10 marca 2008<\/p>\n
Pokojowa demonstracja 500 mnich\u00f3w Drepungu, kt\u00f3rzy domagaj\u0105 si\u0119 wolno\u015bci religii. Policja bije i u\u017cywa granat\u00f3w z gazem \u0142zawi\u0105cym. Mnisi zostaj\u0105 zepchni\u0119ci do klasztoru, kt\u00f3ry otacza kordon. W\u0142adze odcinaj\u0105 te\u017c dop\u0142yw wody.<\/p>\n
<\/p>\n
Przed D\u017cokhangiem protestuje 14 mnich\u00f3w klasztoru Sera. Powiewaj\u0105 tybeta\u0144sk\u0105 flag\u0105. Zostaj\u0105 pobici i aresztowani. Wszystko to na oczach t\u0142umu \u015bwieckich Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0142agaj\u0105 policjant\u00f3w o oszcz\u0119dzenie mnich\u00f3w. W rezultacie zabieraj\u0105 jeszcze trzy osoby.<\/p>\n
Policja rozp\u0119dza pokojowe demonstracje mnich\u00f3w klasztoru Dica, w Coszarze, w Amdo oraz Lucangu w Mangrze, w Amdo.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
11 marca 2008<\/p>\n
Pokojowy protest 600 mnich\u00f3w klasztoru Sera, kt\u00f3rzy domagaj\u0105 si\u0119 zwolnienia aresztowanych duchownych. Policja odpowiada pa\u0142kami i gazem \u0142zawi\u0105cym, a klasztor zostaje otoczony kordonem. W\u0142adze odcinaj\u0105 wod\u0119 i ka\u017c\u0105 zamkn\u0105\u0107 okoliczne sklepy. Do klasztoru zbieg\u0142o si\u0119 mn\u00f3stwo ludzi, b\u0142agaj\u0105cych policjant\u00f3w, by nie robili mnichom krzywdy.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
12 marca 2008<\/p>\n
Dwaj mnisi Drepungu podci\u0119li sobie \u017cy\u0142y. Mnisi z klasztoru Sera og\u0142osili strajk g\u0142odowy.<\/p>\n
Po po\u0142udniu dosz\u0142o do protestu w klasztorze Ganden, kt\u00f3ry otoczy\u0142a Ludowa Policja Zbrojna partii komunistycznej.<\/p>\n
W wi\u0119kszo\u015bci sto\u0142ecznych jednostek produkcyjnych zwo\u0142uje si\u0119 nadzwyczajne wiece w sprawie incydent\u00f3w 10 i 11 marca. Prze\u0142o\u017ceni przedstawiaj\u0105 personelowi oficjaln\u0105 wersj\u0119 wydarze\u0144. \u201eKilkuset mnich\u00f3w Drepungu ruszy\u0142o na Lhas\u0119, ale zostali zatrzymani\u201d, \u201edo niepokoj\u00f3w dosz\u0142o tak\u017ce w innych regionach\u201d itd. Niekt\u00f3rzy dodaj\u0105, \u017ce \u201emia\u0142y miejsce starcia z LPZ\u201d. Nieodmiennie przestrzegaj\u0105 przed odwiedzaniem \u201enewralgicznych\u201d punkt\u00f3w miasta oraz \u201enieodpowiedzialnym rozpowszechnianiem plotek\u201d. \u201eIncydenty\u201d nazywane s\u0105 \u201epowa\u017cnym zagro\u017ceniem dla d\u0142ugoterminowej stabilizacji Tybetu\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
13 marca 2008<\/p>\n
Do Lhasy ruszy\u0142o kilkuset mnich\u00f3w z klasztoru Ganden i 150 mniszek. Zostali otoczeni i zawr\u00f3ceni przez wojsko i policj\u0119. Najwi\u0119ksze sto\u0142eczne klasztory otoczono kordonami i odci\u0119to od \u015bwiata.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
14 marca 2008<\/p>\n
