Przed kilkoma dniami uci\u0105\u0142em sobie pogaw\u0119dk\u0119 z tybeta\u0144skim przyjacielem pochodz\u0105cym z koczowniczego regionu. Powiedzia\u0142 mi, \u017ce pasterze maj\u0105 teraz wi\u0119cej pieni\u0119dzy, ale bardziej choruj\u0105. Zesz\u0142ego lata, jak zauwa\u017cy\u0142, chorowa\u0142o niewiele os\u00f3b, teraz \u2013 prawie tyle, co w zimie.<\/p>\n
<\/p>\n
Spyta\u0142em o przyczyny, a on odrzek\u0142, \u017ce przede wszystkim \u017ale si\u0119 je. Przetar\u0142em oczy ze zdumienia: dlaczego \u017ale si\u0119 od\u017cywiaj\u0105, skoro maj\u0105 wi\u0119cej pieni\u0119dzy? Na tym w\u0142a\u015bnie, wyja\u015bni\u0142, polega zarabianie. Dawniej, gdy rynek by\u0142 w powijakach, rodzina co kilka dni zarzyna\u0142a owc\u0119 i opycha\u0142a si\u0119 mi\u0119sem. Teraz za owc\u0119 mo\u017cna dosta\u0107 kilkaset yuan\u00f3w, wi\u0119c \u017cal je zjada\u0107. Ilekro\u0107 chcia\u0142oby si\u0119 zabi\u0107 zwierz\u0119, przelicza si\u0119 w my\u015bli straty i wygrywaj\u0105 pieni\u0105dze. To samo z mas\u0142em i mlekiem. Ludzie pij\u0105 w domach ju\u017c tylko bezwarto\u015bciow\u0105 serwatk\u0119.<\/p>\n
Zmieni\u0142y si\u0119 tak\u017ce stosunki mi\u0119dzyludzkie. Niegdy\u015b w koczowniczym namiocie stawiono przed ka\u017cdym go\u015bciem mich\u0119 mi\u0119sa, \u017ceby jad\u0142 do woli, dzi\u015b ma\u0142o kogo sta\u0107 na taki gest. Je\u017celi nie chce si\u0119 g\u0142odowa\u0107 na \u0142\u0105kach, trzeba mie\u0107 z sob\u0105 w\u0142asne jedzenie. Dotyczy to nie tylko obcych, ale nawet mojego tybeta\u0144skiego druha, gdy wraca w rodzinne strony.<\/p>\n
Ludzie trzymaj\u0105 te\u017c coraz mniej owiec. Ich wypasanie to problem \u2013 trzeba ci\u0105gle pilnowa\u0107 zwierz\u0105t, przywi\u0105zywa\u0107 je na noc, broni\u0107 przed wilkami. Nie to, co z jakami. M\u0142odzi ludzie, powiada m\u00f3j przyjaciel, zrobili si\u0119 leniwi i nie chc\u0105 krz\u0105ta\u0107 si\u0119 przy owcach. Jego zdaniem sze\u015b\u0107, siedem na dziesi\u0119\u0107 rodzin w og\u00f3le nie trzyma ju\u017c owiec, tylko du\u017ce zwierz\u0119ta. A te \u017cal zarzyna\u0107 latem, bo mi\u0119sa jest du\u017co i szybko si\u0119 psuje.<\/p>\n
Zapyta\u0142em, ile si\u0119 zjada mi\u0119sa i mas\u0142a i co je si\u0119 najch\u0119tniej. M\u0142odzi, us\u0142ysza\u0142em, wol\u0105 specja\u0142y w plastikowych torebkach: zupki, makarony instant i takie tam. Wiele rodzin, na chi\u0144sk\u0105 mod\u0142\u0119, zacz\u0119\u0142o te\u017c sma\u017cy\u0107 warzywa i makaron oraz je\u015b\u0107 ry\u017c, tyle \u017ce taka dieta nie sprawdza si\u0119 na du\u017cych wysoko\u015bciach i w surowym klimacie P\u0142askowy\u017cu. W ten spos\u00f3b koczownicy staj\u0105 si\u0119 coraz gorzej przystosowani do \u017cycia we w\u0142asnym \u015brodowisku naturalnym.<\/p>\n
Po wt\u00f3re, ludzie choruj\u0105, poniewa\u017c przesiedli si\u0119 z koni na motocykle. Ko\u0144 sprawdza\u0142 si\u0119 na ka\u017cdym szlaku, a motory daj\u0105 sobie rad\u0119 tylko w stosunkowo p\u0142askich \u0142o\u017cyskach rzek. Pryskaj\u0105ca spod k\u00f3\u0142 woda sprawia, \u017ce ludzie ci\u0105gle chodz\u0105 mokrzy. I wreszcie ubrania: tradycyjne tybeta\u0144skie szaty zapewnia\u0142y ciep\u0142o, zw\u0142aszcza w okolicach krzy\u017ca i nerek, podczas gdy noszone dzi\u015b stroje s\u0105 kuse i stanowi\u0105 s\u0142ab\u0105 ochron\u0119 przed deszczem czy wiatrem.<\/p>\n
Tybeta\u0144czycy, m\u00f3j druh westchn\u0105\u0142 ci\u0119\u017cko, \u017cyj\u0105 teraz tylko dla pieni\u0119dzy, ale co to za \u017cycie? I wtedy przypomnia\u0142em sobie s\u0142owa tybeta\u0144skiego pisarza: \u201eStracili\u015bmy to, co zawsze by\u0142o nasze, w pogoni za tym, czego nigdy nie potrzebowali\u015bmy\u201d.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Blog Oser, 13 czerwca 2007<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przed kilkoma dniami uci\u0105\u0142em sobie pogaw\u0119dk\u0119 z tybeta\u0144skim przyjacielem pochodz\u0105cym z koczowniczego regionu. Powiedzia\u0142 mi, \u017ce pasterze maj\u0105 teraz wi\u0119cej pieni\u0119dzy, ale bardziej choruj\u0105. Zesz\u0142ego lata, jak zauwa\u017cy\u0142, chorowa\u0142o niewiele os\u00f3b, teraz \u2013 prawie tyle, co w zimie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4950,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[31,34],"class_list":["post-4948","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-marginalizacja","tag-srodowisko"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4948"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4949,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4948\/revisions\/4949"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4950"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}