W 2014 roku w ci\u0105gu miesi\u0105ca zamazano moje nazwisko na dw\u00f3ch wystawach, na kt\u00f3rych pokazywa\u0142em swoje prace. W Pekinie zrobili to aparatczycy, w Szanghaju sami organizatorzy. Mog\u0119 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce s\u0105 ludzie, kt\u00f3rych by to nie obesz\u0142o, ale jako artysta widz\u0119 w tych tabliczkach miar\u0119 wypracowanej przez siebie warto\u015bci \u2013 kresk\u0119, wskazuj\u0105c\u0105 poziom wody w rzece. Kto\u015b inny wzruszy\u0142by ramionami, ale ja nie mog\u0119, cho\u0107 oczywi\u015bcie nie \u0142udz\u0119 si\u0119, \u017ce moja postawa wyp\u0142ynie jako\u015b na otoczenie.<\/p>\n
<\/p>\n
\u017bycie w Chinach to ci\u0105g\u0142e pozowanie. Ludzie udaj\u0105 g\u0142upich i unikaj\u0105 jednoznacznych wypowiedzi. Ka\u017cdy tu wie, \u017ce cenzura istnieje, ale ma\u0142o kto docieka, po co.<\/p>\n
Na pierwszy rzut oka cenzura wydaje si\u0119 niewidoczna, lecz wszechobecne pranie uczu\u0107 i percepcji ogranicza dost\u0119p do informacji. Ta, kt\u00f3r\u0105 oferuj\u0105 rz\u0105dowe media, jest wybierana, filtrowana i uk\u0142adana przez politycznych cenzor\u00f3w, nieuchronnie pozbawiaj\u0105c odbiorc\u0119 niezale\u017cno\u015bci i wolnej woli.<\/p>\n
Cenzura nie tylko zuba\u017ca \u017cycie intelektualne, ale te\u017c zasadniczo wypacza racjonalny porz\u0105dek rozumienia \u015bwiata materialnego i duchowego. Pozbawia jednostk\u0119 samodzielnego postrzegania, kt\u00f3re jest niezb\u0119dne do zachowania niezale\u017cnego istnienia. Odcina dost\u0119p do suwerenno\u015bci i szcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n
Cenzurowanie wypowiedzi odbiera swobod\u0119 przyjmowania i przekazywania, co nieuchronnie wp\u0119dza w depresj\u0119. Gdzie rz\u0105dzi strach, nie ma miejsca na szcz\u0119\u015bcie i trudno znale\u017a\u0107 w sobie si\u0142\u0119 ducha. Zniekszta\u0142cone s\u0105dy wypieraj\u0105 racjonalne my\u015blenie. Zbiorowe reakcje staj\u0105 si\u0119 gwa\u0142towne, dzikie, nienormalne.<\/p>\n
Ilekro\u0107 pa\u0144stwo kontroluje lub blokuje informacj\u0119, nie tylko potwierdz\u0105 sw\u0105 w\u0142adz\u0119 absolutn\u0105, ale i zmusza poddanych do podporz\u0105dkowania si\u0119 systemowi oraz uznania jego dominacji. St\u0105d tylko krok do regu\u0142y upodlenia: uznania swojej podleg\u0142o\u015bci za korzy\u015bci polityczne.<\/p>\n
Najbardziej eleganckim sposobem dostosowania si\u0119 do cenzury jest narzucanie jej sobie samodzielnie. Autocenzura to doskona\u0142a recepta na u\u0142o\u017cenie si\u0119 z w\u0142adz\u0105 i wst\u0119p do obop\u00f3lnie korzystnej transakcji. Przykl\u0119k w zamian za drobne przyjemno\u015bci mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 b\u0142ahostk\u0105, ale to w\u0142a\u015bnie on tworzy przestrze\u0144 dla walca cenzury.<\/p>\n
Priorytetem ludzi, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 biern\u0105 postaw\u0119 wobec w\u0142adzy, staje si\u0119 trwanie. U\u015bmiechaj\u0105 si\u0119, k\u0142aniaj\u0105 i przytakuj\u0105, co z regu\u0142y zapewnia spokojne, czasem nawet wygodne \u017cycie. To w gruncie rzeczy strategia obronna. Nie trzeba te\u017c t\u0142umaczy\u0107, \u017ce w sytuacji, w kt\u00f3rej jedna strona milczy, druga zawsze ma racj\u0119.<\/p>\n
I tak mamy dzi\u015b w Chinach w\u0142asnor\u0119cznie uciszon\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107, pochlebc\u00f3w re\u017cimu oraz oburzonych mojego pokroju, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 co\u015b m\u00f3wi\u0107 i s\u0105 podw\u00f3jnie rozgoryczeni, bo wiedz\u0105, \u017ce sami skazuj\u0105 si\u0119 na poni\u017cenie. Samoobrona jest zatem r\u00f3wnie\u017c samopocieszeniem.<\/p>\n
Skoro cenzura wymaga wsp\u00f3\u0142pracy i milcz\u0105cego zrozumienia cenzurowanych, nie zgadzam si\u0119 z obiegow\u0105 opini\u0105, kt\u00f3ra widzi w nich po prostu ofiary. Dobrowolna autocenzura przynosi korzy\u015bci i bez takiego przyzwolenia ten system nie m\u00f3g\u0142by istnie\u0107.<\/p>\n
