![\"\"](\"http:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Oser-DialogChinskoTybetanskiZNozyczkamiWRekach-Audiencja.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/p>\n
14 pa\u017adziernika 2017<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Wstrz\u0105sn\u0105\u0142 mn\u0105 film obejrzany w internecie. Przed Cuglakhangiem, \u015bwi\u0105tyni\u0105, w kt\u00f3rej Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 naucza w stolicy tybeta\u0144skiej diaspory w Indiach, jaka\u015b Chinka z no\u017cyczkami w r\u0119kach niszczy wystaw\u0119 zdj\u0119\u0107 i atakuje ludzi.<\/p>\n
<\/p>\n
A wszystko to pierwszego pa\u017adziernika, w dniu pa\u0144stwowego i najbardziej ideologicznego \u015bwi\u0119ta Chi\u0144skiej Republiki Ludowej, w kt\u00f3rym w\u0142adza daje poddanym tydzie\u0144 wolnego i p\u0142awi si\u0119 w czerwieni niepoliczalnych sztandar\u00f3w. Ka\u017c\u0105 je zatyka\u0107 nawet na dachach tybeta\u0144skich klasztor\u00f3w buddyjskich i ujgurskich meczet\u00f3w. Media, ociekaj\u0105ce coraz g\u0119stszym sosem nacjonalizmu, m\u00f3wi\u0105 wtedy tylko o tym, jak by\u0107 jeszcze bardziej patriotycznym i jak okazywa\u0107 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 partii. Pierwszy dzie\u0144 pa\u017adziernika jest przecie\u017c i tybeta\u0144skim dniem pami\u0119ci. W 1987 roku, gdy ludzie wyszli przed Cuglakhang w Lhasie (nazywany te\u017c D\u017cokhangiem) z \u017c\u0105daniem uwolnienia zatrzymanych kilka dni wcze\u015bniej mnich\u00f3w, policja otworzy\u0142a ogie\u0144 do t\u0142umu. W prote\u015bcie, uznanym za \u201epierwsze masowe wyst\u0105pienie polityczne od czas\u00f3w rewolucji kulturalnej\u201d i ochrzczonym przez w\u0142adze \u201elhaskimi zamieszkami osiemdziesi\u0105t siedem\u201d, zgin\u0119\u0142o wedle r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 \u201eod sze\u015bciu do dwudziestu Tybeta\u0144czyk\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Upami\u0119tnia si\u0119 ich jednak wy\u0142\u0105cznie poza granicami Tybetu. W Dharamsali zrobi\u0142o to zrzeszenie by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, wystawiaj\u0105c przed Cuglakhangiem kilka zdj\u0119\u0107 sprzed dok\u0142adnie trzydziestu lat. Gdyby nie nag\u0142y atak, wi\u0119kszo\u015b\u0107 przechodni\u00f3w zapewne nie zwr\u00f3ci\u0142aby na nie uwagi.<\/p>\n
Filmy z tego zaj\u015bcia, pokazywane przez media chi\u0144skiej i tybeta\u0144skiej diaspory, przedosta\u0142y si\u0119 za \u201ewielki mur\u201d chi\u0144skiej cenzury. \u015aledzi\u0142am dyskusj\u0119 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych i wypowiada\u0142am si\u0119 nawet dla G\u0142osu Ameryki, ale sprawa zas\u0142uguje na wi\u0119cej ni\u017c zdawkowy komentarz.<\/p>\n
