{"id":498,"date":"2014-12-26T09:34:40","date_gmt":"2014-12-26T08:34:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?p=498"},"modified":"2018-03-12T13:08:32","modified_gmt":"2018-03-12T12:08:32","slug":"wang-lixiong-dlaczego-tybetanczycy-ida-w-ogien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=498","title":{"rendered":"Wang Lixiong: Dlaczego Tybeta\u0144czycy id\u0105 w ogie\u0144?"},"content":{"rendered":"

Kwestia samospale\u0144 Tybeta\u0144czyk\u00f3w ma wiele aspekt\u00f3w, kt\u00f3rych nikt nie umie ogarn\u0105\u0107.<\/p>\n


\nPo pierwsze \u2013 rosn\u0105ca cz\u0119stotliwo\u015b\u0107: dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t siedem samospale\u0144 w Tybecie (nie wliczaj\u0105c pi\u0119ciu poza jego granicami), z czego jedno w 2009 roku, dwana\u015bcie w 2011 oraz osiemdziesi\u0105t cztery w 2012 (do 11 grudnia), w tym dwadzie\u015bcia osiem w samym listopadzie. Apele o przerwanie tych wyst\u0105pie\u0144 nie przynios\u0142y rezultatu; nikt nie wie, co robi\u0107.<\/p>\n

Po wt\u00f3re \u2013 dylemat: podpali\u0142o si\u0119 tyle os\u00f3b, \u017ce negowanie samospale\u0144 krzywdzi\u0142oby tych ludzi i ich bliskich; z drugiej strony, nag\u0142a\u015bnianie informacji, sk\u0142adanie ho\u0142d\u00f3w, organizowanie mod\u0142\u00f3w, kondolencje, datki itd. \u2013 wszystko to odbierane jest jako wezwanie do kolejnych takich akt\u00f3w.<\/p>\n

Po trzecie \u2013 rz\u0105d traktuje samospalenia, kt\u00f3re wywo\u0142a\u0142 w\u0142asnymi represjami, jak przest\u0119pstwa i pot\u0119guje jeszcze prze\u015bladowania. W ten spos\u00f3b ci, kt\u00f3rzy apeluj\u0105 o przerwanie tych wyst\u0105pie\u0144 z powod\u00f3w czysto ludzkich, trafiaj\u0105 na drug\u0105 stron\u0119 barykady.<\/p>\n

Po czwarte \u2013 ludzie z zewn\u0105trz rozumiej\u0105 racje protestuj\u0105cych, ale nie samospalenia, gdy\u017c nie widz\u0105 ich efekt\u00f3w. Po pierwszym szoku kolejne ofiary zmieniaj\u0105 si\u0119 po prostu w liczby.<\/p>\n

Po pi\u0105te \u2013 tybeta\u0144skie elity skar\u017c\u0105 si\u0119 na milczenie spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej i chi\u0144skiej inteligencji. Przyczyn\u0105 tego stanu rzeczy jest brak teoretycznej podbudowy ca\u0142ego ruchu. Co wi\u0119cej, poza mi\u0119kk\u0105 afirmacj\u0105 samospale\u0144 tybeta\u0144skie elity nie maj\u0105 do zaoferowania \u017cadnej wizji przyw\u00f3dztwa.<\/p>\n

Po sz\u00f3ste \u2013 wszystkie rz\u0105dy lawiruj\u0105 w sprawie Tybetu w imi\u0119 egoistycznych interes\u00f3w. W \u015bwiecie, kt\u00f3rym rz\u0105dzi gospodarka, takie podporz\u0105dkowanie si\u0119 jej nie powinno dziwi\u0107. Cho\u0107 w por\u00f3wnaniu do innych nacji (Ujgurzy maj\u0105 gorzej) Tybeta\u0144czykom po\u015bwi\u0119ca si\u0119 stosunkowo du\u017co uwagi, i tak czuj\u0105 si\u0119 oni opuszczeni.<\/p>\n

Aby rozwi\u0105za\u0107 ten problem (czy cho\u0107by wiedzie\u0107, co o nim my\u015ble\u0107), musimy najpierw zrozumie\u0107, czym kieruj\u0105 si\u0119 i czego chc\u0105 id\u0105cy w ogie\u0144 ludzie. Mamy tu r\u00f3\u017cne interpretacje, w tym te\u017c takie, kt\u00f3re wyra\u017anie s\u0142u\u017c\u0105 interesom swoich autor\u00f3w. Poniewa\u017c nie posiadamy zbyt wielu informacji, wydaje mi si\u0119, \u017ce w uzyskaniu mo\u017cliwie pe\u0142nego obrazu samospale\u0144 pomo\u017ce nam analiza statystyczna.<\/p>\n

