{"id":5463,"date":"2017-12-18T06:21:10","date_gmt":"2017-12-18T05:21:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet\/?p=5463"},"modified":"2022-05-03T08:57:14","modified_gmt":"2022-05-03T06:57:14","slug":"dziamjang-norbu-szczyt-tybetansko-chinski-z-perspektywy-fistaszkow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=5463","title":{"rendered":"Dziamjang Norbu: Szczyt tybeta\u0144sko-chi\u0144ski z perspektywy Fistaszk\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Mimo \u017ce ma\u0142y \u015bwiat Tybeta\u0144czyk\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 Tybetu jest bardzo eklektyczny, obawiam si\u0119, \u017ce mo\u017ce w nim nie by\u0107 zbyt wielu fan\u00f3w \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci Charlesa Schulza i jego cudownych komiks\u00f3w o Fistaszkach. Je\u015bli jednak s\u0105, prosz\u0119, by przypomnieli sobie znan\u0105, powtarzan\u0105 w wielu wariantach historyjk\u0119, kt\u00f3ra pos\u0142u\u017cy\u0142a mi za swego rodzaju parabol\u0119, ilustruj\u0105c\u0105 podobn\u0105 niezdolno\u015b\u0107 tybeta\u0144skich przyw\u00f3dc\u00f3w do wyci\u0105gania wniosk\u00f3w z trudnych, cz\u0119sto bolesnych, do\u015bwiadcze\u0144. <\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Wszystkie te komiksiki sprowadzaj\u0105 si\u0119 w zasadzie do jednego, kt\u00f3ry wygl\u0105da mniej wi\u0119cej tak: Lucy stara si\u0119 przekona\u0107 Charlie\u2019ego Browna do wzi\u0119cia rozbiegu i kopni\u0119cia pi\u0142ki (tej z ameryka\u0144skiego futbolu), kt\u00f3r\u0105, niczym profesjonalni gracze, stawia dla\u0144 na ziemi i utrzymuje w odpowiedniej pozycji paluszkiem. Ch\u0142opiec walczy ze zrozumia\u0142\u0105 podejrzliwo\u015bci\u0105, gdy\u017c dawa\u0142 si\u0119 na to nabra\u0107 setki razy, a Lucy zawsze w ostatniej chwili zabiera\u0142a pi\u0142k\u0119. Dziewczynka jest jednak uparta i powoli rozwiewa w\u0105tpliwo\u015bci Charlie\u2019ego. W r\u0119kawie trzyma asa, ostateczny argument: \u201eSp\u00f3jrz mi w oczy. Czy te oczy mog\u0105 k\u0142ama\u0107?\u201d. I w ko\u0144cu stary, dobry Charlie Brown zgadza si\u0119. P\u0119dzi ze wszystkich si\u0142 \u2013 z k\u0105cika ust wystaje mu koniuszek j\u0119zyka \u2013 i sk\u0142ada si\u0119 do pot\u0119\u017cnego wykopu. Lucy, ma si\u0119 rozumie\u0107, w ostatniej chwili zabiera pi\u0142k\u0119, a on fika kozio\u0142ka i l\u0105duje na plecach. Na ostatnim obrazku dziewczynka pochyla si\u0119 nad p\u00f3\u0142przytomnym Charlie\u2019m i pyta: \u201eCzy\u017c zaufanie nie jest czym\u015b naprawd\u0119 cudownym?\u201d.<\/p>\n

Musz\u0119 si\u0119 przyzna\u0107, \u017ce pisa\u0142em ju\u017c o Fistaszkach. W 1994 roku. Tamten artyku\u0142 r\u00f3wnie\u017c dotyczy\u0142 wizyty Gjalo Thondupa w ChRL, w kt\u00f3rego \u015blady, jak teraz, rych\u0142o pod\u0105\u017cy\u0142a oficjalna delegacja rz\u0105du tybeta\u0144skiego. Zjawisko wizyt wys\u0142annik\u00f3w Dalajlamy w Chinach i Tybecie \u2013 oraz towarzysz\u0105cy im zgie\u0142k \u2013 nie s\u0105 przecie\u017c niczym nowym. W rzeczy samej by\u0142o ich tyle, \u017ce m\u00f3g\u0142bym pewnie odgrzeba\u0107 tekst, kt\u00f3ry napisa\u0142em z okazji pierwszej wycieczki, i publikowa\u0107 go raz po raz. My\u015bl\u0119, \u017ce nikt by si\u0119 nie zorientowa\u0142. Nie obawiajcie si\u0119 jednak, nie zrobi\u0119 tego. Zacytuj\u0119 tylko fragment, \u017ceby pokaza\u0107, sk\u0105d wzi\u0119\u0142y si\u0119 Fistaszki.<\/p>\n

