S\u0142ysz\u0119 od ludzi, \u017ce u nich w Czamdo pracownikom sektora pa\u0144stwowego, uczniom i emerytom nie wolno modli\u0107 si\u0119 ani dotyka\u0107 m\u0142yn\u00f3w modlitewnych. Uroczysto\u015bci religijne s\u0105 monitorowane jak nigdy dot\u0105d. Niedawno mieli\u015bmy \u015bwi\u0119ty miesi\u0105c Saga Da\u0142a, w zwi\u0105zku z czym w\u0142adze prefektury og\u0142osi\u0142y zakaz odprawiania rytua\u0142\u00f3w buddyjskich. Uczniowie zostali poinformowani przez nauczycieli, \u017ce b\u0119d\u0105 surowo karani za odwiedzanie \u015bwi\u0105ty\u0144 i noszenie amulet\u00f3w. W tamtejszych szko\u0142ach ucz\u0105 ojczystego narzecza na takim poziomie, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci nie jest w stanie nawet prowadzi\u0107 pami\u0119tnika we w\u0142asnym j\u0119zyku.<\/p>\n
<\/p>\n
Podobnie jak w Lhasie, wiele si\u0119 tu buduje w imi\u0119 \u201eurbanizacji\u201d. Cho\u0107by \u201eplac wyzwolenia\u201d, upami\u0119tniaj\u0105cy \u201ebitw\u0119 o Czamdo\u201d z 1950 roku, oraz seri\u0119 monument\u00f3w Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej.<\/p>\n
Kopalnie i elektrownie wodne rosn\u0105 jak grzyby po deszczu. Wsz\u0119dzie pe\u0142no wielkich korporacji, takich jak Chinalco. Ryj\u0105cy tu w ziemi od dekady Yulong chwali si\u0119 \u201edrugim co do wielko\u015bci z\u0142o\u017cem miedzi w kraju\u201d.<\/p>\n
Dziennik Tybeta\u0144ski<\/em> podaje, \u017ce 20 marca 2013 roku odby\u0142a si\u0119 w Czamdo konferencja po\u015bwi\u0119cona rozwojowi g\u00f3rnictwa, podczas kt\u00f3rej <\/span>Norbu Dhondup, lokalny sekretarz partii i cz\u0142onek sta\u0142ego komitetu dla ca\u0142ego Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego (TRA), roztacza\u0142 wizj\u0119 \u201e53 z\u0142\u00f3\u017c w 714 rejonach wydobywczych\u201d. Re\u017cimowa tuba zapomnia\u0142a tylko poinformowa\u0107, \u017ce na koniec o\u015bwiadczy\u0142: \u201eje\u015bli b\u0119d\u0105 blokowa\u0107 kopalnie, zamkniemy klasztory i aresztujemy wichrzycieli\u201d. <\/span><\/p>\n Mieszka\u0144cy okr\u0119gu Markham od lat protestuj\u0105 przeciwko konsorcjum ZK. Nie tylko rozkopano tam \u015bwi\u0119t\u0105 g\u00f3r\u0119, chemiczne \u015bcieki ze sp\u0142uczki zatru\u0142y rzek\u0119 \u2013 zdychaj\u0105 ryby, ludzie i zwierz\u0119ta zapadaj\u0105 na przedziwne choroby. W latach 2005-09 w rejonie Cangszo zmar\u0142o przez to 26 os\u00f3b i pad\u0142o 2500 owiec. W kwietniu 2009 roku p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca m\u0142odych Tybeta\u0144czyk\u00f3w po\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na szosie, zatrzymuj\u0105c prace wydobywcze. Kiedy w\u0142adze lokalne kaza\u0142y ich rozp\u0119dzi\u0107 paramilitarnej policji, na drodze dzie\u0144 i noc koczowa\u0142o czterokrotnie wi\u0119cej i m\u0142odych, i s\u0119dziwych mieszka\u0144c\u00f3w. Wtedy na scen\u0119 wkroczy\u0142 Pema Thinle, gubernator TRA, w konwoju 27 pojazd\u00f3w policyjnych i wojskowych. \u201eNic tu nie zosta\u0142o zatrute \u2013 pouczy\u0142 protestuj\u0105cych. \u2013 Wszystko to wymys\u0142y. Zak\u0142\u00f3cacie nie tylko wydobycie, ale ca\u0142y centralny plan rozwijania ziem zachodnich. Zdajecie sobie spraw\u0119 z konsekwencji?