o\u015bwiacie na w\u0142asnym przyk\u0142adzie.<\/p>\n
Wybrali j\u0105 dla mnie \u2013 i m\u0142odszego brata \u2013 rodzice, kt\u00f3rzy nigdy nie \u017ca\u0142owali tej decyzji. W\u0119drowali\u015bmy dwuj\u0119zyczn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 od podstaw\u00f3wki po uniwersytet (ja zda\u0142em do Wy\u017cszej Szko\u0142y Pedagogicznej Prowincji Qinghai, on na P\u00f3\u0142nocno-Zachodni Uniwersytet Narodowo\u015bci). Po uko\u0144czeniu studi\u00f3w obaj znale\u017ali\u015bmy prac\u0119, z kt\u00f3rej jeste\u015bmy zadowoleni. W \u017cadnym razie nie \u015bwiadczy to o naszej wyj\u0105tkowo\u015bci, tylko o po\u017cytkach dwuj\u0119zycznego systemu o\u015bwiaty. Bliscy krewni podj\u0119li inn\u0105 decyzj\u0119, uznaj\u0105c, \u017ce taki system musi oznacza\u0107 obni\u017cenie poziomu, i pos\u0142ali swoje dzieci do normalnych szk\u00f3\u0142. Kiedy przysz\u0142o do egzamin\u00f3w, jednemu uda\u0142o si\u0119 dosta\u0107 na trzeciorz\u0119dn\u0105 uczelni\u0119 gdzie\u015b w Chinach, dw\u00f3ch zda\u0142o do szk\u00f3\u0142 technicznych, a ostatni obla\u0142 i przeszed\u0142 dopiero za trzecim podej\u015bciem. Wszyscy maj\u0105 ju\u017c dyplomy. Dw\u00f3ch znalaz\u0142o zaj\u0119cie, dzi\u0119ki kt\u00f3remu nie umr\u0105 z g\u0142odu. Reszta zmienia prac\u0119 co trzy miesi\u0105ce i wci\u0105\u017c musi korzysta\u0107 z pomocy rodzic\u00f3w. Przykro s\u0142ucha\u0107, jak rozmawiaj\u0105 z ziomkami, niemi\u0142osiernie kalecz\u0105c tybeta\u0144ski, kt\u00f3rego w gruncie rzeczy w\u0142a\u015bciwie ju\u017c nie znaj\u0105. W domu, ma si\u0119 rozumie\u0107, m\u00f3wi\u0105 g\u0142\u00f3wnie po chi\u0144sku. Jestem przekonany, \u017ce znacie to na pami\u0119\u0107. Ma\u0142o co rozumiej\u0105c w ojczystym j\u0119zyku, czuj\u0105 si\u0119 upo\u015bledzeni w kontaktach ze mn\u0105 i bratem do tego stopnia, \u017ce poprosili, \u017cebym ich poduczy\u0142. Pr\u00f3bowa\u0142em, ale \u017ce wszyscy jeste\u015bmy zaj\u0119ci, w ko\u0144cu dali\u015bmy sobie spok\u00f3j. Dzi\u015b ju\u017c tylko zach\u0119cam, \u017ceby si\u0119 nie poddawali. Nie jeste\u015bmy wyj\u0105tkiem. Wok\u00f3\u0142 mamy mn\u00f3stwo m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy zwyczajnie si\u0119 wstydz\u0105. Krewni powtarzaj\u0105 moim rodzicom, \u017ce najwi\u0119kszym b\u0142\u0119dem w ich \u017cyciu by\u0142o niepos\u0142anie dzieci do dwuj\u0119zycznej szko\u0142y.<\/p>\n
Nie wiem, czy wypada, ale o\u015bmiel\u0119 si\u0119 spyta\u0107, czy m\u00f3wicie po tybeta\u0144sku, uczyli\u015bcie si\u0119 go albo ucz\u0119szczali\u015bcie do szko\u0142y dwuj\u0119zycznej? Wybaczcie, \u017ce dr\u0105\u017c\u0119 dalej, czy macie dzieci, kt\u00f3re uczy\u0142y si\u0119 w takich plac\u00f3wkach? I \u017ceby sprawa by\u0142a zupe\u0142nie jasna, chodzi mi o tybeta\u0144ski i chi\u0144ski, bo s\u0142ysz\u0119, \u017ce w Chinach tak samo nazywa si\u0119 szko\u0142y z angielskim. Zak\u0142adam, \u017ce odpowied\u017a jest przecz\u0105ca albo macie za sob\u0105 wyj\u0105tkowo traumatyczne do\u015bwiadczenia, gdy\u017c w przeciwnym razie nie majstrowaliby\u015bcie przy szko\u0142ach dwuj\u0119zycznych, w dodatku w ca\u0142ej prefekturze.<\/p>\n
