Zaraz po spotkaniu poszed\u0142em do D\u017cokhangu \u2013 lhaskiej \u201ekatedry\u201d z VII wieku \u2013 \u017ceby odszuka\u0107 doln\u0105 po\u0142ow\u0119 pos\u0105gu. Pom\u00f3g\u0142 mi w tym Lobsang Phuncog, kt\u00f3ry sprawowa\u0142 wtedy piecz\u0119 nad \u015bwi\u0105tyni\u0105. Dok\u0142adnie obejrza\u0142em to, co zosta\u0142o. Zmierzy\u0142em \u015brednic\u0119 przeci\u0119tych ramion i tu\u0142owia, dobrze przyjrza\u0142em si\u0119 kraw\u0119dziom, stopowi i pozosta\u0142ym w \u015brodku bezcennym prochom, \u017ceby rozpozna\u0107 cho\u0107by najbardziej uszkodzone i zniekszta\u0142cone pozosta\u0142e elementy. Przed wyjazdem spotkali\u015bmy si\u0119 jeszcze z Kelsangiem Namgjalem, kt\u00f3ry powiedzia\u0142, \u017ce w\u0142adze chi\u0144skie kaza\u0142y nam ograniczy\u0107 si\u0119 do odbierania rzeczy \u201eu\u017cytecznych\u201d i niewywo\u017cenia niczego z Chengdu.<\/p>\n
Do Pekinu wyruszyli\u015bmy 19 grudnia 1982 roku. Na miejscu zostali\u015bmy serdecznie powitani przez urz\u0119dnika z centralnego Biura do spraw religii, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 naszym przewodnikiem w stolicy. Do zabytkowego, rozpadaj\u0105cego si\u0119 budynku o nazwie Gu Gong, kt\u00f3ry, jak powiedzia\u0142a nam pani Tang Lin Fan, pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 dworskiego pensjonatu za czas\u00f3w cesarza Qianlonga, trafili\u015bmy 30 grudnia.<\/p>\n
Nasz\u0105 ciekawo\u015b\u0107 wzbudzi\u0142y chi\u0144skie znaki nad centralnym portalem. Mi\u0142a pani Tang wyja\u015bni\u0142a, \u017ce to \u201eCesarska kaplica d\u0142ugowieczno\u015bci\u201d i \u017ce tybeta\u0144skie rze\u017aby przywieziono tam z odlewni w 1972 roku. Cieszy\u0142a si\u0119 szczerze, \u017ce z\u0142o\u017cone tu religijne skarby wr\u00f3c\u0105 nareszcie do domu.<\/p>\n
W g\u0142\u00f3wnej sali Gu Gongu naszym oczom ukaza\u0142 si\u0119 niewiarygodny widok sterty setek pos\u0105g\u00f3w we wszystkich rozmiarach. Si\u0119ga\u0142y niemal sufitu. Z dw\u00f3ch przyleg\u0142ych komnat tak\u017ce wysypywa\u0142y si\u0119 tybeta\u0144skie przedmioty kultu. Moj\u0105 uwag\u0119 od razu przyku\u0142y najwi\u0119ksze okaleczone pos\u0105gi. Czy m\u00f3g\u0142 by\u0107 w\u015br\u00f3d nich D\u017co\u0142o? Serce kraja\u0142o si\u0119 na widok zniszcze\u0144 i kurzu dekady zbezczeszczenia i zaniedbania.<\/p>\n
Zamarli\u015bmy w drzwiach ze \u015bci\u015bni\u0119tymi gard\u0142ami. P\u0142acz\u0105c, si\u0119gn\u0105\u0142em po najbli\u017csz\u0105 figurk\u0119, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 przepi\u0119kn\u0105, bezcenn\u0105 i zapisan\u0105 na kartach historii Zielon\u0105 Tar\u0105. Uzna\u0142em to za dobry znak.<\/p>\n
Budynek zamkni\u0119to na kilka dni w zwi\u0105zku z Nowym Rokiem. W tym czasie odwiedzili\u015bmy zak\u0142ady w\u0142\u00f3kiennicze, \u017ceby poszuka\u0107 materia\u0142\u00f3w do pakowania, i zam\u00f3wili\u015bmy drewniane palety.<\/p>\n