\u201eIlekro\u0107 sprawa Tybetu nabiera rozg\u0142osu, czy to za spraw\u0105 demonstracji w Lhasie czy przyznania Dalajlamie Pokojowej Nagrody Nobla, Chi\u0144czykom niemal nieodmiennie udaje si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 \u015bwiata przy pomocy g\u0142adkich anons\u00f3w prasowych, w kt\u00f3rych deklaruj\u0105 gotowo\u015b\u0107 podj\u0119cia rozm\u00f3w z Dalajlam\u0105 albo jego przedstawicielami. Na wie\u015b\u0107 o tym sympatycy Tybetu oddychaj\u0105 z ulg\u0105 i sytuacja zostaje skutecznie roz\u0142adowana. W Dharamsali obwieszcza si\u0119 wyjazd delegacji, a wszystkie koterie zawzi\u0119cie intryguj\u0105, by wepchn\u0105\u0107 do niej swojego cz\u0142owieka. Nic, oczywista, z tego nie wynika. Jednak raz na jaki\u015b czas misja faktycznie doje\u017cd\u017ca do Pekinu. I zawsze wraca do Dharamsali p\u00f3\u0142przytomna \u2013 z min\u0105 l\u0105duj\u0105cego na ziemi Charlie\u2019ego Browna\u201d… itd. itp. (Tibetan Review<\/em>, marzec 1994).<\/p>\n

O c\u00f3\u017c wi\u0119c sz\u0142o tym razem Pekinowi, gdy zaprasza\u0142 Gjalo Thondupa i oficjaln\u0105 dru\u017cyn\u0119 z Lodi Gjarim et consortes? Ka\u017cdy w miar\u0119 inteligentny cz\u0142owiek zdaje sobie przecie\u017c spraw\u0119, \u017ce Chiny nie maj\u0105 najmniejszego zamiaru uk\u0142ada\u0107 si\u0119 z Dalajlam\u0105 ani z \u017cadnym przedstawicielem rz\u0105du emigracyjnego. Bodaj przed tygodniem Radio Free Asia przeprowadzi\u0142o wywiad z historykiem Ceringiem Siakj\u0105 i ze mn\u0105, pytaj\u0105c, oczywi\u015bcie, o pobudki Pekinu.<\/p>\n

Cering odpar\u0142, \u017ce g\u0142\u00f3wnym powodem wystosowania zaproszenia jest zapewne zbli\u017caj\u0105ca si\u0119 wizyta Jiang Zemina w Stanach Zjednoczonych. Jego ostatni przyjazd do tego kraju doszcz\u0119tnie zepsu\u0142y pot\u0119\u017cne, ha\u0142a\u015bliwe i szczeg\u00f3\u0142owo opisywane przez media demonstracje organizowane przez Tybeta\u0144czyk\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 Tybetu. Si\u0142a protest\u00f3w sk\u0142oni\u0142a prezydenta Clintona do powiedzenia Jiangowi, \u017ce powinien rozmawia\u0107 z Dalajlam\u0105. Potem powt\u00f3rzy\u0142 ten apel na szczycie w Pekinie. Je\u015bli wi\u0119c podczas planowanej wizyty jaki\u015b ameryka\u0144ski prezydent, czy ktokolwiek inny, napomknie Jiangowi, \u017ce powinien rozmawia\u0107 z Dalajlam\u0105, ten zupe\u0142nie spokojnie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 odpowiedzie\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie to robi, bagatelizuj\u0105c ca\u0142y problem.<\/p>\n