Na podstawie materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re dostali\u015bcie z okr\u0119gu Gepasumdo, piszecie, \u017ce w \u201eprefektura Colho posiada jeden z najlepszych system\u00f3w o\u015bwiaty na ziemiach tybeta\u0144skich, ale trzeba te\u017c mie\u0107 odwag\u0119 i przyzna\u0107, \u017ce nie odpowiada on wyzwaniom wsp\u00f3\u0142czesnej gospodarki ani biznesu, zatem elementarna odpowiedzialno\u015b\u0107 za ludno\u015b\u0107 lokaln\u0105 ka\u017ce prze\u0107 do reformy dwuj\u0119zycznego modelu kszta\u0142cenia grup etnicznych\u201d. Najwyra\u017aniej zdajecie sobie spraw\u0119, \u017ce Colho ma najlepszy system o\u015bwiaty, niemniej chcecie go rozmontowa\u0107 pod p\u0142aszczykiem rozwoju gospodarczego? S\u0105dzicie, \u017ce lata dwuj\u0119zycznej edukacji przeszkadza\u0142y we wzro\u015bcie tybeta\u0144skiej gospodarki? Prowadzili\u015bcie jakie\u015b badania i macie dane na poparcie takiej tezy? Czy na ich postawie sugerowali\u015bcie te\u017c ministerstwu w Pekinie reform\u0119 szkolnictwa, kt\u00f3ra zast\u0105pi j\u0119zyk chi\u0144ski angielskim? W ko\u0144cu to lingua franca najbardziej rozwini\u0119tych pa\u0144stw \u015bwiata. Czy to nie logiczny wniosek z waszych wywod\u00f3w? Zastan\u00f3wcie si\u0119 dobrze, dok\u0105d prowadz\u0105 wasze idee. A je\u015bli reforma we\u017amie w \u0142eb, kto za to zap\u0142aci? Chcecie zrobi\u0107 z dzieci Colho \u015bwinki morskie do swoich eksperyment\u00f3w? Zastanawiali\u015bcie si\u0119 nad ryzykiem takiego przedsi\u0119wzi\u0119cia?<\/p>\n
Jestem przekonany, \u017ce nie odebrali\u015bcie dwuj\u0119zycznego wykszta\u0142cenia i nie w\u0142adacie tybeta\u0144skim, przez co nie rozumiecie, co oznacza\u0142oby dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w odej\u015bcie od tego systemu. A by\u0142aby to utrata w\u0142asnej mowy i pisma \u2013 serdecznej krwi i spoiwa narodu. Dla was to \u201eciasna perspektywa etniczna\u201d, dla nas (i ka\u017cdej innej nacji z Hanami w\u0142\u0105cznie) autentyczny system warto\u015bci. Popyta\u0142em chi\u0144skich znajomych \u2013 \u017caden nie chcia\u0142 zrezygnowa\u0107 z nauki mandary\u0144skiego na rzecz angielszczyzny. Proszeni o wyja\u015bnienie, m\u00f3wili, \u017ce macierzysty j\u0119zyk jest kluczem do kultury i zdobywania wiedzy. Jak mog\u0142oby go zast\u0105pi\u0107 obce narzecze? Z Tybeta\u0144czykami jest dok\u0142adnie tak samo, nie ma wi\u0119c powodu, by\u015bcie komplikowali bardzo prost\u0105 spraw\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce doskonale ju\u017c wiecie o co mi chodzi, i powinienem przesta\u0107 ciosa\u0107 wam ko\u0142ki na g\u0142owie.<\/p>\n
Naprawd\u0119 warto, \u017ceby\u015bcie przeczytali kilka ksi\u0105\u017cek i artyku\u0142\u00f3w o znaczeniu dwuj\u0119zycznej edukacji. Z pewno\u015bci\u0105 ubogaci to wasz\u0105 wizj\u0119 reform. I prosz\u0119, darujcie sobie prace Ma Ronga<\/a> \u2013 to pseudouczony o bardzo ciasnych horyzontach. Last but not least, zadbajcie te\u017c, by wasze plany nie przysporzy\u0142y zmartwie\u0144 nauczycielom i wychowawcom. Wystarczaj\u0105co im ci\u0119\u017cko.<\/p>\n Ju\u017c naprawd\u0119 ko\u0144cz\u0105c \u2013 system o\u015bwiaty to nie ruletka ani eksperyment na zwierz\u0119tach. Pami\u0119tajcie, \u017ce tu konsekwencje ponosz\u0105 ca\u0142e pokolenia.<\/p>\n Taszi delek!<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 4 kwietnia 2017<\/p>\n (I przepraszam za b\u0142\u0119dy \u2013 pisz\u0119 w wielkim po\u015bpiechu!)<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n