Rano na ulice Lhasy wyszli mnisi ze \u015bwi\u0105tyni Ramocze i zostali pobici przez funkcjonariuszy Ludowej Policji Zbrojnej, co sta\u0142o si\u0119 katalizatorem protestu co najmniej tysi\u0105ca \u015bwieckich. Wed\u0142ug zagranicznych medi\u00f3w dosz\u0142o do akt\u00f3w przemocy. Tybeta\u0144czycy palili sklepy nale\u017c\u0105ce do Chi\u0144czyk\u00f3w. Chi\u0144skie media m\u00f3wi\u0105 o 10 zabitych Chi\u0144czykach, a tybeta\u0144skie \u017ar\u00f3d\u0142a o 30, a nawet 100, ofiarach tybeta\u0144skich. Teraz miasto jest w r\u0119kach wojska. Informacje o protestach dotar\u0142y do oddalonego o ponad tysi\u0105c kilometr\u00f3w Gansu. Kilkuset mnich\u00f3w z klasztoru i \u015bwieckich demonstrowa\u0142o tam z tybeta\u0144skimi flagami, skanduj\u0105c \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 dla Tybetu. Niech \u017cyje Dalajlama i wolno\u015b\u0107 religii\u201d przed budynkami rz\u0105dowymi. Wieczorem t\u0142um rozp\u0119dzi\u0142a policja.<\/p>\n
Demonstrowali te\u017c mnisi klasztoru Dreru w Nagczu. Ich klasztor otoczy\u0142a zbrojna policja partii komunistycznej.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
15 marca 2008<\/p>\n
W\u0142adze rzuci\u0142y na ulice Lhasy regularne jednostki bojowe (zhenggui jundui). Trwaj\u0105 masowe aresztowania. Wiarygodne \u017ar\u00f3d\u0142o m\u00f3wi o co najmniej 600 zatrzymanych. Obowi\u0105zuje godzina policyjna, wsz\u0119dzie pe\u0142no policji. W\u0142adze og\u0142osi\u0142y ultimatum: wszyscy uczestnicy zamieszek maj\u0105 si\u0119 odda\u0107 w r\u0119ce policji do p\u00f3\u0142nocy 17 marca.<\/p>\n
Marsze i protesty na rubie\u017cach Lhasy: w Tagce, Czuszurze, Maldrogongkarze. W Phenpo policja spacyfikowa\u0142a demonstracj\u0119 50 mnich\u00f3w Gandenu i \u015bwieckich.<\/p>\n
Marsz mnich\u00f3w i \u015bwieckich (w tym kobiet, dzieci i starc\u00f3w) w Labrangu. \u015aci\u0105gn\u0119li ponad 40 ci\u0119\u017car\u00f3wek z policjantami z Lanzhou. Strzelali do bezbronnych ludzi. Jest wielu zabitych i rannych. Teraz aresztuj\u0105.<\/p>\n
Wieczorem rozbita przez policj\u0119 demonstracja w stolicy prefektury Kanlho, w Amdo. Demonstruj\u0105 te\u017c studenci.<\/p>\n
Demonstrowali mnisi klasztoru Langmu w Luczu. Interweniowa\u0142a policja.<\/p>\n
Policja rozbi\u0142a manifestacj\u0119 kilkuset mnich\u00f3w i \u015bwieckich w Da\u0142u, w Khamie.<\/p>\n
W jednostkach produkcyjnych w Darcedo og\u0142oszono ca\u0142odobowe, obowi\u0105zkowe dy\u017cury.<\/p>\n
W Dabpie demonstrowa\u0142o ponad sto os\u00f3b, dosz\u0142o do star\u0107 z policj\u0105. Zastrzelono trzech Tybeta\u0144czyk\u00f3w, jeden funkcjonariusz straci\u0142 r\u0119k\u0119. W\u0142adze \u015bci\u0105gn\u0119\u0142y posi\u0142ki.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
16 marca 2008<\/p>\n
