{"id":597,"date":"2015-01-05T07:08:33","date_gmt":"2015-01-05T06:08:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhrpol.waw.pl\/tybet\/?p=597"},"modified":"2020-08-06T11:06:23","modified_gmt":"2020-08-06T09:06:23","slug":"oser-szary-reporter-duma-o-polityce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=597","title":{"rendered":"Oser: Szary reporter duma o polityce"},"content":{"rendered":"

Przed czterema laty trafi\u0142am na bloga<\/a> \u201eS\u0142owa szarego reportera\u201d, na kt\u00f3rym cz\u0119sto pisano o Tybecie. Wiele z tych artyku\u0142\u00f3w zamieszcza\u0142am p\u00f3\u017aniej na swoim blogu<\/a>. Pierwszy opowiada\u0142 o \u201eg\u0142osach znad granicy\u201d. \u201eW sferze j\u0119zyka i kultury <\/span>\u00bbautonomiczne\u00ab (jak upiera si\u0119 je nazywa\u0107 partia komunistyczna) mniejszo\u015bci maj\u0105 znacznie gorzej ni\u017c tacy mieszka\u0144cy Guangzhou. Logika dzier\u017cymordyzmu jest nies\u0142ychanie prosta: skoro nie mog\u0105 was przeobrazi\u0107, zostaniecie skolonizowani. Sinizacja Tybetu jest nieunikniona\u201d. Zgadzam si\u0119 z tym w zupe\u0142no\u015bci, tak bowiem wygl\u0105da nasza codzienno\u015b\u0107, a w ostatnich latach proces ten gwa\u0142townie przyspieszy\u0142, czemu skrz\u0119tnie zaprzeczaj\u0105 w\u0142adze lokalne. <\/span><\/p>\n


\nSzary reporter pochodzi z Hongkongu. Dzi\u0119ki szczeg\u00f3lnej trosce, jak\u0105 partia okazuje \u201emniejszo\u015bciom\u201d oraz mojemu mniejszo\u015bciowemu statusowi w \u0142onie w\u0142asnej nacji, na kt\u00f3ry zas\u0142u\u017cy\u0142am sobie krytykuj\u0105c w\u0142adze, nie mam \u017cadnej szansy na uzyskanie tak zwanego \u201ezezwolenia wyjazdu-wjazdu\u201d do Hongkongu i Makau. Dla mnie Hongkong jest wi\u0119c ci\u0105gle t\u0105 sam\u0105 odleg\u0142\u0105 zagranic\u0105, co przed 1997 rokiem. Sk\u0142ama\u0142am. Tamten by\u0142 zupe\u0142nie inny od obecnego, przeoranego niczym Tybet, w kt\u00f3rym w 1959 roku \u201eniebo i ziemia zamieni\u0142y si\u0119 miejscami\u201d.<\/p>\n

Partia kocha ten slogan. Wedle oficjalnego dyskursu rok 1959 stanowi cezur\u0119, oddzielaj\u0105c\u0105 \u201estary\u201d Tybet od \u201enowego\u201d: piek\u0142o na ziemi oraz enklaw\u0119 \u201eskrajnej reakcji, ciemnoty, okrucie\u0144stwa i barbarzy\u0144stwa\u201d od wcielonego raju pe\u0142nego i synonimu niewys\u0142owionego, nieprze\u015bcignionego szcz\u0119\u015bcia. Nie trzeba by\u0107 geniuszem, \u017ceby zgadn\u0105\u0107, dlaczego partia kreuje i propaguje t\u0119 absurdaln\u0105 wersj\u0119 historii. Jej celem by\u0142o najpierw uzasadnienie okupacji, a potem usprawiedliwienie kolonialnych rz\u0105d\u00f3w, poparte przekonaniem, \u017ce k\u0142amstwo powt\u00f3rzone po tysi\u0105ckro\u0107 staje si\u0119 prawd\u0105.<\/p>\n

Podoba\u0142 mi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c artyku\u0142 o \u201elosie j\u0119zyka tybeta\u0144skiego i innych rzeczy\u201d. \u201eKraje, kt\u00f3re jak Chiny stawiaj\u0105 na siln\u0105 kultur\u0119 centraln\u0105, nie lubi\u0105 pami\u0119ci j\u0119zyk\u00f3w india\u0144skich plemion, Noama Chomsky’ego krytykuj\u0105cego niszczycielsk\u0105 dominacj\u0119 kulturow\u0105 Ameryki czy towarzysz\u0105cych demokratyzacji poszukiwa\u0144 to\u017csamo\u015bci rdzennych Tajwa\u0144czyk\u00f3w. Pierwsze narody Ameryki, Afroamerykanie, Tybeta\u0144czycy, Mongo\u0142owie, autochtoni z Tajwanu, a nawet Kantonu dziel\u0105 ten sam los. Integracja, asymilacja, zasysanie przez g\u0142\u00f3wny nurt budz\u0105 w nich \u015bwiadomo\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnic, w\u0142asnej odr\u0119bno\u015bci, j\u0119zyka, kultury i ka\u017c\u0105 o nie niezmordowanie walczy\u0107\u201d.<\/p>\n