Ludzie, kt\u00f3rzy nieprzymuszenie poddaj\u0105 si\u0119 cenzurze, wyrz\u0105dzaj\u0105 sobie moraln\u0105 krzywd\u0119 na wielu poziomach. Mimo teatralnie uronionej \u0142zy nigdy nie byli i nie b\u0119d\u0105 ofiarami. Ilekro\u0107 si\u0119 p\u0142aszcz\u0105, raduj\u0105 serca tyran\u00f3w i szkodz\u0105 protestuj\u0105cym. Rozprzestrzeniaj\u0105c si\u0119, ich tch\u00f3rzostwo staje si\u0119 fundamentaln\u0105 przyczyn\u0105 upadku naszego spo\u0142ecze\u0144stwa. Droga, na kt\u00f3r\u0105 wst\u0119puj\u0105, t\u0142umacz\u0105c sobie, \u017ce tylko wsp\u00f3\u0142praca uchroni ich przed losem ofiary, wiedzie w ciemno\u015b\u0107.<\/p>\n
Za podporz\u0105dkowanie system nagradza automatycznie, nie trzeba o to rywalizowa\u0107. Administratorzy \u015bwiata kultury i sztuki musz\u0105 jednak stara\u0107 si\u0119 bardziej, daj\u0105c zawczasu dowody \u201ezrozumienia\u201d w\u0142adzy i gotowo\u015bci strze\u017cenia jej publicznego wizerunku. Doskonale wiedz\u0105, \u017ce je\u015bli wywo\u0142aj\u0105 skrzywienie na g\u00f3rze, po ich projekcie, albo ca\u0142ej instytucji, nie zostanie nawet \u015blad.<\/p>\n
W tym systemie wzlotem i upadkiem dzie\u0142a sztuki rz\u0105dzi nie wolna konkurencja a kryteria w\u0142adzy. Ka\u017cdy tw\u00f3rca, kt\u00f3ry chce istnie\u0107, musi przyj\u0105\u0107 to do wiadomo\u015bci i udawa\u0107 g\u0142upiego.<\/p>\n
Jak doskonale wiadomo, nie wolno mi wypowiada\u0107 si\u0119 na \u017cadnym publicznym forum. Nie mog\u0119 podr\u00f3\u017cowa\u0107 po Chinach. Je\u015bli moje nazwisko pojawia si\u0119 w rz\u0105dowych mediach, to tylko w charakterze ch\u0142opca do bicia. Komentatorzy udaj\u0105 bezstronnych, ale to niemo\u017cliwe, gdy siedzi si\u0119 po bezpiecznej stronie kurtyny. Nie poruszaj\u0105 wi\u0119c temat\u00f3w takich jak wolno\u015b\u0107 s\u0142owa czy warunki bytowe wi\u0119kszo\u015bci Chi\u0144czyk\u00f3w, specjalizuj\u0105 si\u0119 za to w atakowaniu tych, kt\u00f3rym i tak odebrano g\u0142os.<\/p>\n
O moim wirtualnym istnieniu \u2013 \u017ceby jako\u015b je nazwa\u0107 \u2013 wiedz\u0105 tylko ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 mnie dostrzec. Dziel\u0105 si\u0119 wyra\u017anie na dwie grupy. Jednym moje post\u0119powanie pomaga w trwaniu przy \u017cyciowych wyborach, dla drugich jestem zawad\u0105 na drodze do celu, a wi\u0119c nie zas\u0142uguj\u0119 na wybaczenie.<\/p>\n
W Chinach umys\u0142y b\u0119d\u0105 mog\u0142y si\u0119 spotyka\u0107 za po\u015brednictwem s\u0142\u00f3w, dopiero gdy pojawi si\u0119 tu wolne, uczciwe forum publicznego wyra\u017cania opinii. Jestem za tworzeniem takich platform. To pierwszy warunek zaprowadzenia sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. Ale w kraju, gdzie fa\u0142szywe jest wszystko a\u017c po ostatni w\u0142os, ludzie, kt\u00f3rzy domagaj\u0105 si\u0119 prawdy, wydaj\u0105 si\u0119 naiwni, wr\u0119cz dziecinni. Mam wra\u017cenie, \u017ce ta \u201enaiwno\u015b\u0107\u201d jest jedyn\u0105 drog\u0105, jaka mi zosta\u0142a. Czuj\u0119 si\u0119 zobowi\u0105zany do bycia \u201eprostym\u201d jak owi Tybeta\u0144czycy i Ujgurzy.<\/p>\n
Artysta jest podmiotem, uczestniczy w polityce. Warto\u015bci estetyczne maj\u0105 przewag\u0119, zw\u0142aszcza w czasach historycznych przemian. Spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re prze\u015bladuje ludzi wiernych swoim ideom, jest barbarzy\u0144skie i nie ma przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Wystawienie na widok publiczny indywidualnych warto\u015bci mo\u017ce prowadzi\u0107 do zakwestionowania moralno\u015bci i zasad danej jednostki b\u0105d\u017a ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry swobodnie si\u0119 wyra\u017ca, mo\u017ce stymulowa\u0107 proces wymiany pogl\u0105d\u00f3w, to za\u015b otwiera\u0107 im nowe kana\u0142y. Ta zasada jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 mojej filozofii sztuki.<\/p>\n
Chi\u0144ska cenzura wyznacza granice warto\u015bci i wiedzy. To kamie\u0144 w\u0119gielny ideologicznego niewolnictwa. Robi\u0119 co w mojej mocy, \u017ceby pokaza\u0107 okrucie\u0144stwo tego procederu, jawne i bardziej subtelne. W obecnych realiach racjonalny op\u00f3r mo\u017ce opiera\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na skromnych dzia\u0142aniach jednostek. Je\u015bli mi si\u0119 nie uda, wina spada wy\u0142\u0105cznie na mnie, lecz z praw, kt\u00f3rych staram si\u0119 broni\u0107, mog\u0105 korzysta\u0107 inni.<\/p>\n
Niewolnicy ideologii tak\u017ce potrafi\u0105 powsta\u0107. I zawsze to robi\u0105.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
6 maja 2017<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n