Jakie uczucie dominuje dzi\u015b w Chinach? S\u0105dz\u0119, \u017ce wielu powie: rozczarowanie, zaw\u00f3d bior\u0105cy si\u0119 z mizernego podnoszenia jako\u015bci \u017cycia w por\u00f3wnaniu z zawrotnym wzrostem gospodarczym. Oraz z kontrastu mi\u0119dzy stopniem awansu spo\u0142ecznego jednostek a rosn\u0105cym znaczeniem \u201ewielkiego i pot\u0119\u017cnego kraju\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Nastroje te doskonale ilustruje zjawisko \u201eucieczki i powrotu\u201d absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych Pekinu, Szanghaju i Kantonu. Powody exodusu wyobrazi\u0107 sobie nietrudno. W metropoliach presja w pracy jest ogromna, wsp\u00f3\u0142zawodnictwo niezwykle ostre, a koszty utrzymania zawrotne, wi\u0119c m\u0142odzi ludzie wyprowadzaj\u0105 si\u0119 do ma\u0142ych i \u015brednich miast, by to w nich zacz\u0105\u0107 karier\u0119. A wracaj\u0105, poniewa\u017c szybko przekonuj\u0105 si\u0119, \u017ce drzwi nie otwieraj\u0105 tam zdolno\u015bci, wiedza ani dyplomy, tylko sie\u0107 znajomo\u015bci. Liczy si\u0119 te\u017c pochodzenie \u2013 dzieciom z gminu trudno awansowa\u0107 i nie widz\u0105 wyj\u015bcia z tej sytuacji.<\/p>\n
Rozczarowanie bior\u0105ce si\u0119 z niemo\u017cno\u015bci zmiany dolegliwego po\u0142o\u017cenia nie jest rzecz jasna cech\u0105 tylko absolwent\u00f3w uczelni. Wszyscy przekonuj\u0105 si\u0119, \u017ce szanse na zdobycie atrakcyjnego wykszta\u0142cenia i zatrudnienia, awans i og\u00f3ln\u0105 popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia coraz cz\u0119\u015bciej przypadaj\u0105 tylko niewielkiej grupie ludzi. Klasa \u015brednia i ni\u017csza s\u0105 konsekwentnie marginalizowane i czuj\u0105, \u017ce trudno im b\u0119dzie osi\u0105gn\u0105\u0107 w \u017cyciu co\u015b wi\u0119cej.<\/p>\n
Z opublikowanego w 2004 roku raportu Akademii Nauk Spo\u0142ecznych wynika, \u017ce dzieciom ojc\u00f3w maj\u0105cych w\u0142adz\u0119 lub kapita\u0142 \u0142atwiej ni\u017c innym uzyska\u0107 stanowisko partyjne. Analiza zmian w\u0142asno\u015bci w sektorze prywatnym po 1993 roku ujawnia, \u017ce w\u015br\u00f3d obecnych w\u0142a\u015bcicieli grup\u0105 dominuj\u0105c\u0105 s\u0105 przedstawiciele elit innych ni\u017c biznesowe. Ludzie z gminu maj\u0105 wi\u0119c si\u0142\u0105 rzeczy coraz mniej szans na za\u0142o\u017cenie w\u0142asnego interesu. To samo \u2013 za spraw\u0105 anachronicznego systemu meldunkowego oraz czynnik\u00f3w ekonomicznych \u2013 dotyczy ch\u0142op\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci zrobienia kariery w mie\u015bcie.<\/p>\n
Trend spo\u0142eczny znajduje odzwierciedlenie w potocznym zwrocie \u201epowr\u00f3t do systemu\u201d, oznaczaj\u0105cym si\u0119ganie po tradycyjne metody awansu. Liczba os\u00f3b staj\u0105cych do egzaminu na urz\u0119dnika s\u0142u\u017cby cywilnej ros\u0142a od 600 tysi\u0119cy w roku 2007, przez 800 tysi\u0119cy w 2008, do p\u00f3\u0142tora miliona w 2010 roku. \u201ePowr\u00f3t do systemu\u201d staje si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 metod\u0105 wspinaczki po drabinie spo\u0142ecznej.<\/p>\n
Dysproporcje w uprawnieniach socjalnych, malej\u0105ca mobilno\u015b\u0107 spo\u0142eczna i petryfikacja struktur musz\u0105 owocowa\u0107 ubo\u017ceniem biednych i bogaceniem si\u0119 bogatych, utrwalaniem si\u0142y silnych i spychaniem s\u0142abych w wieczn\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107.<\/p>\n