W niekt\u00f3rych kwarta\u0142ach Lhasy trwaj\u0105 jeszcze protesty, kt\u00f3re pacyfikuje wojsko. Aresztowano ju\u017c ponad 300 os\u00f3b. Obowi\u0105zuje godzina policyjna. W po\u0142udnie g\u0142\u00f3wnymi ulicami przejecha\u0142y, paradnie, dwie odkryte ci\u0119\u017car\u00f3wki z aresztowanymi Tybeta\u0144czykami. Sami m\u0142odzi ludzie, r\u0119ce skute na plecach, za ka\u017cdym \u017co\u0142nierz z karabinem, si\u0142\u0105 zginaj\u0105cy kark.<\/p>\n
W Tagce pod Lhas\u0105 aresztowano 30-40 os\u00f3b. Pokojow\u0105 demonstracj\u0119 mnich\u00f3w z Maldrogongkaru spacyfikowa\u0142a policja. By\u0142o wiele aresztowa\u0144, reszta duchownych ukry\u0142a si\u0119 w g\u00f3rach.<\/p>\n
Informacje o demonstracjach w Samje, w Lhoce oraz w Nagczu.<\/p>\n
Protesty w siedzibie panczenlam\u00f3w, Taszilhunpo, i w samym Szigace.<\/p>\n
Rano uzbrojeni policjanci rozbili pokojowy protest mnich\u00f3w i \u015bwieckich w Ngabie, w Amdo. M\u00f3wi\u0105 nam o 30 zabitych \u2013 mnichach, uczniach, koczownikach. W\u015br\u00f3d ofiar jest kobieta w ci\u0105\u017cy, pi\u0119cioletnie dziecko, i Lhundrub Co, uczennica pierwszej klasy szko\u0142y podstawowej. O czwartej rano aresztowano s\u0142ynnego Da\u0142\u0119 (nauczyciela i dzia\u0142acza, kt\u00f3ry organizowa\u0142 tam kampani\u0119 palenia ubra\u0144 obszytych futrem dzikich zwierz\u0105t) i kilku innych. Nie wiemy, dok\u0105d ich zabrali. Policja zbrojna otoczy\u0142a budynki rz\u0105dowe. Do klasztoru Kirti przyniesiono zw\u0142oki 18 zabitych, \u017ceby mnisi mogli odprawi\u0107 stosowne rytua\u0142y. Cia\u0142a zanoszono te\u017c do innych \u015bwi\u0105ty\u0144. Ci\u0105gle nie mo\u017cna si\u0119 doliczy\u0107 wielu os\u00f3b.<\/p>\n
Do Kakhogu w Amdo \u015bci\u0105gni\u0119to setki \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n
Podczas protestu w klasztorze Namu, w Amdo policja otworzy\u0142a ogie\u0144 do t\u0142umu. Nie wiemy, ile os\u00f3b zgin\u0119\u0142o i ile jest rannych.<\/p>\n
Pokojow\u0105 demonstracj\u0119 mnich\u00f3w i \u015bwieckich w Czabczy, w Amdo spacyfikowa\u0142a policja.<\/p>\n
Po po\u0142udniu protestowa\u0142o 300 mnich\u00f3w klasztoru Rong\u0142u w Rebgongu, ale \u015bwi\u0105tyni\u0119 otoczy\u0142 t\u0142um uzbrojonych policjant\u00f3w. Ulice miasta patroluj\u0105 wozy pancerne.<\/p>\n
Demonstracja w klasztorze Rabgja w Maczen, w Gologu.<\/p>\n
Wieczorem mieli demonstrowa\u0107 mnisi klasztor\u00f3w w Draggo, w Khamie, ale urz\u0119dnicy, kt\u00f3rzy najpierw prosili i grozili, zd\u0105\u017cyli \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 wojsko.<\/p>\n
Po po\u0142udniu dosz\u0142o do wielkiego protestu w Maczu, w Amdo. Na czele t\u0142umu \u2013 ponad tysi\u0105c os\u00f3b \u2013 szli uczniowie i mnisi. Zniszczono wiele sklep\u00f3w, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciciele nie byli Tybeta\u0144czykami, spalono 16 samochod\u00f3w. Wybito szyby we wszystkich budynkach rz\u0105dowych. W\u0142adze og\u0142osi\u0142y godzin\u0119 policyjn\u0105 i obowi\u0105zkowe, ca\u0142odobowe dy\u017cury we wszystkich jednostkach produkcyjnych.<\/p>\n
