Tybeta\u0144czycy s\u0105 lud\u017ami bardzo religijnymi. Wed\u0142ug statystyk dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t dziewi\u0119\u0107 procent populacji wyznaje buddyzm. To bardzo wysoki wska\u017anik. Rozkwit buddyzmu w Tybecie przepowiada\u0142 w sutrach sam Budda Siakjamuni. Nie ma przesady w twierdzeniu, \u017ce Tybeta\u0144czycy ceni\u0105 Dharm\u0119 nad z\u0142oto i s\u0105 pe\u0142ni \u017carliwego, czystego oddania.<\/p>\n
<\/p>\n
Niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o \u201eprzeobra\u017ceniu<\/a>\u201d Tybeta\u0144czyk\u00f3w w czasie rewolucji kulturalnej, ale moim zdaniem mia\u0142o ono wy\u0142\u0105cznie charakter zewn\u0119trzny. Twierdzenie, \u017ce wszyscy nagle stracili wiar\u0119, wydaje si\u0119 absurdalne. Historyczna prawda jest z\u0142o\u017cona, nie poddaje si\u0119 prostym interpretacjom i ocenom. Najpierw trzeba sobie odpowiedzie\u0107, gdzie mieliby\u015bmy jej szuka\u0107? Na podstawie jakich kryteri\u00f3w weryfikowa\u0107 oficjalne i nieoficjalne \u017ar\u00f3d\u0142a? Dawa\u0107 wiar\u0119 tylko w\u0142asnym prze\u017cyciom i do\u015bwiadczeniu czy r\u00f3wnie\u017c relacjom z drugiej r\u0119ki, pog\u0142oskom, cudzym wspomnieniom albo dokumentom wiadomej organizacji? Na jakich zasadach konfrontowa\u0107 materialne dziedzictwo stuleci, narodowy charakter, przyj\u0119ty system warto\u015bci duchowych i moralnych kolejnych pokole\u0144 z nag\u0142\u0105 zmian\u0105 postaw w kr\u00f3tkim, zamkni\u0119tym okresie? Ka\u017cda populacja na tej planecie w jakim\u015b momencie swoich dziej\u00f3w przechodzi etap niepokoj\u00f3w, chaosu, dezorientacji, krwawej \u0142a\u017ani i zbiorowego szale\u0144stwa, kt\u00f3re s\u0105 jedynie incydentalnymi produktami ubocznymi g\u0142\u00f3wnego nurtu cywilizacji. Je\u015bli nie b\u0119dziemy ich \u015bwiadomi, nie dostrze\u017cemy tak\u017ce czysto\u015bci spo\u0142ecze\u0144stw i jednostek. Gdyby\u015bmy mieli ocenia\u0107 pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy lat chi\u0144skiej cywilizacji na podstawie wyst\u0119pk\u00f3w milion\u00f3w Han\u00f3w w tym strasznym czasie, owo dziedzictwo tak\u017ce zmieni\u0142oby si\u0119 w trz\u0119sawisko bestialstwa, tch\u00f3rzostwa i s\u0142abo\u015bci.<\/p>\n W czasie rewolucji kulturalnej zniszczono (w r\u00f3\u017cnym stopniu) tysi\u0105ce tybeta\u0144skich klasztor\u00f3w. Mia\u0142o to swoje z\u0142o\u017cone, wewn\u0119trzne i zewn\u0119trzne przyczyny: z jednej strony, wsp\u00f3ln\u0105 karm\u0119 istot, z drugiej \u2013 okre\u015blone warunki polityczne i kulturalne. \u00d3wczesna sytuacja by\u0142a nies\u0142ychanie skomplikowana, a presja \u2013 polityczna, ekonomiczna i ideologiczna \u2013 niepor\u00f3wnywalna z dzisiejsz\u0105. Ludzie czuli, \u017ce ich \u017cycie wisi na w\u0142osku. Jak mamy wypreparowa\u0107 t\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 z r\u00f3\u017cnych dokument\u00f3w?