Od pierwszego samospalenia<\/a> w 2009 roku Oser zbiera\u0142a<\/a> i systematycznie uzupe\u0142nia\u0142a wszystkie doniesienia o tych wyst\u0105pieniach na swoim blogu<\/a> \u201eNiewidoczny Tybet\u201d. Informacje, kt\u00f3rymi pos\u0142uguj\u0119 si\u0119 w tej analizie, pochodz\u0105 w\u0142a\u015bnie z tego \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\n

I jeszcze jedno: najwi\u0119ksze brzemi\u0119 odpowiedzialno\u015bci za samospalenia spoczywa na rz\u0105dzie Chin. Rozumie si\u0119 to samo przez si\u0119 i nie b\u0119d\u0119 tego powtarza\u0107 \u2013 tu moim celem jest konstruktywna dyskusja.<\/p>\n

Miesi\u0119czny rozk\u0142ad samospale\u0144<\/p>\n

W tabelce przedstawiaj\u0105cej miesi\u0119czny rozk\u0142ad samospale\u0144 w 2012 roku wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 dwa s\u0142upki: marzec (dziesi\u0119\u0107 przypadk\u00f3w) i listopad (dwadzie\u015bcia osiem).<\/p>\n

\"WangLixiong-SamospaleniaTabelka\"<\/a><\/p>\n

Marzec jest naje\u017cony newralgicznymi rocznicami: wybuchu narodowego powstania<\/a> (dziesi\u0105tego), eksplozji gwa\u0142townych demonstracji<\/a> przed czterema laty (czternastego), rzezi demonstrant\u00f3w<\/a> w Ngabie (szesnastego), wymy\u015blonego przez w\u0142adze \u015bwi\u0119ta wyzwolenia niewolnik\u00f3w<\/a> (dwudziestego sz\u00f3stego), mo\u017cemy wi\u0119c chyba przyj\u0105\u0107, \u017ce wysoko\u015b\u0107 tego s\u0142upka ma zwi\u0105zek z pami\u0119ci\u0105, ujmijmy to tak, wyst\u0105pie\u0144 przeciwko polityce Chin. Innymi s\u0142owy, wsp\u00f3lny mianownik to protest.<\/p>\n

W listopadzie (s\u0142upek najwy\u017cszy) obradowa\u0142 XVIII Zjazd Komunistycznej Partii Chin. Wynik pa\u017adziernikowy \u2013 dziesi\u0119\u0107 samospale\u0144, jak w marcu \u2013 r\u00f3wnie\u017c trzeba \u0142\u0105czy\u0107 ze zjazdem, gdy\u017c powszechnie s\u0105dzono, \u017ce odb\u0119dzie si\u0119 on w\u0142a\u015bnie w tym miesi\u0105cu. Zwi\u0119kszon\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pie\u0144 w tym okresie nale\u017cy wi\u0119c uzna\u0107 za wo\u0142anie do nowego pokolenia chi\u0144skich przyw\u00f3dc\u00f3w o zmian\u0119 polityki w Tybecie. Czyny te maj\u0105 by\u0107 zatem katalizatorem zmiany \u2013 i to w\u0142a\u015bnie powinno by\u0107 kluczem do zrozumienia tego zjawiska.<\/p>\n

Ostatnie s\u0142owa id\u0105cych w ogie\u0144<\/p>\n

Klucza do lepszego zrozumienia motyw\u00f3w i aspiracji ludzi dokonuj\u0105cych samospale\u0144 nale\u017cy szuka\u0107 r\u00f3wnie\u017c w ich testamentach. B\u0119dziemy analizowa\u0107 tylko przes\u0142ania przygotowane wcze\u015bniej: spisane, nagrane lub przekazane ustnie przyjacio\u0142om i krewnym. W tej chwili dysponujemy dwudziestoma sze\u015bcioma takimi \u015bwiadectwami. Wiemy te\u017c, o co wo\u0142a\u0142o wielu p\u0142on\u0105cych, i ten przekaz wydaje si\u0119 sp\u00f3jny: powr\u00f3t Dalajlamy, wolno\u015b\u0107 Tybetu itd. Testamenty przygotowane przed samospaleniem s\u0105, rzecz jasna, bardziej z\u0142o\u017cone od hase\u0142, zas\u0142uguj\u0105 wi\u0119c na oddzieln\u0105 analiz\u0119.<\/p>\n

Podzieli\u0142em tre\u015b\u0107 testament\u00f3w na siedem kategorii. W wi\u0119kszo\u015bci list\u00f3w poruszano nie jedn\u0105, a kilka kwestii, co odzwierciedla tabela. Mnie pomog\u0142a ona lepiej zrozumie\u0107 te wyst\u0105pienia \u2013 ka\u017cdy mo\u017ce jednak szuka\u0107 w\u0142asnego klucza. (Liczby testament\u00f3w i os\u00f3b nie pokrywaj\u0105 si\u0119, poniewa\u017c bywa\u0142o, \u017ce dw\u00f3ch ludzi zostawia\u0142o jedno po\u017cegnanie.)<\/p>\n\n\n\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