W Chinach \u201ej\u0119zyki Tybeta\u0144czyk\u00f3w i innych mniejszo\u015bci traktuje si\u0119 jednak z buta, stawiaj\u0105c na przyspieszon\u0105 sinizacj\u0119 od najm\u0142odszych lat\u201d. W oficjalnej nomenklaturze nazywa si\u0119 to \u201eintegracj\u0105 z g\u0142\u00f3wnym nurtem kultury\u201d. W zesz\u0142ym roku dziecku znajomych z Lhasy przypi\u0119to w szkole \u0142atk\u0119 \u201ez\u0142ego ucznia\u201d, poniewa\u017c mia\u0142o k\u0142opoty z wys\u0142awianiem si\u0119 po chi\u0144sku. Ch\u0142opczyk, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 przepi\u0119knie po tybeta\u0144sku, czu\u0142 si\u0119 przez to gorszy. S\u0142ysza\u0142am, jak pod\u015bpiewuje \u201eRzek\u0119 Liuyang\u201d, kt\u00f3rej nauczono i mnie, gdy by\u0142am w jego wieku. Hongko\u0144czycy raczej jej nie znaj\u0105. To rewolucyjny hymn na cze\u015b\u0107 Mao zdobywcy. Do dzi\u015b potrafi\u0119 to zanuci\u0107, co jest najlepszym \u015bwiadectwem skuteczno\u015bci prania m\u00f3zgu. Czu\u0142am straszn\u0105 z\u0142o\u015b\u0107 i gorycz, s\u0142uchaj\u0105c tybeta\u0144skiego malca, kt\u00f3ry powtarza\u0142 jak papuga, nie rozumiej\u0105c znaczenia s\u0142\u00f3w: \u201ekim jest ten cz\u0142owiek na brzegu… z mas powsta\u0142 Mao… czas kraj wyzwoli\u0107 najwy\u017cszy\u201d.<\/p>\n

W artykule o \u201echi\u0144skim orientalizmie w Tybecie\u201d Szary krytykuje postaw\u0119 cz\u0119\u015bci elit w spos\u00f3b bardzo mi bliski. Mam zatrz\u0119sienie dowod\u00f3w na to, \u017ce wielu chi\u0144skich intelektualist\u00f3w tr\u0105ci nacjonalizmem (wyra\u017cam si\u0119 tu bardzo, bardzo ogl\u0119dnie). Kiedy Dachem \u015awiata zacz\u0119\u0142y wstrz\u0105sa\u0107 kolejne protesty, zgodnym ch\u00f3rem oskar\u017cali Zach\u00f3d o \u201ekompleks Shangri-Li\u201d i patrzenie na Tybet przez orientalistyczne okulary, t\u0142umacz\u0105c tym zagraniczne poparcie dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w w 2008 roku<\/a>. Jednocze\u015bnie nie przejawiali \u017cadnej sk\u0142onno\u015bci do zadania sobie pytania, dlaczego tyle lat po \u201ewyzwoleniu\u201d dawni \u201eniewolnicy\u201d powstaj\u0105 przeciwko swoim \u201ewybawcom\u201d? I sk\u0105d w\u015br\u00f3d protestuj\u0105cych tylu urodzonych po \u201eoswobodzeniu\u201d?<\/p>\n

Szary jest dla nich \u0142askawy. Pisze, \u017ce apologeci w\u0142adzy sprawnie pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 \u201epost\u0119powym j\u0119zykiem\u201d, stroni\u0105c od \u201ejadu re\u017cimowej propagandy\u201d, niemniej Tybeta\u0144czycy nie s\u0105 dla nich podmiotem. Nie widz\u0105 kwestii mniejszo\u015bci czy to\u017csamo\u015bci, tylko problem z nowoczesno\u015bci\u0105. \u201eBy\u0107 mo\u017ce, \u017cyj\u0105c w autokratycznym pa\u0144stwie, nie robi\u0105 tego do ko\u0144ca dobrowolnie\u201d, konstatuje. Ja nigdy bym tego tak nie uj\u0119\u0142a. Dla mnie s\u0105 to bardzo inteligentni ludzie, kt\u00f3rzy doskonale dbaj\u0105 o w\u0142asne interesy i umiej\u0105 chroni\u0107 swoje ty\u0142ki.<\/p>\n