Kiedy Gu Gong otwarto 6 stycznia 1983 roku, zatrudnili\u015bmy do pomocy dziesi\u0119ciu starszych Chi\u0144czyk\u00f3w. My\u015bla\u0142em tylko o zaginionej po\u0142owie D\u017co\u0142o. Czy kry\u0142 si\u0119 pod kt\u00f3r\u0105\u015b z tych zakurzonych stert? A mo\u017ce zd\u0105\u017cono przetopi\u0107 go na bilon albo gni\u0142 w innym zak\u0105tku Chin?<\/p>\n
Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 Chi\u0144czykom, kt\u00f3rzy przenosili i odkurzali kolejne pos\u0105gi, zauwa\u017cy\u0142em wystaj\u0105cy z usypiska okaleczony tors naturalnej wielko\u015bci. Zawo\u0142a\u0142em koleg\u00f3w i wydobyli\u015bmy go wsp\u00f3lnymi si\u0142ami. By\u0142 tak ci\u0119\u017cki, \u017ce z trudem donie\u015bli\u015bmy go we trzech na dziedziniec.<\/p>\n Odes\u0142a\u0142em innych do pracy i przyst\u0105pi\u0142em do szczeg\u00f3\u0142owych ogl\u0119dzin. Pod pachami zachowa\u0142y si\u0119 \u015blady grubej warstwy z\u0142ota. Reszta musia\u0142a znikn\u0105\u0107 w drodze z Lhasy do Pekinu. Pier\u015b, brzuch, nos i prawe oko nosi\u0142y \u015blady uderze\u0144 m\u0142ota. W \u015brodku zosta\u0142o jednak du\u017co bezcennego konsekracyjnego prochu (powsta\u0142ego z d\u0142ugotrwa\u0142ego palenia z\u0142ota, srebra oraz kamieni szlachetnych i u\u017cywanego przede wszystkim do wyrobu najcenniejszych tybeta\u0144skich lekarstw), a tak\u017ce wzmacniaj\u0105ce \u017celazne sztaby. Kiedy wyj\u0105\u0142em pionow\u0105, poruszy\u0142a si\u0119 pozioma, na wysoko\u015bci bark\u00f3w. Wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci rozwiewa\u0142a niepowtarzalna twarz. Stop, faktura, \u015brednica otwor\u00f3w, proch \u2013 wszystko pasowa\u0142o do pozostawionej w Lhasie dolnej cz\u0119\u015bci. Moja misja zosta\u0142a wype\u0142niona.<\/p>\n Poniewa\u017c Panczen Rinpocze kaza\u0142 do siebie dzwoni\u0107, je\u015bli znajd\u0119 co\u015b wa\u017cnego, wybra\u0142em 554464. Akcentuj\u0105c ka\u017cde s\u0142owo, zapyta\u0142, czy jestem pewny. Potwierdzi\u0142em, opisuj\u0105c wszystkie szczeg\u00f3\u0142y. Wkr\u00f3tce potem by\u0142 ju\u017c na miejscu i sam bada\u0142 tors. Nie posiada\u0142 si\u0119 z rado\u015bci i wykrzykn\u0105\u0142, \u017ce mamy dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t pi\u0119\u0107 procent pewno\u015bci, \u017ce to brakuj\u0105ca po\u0142owa D\u017co\u0142o. Na wie\u015b\u0107 o jego nag\u0142ej wizycie zaraz zjawili si\u0119 dygnitarze z peki\u0144skiego Biura kultury i innych departament\u00f3w oraz pracownicy ca\u0142ego kompleksu.