<\/p>\n Jestem zwyk\u0142ym mnichem. Nie mam obowi\u0105zku ani zamiaru roztrz\u0105sa\u0107 minionych zdarze\u0144, rozdrapywa\u0107 ran i odkurza\u0107 bolesnych wspomnie\u0144 w imi\u0119 prowadzenia akademickich dyskusji z tymi, kt\u00f3rzy winni wzi\u0105\u0107 na siebie lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015bci za tamt\u0105 tragedi\u0119. Wiedz\u0105c sk\u0105din\u0105d dobrze, \u017ce przesz\u0142o\u015bci uchwyci\u0107 si\u0119 nie da i maj\u0105c mn\u00f3stwo do zrobienia, w og\u00f3le nie zajmowa\u0142bym si\u0119 t\u0105 kwesti\u0105, gdyby nie porusza\u0142 jej nasz mistrz.<\/p>\n Sam pami\u0119tam, \u017ce Tybeta\u0144czyk\u00f3w zmuszano wtedy do niszczenia \u015bwi\u0105ty\u0144, mierz\u0105c do nich z karabin\u00f3w. Co wi\u0119cej \u2013 i trzeba to powiedzie\u0107 sobie jasno \u2013 w\u015br\u00f3d pl\u0105druj\u0105cych by\u0142o wielu obcych, cho\u0107 nosili nasze ubrania. Nie przeczyta si\u0119 o tym w dost\u0119pnych dzi\u015b publikacjach. Jak powiada Lu Xun, k\u0142amstwa spisane atramentem nigdy nie przes\u0142oni\u0105 fakt\u00f3w pisanych krwi\u0105. Ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 wini\u0107 za zag\u0142ad\u0119 wy\u0142\u0105cznie Tybeta\u0144czyk\u00f3w, nie wystawiaj\u0105 dobrego \u015bwiadectwa swojej uczciwo\u015bci.<\/p>\n W moim rodzinnym Luhuo \u017co\u0142nierze zagarn\u0119li ca\u0142y klasztor i w g\u0142\u00f3wnej nawie urz\u0105dzili stajni\u0119. Kt\u00f3rej\u015b nocy zaj\u0119\u0142o si\u0119 siano i z budynku w mgnieniu oka zosta\u0142y zgliszcza. P\u00f3\u017aniej pisano jednak, \u017ce klasztor spalili \u201etybeta\u0144scy aktywi\u015bci\u201d. Podobnych przypadk\u00f3w wykr\u0119cania kota ogonem jest mn\u00f3stwo. Wystarczy popyta\u0107 starych Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy widzieli to wszystko na w\u0142asne oczy.<\/p>\n W \u017cadnym razie nie pr\u00f3buj\u0119 przecie\u017c rozgrzesza\u0107 ka\u017cdego ziomka i twierdzi\u0107, \u017ce nikt nie pl\u0105drowa\u0142 \u015bwi\u0105ty\u0144. M\u00f3wi\u0119 tylko, \u017ce ci, co to robili, nie reprezentuj\u0105 ca\u0142ego narodu, kt\u00f3ry stawia na piedestale buddyzm oraz prawo\u015b\u0107. Trzeba wiedzie\u0107, \u017ce gdy tylko zmieni\u0142 si\u0119 polityczny klimat, do odbudowanych w okamgnieniu klasztor\u00f3w wr\u00f3ci\u0142o mn\u00f3stwo nienaruszonych relikwii: \u015bwi\u0119tych ksi\u0105g, przedmiot\u00f3w rytualnych, wizerunk\u00f3w oraz pami\u0105tek po wielkich adeptach i mistrzach. Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y, skoro wszystko zniszczyli wcze\u015bniej \u201eodmienieni\u201d Tybeta\u0144czycy? Zewn\u0119trzne mury mog\u0142y zosta\u0107 zburzone, ale ludzie zrobili, co w ich mocy, \u017ceby ocali\u0107 zawarto\u015b\u0107, ryzykuj\u0105c dla skarb\u00f3w wiary w\u0142asne \u017cycie. Robi\u0142a to r\u00f3wnie\u017c moja rodzina.<\/p>\n Pewien lama przyni\u00f3s\u0142 rodzicom jedyn\u0105 term\u0119<\/em>, \u015bwi\u0119t\u0105 ksi\u0119g\u0119, jak\u0105 posiada\u0142 lokalny klasztor. Moi bliscy strzegli jej odt\u0105d przez siedem czy osiem lat. Mimo \u017ce mogli trafi\u0107 za to do wi\u0119zienia, ukryli j\u0105 w jaskini i przenosili w bezpieczne miejsce, ilekro\u0107 musieli\u015bmy si\u0119 przeprowadza\u0107.