Przes\u0142anie<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

Liczba testament\u00f3w<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

Liczba os\u00f3b<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

Stosunek liczby os\u00f3b, kt\u00f3re zostawi\u0142y przes\u0142anie, do liczby wszystkich samospale\u0144 <\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Bo sytuacja jest nie do zniesienia<\/span><\/td>\n\n

5<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

5<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

19%<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Wyraz odwagi i odpowiedzialno\u015bci<\/span><\/td>\n\n

8<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

8<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

35%<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Protesty i \u017c\u0105dania <\/span><\/td>\n\n

5<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

5<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

19%<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Zwr\u00f3cenie uwagi spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej <\/span><\/td>\n\n

1<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

1<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

4%<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Modlitwa za Dalajlam\u0119<\/span><\/td>\n\n

9<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

10<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

38%<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Wo\u0142anie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 <\/span><\/td>\n\n

5<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

5<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

19%<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Jako dzia\u0142anie <\/span><\/td>\n\n

12<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

14<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

54%<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Jakie nasuwa to wnioski?<\/p>\n

Po pierwsze, samospalenia nie stanowi\u0105 akt\u00f3w desperacji. Wbrew obiegowym opiniom \u2013 w tym tak\u017ce dygnitarzy tybeta\u0144skiego rz\u0105du na wychod\u017astwie \u2013 wyst\u0105pienia te nie s\u0105 przede wszystkim rozpaczliwym krzykiem przeciwko niezno\u015bnym warunkom \u017cycia. Ten w\u0105tek rzeczywi\u015bcie pojawia si\u0119, lecz tylko w co pi\u0105tym testamencie.<\/p>\n

Po drugie, ludzie, kt\u00f3rzy podpalaj\u0105 si\u0119 w Tybecie, nie wo\u0142aj\u0105 o pomoc z zagranicy, cho\u0107 powszechnie si\u0119 im to przypisuje. O \u015bwiecie wspomina\u0142 tylko pisarz Gudrup<\/a> i przes\u0142anie to zajmuje ostatnie miejsce na li\u015bcie. Mimo \u017ce uznaje si\u0119 to za pewnik, mieszka\u0144cy Tybetu nie licz\u0105 wi\u0119c na spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105. O pomoc \u015bwiata apeluj\u0105 za to ludzie podpalaj\u0105cy si\u0119 za granic\u0105 (i nie uj\u0119ci w tej analizie \u2013 Dziampel Jesze<\/a> wspomina\u0142 o tym dwukrotnie, a Szerab Cedor prosi\u0142 o zwr\u00f3cenie oczu na Tybet). Zabieganie o wsparcie spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej zawsze by\u0142o g\u0142\u00f3wnym celem tybeta\u0144skiej diaspory i jest ona na tym skupiona nawet dzisiaj. To g\u0142\u00f3wna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy Tybeta\u0144czykami w kraju i za granic\u0105.<\/p>\n

Po trzecie, pi\u0105ta cz\u0119\u015b\u0107 testament\u00f3w to protesty i \u017c\u0105dania. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce p\u0142on\u0105cy ludzie niemal nieodmiennie wo\u0142aj\u0105 o powr\u00f3t Dalajlamy, wolny Tybet, uwolnienie XI Panczenlamy<\/a>, prawa j\u0119zykowe i tak dalej, co oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy do tej kategorii. Co wi\u0119cej, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b nie zostawi\u0142a po\u017cegna\u0144, samospalenie jako takie jest protestem i nie powinno budzi\u0107 to \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n

Po czwarte, ponad trzecia cz\u0119\u015b\u0107 \u017cegna si\u0119 s\u0142owami odwagi i odpowiedzialno\u015bci. W\u0142a\u015bciwie nie s\u0105 one skierowane do nikogo, odzwierciedlaj\u0105c raczej indywidualny heroizm, si\u0119gaj\u0105ce absolutu uwznio\u015blenie, kt\u00f3re dokonuje si\u0119 w akcie obrony godno\u015bci, w dzieleniu b\u00f3lu, w niesieniu innym m\u0119stwa, w dawaniu \u015bwiadectwa solidarno\u015bci. Id\u0105 w ogie\u0144 \u201ew imi\u0119 godno\u015bci narodu\u201d (Benczen Kji<\/a>), zadaj\u0105c k\u0142am wszystkim, co \u201emy\u015bl\u0105, \u017ce boimy si\u0119 represji, lecz s\u0105 w b\u0142\u0119dzie\u201d (Phuncog<\/a>) \u2013 i uosabiaj\u0105 tym bezcenn\u0105 si\u0142\u0119 ducha Tybeta\u0144czyk\u00f3w. <\/span>
\nPo pi\u0105te, wielu (trzydzie\u015bci osiem procent, drugie miejsce na li\u015bcie) \u017cegna si\u0119 modlitw\u0105 w intencji Dalajlamy. Kategoria ta ma tak\u017ce wymiar odwagi i odpowiedzialno\u015bci, nale\u017c\u0105 do niej r\u00f3wnie\u017c dedykacje i ofiarowania o charakterze religijnym (w przypadku Sopy Rinpoczego<\/a> \u2013 wr\u0119cz dla wszystkich istot). Osobie niewierz\u0105cej trudno poj\u0105\u0107 wydanie w\u0142asnego cia\u0142a na pastw\u0119 ognia w celu z\u0142o\u017cenia ofiary i zgromadzenia w ten spos\u00f3b zas\u0142ugi.<\/p>\n