Stagnacja spo\u0142eczna b\u0119dzie mia\u0142a okre\u015blone skutki. Najgorszy z nich to nawet nie tyle pog\u0142\u0119bianie przepa\u015bci mi\u0119dzy bogatymi a biednymi, co degeneracja ca\u0142ego ekosystemu spo\u0142ecznego i upadek cywilizacji. Spo\u0142ecze\u0144stwo przypomina przyrod\u0119. \u201eRw\u0105ca woda nie cuchnie\u201d, uczy stare przys\u0142owie, a w sadzawkach stoj\u0105cych zachodz\u0105 procesy gnilne \u2013 podobnie psuje si\u0119 i nie cieszy oka pogr\u0105\u017cony w stagnacji system spo\u0142eczny.<\/p>\n
Kr\u0105g najni\u017cszy zmienia si\u0119 w d\u017cungl\u0119. Nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 pasmo obrzydliwych wydarze\u0144 \u2013 niewolnictwo w cegielniach, niep\u0142acenie robotnikom, handel dzie\u0107mi i okaleczanie ich, by para\u0142y si\u0119 \u017cebractwem, si\u0142owe wyw\u0142aszczenia i rozbi\u00f3rki, fale koncernowych samob\u00f3jstw, zatruwanie \u017cywno\u015bci dla zysku, i tak dalej, i tak dalej \u2013 to \u015bwiadectwo gnicia dolnych warstw ekosystemu spo\u0142ecznego. Staj\u0105 si\u0119 one d\u017cungl\u0105, gdy\u017c brak mo\u017cliwo\u015bci sprawia, i\u017c ich mieszka\u0144cy maj\u0105 niewielk\u0105 szans\u0119 zdobycia kapita\u0142u spo\u0142ecznego i pi\u0119cia si\u0119 w g\u00f3r\u0119. Wygra\u0107 mog\u0105 tylko kosztem w\u0142asnej moralno\u015bci. W takim procesie nie ma sprawiedliwo\u015bci i wiary, bywa on za to pe\u0142en gwa\u0142tu i okrucie\u0144stwa. W ten spos\u00f3b rodzi si\u0119 logika, w kt\u00f3rej silny wykorzystuje s\u0142abego, a ten \u2013 jeszcze s\u0142abszego.<\/p>\n
Presj\u0119 czuje r\u00f3wnie\u017c klasa \u015brednia. Kiedy monopol na \u015brodki wysokiej jako\u015bci maj\u0105 specjalne grupy interesu, trudno stworzy\u0107 racjonaln\u0105 struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105 z siln\u0105 klas\u0105 \u015bredni\u0105, mog\u0105c\u0105 liczy\u0107 na pi\u0119cie si\u0119 w g\u00f3r\u0119. Niemo\u017cno\u015b\u0107 uzyskania awansu, rzadkie podwy\u017cki p\u0142ac, astronomiczne czynsze i ceny mieszka\u0144, wysokie koszty zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, posiadania i kszta\u0142cenia dzieci kumuluj\u0105 si\u0119, pot\u0119guj\u0105c nacisk. Przedstawiciele klasy \u015bredniej s\u0105 zm\u0119czeni fizycznie i psychicznie; trudno im zachowa\u0107 status spo\u0142eczny, kt\u00f3ry mo\u017ce wr\u0119cz male\u0107.<\/p>\n
W tym samym czasie elity przenosz\u0105 si\u0119 za granic\u0119. Cho\u0107 dysponuj\u0105 obfitymi \u015brodkami, post\u0119puj\u0105ce gnicie ekosystemu przynosi im przejmuj\u0105cy brak poczucia bezpiecze\u0144stwa. Cz\u0142onkowie klasy wy\u017cszej opuszczaj\u0105 kraj lub wyprowadzaj\u0105 z niego sw\u00f3j maj\u0105tek. W degeneruj\u0105cej si\u0119 strukturze spo\u0142ecznej zagro\u017cenie i niepewno\u015b\u0107 odczuwa po prostu ka\u017cdy.<\/p>\n
Brak \u015brodk\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci zablokowa\u0142 mobilno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 \u2013 wizja \u015bwietlanej przysz\u0142o\u015bci oraz powszechny entuzjazm pierwszych lat reform i otwarcia s\u0105 pie\u015bni\u0105 przesz\u0142o\u015bci. Stagnacja procesu reform nieuchronnie odbiera spo\u0142ecze\u0144stwu witalno\u015b\u0107. Chaos wywo\u0142any degeneracj\u0105 ekosystemu zaczyna te\u017c deformowa\u0107 mentalno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, przynosz\u0105c tak fascynacj\u0119 w\u0142adz\u0105, jak strach przed ni\u0105.<\/p>\n
System gnije z powodu post\u0119puj\u0105cej korupcji w\u0142adzy niepoddawanej \u017cadnej kontroli. Badaj\u0105c proces transformacji Chin i ich przej\u015bcia do gospodarki rynkowej, stan\u0119li\u015bmy przed fundamentalnym problemem szacowania koszt\u00f3w reform i przynoszonych przez nie zysk\u00f3w. Pojawi\u0142y si\u0119 pytania o to, sk\u0105d bierze si\u0119 motywacja do wprowadzania reform, kto na nich najbardziej korzysta i kto najwi\u0119cej za nie p\u0142aci. Dzi\u015b dyskusje o b\u00f3lach porodowych i nieuchronnych kosztach reform nie budz\u0105 ju\u017c wi\u0119kszych emocji, gdy\u017c okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zyskuj\u0105 i trac\u0105 zawsze ci sami ludzie.<\/p>\n