Dzi\u015b wiem ju\u017c, \u017ce Chinka z no\u017cyczkami ma ameryka\u0144ski paszport i przedstawia si\u0119 jako \u201euczennica Dalajlamy\u201d. Nale\u017ca\u0142oby sprawdzi\u0107, kim naprawd\u0119 jest, bo pojawi\u0142y si\u0119 teorie, \u017ce mog\u0142a celowo podsyca\u0107 wzajemn\u0105 niech\u0119\u0107 mi\u0119dzy dwiema nacjami. Nie odpowiemy jednak na to pytanie, nie maj\u0105c wgl\u0105du w akta chi\u0144skich i indyjskich s\u0142u\u017cb, zajmuj\u0105cych si\u0119 sprawami tybeta\u0144skimi. Inni twierdz\u0105, \u017ce to zwyk\u0142a wariatka, i pisz\u0105, \u017ce dwa lata temu zakrad\u0142a si\u0119 do pokoju Khjence Rinpoczego w klasztorze Dzongsar i wynios\u0142a stamt\u0105d jakie\u015b rzeczy, chwal\u0105c si\u0119 potem, \u017ce dosta\u0142a je od Lamy. Pojecha\u0142a za nim nawet do Bhutanu, a gdy j\u0105 grzecznie odprawiono, pojawi\u0142a si\u0119 w Indiach na \u2013 zorganizowanych specjalnie dla Chi\u0144czyk\u00f3w \u2013 wyk\u0142adach Dalajlamy. Pono\u0107 zawsze przychodzi\u0142a na nie z kwiatami. Wida\u0107 j\u0105 na jednym z grupowych zdj\u0119\u0107 obok Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci. I to niepokoi mnie najbardziej. Co by by\u0142o \u2013 je\u015bli rzeczywi\u015bcie jest chora \u2013 gdyby ataku agresji dosta\u0142a wtedy? \u017badne kwiaty i pok\u0142ony nie zmieni\u0105 przecie\u017c tego, co wida\u0107 na filmie: no\u017cyczek d\u017agaj\u0105cych zdj\u0119cia z brutalnej pacyfikacji tybeta\u0144skiego protestu, rozbitej kamery, filmuj\u0105cej ten incydent, r\u0119ki podniesionej na Tybetank\u0119, kt\u00f3ra pr\u00f3buje chroni\u0107 wystaw\u0119, ugryzionego Tybeta\u0144czyka, staj\u0105cego w obronie policzkowanej dziewczyny, wywrzaskiwanych oskar\u017ce\u0144 o \u201eokrucie\u0144stwo\u201d i przekle\u0144stw spadaj\u0105cych na hongko\u0144skiego buddyst\u0119, kt\u00f3ry wzywa j\u0105 do opami\u0119tania.<\/p>\n
Ten smutny incydent jest jednak interesuj\u0105cy przede wszystkim dlatego, \u017ce ka\u017ce zastanowi\u0107 si\u0119 nad kwestiami natury og\u00f3lnej. O wiele wa\u017cniejsze od tej kobiety s\u0105 pytania o wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, inicjatywy chi\u0144sko-tybeta\u0144skiej \u201ewymiany\u201d czy relacje mi\u0119dzy \u201eproblemem Tybetu\u201d a rosn\u0105c\u0105 liczb\u0105 chi\u0144skich wyznawc\u00f3w buddyzmu tybeta\u0144skiego.<\/p>\n
Pytanie pierwsze: czy osoba ukszta\u0142towana przez znany nam a\u017c za dobrze re\u017cim, ale legitymuj\u0105ca si\u0119 dzi\u015b paszportem demokratycznego pa\u0144stwa, nie powinna wiedzie\u0107, \u017ce jednym z fundament\u00f3w jego ustroju jest wolno\u015b\u0107 s\u0142owa? Skoro jej zdaniem zdj\u0119cia z pacyfikacji tybeta\u0144skiej demonstracji sprzed trzydziestu lat s\u0105 \u201efa\u0142szywe\u201d, co powie o p\u00f3\u017aniejszych o dwa lata wydarzeniach na peki\u0144skim Tiananmen? Trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce ta czterdziestoparoletnia kobieta ma, jak wielu jej rodak\u00f3w w Chinach, kompletnie wyprany m\u00f3zg, doskonale odporny na histori\u0119 i rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n