Po sz\u00f3ste, cztery osoby jednoznacznie wo\u0142a\u0142y o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, a kolejna, Tamdin Thar<\/a> o \u201eprawdziwie wolny kraj\u201d (w sumie prawie jedna pi\u0105ta). Wielu innych czyni\u0142o to p\u0142on\u0105c. Od 2008 roku w\u015br\u00f3d Tybeta\u0144czyk\u00f3w narastaj\u0105 nastroje niepodleg\u0142o\u015bciowe, niemniej uto\u017csamianie z nimi apeli o powr\u00f3t Dalajlamy (jak czyni to na przyk\u0142ad emigracyjny pisarz Dziamjang Norbu<\/a>) wydaje mi si\u0119 po prostu nadu\u017cyciem.<\/p>\n

Po si\u00f3dme, najwi\u0119cej os\u00f3b, bo a\u017c czterna\u015bcie w dwunastu testamentach (czyli pi\u0119\u0107dziesi\u0105t cztery procent) widzia\u0142o w swoim samospaleniu dzia\u0142anie (zw\u0142aszcza w czasie zjazdu partii), licz\u0105c, \u017ce ich po\u015bwi\u0119cenie pomo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 cel (nie sprowadzaj\u0105c si\u0119 do samego protestu czy \u015bwiadectwa rozpaczy). Tenzin Phuncog<\/a> napisa\u0142, \u017ce nie zamierza \u201e\u017cy\u0107, \u017ceby czeka\u0107 na pr\u00f3\u017cno\u201d. Te przejmuj\u0105co smutne s\u0142owa s\u0105, moim zdaniem, kluczem do zrozumienia samospale\u0144 i trzeba si\u0119 nad nimi pochyli\u0107.<\/p>\n

Tybeta\u0144czycy w Tybecie zrozumieli wreszcie, \u017ce walka nale\u017cy do nich<\/p>\n

W sprawie Tybetu nie dosz\u0142o do prze\u0142omu od lat, a Tybeta\u0144czycy zawsze mieli nadziej\u0119, \u017ce kto\u015b co\u015b dla nich zrobi. Ci w kraju liczyli na diaspor\u0119, ona za\u015b najpierw na spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105, potem za\u015b na rz\u0105d Chin, nie zmieniaj\u0105c jednak zasadniczej strategii, wedle kt\u00f3rej naciski \u015bwiata mia\u0142y zmusi\u0107 Pekin do ust\u0119pstw.<\/p>\n

Nikt nie kwestionuje tu osi\u0105gni\u0119\u0107 Dalajlamy, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 \u015bwiatow\u0105 gwiazd\u0105, zjednuj\u0105c Tybeta\u0144czykom ogromn\u0105 sympati\u0119 na Zachodzie. Je\u015bli jednak idzie o pomoc spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, to w\u0142a\u015bnie jest jej granic\u0105 i nie mo\u017cna liczy\u0107 na wi\u0119cej. Nawet gdy Chiny rozpaczliwie potrzebowa\u0142y wsparcia Zachodu w latach osiemdziesi\u0105tych dwudziestego wieku, w sprawie Tybetu nie posz\u0142y na \u017cadne ust\u0119pstwa, i nie ma co liczy\u0107, \u017ce kto\u015b wywrze presj\u0119 skuteczniejsz\u0105 teraz, kiedy zd\u0105\u017cy\u0142y ju\u017c \u201epowsta\u0107\u201d.<\/p>\n