Utrzymywanie stabilizacji poprzez wywieranie pot\u0119\u017cnego nacisku i my\u015blenie o niej w kategoriach ograniczania s\u0142usznych praw sta\u0142o si\u0119 dzi\u015b jedn\u0105 z przyczyn stagnacji spo\u0142ecznej. Je\u015bli w imi\u0119 strze\u017cenia stabilizacji robotnikom nie wolno si\u0119 organizowa\u0107 ani dochodzi\u0107 zaleg\u0142ej zap\u0142aty, je\u017celi burzy si\u0119 ludziom domy i nie pozwala walczy\u0107 o nale\u017cne odszkodowanie, tak zwana r\u00f3wnowaga staje si\u0119 narz\u0119dziem ochrony interes\u00f3w bandyckich koncern\u00f3w, z\u0142odziejskich przedsi\u0119biorc\u00f3w i chciwych deweloper\u00f3w, profituj\u0105cych na cudzej krzywdzie. Powstaje b\u0142\u0119dne ko\u0142o: im bardziej strze\u017ce si\u0119 stabilizacji, tym mocniej destabilizuje si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n
W\u0142adza staje si\u0119 nazbyt pot\u0119\u017cna i okrutna. Nie podlega \u017cadnej kontroli i nic jej nie ogranicza. Uprowadzi\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwo i zdusi\u0142a reformy. Znalezienie rozwi\u0105zania tej sytuacji jest kwesti\u0105 \u017cycia i \u015bmierci. W sytuacji, gdy grupy interesu zablokowa\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 post\u0119pu na najr\u00f3\u017cniejszych poziomach, trudno m\u00f3wi\u0107 o zmianach i budowaniu sprawiedliwego spo\u0142ecze\u0144stwa. Co gorsza, nie istnieje gotowe spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie, mog\u0105ce wype\u0142ni\u0107 powsta\u0142\u0105 pr\u00f3\u017cni\u0119.<\/p>\n
Musimy uprzytomni\u0107 sobie kilka prawd. Energia reform pochodzi od spo\u0142ecze\u0144stwa, nie od w\u0142adzy, a zmiany systemowe s\u0105 funkcj\u0105 spo\u0142ecznego potencja\u0142u. Uczciwa, sprawiedliwa w\u0142adza powstaje z wzajemnego oddzia\u0142ywania r\u00f3\u017cnych si\u0142. Spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie rodzi si\u0119 z uczestnictwa obywateli. Proces wychodzenia ze stagnacji i przywracania witalno\u015bci wymaga \u015bwiadomo\u015bci obywatelskiej i takiego\u017c dzia\u0142ania, a si\u0142\u0119 do reformowania buduje si\u0119 deleguj\u0105c w\u0142adz\u0119 w d\u00f3\u0142 i zapewniaj\u0105c ludziom dost\u0119p do informacji.<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
stycze\u0144 2012 roku<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Guo Yuhua jest profesor socjologii presti\u017cowego Uniwersytetu Tsinghua<\/em>.<\/p>\n \n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jakie uczucie dominuje dzi\u015b w Chinach? S\u0105dz\u0119, \u017ce wielu powie: rozczarowanie, zaw\u00f3d bior\u0105cy si\u0119 z mizernego podnoszenia jako\u015bci \u017cycia w por\u00f3wnaniu z zawrotnym wzrostem gospodarczym. Oraz z kontrastu mi\u0119dzy stopniem awansu spo\u0142ecznego jednostek a rosn\u0105cym znaczeniem \u201ewielkiego i pot\u0119\u017cnego kraju\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5225,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[51,26],"class_list":["post-5219","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-chiny","tag-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5219"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5226,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5219\/revisions\/5226"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}