Demonstracje w Luczu i Coe (Amdo), gdzie spalono kilka sklep\u00f3w nale\u017c\u0105cych do chi\u0144skich muzu\u0142man\u00f3w. Protesty w wielu klasztorach w Czone i Lithangu. Nie ma doniesie\u0144 o starciach.<\/p>\n
W Colho, w Amdo demonstracja ze sztandarami z o\u015bnie\u017con\u0105 g\u00f3r\u0105 i lwami oraz portretami Dalajlamy.<\/p>\n
W Lanzhou, stolicy Gansu, milcz\u0105cy protest 500 tybeta\u0144skich student\u00f3w P\u00f3\u0142nocno-Zachodniego Uniwersytetu Mniejszo\u015bci. Na plakatach opis zaj\u015b\u0107 w r\u00f3\u017cnych regionach Tybetu. Rektor i tybeta\u0144scy wyk\u0142adowcy apelowali o zako\u0144czenie demonstracji, kt\u00f3ra sko\u0144czy\u0142a si\u0119 po godzinie.<\/p>\n
Tymczasem uniwersytet w Chengdu oraz dzielnic\u0119, w kt\u00f3rej mieszcz\u0105 si\u0119 tybeta\u0144skie biura i setka sklep\u00f3w, otoczyli mundurowi i tajniacy. Blokada na ka\u017cdym skrzy\u017cowaniu, przeszukuj\u0105 wszystkie samochody. Policjanci w he\u0142mach, uzbrojeni.<\/p>\n
Dostajemy te\u017c informacje o studenckich protestach w Coe, Kardze i Ngabie.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
17 marca 2008<\/p>\n
Aresztowania i rewizje w otoczonych przez wojsko tybeta\u0144skich kwarta\u0142ach Lhasy. Nie wiemy, ile os\u00f3b zabrali. Sprawdzanie dokument\u00f3w i rewizje na ka\u017cdym skrzy\u017cowaniu. Zatrzymuj\u0105 wszystkich bez papier\u00f3w.<\/p>\n
Aresztowali 12 mnich\u00f3w protestuj\u0105cych w sto\u0142ecznym okr\u0119gu Tolung Deczen. Znamy imiona pi\u0119ciu. Zabrali te\u017c o\u015bmiu duchownych z pobliskiego Damszungu.<\/p>\n
Rano demonstrowa\u0142y mniszki z klasztoru Mami w Ngabie. Krzycza\u0142y \u201epok\u00f3j\u201d, trzymaj\u0105c nad g\u0142owami zdj\u0119cia Dalajlamy. Do protest\u00f3w dosz\u0142o r\u00f3wnie\u017c w klasztorach Czabczy.<\/p>\n
O \u015bwicie <\/span>mnisi klasztoru Rong\u0142u w Rebgongu wspi\u0119li si\u0119 na g\u00f3rsk\u0105 prze\u0142\u0119cz za \u015bwi\u0105tyni\u0105 ofiarowa\u0107 kadzid\u0142o i modli\u0107 si\u0119 o d\u0142ugie \u017cycie Dalajlamy. Kiedy ruszyli do miasta, zatrzymali ich \u015bwieccy, b\u0142agaj\u0105c z p\u0142aczem, by wr\u00f3cili do klasztoru. W mi\u0119dzyczasie w\u0142adze postawi\u0142y w stan gotowo\u015bci policj\u0119 zbrojn\u0105. Stan\u0119\u0142o na kompromisie \u2013 mnisi, za po\u015brednictwem swojego tulku, przedstawili rz\u0105dowi lokalnemu kilka \u017c\u0105da\u0144: policja nie b\u0119dzie patrolowa\u0107 okolic klasztoru, zdemontuje zainstalowane w \u015bwi\u0105tyni kamery przemys\u0142owe i przestanie zak\u0142\u00f3ca\u0107 ceremonie