{"id":5674,"date":"2018-01-15T06:21:12","date_gmt":"2018-01-15T05:21:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet\/?p=5674"},"modified":"2018-01-15T07:18:21","modified_gmt":"2018-01-15T06:18:21","slug":"oser-odmowa-wspolpracy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=5674","title":{"rendered":"Oser: Odmowa wsp\u00f3\u0142pracy"},"content":{"rendered":"

\u201eRyk \u015bnie\u017cnego lwa w roku myszy<\/a>\u201d, ta fala protest\u00f3w, kt\u00f3ra przetoczy\u0142a si\u0119 przez ca\u0142y Tybet w dwa tysi\u0105ce \u00f3smym, zmieni\u0142a wszystko.<\/p>\n

Z\u0142o\u015b\u0107 kipi\u0105ca pod pozornie spokojn\u0105 powierzchni\u0105 przybra\u0142a z czasem posta\u0107 kilku popularnych ruch\u00f3w odmowy wsp\u00f3\u0142pracy oraz ju\u017c ponad stu samospale\u0144<\/a>.<\/p>\n

<\/p>\n

Nieobchodzenie Losaru<\/p>\n

Przed Losarem w 2009 roku<\/a> Amdo i Kham zosta\u0142y zalane ulotkami. \u201ePo incydencie dziesi\u0105tego marca tysi\u0105ce naszych rodak\u00f3w pad\u0142y ofiar\u0105 aresztowa\u0144 i prze\u015bladowa\u0144, wielu znik\u0142o bez \u015bladu. Je\u015bli my, \u017cywi i bezpieczni, chcemy by\u0107 z nimi solidarni, pami\u0119tajmy o dw\u00f3ch rzeczach: \u017cadnych \u015bpiew\u00f3w i zabaw oraz \u017cadnych fajerwerk\u00f3w. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce wszystkich sta\u0107 cho\u0107by na to: wspominajmy umar\u0142ych i m\u00f3dlmy si\u0119 za \u017cywych\u201d.<\/p>\n

W\u0142adze natychmiast uzna\u0142y t\u0119 inicjatyw\u0119 za \u201eseparatystyczny\u201d spisek oraz zatrzyma\u0142y kilku \u201epod\u017cegaczy\u201d, propaguj\u0105cych j\u0105 w\u015br\u00f3d ludzi albo w sieci, i zacz\u0119\u0142y zmusza\u0107 Tybeta\u0144czyk\u00f3w do \u015bwi\u0119towania<\/a> Nowego Roku (w Rebgongu, w Amdo urz\u0119dnicy chodzili od drzwi do drzwi, zbieraj\u0105c podpisy i odciski kciuk\u00f3w pod zobowi\u0105zaniem do robienia tego hucznie \u2013 i niepodejmowania \u017cadnych protest\u00f3w). Re\u017cimowe media jednym g\u0142osem oskar\u017cy\u0142y o sprokurowanie bojkotu rz\u0105d na wychod\u017astwie i emigracyjny Tybeta\u0144ski Kongres M\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n

W wigili\u0119 Losaru w\u0142adze ulepi\u0142y kukie\u0142k\u0119 harmonii i rado\u015bci w postaci gali lokalnej telewizji tybeta\u0144skiej wzorowanej na noworocznych ekstrawagancjach programu centralnego (tworz\u0105c jak dot\u0105d najdro\u017cszy i naj\u015bci\u015blej cenzurowany show w historii rodzimych \u015brodk\u00f3w masowego przekazu), kieruj\u0105c jednocze\u015bnie dodatkowe oddzia\u0142y paramilitarnej policji do tybeta\u0144skich region\u00f3w Sichuanu tudzie\u017c zarz\u0105dzaj\u0105c manewry wojskowe w Da\u0142u i Lithangu, w p\u00f3\u0142nocnym i po\u0142udniowym Khamie, w Kakhogu w Amdo, i gdzie indziej.<\/p>\n

Mimo to pierwszego dnia Nowego Roku mnisi z klasztoru Lucang w Mangrze ruszyli pod siedzib\u0119 w\u0142adz lokalnych<\/a> z g\u0142owami zakrytymi szatami i \u015bwiecami w d\u0142oniach, by prosi\u0107 aparatczyk\u00f3w o cztery rzeczy, w tym o przyj\u0119cie do wiadomo\u015bci, \u017ce \u00f3w bojkot Losaru \u201e<\/span>ma jeszcze wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 ni\u017c protesty <\/span>zesz\u0142oroczne\u201d. Trzynastu duchownych zatrzymano do przes\u0142uchania<\/a>, potem czterej z nich dostali po dwa lata wi\u0119zienia<\/a>. <\/span><\/p>\n