W 2002 roku Pekin wr\u00f3ci\u0142 do dialogu z Tybeta\u0144czykami i przez sze\u015b\u0107 lat co pewien czas przyjmowa\u0142 wys\u0142annik\u00f3w Dalajlamy, niemniej strategia ta by\u0142a od pocz\u0105tku obliczona na ug\u0142askiwanie Zachodu w interesie udanych igrzysk olimpijskich. Diaspora uzna\u0142a jednak, \u017ce oto nadarzy\u0142a si\u0119 jej rzadka okazja i liczy\u0142a na osi\u0105gni\u0119cie wymiernych rezultat\u00f3w. Rodacy w Tybecie te\u017c uzbroili si\u0119 w optymizm i cierpliwie czekali. W ko\u0144cu w przeddzie\u0144 olimpiady Dalajlama o\u015bwiadczy\u0142 w or\u0119dziu z okazji marcowej rocznicy<\/a> wybuchu powstania, \u017ce jego \u201ewys\u0142annicy sze\u015bciokrotnie spotykali si\u0119 z w\u0142a\u015bciwymi urz\u0119dnikami Chi\u0144skiej Republiki Ludowej\u201d, niemniej \u201ew kwestii zasadniczej nie osi\u0105gni\u0119to absolutnie \u017cadnych rezultat\u00f3w\u201d, a w samym Tybecie nasili\u0142y si\u0119 wr\u0119cz \u201erepresje i brutalno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n

W ten spos\u00f3b po raz ostatni przed igrzyskami zaapelowa\u0142 o mi\u0119dzynarodowe naciski na Pekin, jednak ka\u017cdy, kto zna ChRL, doskonale wiedzia\u0142, \u017ce w sprawie Tybetu ust\u0119pstw nie b\u0119dzie, nawet gdyby olimpiada mia\u0142a si\u0119 nie odby\u0107. Zgodnie z przewidywaniami zabiegi Zachodu okaza\u0142y si\u0119 nieskuteczne i stanowisko z\u0142agodzili nawet pocz\u0105tkowo najtwardsi Francuzi. Dowiod\u0142o to tylko niestety, \u017ce strategia tybeta\u0144skiego rz\u0105du na wychod\u017astwie, polegaj\u0105ca na zabieganiu o ust\u0119pstwa za po\u015brednictwem \u015bwiata, by\u0142a najzupe\u0142niej nieskuteczna.<\/p>\n

Z drugiej strony, wyst\u0105pienie Dalajlamy obudzi\u0142o Tybeta\u0144czyk\u00f3w w kraju. W czasie, kiedy cierpliwie czekali na \u201eabsolutnie \u017cadne rezultaty\u201d, uwi\u0119ziono Panczenlam\u0119, Karmapa uciek\u0142 za granic\u0119<\/a>, a machina propagandowa bezustannie zniewa\u017ca\u0142a i demonizowa\u0142a Dalajlam\u0119. Wys\u0142uchawszy or\u0119dzia, jeden z mnich\u00f3w klasztoru Sera powiedzia\u0142 po prostu \u201emusimy dzia\u0142a\u0107\u201d, i duchowni wyszli na ulice Lhasy, powiewaj\u0105c flagami ze \u015bnie\u017cnymi lwami i skanduj\u0105c swoje has\u0142a. Do\u0142\u0105czyli do nich mnisi Drepungu i rodacy na ca\u0142ym P\u0142askowy\u017cu Tybeta\u0144skim, uruchamiaj\u0105c lawin\u0119 demonstracji, kt\u00f3re Chi\u0144czycy nazywaj\u0105 zbiorczo \u201eincydentem 14 marca\u201d.<\/p>\n

Wed\u0142ug Oser samospalenia s\u0105 kontynuacj\u0105 tamtych protest\u00f3w \u2013 a wi\u0119c i odpowiedzi\u0105 na s\u0142owa owego mnicha, kt\u00f3ry chcia\u0142 \u201edzia\u0142a\u0107\u201d.<\/p>\n

Od samospalenia do ruchu<\/p>\n

Ludzie niezorganizowani i niemaj\u0105cy \u015brodk\u00f3w nie mog\u0105 zdzia\u0142a\u0107 wiele \u2013 tyle, co widzieli\u015bmy w 2008 roku. W sytuacji powszechnej frustracji iskra mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 po\u017car i wyprowadzi\u0107 na ulice t\u0142um, ten za\u015b potrafi czasem wymusza\u0107 zmiany w niewielkich spo\u0142eczno\u015bciach, ale nie, zw\u0142aszcza reprezentuj\u0105c mniejszo\u015b\u0107, w spo\u0142ecze\u0144stwie tak wielkim jak chi\u0144skie. Kiedy w 1989 roku w ca\u0142ym kraju protestowa\u0142y miliony Chi\u0144czyk\u00f3w, re\u017cimowi nie zadr\u017ca\u0142a r\u0119ka i pola\u0142a si\u0119 krew \u2013 na co mogli wi\u0119c liczy\u0107 Tybeta\u0144czycy, u\u0142amek populacji tego pa\u0144stwa? W obliczu pot\u0119\u017cnej operacji policyjnej i wojskowej publiczne protesty staj\u0105 si\u0119 niemo\u017cliwe i \u201edzia\u0142anie\u201d zaczyna sprowadza\u0107 si\u0119 do poczyna\u0144 jednostek. A jak one maj\u0105 stawi\u0107 czo\u0142o pot\u0119dze pa\u0144stwa? Po utopieniu masowych protest\u00f3w z 2008 roku w morzu represji, wielu Tybeta\u0144czyk\u00f3w wci\u0105\u017c \u2013 samotnie \u2013 wychodzi\u0142o na ulice ze swoimi has\u0142ami i ulotkami. Efekt by\u0142 zawsze jeden: wszyscy po cichu znikali. Co w takiej sytuacji pozostaje jednostce? Uciec si\u0119 do drastyczniejszej formy protestu; jak uj\u0105\u0142 to<\/a> Gudrup: \u201ezaostrzy\u0107 nasz\u0105 walk\u0119, w kt\u00f3rej nie stosujemy przemocy\u201d. Samospalenie jest najskrajniejszym aktem walki dost\u0119pnym jednostce.<\/p>\n