religijne. W\u0142adze na warunki te przysta\u0142y, a wieczorem wys\u0142a\u0142y do tybeta\u0144skich dom\u00f3w grupy robocze, kt\u00f3re zmusza\u0142y do podpisywania lojalek: \u201eNie b\u0119d\u0119 bra\u0107 udzia\u0142u w demonstracjach\u201d itd. Nast\u0119pnego dnia, w ramach przygotowa\u0144 do odwetu, \u015bci\u0105gni\u0119to kolejne oddzia\u0142y policji z Silingu. <\/span><\/p>\n O 10 rano manifestowa\u0142o 500 mnich\u00f3w tybeta\u0144skiego klasztoru w Mongolskim Okr\u0119gu Autonomicznym Sogpo. Mieli flagi z o\u015bnie\u017con\u0105 g\u00f3r\u0105 i lwami, portrety Dalajlamy. Chi\u0144ska partia komunistyczna pos\u0142a\u0142a po policj\u0119 zbrojn\u0105.<\/p>\n Rankiem w mie\u015bcie Coe, w Amdo demonstrowali tybeta\u0144scy studenci Akademii Medycznej. Pr\u00f3bowali do nich do\u0142\u0105czy\u0107 uczniowie innych szk\u00f3\u0142, ale zostali zatrzymani.<\/p>\n Rano odby\u0142a si\u0119 pokojowa demonstracja ponad 500 mnich\u00f3w i \u015bwieckich w Luczu, w Amdo.<\/p>\n Mnisi klasztoru Tarszu w Mangrze maszerowali przed siedzib\u0119 w\u0142adz okr\u0119gu, ale zostali zatrzymani przez policj\u0119 i zawr\u00f3ceni do \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n Po po\u0142udniu manifestowa\u0142o ponad tysi\u0105c os\u00f3b w pobli\u017cu klasztoru Talung w okr\u0119gu Czigdril, w Gologu. Zast\u0105pili chi\u0144sk\u0105 flag\u0119 tybeta\u0144sk\u0105. Demonstrowali te\u017c mnisi klasztoru Lungge (duchowni z tej \u015bwi\u0105tyni uczestniczyli w prote\u015bcie na lhaskim Barkhorze). Wcze\u015bniej protestowa\u0142o kilkuset koczownik\u00f3w, kt\u00f3rzy zniszczyli kilka sklep\u00f3w i policyjnych samochod\u00f3w. T\u0119 demonstracj\u0119 zako\u0144czy\u0142a interwencja grupy mnich\u00f3w. W\u0142adze \u015bci\u0105gn\u0119\u0142y posi\u0142ki i og\u0142osi\u0142y godzin\u0119 policyjn\u0105. Wieczorem pokojowa manifestacja 300 os\u00f3b w Mantangu; wci\u0105gn\u0119li na maszt tybeta\u0144sk\u0105 flag\u0119.<\/p>\n Protestowali \u015bwieccy w okr\u0119gu Czone, w Amdo. Uczniowie lokalnej szko\u0142y \u015bredniej wybijali okna w restauracjach i sklepach. Zjecha\u0142o 40 samochod\u00f3w z uzbrojonymi policjantami, kt\u00f3rzy spacyfikowali protest. Wszystkie drogi w mie\u015bcie s\u0105 zablokowane.<\/p>\n Do protestu dosz\u0142o te\u017c w The\u0142o, w Amdo.<\/p>\n Wieczorem ponad 100 tybeta\u0144skich student\u00f3w podj\u0119\u0142o symboliczny, milcz\u0105cy protest na Centralnym Uniwersytecie Narodowo\u015bci (czyli mniejszo\u015bci narodowych) w Pekinie \u2013 tybeta\u0144skie wyst\u0105pienia dotar\u0142y do stolicy ChRL. Naoczny \u015bwiadek m\u00f3wi\u0142 mi, \u017ce palili \u015bwiece i bezg\u0142o\u015bnie p\u0142akali. Nauczyciele prosili, \u017ceby przestali. Zjawi\u0142a si\u0119 te\u017c policja i obstawi\u0142a campus. Teraz szukaj\u0105 \u201einicjator\u00f3w\u201d. Protest trwa\u0142 trzy i p\u00f3\u0142 godziny. Teraz s\u0142ysz\u0119, \u017ce mog\u0142o w nim uczestniczy\u0107 nawet 300 os\u00f3b.