Bojkot na polach<\/p>\n

Na pocz\u0105tku 2009 roku w Draggo, w p\u00f3\u0142nocnym Khamie policja zakatowa\u0142a Phuncoga<\/a>, kt\u00f3ry rozlepia\u0142 na murach ulotki: \u201e<\/span>Niech b\u0119dzie, co ma si\u0119 wydarzy\u0107, mo\u017cemy nawet umrze\u0107 z g\u0142odu, ale na znak szacunku, \u017ca\u0142oby i solidarno\u015bci z torturowanymi, rannymi, uwi\u0119zionymi i pomordowanymi za udzia\u0142 w zesz\u0142orocznych pokojowych protestach nie powinni\u015bmy uprawia\u0107 naszych p\u00f3l\u201d.<\/p>\n

\u201eBojkot<\/a>\u201d zacz\u0105\u0142 si\u0119 w Dzomdzie, gdzie ludzie woleli nie je\u015b\u0107 ni\u017c ora\u0107. W odpowiedzi w\u0142adze si\u0119gn\u0119\u0142y po marchewk\u0119 i kij, gro\u017c\u0105c uznaniem strajkuj\u0105cych za \u201eseparatyst\u00f3w\u201d i narz\u0119dzia \u201ekliki Dalaja\u201d; kilka os\u00f3b nawet aresztowano<\/a> i na postrach przep\u0119dzono ulicami. <\/span><\/p>\n

W tym samym czasie w Da\u0142u i Draggo, w Kardze oraz w innych regionach Khamu kary \u2013 tym razem tradycyjne \u2013 zacz\u0119li wymierza\u0107 tak\u017ce Tybeta\u0144czycy. Na nasz\u0105 nazw\u0119 tej wiekowej, srogiej i bardzo rzadko stosowanej sankcji, kji duk ni phy<\/em>, sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u201erado\u015b\u0107\u201d, \u201eb\u00f3l\u201d oraz \u201ewykluczenie\u201d, kt\u00f3re razem oznaczaj\u0105 odsuni\u0119cie od wszelkich pos\u0142ug religijnych (co, rzecz jasna, jest dolegliwe tylko dla wierz\u0105cych).<\/p>\n

I tak w maju opat klasztoru Njico w Da\u0142u obwie\u015bci\u0142 mnichom i wiernym, \u017ce nak\u0142ada ow\u0105 \u201ekl\u0105tw\u0119\u201d (obejmuj\u0105c\u0105 wszystkie rytua\u0142y buddyjskie, w tym tak\u017ce pogrzebowe) na rodziny dw\u00f3ch tybeta\u0144skich aparatczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy wykazywali si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 nadgorliwo\u015bci\u0105 na tle swojej \u201egrupy roboczej\u201d. M\u00f3wi\u0105c po ludzku, wykluczenie z pos\u0142ugi religijnej to forma odmowy wsp\u00f3\u0142pracy, wymierzona w tych tybeta\u0144skich cz\u0142onk\u00f3w partii, kt\u00f3rzy uczestnicz\u0105 w prze\u015bladowaniu rodak\u00f3w; przes\u0142anie jest jasne: zero tolerancji dla <\/span>ordynarnej kolaboracji. <\/span><\/p>\n

Ratownicy w szatach po trz\u0119sieniu ziemi w Dziekundo<\/p>\n

Rankiem 14 kwietnia 2010 roku pot\u0119\u017cne trz\u0119sienie ziemi spustoszy\u0142o Dziekundo<\/a> w Khamie, grzebi\u0105c pod gruzami tysi\u0105ce os\u00f3b. Wkr\u00f3tce zagraniczne media odnotowa\u0142y, \u017ce chi\u0144skie \u015brodki masowego przekazu wychodz\u0105 ze sk\u00f3ry, \u017ceby przemilcze\u0107<\/a> gigantyczny wk\u0142ad mnich\u00f3w<\/a> w akcj\u0119 ratowania ludzi. \u201eW ca\u0142odziennej transmisji telewizyjnej z uroczysto\u015bci \u017ca\u0142obnych \u2013 zauwa\u017cy\u0142 dziennikarz New York Timesa<\/em> \u2013 nie pojawi\u0142 si\u0119 nawet cie\u0144 odzianej w bordowe szaty postaci, kt\u00f3re przez ca\u0142y czas uwija\u0142y si\u0119 na rumowisku\u201d.<\/p>\n