<\/p>\n Panczen Rinpocze zacz\u0105\u0142 t\u0142umaczy\u0107 Chi\u0144czykom, \u017ce Tybet mia\u0142 od wiek\u00f3w dw\u00f3ch bezcennych D\u017co\u0142o, z kt\u00f3rych osta\u0142 si\u0119 tylko jeden. Teraz wszystko wr\u00f3ci do normy. Doda\u0142, \u017ce stosunek aparatczyk\u00f3w do naszej misji jest probierzem wiarygodno\u015bci nowej polityki religijnej, wzywaj\u0105c do udzielenia nam wszelkiej pomocy. Potem zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mnie, \u017ceby pogratulowa\u0107 odkrycia i prosi\u0107 o dalsz\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119. Wieczorem przys\u0142a\u0142 nam herbat\u0119, mas\u0142o, mi\u0119so, ser, camp\u0119 i tyle tybeta\u0144skich specja\u0142\u00f3w, \u017ce starczy\u0142o dla wszystkich do ko\u0144ca pobytu w Pekinie.<\/p>\n Cz\u0119sto odwiedza\u0142 nas i bardzo pomaga\u0142 Sonam Norbu z Dege w Khamie, jeden z najwy\u017cej postawionych Tybeta\u0144czyk\u00f3w w Pekinie. Cho\u0107 pracowa\u0142 dla Chi\u0144czyk\u00f3w, ca\u0142ym sercem by\u0142 oddany rodakom i religii.<\/p>\n P\u00f3\u017aniej Panczen Rinpocze ufundowa\u0142 z\u0142ocenie i przeprowadzi\u0142 kr\u00f3tk\u0105 konsekracj\u0119 D\u017co\u0142o. Zam\u00f3wi\u0142 te\u017c specjaln\u0105 skrzyni\u0119 do przewiezienia bezcennego pos\u0105gu.<\/p>\n Z samego Gu Gongu wynie\u015bli\u015bmy ponad dwadzie\u015bcia sze\u015b\u0107 ton tybeta\u0144skich skarb\u00f3w w czterystu sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu trzech drewnianych skrzyniach. D\u017co\u0142o przenie\u015bli\u015bmy do innej sali. Ustawili\u015bmy go twarz\u0105 do Tybetu i modlili\u015bmy si\u0119 przed nim.<\/p>\n W piwnicy innego budynku, zaniedbanej konfucja\u0144skiej \u015bwi\u0105tyni Kongzi Miao, wala\u0142y si\u0119 pos\u0105gi oraz przedmioty rytualne ze spi\u017cu i innych metali p\u00f3\u0142szlachetnych. Wynie\u015bli\u015bmy stamt\u0105d sze\u015b\u0107 ton w stu skrzyniach. Chocia\u017c w Lhasie wyra\u017anie kazano nam bra\u0107 tylko rzeczy \u201eu\u017cyteczne\u201d, nie zostawili\u015bmy nawet okrucha.<\/p>\n Cho\u0107 mogli\u015bmy ju\u017c wraca\u0107 do Tybetu, postanowili\u015bmy sp\u0119dzi\u0107 w Pekinie jeszcze kilka dni. Przypomnia\u0142o mi si\u0119 wtedy, \u017ce jako m\u0142ody ch\u0142opak ubolewa\u0142em nad zwi\u0119z\u0142o\u015bci\u0105 opisu perypetii pos\u0105gu Phagpa Lugu \u015ari z Potali. Zabrany przez Mongo\u0142\u00f3w, przez pewien czas by\u0142 gdzie\u015b w Amdo, p\u00f3ki Pi\u0105ty Dalajlama nie sprowadzi\u0142 go z powrotem do Lhasy. Ca\u0142\u0105 t\u0119 histori\u0119 streszczono w kilku s\u0142owach, co wyda\u0142o mi si\u0119 wielk\u0105 strat\u0105 dla nast\u0119pnych pokole\u0144. Postanowi\u0142em wi\u0119c szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0107 odysej\u0119 D\u017co\u0142o, \u017ceby potomni nie mieli podobnego \u017calu do nas.