<\/p>\n Podobn\u0105 demonstracj\u0119 zorganizowa\u0142o ponad 100 tybeta\u0144skich student\u00f3w Po\u0142udniowo-Zachodniego Uniwersytetu Narodowo\u015bci w Chengdu.<\/p>\n W Kakhogu, w Amdo nauczyciele i policjanci zatrzymali grup\u0119 tybeta\u0144skich student\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali opu\u015bci\u0107 campus. Kilka os\u00f3b zatrzymano i zwolniono, gdy pozostali usiedli na ziemi i zagrozili, \u017ce si\u0119 nie rozejd\u0105. Jeden ch\u0142opiec zosta\u0142 postrzelony w nog\u0119, drugiego przebito bagnetem. Obaj trafili do szpitala.<\/p>\n Kolejny pokojowy protest w Sertharze, w Khamie.<\/p>\n W po\u0142udnie dosz\u0142o do demonstracji mniszek i \u015bwieckich w okr\u0119gu Ngaba, w Amdo. Pod siedzib\u0119 w\u0142adz zaniesiono zw\u0142oki Tybeta\u0144czyk\u00f3w zastrzelonych 16 marca.<\/p>\n Na wypadek nowych protest\u00f3w do Gjalthangu w Khamie jedzie gigantyczny konw\u00f3j policji.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 18 marca 2008<\/p>\n W Lhasie masowe aresztowania. Nikt nie potrafi powiedzie\u0107 ile. Na ka\u017cdym skrzy\u017cowaniu \u017co\u0142nierze, legitymuj\u0105 i rewiduj\u0105 wszystkich Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Najgorliwiej tych w tradycyjnych ubraniach. Wojsko wdziera si\u0119 do dom\u00f3w, wywleka ludzi i niemi\u0142osiernie bije ich pa\u0142kami, traktuje gazem \u0142zawi\u0105cym ka\u017cdego, kto si\u0119 przygl\u0105da. W\u0142a\u015bnie s\u0142yszymy: o 16:30 z nowej wioski Szo zabrali trzy osoby. M\u0119\u017cczyzna, oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0105tki, mia\u0142 na sobie garnitur i wygl\u0105da\u0142 na urz\u0119dnika. Skuli go i pobili, ale trzyma\u0142 wysoko g\u0142ow\u0119; pozostali to miejscowe dzieciaki.<\/p>\n O 10:30 oko\u0142o 200 tybeta\u0144skich student\u00f3w Akademii Pedagogicznej Qinghai zorganizowa\u0142o milcz\u0105cy protest pod has\u0142em \u201e\u017ba\u0142oba\u201d. Wielu wyk\u0142adowc\u00f3w prosi\u0142o, by si\u0119 rozeszli. Zrobili to o 14:30.<\/p>\n Rano podj\u0119li protest mnisi klasztoru Darthang w Gologu, do kt\u00f3rych szybko do\u0142\u0105czy\u0142y setki \u015bwieckich i dzieci. Bez wzgl\u0119du na prowokacje demonstracja ma przebiega\u0107 pokojowo.<\/p>\n \u015awiadkowie twierdz\u0105, \u017ce po po\u0142udniu do miasta Coe w Amdo wjecha\u0142o ponad sto wojskowych ci\u0119\u017car\u00f3wek. Wszystkie lokalne szko\u0142y zd\u0105\u017cy\u0142y wys\u0142a\u0107 dzieci na wakacje, nie m\u00f3wi\u0105c kiedy zn\u00f3w zaczn\u0105 si\u0119 lekcje.