Warto przy tym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tym razem duchowni, co u nich rzadkie, ch\u0119tnie udzielali wywiad\u00f3w<\/a>, a nawet zabiegali o nie, \u017ceby dobitnie powiedzie\u0107: \u201eMy chcemy ratowa\u0107 ludzi, dla tamtych tragedia to tylko doskona\u0142a okazja do pokazania si\u0119 w mediach\u201d. Scenografi\u0105 nie by\u0142a \u015bwi\u0105tynia, lecz miejsce publiczne, wi\u0119c podobnie jak w 2008 roku w D\u017cokhangu<\/a> i klasztorze Labrang<\/a> w Amdo, mnisi mieli okazj\u0119 m\u00f3wi\u0107 do ca\u0142ego \u015bwiata i wykorzystali j\u0105 bez wahania do wykrzyczenia prawdy o swoim trudzie i chi\u0144skich represjach.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, wszystkie klasztory uczestnicz\u0105ce w akcji ratunkowej zadba\u0142y o fotograficzn\u0105 i filmow\u0105 dokumentacj\u0119 swojej pracy \u2013 nie tylko w imi\u0119 historycznej prawdy, ale i we w\u0142asnym interesie. Po protestach z 2008 roku tybeta\u0144scy mnisi byli w Chinach tak demonizowani, \u017ce czuli si\u0119 osaczeni i dyskryminowani dos\u0142ownie na ka\u017cdym kroku. Teraz nie protestowali, lecz si\u0119gali po \u015brodki maj\u0105ce zapobiec dalszemu szarganiu ich wizerunku. Wkr\u00f3tce potem w Instytucie Studi\u00f3w Buddyjskich Larung Gar powsta\u0142 film dokumentuj\u0105cy wysi\u0142ki tamtejszych mnich\u00f3w, rozpowszechniany na p\u0142ytach oraz w sieci. Rok p\u00f3\u017aniej inna grupa duchownych wyprodukowa\u0142a \u201eNadziej\u0119 w tragedii\u201d, kt\u00f3ra cho\u0107 konfiskowana przez w\u0142adze, jest ci\u0105gle dost\u0119pna w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n

Lhakar<\/em>: jestem Tybeta\u0144czykiem<\/p>\n

Pod koniec 2009 roku na chi\u0144skim serwisie Tudou pojawi\u0142 si\u0119 film<\/a>, kt\u00f3rego liczni bohaterowie o\u015bwiadczaj\u0105 \u201eJestem Tybeta\u0144czykiem\u201d i w jednym, dw\u00f3ch zdaniach wyja\u015bniaj\u0105, sk\u0105d si\u0119 to bierze. W innym klipie m\u0119ski g\u0142os recytowa\u0142, z normatywnym lhaskim akcentem, trzydzie\u015bci sylab naszego alfabetu, nazywaj\u0105c je \u201esercem i dusz\u0105\u201d, przeklinaj\u0105c \u201echorob\u0119 domieszek obcych narzeczy\u201d i wo\u0142aj\u0105c o pos\u0142ugiwanie si\u0119 \u201eczystym tybeta\u0144skim w imi\u0119 dalszego trwania narodu\u201d. Wkr\u00f3tce potem pojawi\u0142o si\u0119 zatrz\u0119sienie klip\u00f3w, wierszy, zdj\u0119\u0107 i pie\u015bni, w kt\u00f3rych tybeta\u0144scy obywatele sieci dawali wyraz wierno\u015bci swojej to\u017csamo\u015bci narodowej, zawieraj\u0105c j\u0105 w prostych s\u0142owach \u201ejestem Tybeta\u0144czykiem\u201d.<\/p>\n

Pochodn\u0105 tego trendu jest nowy zapa\u0142 do nauki ojczystego j\u0119zyka we wszystkich regionach Tybetu. W wielu miejscach w Khamie i Amdo, na przyk\u0142ad, m\u0105drzy, dalekowzroczni ludzie zapraszaj\u0105 nauczycieli i organizuj\u0105 wakacyjne kursy j\u0119zykowe oraz konkursy na najlepsze rodzime odpowiedniki nowomodnych zagranicznych termin\u00f3w.<\/p>\n