Przy okazji natkn\u0119\u0142am si\u0119 na opis innej Chinki, kt\u00f3ra po przyje\u017adzie do Stan\u00f3w Zjednoczonych powoli przejrza\u0142a na oczy. \u201ePrzebudzenie \u2013 pisze znajomy \u2013 by\u0142o gwa\u0142towne i niezwykle bolesne. Siedzia\u0142a przede mn\u0105 zalana \u0142zami, nie chc\u0105c dopu\u015bci\u0107 do siebie prawdy, kt\u00f3ra stawia\u0142a jej \u015bwiat na g\u0142owie. Ludzie, kt\u00f3rzy przeszli pranie m\u00f3zgu, patrz\u0105 na histori\u0119 przez pryzmat w\u0142asnych przekona\u0144, niezdolni do uznania \u017cadnej innej interpretacji. Nie ka\u017cdy Chi\u0144czyk chce opu\u015bci\u0107 gniazdo i spojrze\u0107 na nie z zewn\u0105trz, ale czy \u00bbantyseparatystyczne\u00ab slogany upowa\u017cniaj\u0105 do odbierania innym prawa do wolno\u015bci? Przesz\u0142o\u015b\u0107 istnieje i szale\u0144stwo zaprzeczania historii musi budzi\u0107 wy\u0142\u0105cznie lito\u015b\u0107 wobec tych, kt\u00f3rzy pozwolili zmieni\u0107 si\u0119 w bezwolnych poddanych re\u017cimu zombie, zakazuj\u0105cego samodzielnego my\u015blenia\u201d.<\/p>\n
Pytanie drugie: dlaczego ta kobieta pozwoli\u0142a sobie na tak niewyobra\u017caln\u0105 arogancj\u0105 w Dharamsali? Nie wiedzia\u0142a, \u017ce znajduje si\u0119 nie tylko w stolicy tybeta\u0144skiej diaspory, ale te\u017c w obcym kraju, w Indiach? Mimo \u017ce to nie Lhasa, z kt\u00f3rej Dalajlama musia\u0142 ucieka\u0107, to babsko tyranizuje innych, jakby wci\u0105\u017c czu\u0142o si\u0119 wszechw\u0142adn\u0105 kolonizatork\u0105. Komentuj\u0105c ten incydent, kto\u015b napisa\u0142: \u201egdzie brakuje szacunku, nie ma te\u017c bezpiecze\u0144stwa\u201d. \u201eW g\u0142owie si\u0119 nie mie\u015bci \u2013 m\u00f3wi\u0142a do kamery Lhagjari Namgjal Dolkar, zaatakowana przez Chink\u0119 tybeta\u0144ska parlamentarzystka, kieruj\u0105ca stowarzyszeniem by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych \u2013 \u017ce mog\u0142o do tego doj\u015b\u0107 przed Cuglakhangiem i pomnikiem ofiar okupacji. Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce otworzy\u0142o mi to oczy. Co\u015b takiego mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 tak\u017ce w Dharamsali!\u201d. Ta m\u0142oda kobieta pochodzi z kr\u00f3lewskiego rodu. Jej ojciec Lhagjari Triczen Namgjal Gjaco zosta\u0142 w 1959 roku wtr\u0105cony do wi\u0119zienia, w kt\u00f3rym sp\u0119dzi\u0142 dwadzie\u015bcia lat za zwi\u0105zki z \u201erebeliantami\u201d. Wielu cz\u0142onk\u00f3w tej rodziny zam\u0119czono, a ich wiekowy pa\u0142ac, \u015bwiadectwo naszych dziej\u00f3w, obr\u00f3cono w perzyn\u0119. Traf chcia\u0142, \u017ce niedawno ogl\u0105da\u0142am zdj\u0119cia tych ruin \u2013 moje, stare i nowe, zrobione przez znajomego fotografa. Zbieg okoliczno\u015bci zmieni\u0142 skandal w metafor\u0119.<\/p>\n