Dlaczego dziennikarz z dalekiego Hongkongu przywi\u0105zuje tak\u0105 wag\u0119 do problemu Tybetu? Co wi\u0119cej, robi\u0105c to w spos\u00f3b subtelny, rozumny i wywa\u017cony, bez uciekania si\u0119 do tanich chwyt\u00f3w, kt\u00f3rymi \u0142atwo zyska\u0107 poklask? Nie musz\u0119 powtarza\u0107 starego has\u0142a, \u017ce \u201etera\u017aniejszo\u015b\u0107 Tybetu jest przysz\u0142o\u015bci\u0105 Hongkongu\u201d. Szary nie ma z\u0142udze\u0144: \u201eHistoria dobitnie pokazuje, \u017ce autonomia, kt\u00f3r\u0105 Komunistyczna Partia Chin obiecywa\u0142a Tybetowi, zawsze by\u0142a fikcj\u0105. Ta sama historia dowiedzie, \u017ce identycznie jest z zapewnieniami tycz\u0105cymi demokracji w Hongkongu\u201d. Nie pozna\u0142am Szarego, znamy si\u0119 tylko korespondencyjnie, a i tego by\u0142o bardzo niewiele. Czytamy po prostu swoje blogi. I mamy wiele wsp\u00f3lnego. Zapewne mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 to po\u0142o\u017ceniem, w jakim si\u0119 znale\u017ali\u015bmy. \u201eKa\u017cdy, komu le\u017cy na sercu autonomia Hongkongu \u2013 pisze Szary \u2013 ma moralny obowi\u0105zek wspierania aspiracji Tybeta\u0144czyk\u00f3w\u201d, u\u017cywaj\u0105c cz\u0119sto okre\u015blenia \u201eludzki kosmopolityzm\u201d.<\/p>\n

Postawa ta bardzo odpowiada mojemu przyjacielowi Elliotowi Sperlingowi, kt\u00f3ry zawodowo zajmuje si\u0119 histori\u0105 Tybetu i stosunk\u00f3w tybeta\u0144sko-chi\u0144skich, ale po\u015bwi\u0119ca ogromn\u0105 uwag\u0119 problemom wsp\u00f3\u0142czesnym i kwestii praw cz\u0142owieka. On powiada, \u017ce je\u015bli doceniamy fundamentaln\u0105 warto\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego i jeste\u015bmy gotowi go broni\u0107 \u2013 co nie ma najmniejszego zwi\u0105zku z pochodzeniem czy narodowo\u015bci\u0105 \u2013 po prostu musimy wspiera\u0107 Tybet w jego walce o ocalenie przed zag\u0142ad\u0105.<\/p>\n

Zabawne, siadaj\u0105c do napisania wst\u0119pu do jego ksi\u0105\u017cki, przypomnia\u0142am sobie pytanie, kt\u00f3re nurtowa\u0142o mnie od pierwszej chwili, i zapyta\u0142am wreszcie, sk\u0105d \u201eszary\u201d. \u201eOd siwizny \u2013 wyja\u015bni\u0142 \u2013 kt\u00f3r\u0105 przynosi do\u015bwiadczenie w zawodzie dziennikarza\u201d.<\/p>\n

Czyli mia\u0142am racj\u0119, od razu czuj\u0105c w nim poet\u0119.<\/p>\n

maj 2014<\/p>\n

\"Oser-SzaryReporterDumaOPolityce-Ksiazka\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Za High Peaks Pure Earth <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przed czterema laty trafi\u0142am na bloga \u201eS\u0142owa szarego reportera\u201d, na kt\u00f3rym cz\u0119sto pisano o Tybecie. Wiele z tych artyku\u0142\u00f3w zamieszcza\u0142am p\u00f3\u017aniej na swoim blogu. Pierwszy opowiada\u0142 o \u201eg\u0142osach znad granicy\u201d. \u201eW sferze j\u0119zyka i kultury \u00bbautonomiczne\u00ab (jak upiera si\u0119 je nazywa\u0107 partia komunistyczna) mniejszo\u015bci maj\u0105 znacznie gorzej ni\u017c tacy mieszka\u0144cy Guangzhou. Logika dzier\u017cymordyzmu jest nies\u0142ychanie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":598,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[44,29,26,58],"class_list":["post-597","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-jezyk","tag-oser","tag-polityka","tag-swiat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/597","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=597"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/597\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10291,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/597\/revisions\/10291"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}