Tybeta\u0144czycy wykszta\u0142ceni przez chi\u0144ski system o\u015bwiaty tak\u017ce okazuj\u0105 coraz wi\u0119ksze zainteresowanie w\u0142asnym j\u0119zykiem, u\u017cywaj\u0105c go cho\u0107by na mikroblogach, a ju\u017c na pewno w lhakar, \u201ebia\u0142e\u201d \u015brody<\/a> zwi\u0105zane z Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci\u0105 Dalajlam\u0105. I tak oto sta\u0142y si\u0119 one \u201edniem Tybetu\u201d, w kt\u00f3rym \u201em\u00f3wi si\u0119 czyst\u0105 tybeta\u0144szczyzn\u0105, nosi narodowe stroje i je tradycyjne tybeta\u0144skie potrawy\u201d, co zn\u00f3w sprowadza si\u0119 do odmowy wsp\u00f3\u0142pracy i pomaga \u0142adowa\u0107 akumulatory ziomkom w kraju i na obczy\u017anie.<\/p>\n

Ko\u015b\u0107 w sercu<\/p>\n

W ostatnich latach aparat tego pa\u0144stwa brutalnie wyrwa\u0142 z dom\u00f3w, klasztor\u00f3w, szk\u00f3\u0142, biur wielu wybitnych Tybeta\u0144czyk\u00f3w, wtr\u0105caj\u0105c ich w otch\u0142a\u0144 mrocznych cel. Ilu ich by\u0142o, wiedz\u0105 tylko w\u0142adze, policja i wi\u0119zienni stra\u017cnicy.<\/p>\n

Celownik oprawcy przesun\u0105\u0142 si\u0119 na elity, dziesi\u0105tkuj\u0105c je drako\u0144skimi karami. Namierzeni nie maj\u0105 szans na pomoc prawn\u0105 i sprawiedliwo\u015b\u0107 w s\u0105dach. Wiemy na pewno, \u017ce ofiary znane nam z imienia i nazwiska s\u0105 ledwie wierzcho\u0142kiem lodowej g\u00f3ry. Bior\u0105c pod uwag\u0119 wielko\u015b\u0107 populacji, pod wzgl\u0119dem liczby wi\u0119\u017ani\u00f3w \u201epolitycznych\u201d Tybeta\u0144czycy bij\u0105 Han\u00f3w na g\u0142ow\u0119.<\/p>\n

Co gorsza, w\u0142adze rozmy\u015blnie upolityczniaj\u0105 sprawy tycz\u0105ce tybeta\u0144skich elit, dorabiaj\u0105c drugie dno pracy na rzecz rodzimej kultury czy \u015brodowiska naturalnego albo osobistym zatargom z pazernymi urz\u0119dasami najni\u017cszego szczebla, kt\u00f3rzy doprowadzili do perfekcji sztuk\u0119 wrabiania i odstrzeliwania w imi\u0119 \u201estrze\u017cenia stabilno\u015bci\u201d autorytet\u00f3w i patriot\u00f3w oddanych swoim spo\u0142eczno\u015bciom i dobru publicznemu.<\/p>\n

Mamy taki idiom, \u201eko\u015b\u0107 w sercu<\/a>\u201d, ka\u017cdy Tybeta\u0144czyk wie, co to znaczy. Wszyscy, kt\u00f3rzy znikli, gnij\u0105 za kratami, tych ju\u017c ponad stu, co poszli w ogie\u0144 \u2013 oni s\u0105 prawdziwym kr\u0119gos\u0142upem serca Krainy \u015aniegu.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Pekin i Lhasa, marzec-grudzie\u0144 2012<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eRyk \u015bnie\u017cnego lwa w roku myszy\u201d, ta fala protest\u00f3w, kt\u00f3ra przetoczy\u0142a si\u0119 przez ca\u0142y Tybet w dwa tysi\u0105ce \u00f3smym, zmieni\u0142a wszystko. Z\u0142o\u015b\u0107 kipi\u0105ca pod pozornie spokojn\u0105 powierzchni\u0105 przybra\u0142a z czasem posta\u0107 kilku popularnych ruch\u00f3w odmowy wsp\u00f3\u0142pracy oraz ju\u017c ponad stu samospale\u0144.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5677,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[26,19,20,33],"class_list":["post-5674","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-polityka","tag-protesty-polityczne","tag-protesty-spoleczne","tag-samospalenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5674"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5674\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5682,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5674\/revisions\/5682"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}