<\/p>\n Pierwszy Chi\u0144czyk, do kt\u00f3rego si\u0119 zwr\u00f3cili\u015bmy, nie bardzo chcia\u0142 pom\u00f3c. Zapytali\u015bmy wi\u0119c nasz\u0105 przewodniczk\u0119, pani\u0105 Tang, a ona obieca\u0142a przedstawi\u0107 nas pewnemu aparatczykowi, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107 wi\u0119cej. Kilka dni p\u00f3\u017aniej zostali\u015bmy zaprowadzeni do starszego, jowialnego Chi\u0144czyka, kt\u00f3ry powiedzia\u0142, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tybeta\u0144skich artefakt\u00f3w przewieziono do Chin i zniszczono. Pos\u0105gi i przedmioty rytualne z czystego z\u0142ota i srebra \u201ezapad\u0142y si\u0119 pod ziemi\u0119\u201d. Przedmioty z poz\u0142acanej miedzi, spi\u017cu, mosi\u0105dzu itp. przewieziono do Luyenu, sk\u0105d zosta\u0142y sprzedane do odlewni w Szanghaju, Taiyunie, Pekinie i gdzie indziej. Jedna tylko gisernia spod Pekinu zakupi\u0142a tam sze\u015b\u0107set ton tybeta\u0144skich przedmiot\u00f3w z metali szlachetnych.<\/p>\n \u201eJednak w 1973 roku \u2013 ci\u0105gn\u0105\u0142 dalej \u2013 o powszechnym procederze przetapiania na bilon tybeta\u0144skich przedmiot\u00f3w kultu dowiedzieli si\u0119 Li Xiannian i Ulanfu. I kazali natychmiast z tym sko\u0144czy\u0107. W lipcu powo\u0142ano dwudziestoosobowy komitet do zbadania sprawy. Znalaz\u0142em si\u0119 w nim i ja. Pojechali\u015bmy na miejsce i dowiedzieli\u015bmy, \u017ce z sze\u015bciuset ton zosta\u0142o ledwie pi\u0119\u0107dziesi\u0105t. Wszystko le\u017ca\u0142o na otwartym placu ogrodzonym drutem kolczastym. Ocalili\u015bmy z tego mo\u017ce dwadzie\u015bcia ton. Reszty nie da\u0142oby si\u0119 naprawi\u0107. Do tej odlewni przyszed\u0142 potem jeszcze jeden transport z Tybetu. Trzydzie\u015bci ton. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedmiot\u00f3w zniszczono po drodze. Uratowali\u015bmy sze\u015b\u0107 ton. W\u0142a\u015bnie te rzeczy znale\u017ali\u015bcie w \u015bwi\u0105tyni Konfucjusza. O \u0142adunkach, kt\u00f3re wys\u0142ano do Szanghaju, Tianjinu, Sichuanu itd., nic wam nie powiem, bo tam nie by\u0142em\u201d.<\/p>\n Tybeta\u0144ski Nowy Rok zasta\u0142 nas w Pekinie. Trzeciego dnia Panczen Rinpocze wyda\u0142 na nasz\u0105 cze\u015b\u0107 przyj\u0119cie, na kt\u00f3re zaprosi\u0142 wielu chi\u0144skich dygnitarzy. W trakcie poprosi\u0142 nas, \u017ceby\u015bmy dopilnowali, by odzyskane w Chinach pos\u0105gi trafi\u0142y do tybeta\u0144skich wiernych, a nie zaleg\u0142y w nowym magazynie.<\/p>\n Po\u017cegnalne przyj\u0119cie wyda\u0142o te\u017c centralne zrzeszenie religijne, kt\u00f3rego przewodnicz\u0105cy przekaza\u0142 dwa tysi\u0105ce yuan\u00f3w na renowacj\u0119 D\u017co\u0142o. Cz\u0119sto odwiedzali nas i okazywali ogromn\u0105 pomoc niemal wszyscy mieszkaj\u0105cy w Pekinie tybeta\u0144scy urz\u0119dnicy i studenci.<\/p>\n Uda\u0142o si\u0119 nam wys\u0142a\u0107 poci\u0105giem do Chengdu sze\u015b\u0107set skrzy\u0144 z 13537 pos\u0105gami. Phuncog Jonten chcia\u0142 jecha\u0107 do Taiyuanu, \u017ceby sprawdzi\u0107, co trzymaj\u0105 tam w magazynach, a my mieli\u015bmy lecie\u0107 samolotem z bezcennym D\u017co\u0142o. Po raz ostatni poszli\u015bmy do Gu Gongu siedemnastego dnia pierwszego miesi\u0105ca kalendarza tybeta\u0144skiego, czyli 2 marca 1983 roku.