<\/p>\n Jak wiadomo, Tybeta\u0144czykom nie wolno by\u0142o powtarza\u0107 mantr, posiada\u0107 buddyjskich wizerunk\u00f3w, sk\u0142ada\u0107 pok\u0142on\u00f3w i ofiar \u2013 robili to wi\u0119c po kryjomu. W naszej osadzie siedem rodzin zajmowa\u0142o si\u0119 pa\u0144stwowymi jakami, ale wr\u00f3ciwszy wieczorem do dom\u00f3w, ludzie siadali do buddyjskiej praktyki. Widzia\u0142em to na w\u0142asne oczy. I nie byli to \u017cadni hierarchowie, tylko zwykli pasterze. Reprezentatywni dla ca\u0142ego narodu, a wi\u0119c zadaj\u0105cy k\u0142am bajaniu o \u201etransformacji\u201d.<\/p>\n W owym czasie Tybeta\u0144czycy wieszali w domach portrety Mao. Robiono to w ca\u0142ych Chinach. Nietypowo\u015b\u0107 Tybetu polega\u0142a na tym, \u017ce pod zdj\u0119ciem przewodnicz\u0105cego cz\u0119sto ukrywano wizerunek Buddy albo zast\u0119powano je nim na noc, dzie\u0144 w dzie\u0144 nalewaj\u0105c do miseczki wod\u0119 i zapalaj\u0105c ofiarn\u0105 lampk\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce w tamtej epoce nie manifestowa\u0142a tak swej wiary \u017cadna nacja.<\/p>\n Po zako\u0144czeniu rewolucji kulturalnej portrety \u015bwieckich luminarzy szybko znik\u0142y z tybeta\u0144skich dom\u00f3w. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie widzia\u0142em ich u nikogo, ani u pasterzy, ani u intelektualist\u00f3w. Przeczyta\u0142em niedawno, \u017ce zdj\u0119cia Mao stanowi\u0105 u nas cz\u0119\u015b\u0107 noworocznych dekoracji. Obejrzawszy dok\u0142adnie zdj\u0119cia, doszed\u0142em do wniosku, \u017ce dziennikarz musia\u0142 si\u0119 pomyli\u0107. Tamci ludzie nie nosili si\u0119 i nie zachowywali po tybeta\u0144sku.<\/p>\n Dawno temu Guru Rinpocze przepowiedzia\u0142, \u017ce nadejdzie czas, gdy demony op\u0119taj\u0105 m\u0119\u017cczyzn, demonki \u2013 kobiety, a demoni\u0105tka \u2013 dzieci. Trudno si\u0119 zatem dziwi\u0107, \u017ce podczas rewolucji kulturalnej, w tej epoce chaosu i nieczystych mocy, tak\u017ce Tybeta\u0144czycy ulegali z\u0142emu czarowi i popadali w szale\u0144stwo. Minie si\u0119 jednak z prawd\u0105 ten, kto we\u017amie to za znak porzucenia wiary i Dharmy przez ca\u0142y nar\u00f3d. Do tej pory mam przed oczami skrawki zakonnych szat, wystaj\u0105ce spod roboczych drelich\u00f3w, kt\u00f3re uczyniono wtedy obowi\u0105zkowym mundurem. To tak\u017ce dobra metafora zewn\u0119trzno\u015bci zmian, kt\u00f3re nigdy nie si\u0119gn\u0119\u0142y serca, oraz granicy, wr\u0119cz przepa\u015bci mi\u0119dzy tym, co w\u0142asne i co narzucone. Nawet w tak trudnych okoliczno\u015bciach wi\u0119kszo\u015b\u0107 Tybeta\u0144czyk\u00f3w nie zamierza\u0142a wyrzec si\u0119 siebie i z upart\u0105 nadziej\u0105 czeka\u0142a na nastanie \u015bwitu po d\u0142ugiej nocy.<\/p>\n W 1987 roku na G\u00f3rze Bodhisattwy w Wutai Shan spotka\u0142em chi\u0144skiego mnicha, kt\u00f3ry zanosi\u0142 si\u0119 p\u0142aczem, opowiadaj\u0105c mi, co robi\u0142 w czasie rewolucji kulturalnej. To by\u0142 prawdziwy koszmar dla wszystkich \u2013 buddyst\u00f3w i innych \u2013 w ca\u0142ym kraju. Tak\u017ce chi\u0144scy wyznawcy byli zupe\u0142nie bezsilni w obliczu orgii zniszczenia. Ich \u015bwi\u0105tynie ucierpia\u0142y nie mniej ni\u017c tybeta\u0144skie, a ludzie dali si\u0119 wp\u0119dzi\u0107 w szale\u0144stwo