Jeszcze bardziej zastanawiaj\u0105ce s\u0105 reakcje Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy pisali, \u017ceby \u201eda\u0107 ju\u017c temu spok\u00f3j\u201d i nie nara\u017ca\u0107 na szwank \u201etybeta\u0144sko-chi\u0144skiej wymiany\u201d. Bardzo jestem ciekawa, jak rozumiej\u0105 t\u0119 \u201ewymian\u0119\u201d. Wszyscy doskonale wiedz\u0105, ile zrobi\u0142 dla tej idei Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 \u2013 przyw\u00f3dca duchowy, autorytet religijny, szanowany na ca\u0142ym \u015bwiecie my\u015bliciel \u2013 i ile prze\u017cy\u0142 z tego powodu upokorze\u0144. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, jako Tybetance trudno mi o nich my\u015ble\u0107 bez b\u00f3lu. Nie twierdz\u0119, \u017ce tej wymiany nie potrzebujemy. Przeciwnie. Jak wielu innych, mam w niej udzia\u0142 i ja, pisz\u0105c o sytuacji Tybetu po chi\u0144sku. Chc\u0119 natomiast powiedzie\u0107, \u017ce \u201ewymiana\u201d musi opiera\u0107 si\u0119 na okre\u015blonych zasadach, a nie sprowadza\u0107 do nadstawiania drugiego policzka. Tu potrzebny jest wzajemny szacunek i r\u00f3wno\u015b\u0107, nie \u015blepe umizgi, \u017ceby kogo\u015b zjedna\u0107, zdoby\u0107 pieni\u0105dze albo s\u0142aw\u0119. I zaanga\u017cowanie ka\u017cdego Tybeta\u0144czyka. A co mamy? Problemy, z kt\u00f3rymi si\u0119 dzi\u015b zmagamy, s\u0105 stwarzane przez obcych, ale i przez nas samych. W \u201ewymianie\u201d uprawianej przez diaspor\u0119 nie znajduj\u0119 powod\u00f3w do dumy. Jedn\u0105 z przyczyn jest egoizm, trudno bowiem oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce wielu my\u015bli wy\u0142\u0105cznie o sobie \u2013 kosztem wsp\u00f3lnej sprawy.<\/p>\n
I sprawa trzecia: w ostatnich latach coraz wi\u0119cej Chi\u0144czyk\u00f3w (z Pekinu, Szanghaju, Chengdu, Hangzhou itd.) interesuje si\u0119 buddyzmem tybeta\u0144skim. Je\u017cd\u017cenie do Tybetu zrobi\u0142o si\u0119 modne. Wielu traktuje lam\u00f3w jak gwiazdy, ci za\u015b ch\u0119tnie podr\u00f3\u017cuj\u0105 po ca\u0142ym kraju mimo pi\u0119trzonych przez w\u0142adze restrykcji, gdy\u017c ich misja polega na przekazywaniu nauk i dostaj\u0105 tu za nie sute datki. Zagraniczni dziennikarze lubi\u0105 pyta\u0107, czy zainteresowanie Chi\u0144czyk\u00f3w naszym buddyzmem pomo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 \u201eproblem Tybetu\u201d? Dla mnie to my\u015blenie \u017cyczeniowe, w dodatku p\u0142ytkie. Wiem z do\u015bwiadczenia, \u017ce wiele os\u00f3b, kt\u00f3re interesuj\u0105 si\u0119 religi\u0105, a nawet przechodz\u0105 na buddyzm, nie ma poj\u0119cia i nie chce nic wiedzie\u0107 o historii oraz wsp\u00f3\u0142czesnych realiach Tybetu, cz\u0119sto w dodatku zupe\u0142nie opacznie rozumiej\u0105c rol\u0119 Dalajlamy. Przyczyn\u0105 tego stanu rzeczy nie jest wy\u0142\u0105cznie aplikowane przez parti\u0119 pranie m\u00f3zgu.<\/p>\n
