Migmar (pseudonim), Tybeta\u0144czyk, w czasie rewolucji kulturalnej by\u0142 studentem Centralnego Instytutu Mniejszo\u015bci, wr\u00f3ci\u0142 do Lhasy jako nauczyciel w 1970 roku. Kiedy z nim rozmawia\u0142am (8 maja 2002 roku), pracowa\u0142 w departamencie Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego (TRA); obecnie emeryt.<\/p>\n
<\/p>\n
\u201eW czasie rewolucji kulturalnej by\u0142em w Pekinie, studiowa\u0142em na wydziale sztuk pi\u0119knych Centralnego Instytutu Mniejszo\u015bci. Nieodpowiednie pochodzenie zamkn\u0119\u0142o przede mn\u0105 szeregi czerwonej gwardii. Razem z innymi klasowo niepewnymi powo\u0142ali\u015bmy wi\u0119c \u201egwardi\u0119 czerwonej sztuki\u201d i dzia\u0142ali\u015bmy \u201ena odcinku literatury\u201d. By\u0142o nas bodaj trzydzie\u015bcioro, sami zaprojektowali\u015bmy sobie opaski.<\/p>\n
<\/p>\n
W ramach nawi\u0105zywania rewolucyjnych wi\u0119zi w 1968 roku wr\u00f3cili\u015bmy do Lhasy. Byli\u015bmy mocno op\u00f3\u017anieni. Pami\u0119tam, \u017ce gdy dojechali\u015bmy do Liuyuanu, rz\u0105d centralny oficjalnie zakaza\u0142 tego procederu, ale skoro dotarli\u015bmy ju\u017c tak daleko, postanowili\u015bmy nie wraca\u0107.<\/p>\n
Kiedy walki frakcyjne osi\u0105gn\u0119\u0142y apogeum, nasi \u201ebuntownicy\u201d zostali rozgromieni przez \u201esojusz\u201d i pospiesznie wycofali\u015bmy si\u0119 do Pekinu jeszcze przed \u201eczerwcowym incydentem\u201d w D\u017cokhangu.<\/p>\n
W tamtym czasie w Lhasie k\u0142\u0119bi\u0142 si\u0119 t\u0142um czerwonogwardzist\u00f3w z Chin, g\u0142\u00f3wnie z peki\u0144skich uczelni: Centralnego Instytutu Mniejszo\u015bci, Uniwersytetu Tsinghua, Wy\u017cszej Szko\u0142y Pedagogicznej, instytut\u00f3w Geologii, Aeronautyki i Astronautyki itd. Wszyscy nale\u017celi do od\u0142amu \u201eczerwonych buntownik\u00f3w\u201d i w wi\u0119kszo\u015bci byli Tybeta\u0144czykami. Wydaje mi si\u0119, \u017ce ka\u017cdy, kt\u00f3ry uczy\u0142 si\u0119 w Pekinie, \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 do Lhasy. Grupie przewodzi\u0142 Jesze Tenzin, ale gdy poczu\u0142 pismo nosem, po prostu z\u0142o\u017cy\u0142 bro\u0144 i przysta\u0142 do \u201esojuszu\u201d.<\/p>\n
Lokalni czerwonogwardzi\u015bci wywodzili si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z lhaskiej szko\u0142y \u015bredniej i pedagogicznej oraz z komitet\u00f3w ulicznych. Ca\u0142e miasto chodzi\u0142o w czerwonych opaskach tej czy innej frakcji.<\/p>\n
Z tamtych lat najbardziej utkwi\u0142 mi w pami\u0119ci atak na Panczena Rinpoczego i pl\u0105drowanie buddyjskich pos\u0105g\u00f3w, kt\u00f3re wywo\u017cono potem do Chin.<\/p>\n