<\/p>\n O dziewi\u0105tej rano zapakowali\u015bmy pos\u0105g do specjalnej skrzyni. Kiedy ruszyli\u015bmy, zacz\u0105\u0142 pada\u0107 deszcz \u2013 po raz pierwszy w tym roku. Przesta\u0142o si\u0105pi\u0107, gdy znale\u017ali\u015bmy si\u0119 na peki\u0144skim lotnisku. W naszej kulturze taki deszcz uwa\u017cany jest za bardzo pomy\u015blny znak.<\/p>\n Na start czekali\u015bmy dwie godziny. Przek\u0105sili\u015bmy co\u015b i \u017cartowali\u015bmy. Poprosi\u0142em koleg\u00f3w, \u017ceby koniecznie opowiedzieli o tych dobrych znakach, gdy wr\u00f3cimy do domu. \u201eWszystkie b\u00f3stwa Tybetu musz\u0105 czeka\u0107 na powr\u00f3t D\u017co\u0142o\u201d, powiedzia\u0142em ze \u015bmiechem. Phuncog Jonten zacz\u0105\u0142 si\u0119 zastanawia\u0107, co mog\u0142oby przygotowa\u0107 na powitanie b\u00f3stwo opieku\u0144cze z jego rodzinnych stron. \u201eMo\u017ce postawi ci butl\u0119 mocnego czangu<\/em> (j\u0119czmiennego piwa)\u201d, odpali\u0142em. Te przekomarzania przerwa\u0142o nag\u0142e pojawienie si\u0119 Panczena Rinpoczego, kt\u00f3rego wyra\u017anie ucieszy\u0142 nasz dobry humor. Przyjecha\u0142 po\u017cegna\u0107 si\u0119 z D\u017co\u0142o. Zapyta\u0142, gdzie jest pos\u0105g. Podszed\u0142 do niego, z\u0142o\u017cy\u0142 ofiary i pogr\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 w modlitwie.<\/p>\n Dwie godziny p\u00f3\u017aniej l\u0105dowali\u015bmy w Chengdu. Z powodu jakich\u015b komplikacji nie mogli\u015bmy lecie\u0107 tego samego dnia, wi\u0119c D\u017co\u0142o pojecha\u0142 do \u015bwi\u0105tyni lokalnego stowarzyszenia buddyjskiego. Mnisi z\u0142o\u017cyli przed nim ofiary i odprawili tradycyjne mod\u0142y. Nast\u0119pnego dnia odwiedzi\u0142 nas ich chi\u0144ski przewodnicz\u0105cy i zapyta\u0142 o histori\u0119 pos\u0105gu.<\/p>\n \u201eWierzy si\u0119 \u2013 odpowiedzia\u0142em \u2013 \u017ce za \u017cycia Buddy powsta\u0142y trzy lub cztery przedstawiaj\u0105ce go pos\u0105gi. Sam mia\u0142 je pob\u0142ogos\u0142awi\u0107. Do dzi\u015b przetrwa\u0142y tylko dwa z nich. Jeden przedstawia go w wieku o\u015bmiu lat, drugi dwunastu. Swego czasu Indie podarowa\u0142y je monarchom z Nepalu i Chin, sk\u0105d trafi\u0142y do Tybetu. Powiada si\u0119, \u017ce w VII wieku kr\u00f3l Songcen Gampo poj\u0105\u0142 za \u017cony ksi\u0119\u017cniczki z Nepalu i Chin g\u0142\u00f3wnie z my\u015bl\u0105 o zapewnieniu owych relikwii Tybetowi. Nepalska ksi\u0119\u017cniczka Bhrikuti Dewi wnios\u0142a w posagu tego w\u0142a\u015bnie D\u017co\u0142o Mikjo Dord\u017ce, kt\u00f3ry przedstawia Budd\u0119 o\u015bmioletniego. D\u017co\u0142o Siakjamuni przyby\u0142 z chi\u0144sk\u0105 pann\u0105 m\u0142od\u0105, Wencheng\u201d.