\u201eChi\u0144scy wyznawcy buddyzmu tybeta\u0144skiego, kt\u00f3rych spotykam za granic\u0105 \u2013 pisze w internecie mieszkaj\u0105cy dzi\u015b w Niemczech chi\u0144ski znajomy \u2013 z regu\u0142y nie interesuj\u0105 si\u0119 losem Tybeta\u0144czyk\u00f3w. W g\u0142owie mi si\u0119 nie mie\u015bci, \u017ce maj\u0105c tyle wdzi\u0119czno\u015bci dla lam\u00f3w, mog\u0105 w og\u00f3le nie my\u015ble\u0107 o ich ziomkach\u201d. I szuka przyczyn. \u201eDop\u00f3ki nie zapyta si\u0119 ich wprost, wi\u0119kszo\u015b\u0107 Tybeta\u0144czyk\u00f3w nie m\u00f3wi o swoich cierpieniach. A gdy ju\u017c opowiadaj\u0105, robi\u0105 to pow\u015bci\u0105gliwie, bez typowego dla Chi\u0144czyk\u00f3w j\u0119czenia i zawodzenia\u201d. Widz\u0119 to inaczej. To nie brak inicjatywy, tylko kultywowana przez Tybeta\u0144czyk\u00f3w samokontrola, kt\u00f3ra mo\u017ce przybiera\u0107 posta\u0107 autocenzury i uciszania si\u0119 wbrew sobie. Lamowie i rinpoczowie \u2013 czy to w Tybecie, czy na wychod\u017astwie, w Amdo, Lhasie i gdzie indziej \u2013 nigdy nie opowiadaj\u0105 chi\u0144skim uczniom o prawdziwej historii i tera\u017aniejszo\u015bci Tybetu. Z powodu, ma si\u0119 rozumie\u0107, politycznego wyrachowania i l\u0119ku. Nie chc\u0105 k\u0142opot\u00f3w. Wol\u0105 spokojnie recytowa\u0107 pisma, przekazywa\u0107 nauki i inkasowa\u0107 datki. S\u0105 w Tybecie klasztory, kt\u00f3re now\u0105 \u015bwietno\u015b\u0107 zawdzi\u0119czaj\u0105 szczodro\u015bci chi\u0144skich wyznawc\u00f3w. Kiedy daj\u0105 za du\u017co, zaczynaj\u0105 by\u0107 specjalnie traktowani, co musi pot\u0119gowa\u0107 arogancj\u0119 ludzi zapatrzonych w pieni\u0105dz.<\/p>\n
Dlatego w\u0142a\u015bnie nie ma nic dziwnego w tym, \u017ce w Dharamsali, w Indiach, uzbrojona w no\u017cyczki Chinka niszczy wystaw\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnych zdj\u0119\u0107 i atakuje na ulicy Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Cho\u0107 przedstawia si\u0119 jako \u201euczennica\u201d Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci, trudno nie zgodzi\u0107 si\u0119 z anonimowym obywatelem sieci, pisz\u0105cym, \u017ce to zaj\u015bcie \u201ebudzi przera\u017cenie we wszystkich, kt\u00f3rym Dalajlama jest drogi. Pod\u0142o\u015b\u0107 stanowi zniewag\u0105 dla jego m\u0105dro\u015bci i wsp\u00f3\u0142czucia. Wyk\u0142ady m\u0142odszych lam\u00f3w nijak maj\u0105 si\u0119 do g\u0142\u0119bi nauk Dalajlamy, kt\u00f3re pomagaj\u0105 zrozumie\u0107 wiele rzeczy. Ilekro\u0107 go s\u0142yszymy, czujemy si\u0119 m\u0105drzejsi. To naprawd\u0119 niezwyk\u0142y dar. Natomiast fanatyzm i rozwydrzenie mog\u0105 prowadzi\u0107 wy\u0142\u0105cznie do ekstremizmu i tragicznych skutk\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Chc\u0119 jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce s\u0105 tak\u017ce inni chi\u0144scy buddy\u015bci. Mam w\u015br\u00f3d nich wielu wspania\u0142ych przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy inspiruj\u0105 mnie i wspieraj\u0105. Wytrwale praktykuj\u0105 swoj\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119, rozwijaj\u0105c trze\u017aw\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 i widz\u0105c rzeczy takimi, jakie s\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n 14 pa\u017adziernika 2017<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n<\/a><\/p>\n