Nie tylko uwa\u017cam, \u017ce Cering-la ma w stu procentach racj\u0119, ale i obawiam si\u0119, \u017ce wizyta delegacji \u2013 oraz wszystkie wywo\u0142ane przez ni\u0105 nadzieje i rozterki w\u015br\u00f3d Tybeta\u0144czyk\u00f3w i ich sympatyk\u00f3w \u2013 poczyni ogromne szkody w ruchu na rzecz Tybetu. Wiem na pewno, \u017ce wykolei\u0142a ju\u017c wielk\u0105 kampani\u0119 SFT. S\u0142ysza\u0142em te\u017c mgliste, lecz bardzo niepokoj\u0105ce pog\u0142oski, i\u017c Dharamsala zamierza zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do wszystkich Tybeta\u0144czyk\u00f3w i organizacji wspieraj\u0105cych Tybet o nieorganizowanie protest\u00f3w podczas wizyty Jianga w USA.<\/p>\n

O tym, \u017ce Chiny nie zamierza\u0142y rozpocz\u0105\u0107 prawdziwych negocjacji, najlepiej \u015bwiadczy konsekwentne, oficjalne umniejszanie wizyty \u2013 kt\u00f3r\u0105 ci\u0105gle nazywano \u201eprywatn\u0105\u201d \u2013 oraz bezustanne powtarzanie, \u017ce polityka Pekinu wobec Dalajlamy nie uleg\u0142a zmianie. W o\u015bwiadczeniu przekazanym agencji AFP (28 wrze\u015bnia) Lodi Gjari, g\u0142\u00f3wny wys\u0142annik, powiedzia\u0142, \u017ce delegaci \u201eszczerze wymieniali pogl\u0105dy\u201d z urz\u0119dnikami w Pekinie, kt\u00f3rzy nie zmienili stanowiska w sprawie nieotwierania<\/em> dialogu z Dalajlam\u0105. Gjari doda\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Chi\u0144czycy powtarzali \u201eznane stanowisko rz\u0105du Chin w sprawie dialogu z Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci\u0105\u201d.<\/p>\n

Je\u017celi uwa\u017cnie przeczytamy to o\u015bwiadczenie i inne doniesienia, usuwaj\u0105c z nich \u2013 najlepiej przy pomocy grubego, czarnego mazaka \u2013 ca\u0142e pustos\u0142owie, pe\u0142en ogromnych (cho\u0107 zupe\u0142nie p\u0142onnych) nadziei szczebiot oraz napompowane frazesy o \u201eprze\u0142omowych wizytach\u201d, \u201eszczerych rozmowach\u201d i \u201enowych rozdzia\u0142ach w relacjach\u201d, zostanie nam nagi, zimny fakt: Chiny nie chc\u0105 nawet my\u015ble\u0107 o jakimkolwiek dialogu w sprawie Tybetu.<\/p>\n

Gjari natomiast pragnie wr\u00f3ci\u0107 do Pekinu. \u201eJeste\u015bmy w pe\u0142ni \u015bwiadomi, \u017ce celu tego nie da si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 w trakcie jednej wizyty\u201d, powiada. Jasne, \u017ce nie. Zupe\u0142nie mo\u017cliwe, \u017ce jaki\u015b chi\u0144ski urz\u0119das rzuci\u0142 od niechcenia: \u201ewpadnij jeszcze\u201d albo \u201ewpadnij za rok\u201d. Takie s\u0142owa rzeczywi\u015bcie mog\u0142y pa\u015b\u0107, bo po powrocie delegat\u00f3w do Dharamsali, tybeta\u0144ski rz\u0105d emigracyjny \u201ewyrazi\u0142 nadziej\u0119, \u017ce negocjacje w sprawie wi\u0119kszej autonomii Tybetu b\u0119d\u0105 mog\u0142y rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 przed lipcem\u201d (AP, 28 wrze\u015bnia). Skoro Chi\u0144czycy dali bardzo jasno do zrozumienia, \u017ce nigdy nie b\u0119d\u0105 negocjowa\u0107, ale wys\u0142annicy mog\u0105 do nich zn\u00f3w przyjecha\u0107 w lipcu przysz\u0142ego roku \u2013 wypada zada\u0107 sobie pytanie: dlaczego w lipcu?<\/p>\n