Liczba tych wyst\u0105pie\u0144 ro\u015bnie z zastraszaj\u0105c\u0105 szybko\u015bci\u0105. Ludzie je dostrzegaj\u0105, odnotowuj\u0105, ludzie modl\u0105 si\u0119 i przynosz\u0105 datki \u2013 a inni widz\u0105c to, uznaj\u0105 samospalenie za skuteczne narz\u0119dzie indywidualnego sprzeciwu i id\u0105 w \u015blady poprzednik\u00f3w, tworz\u0105c ruch.<\/p>\n

Podobnie jak w przypadku protest\u00f3w w 2008 roku, samospalenia tak\u017ce zainicjowali mnisi<\/a>. Dopiero po dwunastu duchownych (uznaj\u0119 za nich r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rych wydalono z klasztor\u00f3w za udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach), w grudniu 2011 roku podpali\u0142 si\u0119 \u015bwiecki. W pierwszym kwartale 2012 samospale\u0144 dokona\u0142o dwadzie\u015bcia os\u00f3b, w tym pi\u0119tna\u015bcioro duchownych. W drugim i trzecim kwartale przewa\u017cali ju\u017c \u015bwieccy; w ci\u0105gu pierwszych siedemdziesi\u0119ciu dni kwarta\u0142u czwartego podpali\u0142o si\u0119 pi\u0119\u0107dziesi\u0105t os\u00f3b \u2013 w tym czterdzie\u015bci troje \u015bwieckich.<\/p>\n

Kiedy zastanawiam si\u0119 nad tym, jak zwykli ludzie do\u0142\u0105czaj\u0105 do ruchu samospale\u0144, przypomina mi si\u0119 pewna Tybetanka, kt\u00f3ra powiedzia\u0142a mi kiedy\u015b: \u201eNie mog\u0119 uczyni\u0107 dla naszego narodu nic poza urodzeniem jeszcze kilkorga dzieci\u201d. \u201eNie mogli\u015bmy zrobi\u0107 nic wa\u017cnego dla religii i kultury ani dla sytuacji materialnej Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 napisali na po\u017cegnanie Nga\u0142ang Norpel i Tenzin Khedrup<\/a>. \u2013 <\/span> Postanowili\u015bmy wi\u0119c dokona\u0107 samospalenia\u201d.<\/p>\n

Sze\u015b\u0107dziesi\u0119cioletni Dhondup<\/a> wielokrotnie powtarza\u0142, \u017ce mnisi i m\u0142odzi nie powinni i\u015b\u0107 w ogie\u0144, bo ich \u017cycie przyda si\u0119 krajowi w przysz\u0142o\u015bci. Najwyra\u017aniej chcia\u0142 przez to powiedzie\u0107, \u017ce gin\u0105\u0107 w p\u0142omieniach winni tylko ludzie jego pokolenia. Kiedy prosty cz\u0142owiek dowiaduje si\u0119, \u017ce aby zrobi\u0107 co\u015b wa\u017cnego dla sprawy nie trzeba maj\u0105tku ani wiedzy \u2013 umie podpali\u0107 si\u0119 bez l\u0119ku, \u017ceby stawi\u0107 czo\u0142o w\u0142adzy.<\/p>\n

W takich czasach nie powinno dziwi\u0107, \u017ce apel Karmapy Rinpoczego<\/a> o zaprzestanie samospale\u0144 \u2013 gdy\u017c \u017cycie jest cenne \u2013 nie zda\u0142 si\u0119 na nic, bowiem ci ludzie chc\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0107 w\u0142a\u015bnie to, co maj\u0105 najcenniejszego. Wo\u0142anie Oser, Agji Rinpoczego i poety Gade Ceringa<\/a> o zachowanie \u017cycia, aby zrobi\u0107 co\u015b skutecznego, r\u00f3wnie\u017c nie mog\u0142o odnie\u015b\u0107 skutku, bowiem ludzie nie wiedz\u0105, co mogliby uczyni\u0107 \u017cyj\u0105c, natomiast przy pomocy samospalenia mog\u0105 przynajmniej przekrzycze\u0107 panuj\u0105c\u0105 cisz\u0119. Tym dzielnym Tybeta\u0144czykom trzeba wi\u0119c powiedzie\u0107, co mo\u017cna zrobi\u0107 poza samospaleniem, zamiast kaza\u0107 im \u017cy\u0107 i by\u0107 jedynie milcz\u0105cym \u015bwiadkiem czekania na pr\u00f3\u017cno.<\/p>\n