<\/p>\n Opat by\u0142 pod wielkim wra\u017ceniem naszej opowie\u015bci i chcia\u0142 wiedzie\u0107, w jaki spos\u00f3b tors D\u017co\u0142o znalaz\u0142 si\u0119 w Pekinie. Nie mieli\u015bmy wiele czasu, odpowiedzia\u0142em wi\u0119c bardzo skr\u00f3towo. Nast\u0119pnego dnia przyprowadzi\u0142 du\u017c\u0105 grup\u0119 mnich\u00f3w, kt\u00f3rzy pragn\u0119li pomodli\u0107 si\u0119 do Mikjo Dord\u017cego. Otworzyli\u015bmy dla nich skrzyni\u0119. Prze\u0142o\u017cony usiad\u0142 przed, a mnisi po obu stronach pos\u0105gu. Do\u0142\u0105czyli\u015bmy do modlitwy, melodyjnie intonowanej przez opata, nie znaj\u0105c przecie\u017c s\u0142\u00f3w ani chi\u0144skiej tradycji.<\/p>\n Nazajutrz wizyt\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 urz\u0119dnik z Biura do spraw religii prowincji Sichuan oraz Lung Nei, bardzo znana mniszka, stoj\u0105ca na czele tamtejszego stowarzyszenia buddyjskiego. Towarzyszy\u0142 jej sekretarz z zast\u0119pcami i kilka s\u0119dziwych mniszek, kt\u00f3re modli\u0142y si\u0119 po tybeta\u0144sku! Zdumieni, zapytali\u015bmy, czy uczy\u0142 je tybeta\u0144ski lama. Okaza\u0142y si\u0119 wychowankami czcigodnego Jontena Gjaco, kt\u00f3rego mistrzem by\u0142 Khangsar Rinpocze. Lama studiowa\u0142 w Drepungu i naucza\u0142 na pograniczu. Cho\u0107 kobiety nie zna\u0142y tybeta\u0144skiego, potrafi\u0142y czyta\u0107 nasze modlitwy. Da\u0142y nam nawet zdj\u0119cie Khangsara Rinpoczego.<\/p>\n W Chengdu do\u0142\u0105czy\u0142 do nas Phuncog Jonten, kt\u00f3ry przywi\u00f3z\u0142 bardzo z\u0142e wiadomo\u015bci \u2013 z setek ton tybeta\u0144skich pos\u0105g\u00f3w i przedmiot\u00f3w kultu, kt\u00f3re wywieziono do Taiyuanu, osta\u0142a si\u0119 niespe\u0142na tona. Reszt\u0119 przetopiono. Zaraz te\u017c otrzymali\u015bmy depesz\u0119 z Lhasy. Polecono nam odebra\u0107 dwie tony pos\u0105g\u00f3w z Meishanu w Sichuanie i dostarczy\u0107 je do Czamdo.<\/p>\n W magazynie odlewni w Changdu le\u017ca\u0142o pi\u0119\u0107 ton tybeta\u0144skich skarb\u00f3w, kt\u00f3re chcieli\u015bmy zabra\u0107. Pocz\u0105tkowo nie zamierzali nam ich odda\u0107, twierdz\u0105c, \u017ce zap\u0142acili za towar rz\u0105dowi. Wszystko jednak uda\u0142o si\u0119 za\u0142atwi\u0107. Sprawdzili\u015bmy, czy nie ma tam rzeczy \u015bwi\u0119tych, konsekrowanych cennymi substancjami albo maj\u0105cych znaczenie historyczne, niestety nic takiego nie znale\u017ali\u015bmy. Zabrali\u015bmy tylko jakie\u015b czterdzie\u015bci klasztornych czyneli, powierzaj\u0105c reszt\u0119 miejscowemu stowarzyszeniu buddyjskiemu.<\/p>\n Na wydanym na nasz\u0105 cze\u015b\u0107 bankiecie poznali\u015bmy Sogdrunga Tulku z Lithangu i kilku innych inkarnowanych lam\u00f3w z Chengdu. Powiedzieli\u015bmy im, \u017ce zostawili\u015bmy stowarzyszeniu pi\u0119\u0107 ton przedmiot\u00f3w kultu, prosz\u0105c o przekazanie ich tybeta\u0144skim \u015bwi\u0105tyniom i klasztorom. Najwi\u0119kszy pos\u0105g Buddy mia\u0142 trafi\u0107 do Lithangu. Lamowie nie posiadali si\u0119 z rado\u015bci i serdecznie nam dzi\u0119kowali. W Chengdu mieszka\u0142o wielu Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Niekt\u00f3rzy piastowali wysokie stanowiska w chi\u0144skiej administracji i jak mogli, starali si\u0119 nam pomaga\u0107. Nie wiem, czy powodowa\u0142y nimi pobudki religijne, bez w\u0105tpienia czuli si\u0119 jednak Tybeta\u0144czykami.