W raporcie misji przedstawicieli ameryka\u0144skiej senackiej komisji spraw zagranicznych znalaz\u0142o si\u0119 zdanie, nad kt\u00f3rym warto si\u0119 pochyli\u0107: \u201ecz\u0142onkowie delegacji mogli potwierdzi\u0107 zasi\u0119g tego zakrojonego na wielk\u0105 skal\u0119 projektu oraz generalnie pozytywny stosunek Tybeta\u0144czyk\u00f3w\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Idzie o tak zwane \u201ekomfortowe domy\u201d, kt\u00f3re wraz z \u201emigracj\u0105 ekologiczn\u0105\u201d i \u201eosiedlaniem koczownik\u00f3w\u201d stanowi\u0105 w Amdo i Khamie cz\u0119\u015b\u0107 rz\u0105dowego przedsi\u0119wzi\u0119cia, zatytu\u0142owanego oficjalnie \u201eprowadzeniem ch\u0142op\u00f3w i pasterzy ku bardziej nowoczesnemu i cywilizowanemu stylowi \u017cycia\u201d. Zhang Qingli, namiestnik w Tybeta\u0144skim Regionie Autonomicznym, dorzuci\u0142, \u017ce \u201ejest to nasza walka z klik\u0105 dalaja o przej\u0119cie inicjatywy w wymiarze zapewnienia podstawowych warunk\u00f3w \u017cyciowych\u201d, nazywaj\u0105c przy tym parti\u0119 komunistyczn\u0105 \u201eprawdziwym \u017cywym budd\u0105 prostych ludzi\u201d.<\/p>\n
Pewnie ani Chi\u0144czycy, ani Amerykanie nie s\u0142yszeli, \u017ce ch\u0142opi z U-Cangu, kt\u00f3rzy przeprowadzili si\u0119 ze swoich starych, zbudowanych z od\u0142amk\u00f3w skalnych dom\u00f3w do tych \u201ekomfortowych\u201d, nadali im now\u0105 nazw\u0119: \u201epalkhar lodro khangsar<\/em>\u201d. Palkhar<\/em> to dos\u0142ownie \u201ebia\u0142e czo\u0142o\u201d i oznacza z\u0142y los, pecha. Kiedy Tybeta\u0144czykowi umr\u0105 nagle rodzice, powie \u201epalko kharpo czarsza<\/em>\u201d \u2013 \u017ce zbiela\u0142o mu czo\u0142o. Lodro<\/em> to bydl\u0119ce p\u0142uca i jelita, kt\u00f3re w dawnych czasach jedli wy\u0142\u0105cznie ludzie stoj\u0105cy najni\u017cej w hierarchii spo\u0142ecznej, i metafora prostackiej, n\u0119dznej egzystencji. S\u0142owo khangsar<\/em> oznacza po prostu \u201enowy dom\u201d. W ukutym przez Tybeta\u0144czyk\u00f3w mianie, jak wida\u0107, o \u201ekomforcie\u201d nie wspomniano i najwyra\u017aniej nie \u015bwiadczy ono o \u201egeneralnie pozytywnym stosunku\u201d. Ale co mog\u0105 poradzi\u0107 na to przesiedleni? Ca\u0142y projekt jest elementem integracyjnej polityki rz\u0105du i o \u017cadnym sprzeciwie nie ma mowy.<\/p>\n W Khamie \u201ekomfortowce\u201d nazywaj\u0105 \u201elagjag khangba<\/em>\u201d, \u201edomem podnie\u015b r\u0119k\u0119\u201d. Jest mn\u00f3stwo powiedze\u0144 z lagjagiem<\/em>, na przyk\u0142ad \u201ebateria s\u0142oneczna podnie\u015b r\u0119k\u0119\u201d, \u201enamiot podnie\u015b r\u0119k\u0119\u201d i tak dalej. S\u0142owo to oznacza po prostu \u201ezgod\u0119\u201d i w tym kontek\u015bcie sprowadza si\u0119 do otrzymania czego\u015b dopiero po jej wyra\u017ceniu. Problem w tym, na co si\u0119 zgadzamy. Zgodnie z partyjnymi dogmatami \u201epolityki nakazowej\u201d i \u201ezachowania stabilizacji za ka\u017cd\u0105 cen\u0119\u201d, pierwsz\u0105 rzecz\u0105, jakiej wymaga si\u0119 od \u201eautonomicznych\u201d kandydat\u00f3w do s\u0142u\u017cby cywilnej, jest \u201esprzeciw wobec separatyzmu\u201d i \u201ekrytyka kliki dalaja\u201d. Kiedy koczownicy wprowadzaj\u0105 si\u0119 do \u201ekomfortowych dom\u00f3w\u201d, musz\u0105 podnie\u015b\u0107 r\u0119k\u0119 na znak zgody oraz oplu\u0107 wiadom\u0105 klik\u0119 i podzi\u0119kowa\u0107 partii.<\/p>\n Na pierwszym etapie budowy tybeta\u0144skich jednopi\u0119trowc\u00f3w rz\u0105d wyk\u0142ada dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy yuan\u00f3w, a nowi koczowniczy lokatorzy musz\u0105 wzi\u0105\u0107 kredyt na tak\u0105 sam\u0105 kwot\u0119. Na etapie drugim chi\u0144skich betonowc\u00f3w z czerwon\u0105 dach\u00f3wk\u0105 rz\u0105d daje zn\u00f3w dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy, natomiast ludzie musz\u0105 sp\u0142aci\u0107 pierwsz\u0105 po\u017cyczk\u0119 i zaci\u0105gn\u0105\u0107 kolejn\u0105 w wysoko\u015bci trzydziestu tysi\u0119cy. Na ka\u017cdym domu trzeba zatkn\u0105\u0107 czerwony sztandar, chyba \u017ce chce si\u0119 zosta\u0107 ukaranym. \u201eGdyby rzeczywi\u015bcie chodzi\u0142o o dobro pasterzy \u2013 powiedzia\u0142 mi pewien urz\u0119dnik lokalny \u2013 nale\u017ca\u0142oby budowa\u0107 nie wioski, lecz osady po\u0142o\u017cone w pobli\u017cu zimowych siedzib koczownik\u00f3w. To by\u0142oby dla nich rzeczywi\u015bcie po\u017cyteczne. Wiemy, \u017ce rz\u0105d pr\u00f3buje n\u0119ci\u0107 ekonomicznymi bod\u017acami. Pomys\u0142 jest dobry, ale nie zyska\u0142 aprobaty ludzi\u201d.<\/p>\n