Samospalenia s\u0105 nie tylko protestem przeciwko oprawcy, ale i krytyk\u0105 przyw\u00f3dc\u00f3w<\/p>\n

Nie czuj\u0119 si\u0119 dobrze m\u00f3wi\u0105c to, co zamierzam powiedzie\u0107. To Tybeta\u0144czycy powinni pr\u00f3bowa\u0107 szuka\u0107 najg\u0142\u0119bszego znaczenia samospale\u0144, ale skoro posz\u0142o ju\u017c z dymem tyle istnie\u0144, uwa\u017cam, \u017ce po prostu nie mam wyboru.<\/p>\n

Winienie wroga na polu walki o to, \u017ce zabija, nie jest nies\u0142uszne, tylko bezu\u017cyteczne. Zwyci\u0119stwu lepiej s\u0142u\u017cy zastanowienie si\u0119 nad sob\u0105 i wzi\u0119cie si\u0119 w gar\u015b\u0107. Ofiara tych, co poszli w ogie\u0144, zostanie zmarnowana, je\u015bli b\u0119dzie sprowadzana tylko do pi\u0119tnowania ciemi\u0119\u017ccy. Tybeta\u0144czycy w Tybecie czekaj\u0105 na ruch rz\u0105du emigracyjnego. Skoro jeden po drugim gin\u0105 w p\u0142omieniach, przyw\u00f3dcy diaspory winni przynajmniej zrozumie\u0107, \u017ce nale\u017cy przyjrze\u0107 si\u0119 \u015bcie\u017cce, jak\u0105 sobie wybrali.<\/p>\n

Droga, kt\u00f3r\u0105 wytyczy\u0142o poprzednie pokolenie, mog\u0142a by\u0107 w owym czasie niezb\u0119dna, ale teraz rodacy w kraju b\u0142agaj\u0105 samospaleniami, \u017ceby d\u0142u\u017cej ni\u0105 nie i\u015b\u0107.<\/p>\n

Na razie nic nie wskazuje, \u017ceby emigracyjna administracja zdawa\u0142a sobie z tego spraw\u0119. Pytany przez dziennikarza \u201eAsia Weekly\u201d, czy wierzy w rozwi\u0105zanie problemu Tybetu na drodze negocjacji z rz\u0105dem Chin, sikjong<\/i> Lobsang Senge, odpar\u0142: \u201eOczywi\u015bcie, jestem o tym przekonany. Pewien chi\u0144ski akademik powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce sprawa Tybetu mog\u0142aby zosta\u0107 za\u0142atwiona od r\u0119ki, gdyby znalaz\u0142 si\u0119 cz\u0142owiek o otwartej g\u0142owie, kt\u00f3ry chcia\u0142by si\u0119 ni\u0105 zaj\u0105\u0107. Zgadzam si\u0119 z tym\u201d. S\u0142ysz\u0105c te anachronizmy, trudno nie wraca\u0107 my\u015bl\u0105 do lat osiemdziesi\u0105tych. Po obj\u0119ciu urz\u0119du Lobsang Senge wyruszy\u0142 w podr\u00f3\u017c dooko\u0142a \u015bwiata, spotykaj\u0105c przyw\u00f3dc\u00f3w politycznych, udzielaj\u0105c wywiad\u00f3w, uczestnicz\u0105c w konferencjach \u2013 innymi s\u0142owy, toczy\u0142 si\u0119 star\u0105 kolein\u0105 szukania zagranicznej pomocy w celu wywarcia presji na Chiny i uzyskania dzi\u0119ki niej ust\u0119pstw. Tyle \u017ce wsparcie to dawno za\u0142atwi\u0142 Dalajlama. Mo\u017cna to zrobi\u0107 raz, mo\u017cna dwa razy, w 1989<\/a> i 2008<\/a> roku, ale po co wali\u0107 g\u0142ow\u0105 w ten sam mur po raz trzeci?<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce ruch samospale\u0144 w Tybecie zosta\u0142 uznany za now\u0105 sposobno\u015b\u0107. Przeczyta\u0142em co\u015b takiego na jednym z portali diaspory: \u201eTybeta\u0144czycy nie p\u0142on\u0105 na darmo. Niedawno w Amdo dosz\u0142o do wielu masowych protest\u00f3w<\/a>, kt\u00f3re s\u0105 owocem samospale\u0144. Wierz\u0119, \u017ce jak w 2008 roku przez Tybet przejdzie fala pot\u0119\u017cnych protest\u00f3w\u201d. Potem autor krytykuje tych, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 zatrzyma\u0107 po\u017car, uznaj\u0105c to za \u201e\u015bmieszne\u201d. \u201eJe\u017celi im si\u0119 uda \u2013 ostrzega \u2013 \u015bmier\u0107 rodak\u00f3w p\u00f3jdzie na marne, a nasza walka ustanie\u201d.<\/p>\n