<\/p>\n Wieczorem 29 marca pojechali\u015bmy na lokalne lotnisko i sp\u0119dzili\u015bmy tam noc. Wystartowali\u015bmy nast\u0119pnego ranka i po p\u00f3\u0142godzinie lecieli\u015bmy ju\u017c nad Tybetem. Znajomy widok ojczystych g\u00f3r przepe\u0142ni\u0142 nasze serca nostalgi\u0105. \u015anie\u017cne chmury niesione wiatrem z poszczeg\u00f3lnych szczyt\u00f3w wygl\u0105da\u0142y jak k\u0142\u0119by dymu ofiarnego kadzid\u0142a. Niekt\u00f3re ob\u0142oki przypomina\u0142y mandale, inne \u2013 rozpostarte ofiarne szarfy.<\/p>\n Byli\u015bmy przekonani, \u017ce na lhaskim lotnisku na D\u017co\u0142o czeka\u0107 b\u0119dzie kawalkada samochod\u00f3w oraz tradycyjna procesja z tr\u0105bami, khatakami i kadzid\u0142em. Pomylili\u015bmy si\u0119. Nie tylko oby\u0142o si\u0119 bez powita\u0144, nie by\u0142o nawet osobnego samochodu dla D\u017co\u0142o. W jedynym podstawionym aucie czekali Celing Rinpocze i Sengczen. Bezceremonialnie wci\u015bni\u0119to mnie do niego razem z D\u017co\u0142o.<\/p>\n Moi koledzy musieli zaczeka\u0107 na transport publiczny. Byli sini ze z\u0142o\u015bci, ja r\u00f3wnie\u017c. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w Lhasie trwa\u0142 w\u0142a\u015bnie wa\u017cny wiec polityczny, na potrzeby kt\u00f3rego zaj\u0119to wszystkie auta.<\/p>\n Przed D\u017cokhangiem czeka\u0142y na D\u017co\u0142o t\u0142umy wiernych z khatakami, kadzid\u0142em i \u015bwie\u017co \u015bci\u0119tymi kwiatami. Poszed\u0142em prosto do D\u017co\u0142o Siakjamuniego i z\u0142o\u017cy\u0142em przed nim ofiar\u0119 z owoc\u00f3w i kwiat\u00f3w. Naprzeciw ustawiono prowizoryczny tron, na kt\u00f3rym z czci\u0105 umie\u015bcili\u015bmy D\u017co\u0142o Mikjo Dord\u017ce. Ich ponownemu spotkaniu po d\u0142ugiej roz\u0142\u0105ce towarzyszy\u0142a niewys\u0142owiona ulga i rado\u015b\u0107.<\/p>\n Zaintonowali\u015bmy mod\u0142y w intencji krzewienia Dharmy, szcz\u0119\u015bcia wszystkich istot oraz d\u0142ugiego \u017cycia i spe\u0142nienia \u017cycze\u0144 Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy. W trakcie ceremonialnie podano ry\u017c i herbat\u0119. Na koniec dosta\u0142em w podzi\u0119ce szarf\u0119 i pieni\u0105dze od opiekuna \u015bwi\u0105tyni oraz khataki od wszystkich pracuj\u0105cych w D\u017cokhangu.<\/p>\n Pewni ludzie rozpuszczali pog\u0142oski, \u017ce tors D\u017co\u0142o nie jest autentyczny, lecz po po\u0142\u0105czeniu obie cz\u0119\u015bci \u2013 \u0142\u0105cznie z fa\u0142dami szat \u2013 pasowa\u0142y do siebie idealnie, co rozwia\u0142o wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n Teraz nadszed\u0142 czas na odnowienie pos\u0105gu i ponown\u0105 konsekracj\u0119. Odpowiedzialno\u015b\u0107 za przygotowanie relikwii spocz\u0119\u0142a na