\u201d. Pewien starszy cz\u0142owiek poda\u0142 mu wtedy czark\u0119 wody ze s\u0142owami: \u201eodst\u0105pimy, je\u015bli to wypijesz\u201d. W\u015bciek\u0142y sekretarz wyla\u0142 wod\u0119 i wal\u0105c pi\u0119\u015bci\u0105 w st\u00f3\u0142, wrzasn\u0105\u0142: \u201ewszczynacie bunt?\u201d. Na co us\u0142ysza\u0142, \u017ce ludzie oddadz\u0105 \u017cycie w obronie \u015bwi\u0119tej g\u00f3ry. Pema Thinle wyje\u017cd\u017ca\u0142 w po\u015bpiechu, a ZK musia\u0142o chwilowo wstrzyma\u0107 prace<\/a>. Wkr\u00f3tce potem zn\u00f3w jednak zatruwali wod\u0119 i w sierpniu zesz\u0142ego roku zmobilizowali do kolejnego protestu<\/a> niemal dwa tysi\u0105ce os\u00f3b. Policja otworzy\u0142a ogie\u0144, zabijaj\u0105c m\u0119\u017cczyzn\u0119 imieniem Nima i rani\u0105c sze\u015bciu innych.<\/p>\n Miesi\u0105c wcze\u015bniej za udzia\u0142 w podobnej demonstracji aresztowano dziewi\u0119\u0107 os\u00f3b w s\u0105siednim Dzogangu.<\/p>\n Obok, w Dragjabie kopacze zablokowali szlak, kt\u00f3rym prowadzono stada do wodopoju, i zatruli kawa\u0142 uprawnej ziemi. Ludzie wielokrotnie skar\u017cyli si\u0119 we wszystkich urz\u0119dach, nikt ich jednak nie chcia\u0142 s\u0142ucha\u0107.<\/p>\n Inn\u0105 kopalni\u0119, zdaje si\u0119 z\u0142ota, otwieraj\u0105 w\u0142a\u015bnie w Lhatoku, w rodzinnych stronach XVII Karmapy. W okolicach Mendy znale\u017ali cynk oraz o\u0142\u00f3w \u2013 i te\u017c zaczynaj\u0105 ry\u0107.<\/p>\n Wed\u0142ug Dziennika Tybeta\u0144skiego<\/em> pod koniec 2012 roku w okr\u0119gach prefektury Czamdo dzia\u0142a\u0142o 99 elektrowni wodnych i 89 s\u0142onecznych. Mowa tu wy\u0142\u0105cznie o tych du\u017cych \u2013 najwi\u0119ksz\u0105 w Tybecie zbudowa\u0142 tam na Mekongu, w miejscowo\u015bci Car\u0142a, koncern Powerchina. Chi\u0144ski akademik, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie wr\u00f3ci\u0142 z delegacji, powiedzia\u0142 mi, \u017ce na tej rzece jest za du\u017co ma\u0142ych turbin, co zamula wod\u0119 i odbija si\u0119 negatywnie na \u015brodowisku.<\/p>\n Czamdo sta\u0142o si\u0119 te\u017c popularne w\u015br\u00f3d chi\u0144skich imigrant\u00f3w, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 ju\u017c nawet tereny, na kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 (niezwykle drogie w ostatnich latach) grzyby g\u0105sienicowe. Coraz ch\u0119tniej handluj\u0105 nimi ichnie kadry. W sukurs przychodzi im polityka represji, uniemo\u017cliwiaj\u0105c Tybeta\u0144czykom swobodne podr\u00f3\u017cowanie, a wi\u0119c i zmuszaj\u0105c ich do sprzedawania towaru po zani\u017conych cenach chi\u0144skim po\u015brednikom. Ludzie cierpi\u0105, ale nic nie mog\u0105 z tym zrobi\u0107.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 22 czerwca 2013<\/p>\n \n <\/p>\n <\/p>\n