To bardzo niepokoj\u0105ce s\u0142owa. Je\u015bli traktowa\u0107 samospalenie jako narz\u0119dzie do realizowania cel\u00f3w politycznych, oczywi\u015bcie wypada liczy\u0107 na wi\u0119cej. Zapomnijmy o moralno\u015bci \u2013 autor zdaje si\u0119 szydzi\u0107 z \u201eetycznych wy\u017cyn\u201d, jak gdyby w polityce liczy\u0142o si\u0119 tylko osi\u0105gni\u0119cie rezultatu wszelkimi mo\u017cliwymi \u015brodkami \u2013 bowiem i w sferze czysto politycznej samospalenia nie ziszcz\u0105 \u017cadnego celu. Nawet gdyby doprowadzi\u0142y do erupcji protest\u00f3w we wszystkich regionach Tybetu jak w 2008 roku (co z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w wydaje si\u0119 trudne), co wtedy? Tamte zosta\u0142y bezlito\u015bnie st\u0142umione, dlaczego tym razem mia\u0142oby by\u0107 inaczej?<\/p>\n

Niemniej politycy, dla kt\u00f3rych cel u\u015bwi\u0119ca wszystko, mog\u0105 faktycznie liczy\u0107 na powt\u00f3rk\u0119 tamtych represji. Wi\u0119ksze prze\u015bladowania oznaczaj\u0105 przecie\u017c wi\u0119cej ofiar, a wi\u0119c wi\u0119ksze zainteresowanie spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej i wi\u0119ksze naciski na Chiny. W ten spos\u00f3b wracamy jednak do punktu wyj\u015bcia, w kt\u00f3rym samospalenia s\u0105 tylko innym katalizatorem, prowadz\u0105cym do tego samego skutku. Autorytarny re\u017cim nie dba o samospalenia i nie boi si\u0119 przelewa\u0107 krwi. \u015awiat nie potrafi\u0142 zdoby\u0107 si\u0119 na stanowczo\u015b\u0107 wobec Chin po masakrze czwartego czerwca<\/a> i Tybet niczego tu nie zmieni. Kr\u00f3tko: wszystko potwierdza jedn\u0105 prost\u0105 prawd\u0119 \u2013 nadzieja na to, \u017ce presja spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej pomo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 problem Tybetu, jest z\u0142udna.<\/p>\n

Rosn\u0105ca liczba samospale\u0144 przyci\u0105ga uwag\u0119 \u015bwiata i rz\u0105dy, kt\u00f3re jak jeden m\u0105\u017c unikaj\u0105 nara\u017cania si\u0119 Chinom, czuj\u0105 si\u0119 zmuszone do udzielania wi\u0119kszego wsparcia tybeta\u0144skim uchod\u017acom, \u017ceby uciszy\u0107 sumienie i krytyk\u0119 w\u0142asnej opinii publicznej. Tyle \u017ce z takiej pomocy mo\u017ce korzysta\u0107 wy\u0142\u0105cznie diaspora. Lepszy rydz ni\u017c nic, nie chce mi si\u0119 jednak wierzy\u0107, \u017ceby mog\u0142o to kogo\u015b sk\u0142ania\u0107 do wygl\u0105dania nowych samospale\u0144 w kraju.<\/p>\n

Tybet musi wyj\u015b\u0107 z tego kryzysu. W tym celu tybeta\u0144ska diaspora winna tak pokierowa\u0107 walk\u0105 o wolno\u015b\u0107, \u017ceby miliony Tybeta\u0144czyk\u00f3w w kraju mog\u0142y sta\u0107 si\u0119 jej g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105<\/a>. Kiedy ludzie ci zobacz\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119, b\u0119d\u0105 \u017cy\u0107 i i\u015b\u0107 ni\u0105 ku lepszej przysz\u0142o\u015bci, a nie rzuca\u0107 si\u0119 w ogie\u0144.<\/p>\n

15 grudnia 2012<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kwestia samospale\u0144 Tybeta\u0144czyk\u00f3w ma wiele aspekt\u00f3w, kt\u00f3rych nikt nie umie ogarn\u0105\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":500,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[25,26,19,33],"class_list":["post-498","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-dialog","tag-polityka","tag-protesty-polityczne","tag-samospalenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/498","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=498"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6093,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/498\/revisions\/6093"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}