Na pocz\u0105tku listopada rozpocznie si\u0119 proces zasadniczych zmian w chi\u0144skich w\u0142adzach; ster przejmie czwarta generacja (pierwsza \u2013 to ta od Mao). Wed\u0142ug Zonga Hariena (pseudonim partyjnego aparatczyka), kt\u00f3rego ksi\u0105\u017ck\u0119 na ten temat \u2013 Disidai<\/em> (\u201eCzwarta generacja\u201d) \u2013 opublikuje za miesi\u0105c chi\u0144skie wydawnictwo z USA, zmieni si\u0119 nie jeden czy dw\u00f3ch lider\u00f3w, ale ca\u0142a najwy\u017csza p\u00f3\u0142ka. Ostatnie nominacje w strukturach armii i rz\u0105du zostan\u0105 nadane w marcu 2003 roku, kiedy do formalnie zaakceptuje je Og\u00f3lnochi\u0144skie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych. W lipcu b\u0119dziemy wi\u0119c mie\u0107 w Pekinie zupe\u0142nie nowy re\u017cim i szczerze w\u0105tpi\u0119, by znalaz\u0142 on czas na bezsensowne spotkanie, kt\u00f3re mog\u0142a, mimochodem, naznaczy\u0107 poprzednia administracja, \u017ceby \u201eseparaty\u015bci\u201d nie zak\u0142\u00f3cili ostatniej oficjalnej wizyty by\u0142ego prezydenta w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n

Z r\u00f3wnowagi wytr\u0105ca mnie tylko to, ba, napawa pal\u0105cym wstydem, \u017ce naszych ograniczonych, pochlipuj\u0105cych, zal\u0119knionych przyw\u00f3dc\u00f3w i \u201edyplomat\u00f3w\u201d wyprowadzi\u0142 w pole \u2013 jak dzieci \u2013 nie jaki\u015b demonicznie przebieg\u0142y doktor Fu Manchu, ale taki tani, oczywisty trik. Boj\u0119 si\u0119, \u017ce trudno tu nawet m\u00f3wi\u0107 o jakiej\u015b sztuczce. Wygl\u0105da na to, \u017ce nasi przyw\u00f3dcy coraz bardziej wyrabiaj\u0105 sobie \u2013 k\u0142ania si\u0119 Paw\u0142ow \u2013 odruchy warunkowe. Dzi\u015b Pekin tylko pstryka palcami, a brat Dalajlamy i inni wys\u0142annicy natychmiast przebieraj\u0105 n\u00f3\u017ckami. Nie zadaj\u0105c \u017cadnych pyta\u0144.<\/p>\n

Ta deklaracja dan xiang si<\/em> \u2013 czyli, jak pi\u0119knie ujmuj\u0105 to Chi\u0144czycy, \u201ejednostronnej mi\u0142o\u015bci\u201d \u2013 tybeta\u0144skich przyw\u00f3dc\u00f3w jest tak rozdzieraj\u0105co \u017ca\u0142osna, \u017ce graniczy z masochizmem. Agencja AP, na przyk\u0142ad, donios\u0142a 28 wrze\u015bnia, i\u017c \u201etybeta\u0144ski rz\u0105d emigracyjny o\u015bwiadczy\u0142 w sobot\u0119, \u017ce chi\u0144scy urz\u0119dnicy po raz pierwszy traktowali wys\u0142annik\u00f3w jak r\u00f3wnych sobie\u201d. Jakie\u017c to mi\u0142e z ich strony! Jak zatem przyjmowano poprzednie delegacje? Musia\u0142y bi\u0107 pok\u0142ony? Albo ca\u0142owa\u0107 Chi\u0144czyk\u00f3w w dup\u0119?<\/p>\n