na niespotykan\u0105 gdzie indziej skal\u0119. Pr\u00f3buj\u0105c zabli\u017ani\u0107 t\u0119 historyczna ran\u0119, powinni\u015bmy skupi\u0107 si\u0119 nie na paroksyzmach epoki ob\u0142\u0119du, lecz na w\u0142asnym post\u0119powaniu oraz na tym, w jakim stopniu ludziom uda\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas zachowa\u0107 w\u0142asn\u0105 godno\u015b\u0107, osobowo\u015b\u0107, moralno\u015b\u0107 i sumienie. Je\u015bli umys\u0142 by\u0142 czysty i przepojony Dharm\u0105, cz\u0142owiek i nar\u00f3d mia\u0142 kr\u0119gos\u0142up, gwarantuj\u0105cy przetrwanie.<\/p>\n Sp\u0119dzi\u0142em w Instytucie Larung Gar niemal dwadzie\u015bcia lat, odbieraj\u0105c i studiuj\u0105c tu nauki Buddy, nie o\u015bmieli\u0142bym si\u0119 jednak przysi\u0119ga\u0107, \u017ce gdyby dzi\u015b powt\u00f3rzy\u0142 si\u0119 koszmar rewolucji kulturalnej, zdo\u0142a\u0142bym ustrzec przed nieprawo\u015bci\u0105 swoje cia\u0142o, mow\u0119 i umys\u0142. Jestem jednak spokojny o przysz\u0142o\u015b\u0107 narodu tybeta\u0144skiego, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 tamt\u0105 dekad\u0119, i o ka\u017cd\u0105 inn\u0105 nacj\u0119, maj\u0105c\u0105 za sob\u0105 podobne pr\u00f3by. Cz\u0119sto jednak ogarnia mnie strach, gdy zadaj\u0119 sobie pytanie, czy m\u0142ode pokolenie Tybeta\u0144czyk\u00f3w wytrwa w buddyjskiej wierze i nie opu\u015bci z podniesionymi r\u0119kami jej cytadeli w obliczu wsp\u00f3\u0142czesnej rewolucji konsumpcyjnej oraz inwazji kulturowej i popkulturowej, kt\u00f3ra za nic ma prawa i dziedzictwo mniejszo\u015bci. Je\u015bli zale\u017cy nam na zachowaniu czysto\u015bci i szlachetno\u015bci tybeta\u0144skich serc, jedynym wyj\u015bciem i nadziej\u0105 jest budowanie \u017cycia na fundamencie buddyzmu. To jemu zawdzi\u0119czamy w\u0142a\u015bciw\u0105 naszej nacji dobro\u0107 i wsp\u00f3\u0142czucie, to za jego spraw\u0105 kierujemy umys\u0142u ku ukazanej przez Budd\u0119 ostatecznej jasno\u015bci.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Khenpo Sodargje jest jednym z prze\u0142o\u017conych<\/a> Instytutu Studi\u00f3w Buddyjskich Larung Gar<\/a> i g\u0142\u00f3wnych spadkobierc\u00f3w wielkiego Khenpo Dzigme Phuncoga<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tybeta\u0144czycy s\u0105 lud\u017ami bardzo religijnymi. Wed\u0142ug statystyk dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t dziewi\u0119\u0107 procent populacji wyznaje buddyzm. To bardzo wysoki wska\u017anik. Rozkwit buddyzmu w Tybecie przepowiada\u0142 w sutrach sam Budda Siakjamuni. Nie ma przesady w twierdzeniu, \u017ce Tybeta\u0144czycy ceni\u0105 Dharm\u0119 nad z\u0142oto i s\u0105 pe\u0142ni \u017carliwego, czystego oddania.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5784,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[23,27],"class_list":["post-5783","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-buddyzm","tag-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5783"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6961,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5783\/revisions\/6961"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}