sto\u0142ecznym Biurze do spraw religii. Zostali\u015bmy zaproszeni na odno\u015bne spotkanie. Wybrano rozwi\u0105zanie tymczasowe, bowiem wszyscy Tybeta\u0144czycy liczyli, \u017ce ostatecznie relikwie w pos\u0105gu umie\u015bci sam Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 Dalajlama, wr\u00f3ciwszy do wolnego Tybetu. Postanowiono, \u017ce D\u017co\u0142o otrzyma te\u017c nowy lotosowy tron. Instytucje religijne, kt\u00f3rym ofiarowali\u015bmy odzyskane w Chinach pos\u0105gi i przedmioty kultu, przekaza\u0142y na ten cel pi\u0119tna\u015bcie kilogram\u00f3w srebra i inne szlachetne metale.<\/p>\n Oryginaln\u0105, wysadzan\u0105 klejnotami koron\u0119 oraz kolczyki D\u017co\u0142o posiada\u0142 departament odpowiedzialny za skarbiec Norbulingki. Pr\u00f3bowali\u015bmy je odzyska\u0107, ale nic nie wsk\u00f3rali\u015bmy. W ko\u0144cu sporz\u0105dzili\u015bmy nowe ozdoby ze z\u0142ota i srebra.<\/p>\n W 1985 roku, gdy renowacja katedry Ramocze mia\u0142a si\u0119 ku ko\u0144cowi, do pierwotnej siedziby \u2013 domu od trzynastu stuleci \u2013 sprowadzono i D\u017co\u0142o Mikjo Dord\u017ce, ukochany skarb narodu tybeta\u0144skiego.<\/p>\n Ribur Rinpocze (1923-2006), rozpoznany przez Trzynastego Dalajlam\u0119 inkarnowany lama z Khamu, sp\u0119dzi\u0142 w chi\u0144skich wi\u0119zieniach dwadzie\u015bcia lat. Zwolniony w 1979 roku, zosta\u0142 \u201ezrehabilitowany\u201d i zatrudniony w Biurze do spraw religii Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego. Relacj\u0119 z odnalezienia D\u017co\u0142o spisa\u0142 w 1987 roku, wkr\u00f3tce po ucieczce do Indii<\/em>.<\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kiedy zapada\u0142a decyzja o z\u0142agodzeniu polityki wobec Tybetu, w 1981 roku zorganizowano w Pekinie spotkanie, podczas kt\u00f3rego tybeta\u0144scy delegaci (w tym i ja) energicznie apelowali o zwrot skarb\u00f3w naszej wiary zrabowanych w czasie rewolucji kulturalnej i gnij\u0105cych od tego czasu w chi\u0144skich magazynach. Niestety nic wtedy nie wsk\u00f3rali\u015bmy, ale pod koniec nast\u0119pnego roku Biuro do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5982,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[23,27],"class_list":["post-5981","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-buddyzm","tag-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5981"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13061,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5981\/revisions\/13061"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Dzolo-Ramocze-Pekin-1983-FotPhuncogJonten-300x193.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Ramocze-1988-FotNormanton-300x187.jpg\")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/DzoloMikjoDordze-Ramocze-FotAntoineTaveneaux-248x300.jpg\")
<\/a>\u00a0![\"\"](\"http:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/RiburRinpocze-200x300.jpg\")
<\/a><\/p>\n