Chi\u0144czycy zawsze mieli z\u0142e zdanie o \u201ebarbarzy\u0144skich wys\u0142annikach\u201d \u2013 o ile, oczywi\u015bcie, nie traktowali ich z jawn\u0105 pogard\u0105 \u2013 kt\u00f3rzy przybywali do Czang\u2019anu lub Pekinu, aby z\u0142o\u017cy\u0107 \u201eho\u0142d\u201d cesarzowi. Postawa ta zakorzeniona jest w tradycyjnym, rasistowskim, sinocentrycznym i zupe\u0142nie bezpodstawnym przekonaniu o wy\u017cszo\u015bci kultury chi\u0144skiej. Tybeta\u0144scy ministrowie, tacy jak wielki Gar Tongcen, b\u0142yszczeli na dworze Tang\u00f3w inteligencj\u0105, przebieg\u0142o\u015bci\u0105 i dyplomatycznymi zdolno\u015bciami. Tybeta\u0144ski pose\u0142, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii pod nadanym mu przez chi\u0144skiego kronikarza imieniem \u017bong-Zong, wprawi\u0142 cesarza w zdumienie g\u0142\u0119bok\u0105 znajomo\u015bci\u0105 chi\u0144skiej literatury i j\u0119zyka. B\u0105d\u017amy jednak sprawiedliwi. W\u015br\u00f3d licznych tybeta\u0144skich, mongolskich czy ujgurskich dygnitarzy, kt\u00f3rzy odwiedzali stolic\u0119 Chin, musieli by\u0107 przecie\u017c i ludzie g\u0142upi, s\u0142u\u017calczy czy wr\u0119cz skorumpowani (na takich misjach mo\u017cna by\u0142o i dobrze zarobi\u0107, i dorobi\u0107 handlem), zas\u0142uguj\u0105cy zapewne na miano \u201ebarbarzy\u0144c\u00f3w\u201d. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 tybeta\u0144ska potraktuje dzisiejszych wys\u0142annik\u00f3w z podobn\u0105 pogard\u0105, je\u015bli uzna, \u017ce si\u0119 sprzedali. Je\u017celi wykonaj\u0105 rozkazy Pekinu i poprosz\u0105 rz\u0105d emigracyjny o zatrzymanie wszystkich demonstracji oraz protest\u00f3w podczas wizyty Jiang Zemina w Stanach Zjednoczonych, historia z pewno\u015bci\u0105 os\u0105dzi ich znacznie surowej.<\/p>\n

Prosz\u0119 wszystkich Tybeta\u0144czyk\u00f3w, przyjaci\u00f3\u0142 i aktywist\u00f3w, by ca\u0142e to zamieszanie nie odebra\u0142o im ducha. Witajcie Jianga wsz\u0119dzie, gdzie si\u0119 pojawi. Niech wasze okrzyki rozdzieraj\u0105 uszy, niechaj wype\u0142ni\u0105 si\u0119 ulice, lataj\u0105 zgni\u0142e pomidory, policjanci nacieraj\u0105 w oparach gazu \u0142zawi\u0105cego \u2013 wszystko to na tak bezprecedensow\u0105 skal\u0119, by stary Jiang zapami\u0119ta\u0142 sobie, \u017ce je\u015bli nawet uda mu si\u0119 og\u0142upi\u0107 kilku naszych lider\u00f3w lub u\u0142o\u017cy\u0107 z nimi, to nar\u00f3d tybeta\u0144ski i jego wypr\u00f3bowani przyjaciele nigdy \u2013 nigdy, nigdy, nigdy \u2013 nie zrezygnuj\u0105 z walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Tybetu oraz sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/p>\n

wrzesie\u0144 2002<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mimo \u017ce ma\u0142y \u015bwiat Tybeta\u0144czyk\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 Tybetu jest bardzo eklektyczny, obawiam si\u0119, \u017ce mo\u017ce w nim nie by\u0107 zbyt wielu fan\u00f3w \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci Charlesa Schulza i jego cudownych komiks\u00f3w o Fistaszkach. Je\u015bli jednak s\u0105, prosz\u0119, by przypomnieli sobie znan\u0105, powtarzan\u0105 w wielu wariantach historyjk\u0119, kt\u00f3ra pos\u0142u\u017cy\u0142a mi za swego rodzaju parabol\u0119, ilustruj\u0105c\u0105 podobn\u0105 niezdolno\u015b\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5464,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[25,24],"class_list":["post-5463","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-dialog","tag-diaspora"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5463","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5463"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5463\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12651,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5463\/revisions\/12651"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5464"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}