<\/p>\n Tymczasem uczniowie z Maczu, te\u017c w Amdo, nie mog\u0105 opuszcza\u0107 szk\u00f3\u0142. W\u0142adze \u2013 gro\u017c\u0105c surowymi konsekwencjami \u2013 kaza\u0142y tam wszystkim urz\u0119dnikom \u201ewyj\u015b\u0107 na ulice\u201d i \u201epilnowa\u0107 porz\u0105dku\u201d.<\/p>\n Oko\u0142o 16:00 ponad 300 Tybeta\u0144czyk\u00f3w protestowa\u0142o w Lithangu, w Kardze. Dokonano wielu aresztowa\u0144.<\/p>\n W okr\u0119gu Kardze, w Khamie protestuje jakie\u015b tysi\u0105c os\u00f3b. Mnisi dw\u00f3ch s\u0142ynnych klasztor\u00f3w przedarli si\u0119 przez policyjne kordony i wyszli na ulice. LPZ zastrzeli\u0142a cztery osoby: Ngog\u0119, Dziamp\u0119, \u201emnicha z klasztoru Dhargjal\u201d i \u201ema\u0142\u0105 dziewczynk\u0119\u201d. Jest wielu rannych, nikt nie, czy prze\u017cyj\u0105. Do protestuj\u0105cych do\u0142\u0105czaj\u0105 setki koczownik\u00f3w z okr\u0119gu Draggo.<\/p>\n W nocy demonstrowa\u0142o kilka tysi\u0119cy mnich\u00f3w i \u015bwieckich w Sertharze, w Khamie. Cho\u0107 manifestacja przebiega\u0142a pokojowo, zosta\u0142a rozp\u0119dzona przez policj\u0119.<\/p>\n Wieczorem w jedynej tybeta\u0144skoj\u0119zycznej szkole \u015bredniej w Czency, w Amdo rozlepiono plakaty z has\u0142ami \u201eWolny Tybet\u201d i \u201eNiech \u017cyje Dalajlama\u201d. Chi\u0144sk\u0105 flag\u0119 zast\u0105piono sztandarem z o\u015bnie\u017con\u0105 g\u00f3r\u0105 i lwami. Uzbrojona policja strze\u017ce siedziby w\u0142adz, mnisi maj\u0105 zakaz opuszczania klasztor\u00f3w.<\/p>\n Na Uniwersytecie Peki\u0144skim nowe formularze dla tybeta\u0144skich student\u00f3w: 1. Stosunek do Dalajlamy. 2. Adres jednostki produkcyjnej rodzic\u00f3w. 3. Numer legitymacji. 4. Zobowi\u0105zanie do nieuczestniczenia w protestach i jakichkolwiek dzia\u0142aniach o charakterze politycznym.<\/p>\n Zagraniczni dziennikarze nie maj\u0105 wst\u0119pu nie tylko do Lhasy, ale te\u017c tybeta\u0144skich region\u00f3w Qinghai, Gansu itd. Dbaj\u0105 o to policyjne patrole przeszukuj\u0105ce ka\u017cdy pojazd. Jeden z korespondent\u00f3w sp\u0119dzi\u0142 w autobusie 15 godzin, ale nic nie wsk\u00f3ra\u0142. W ko\u0144cu policja odeskortowa\u0142a go na lotnisko w Lanzhou i wsadzi\u0142a do samolotu do Pekinu. T\u0142umaczyli mu, \u017ce w Tybecie \u201enie jest bezpiecznie\u201d. \u201eNaprawd\u0119 gorzej ni\u017c w Iraku?\u201d, spyta\u0142 na po\u017cegnanie.<\/p>\n W Silingu nowy obowi\u0105zek \u201erejestracji\u201d tybeta\u0144skich uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 podstawowych i \u015brednich. Imi\u0119, nazwisko, adres, informacje o rodzinie.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 19 marca 2008<\/p>\n W Lhasie trwaj\u0105 aresztowania. Wci\u0105\u017c nie mamy poj\u0119cia, ile os\u00f3b zabrali. Wed\u0142ug agencji Xinhua w r\u0119ce policji dobrowolnie odda\u0142o si\u0119 160 Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n Od siedmiu-dziewi\u0119ciu dni klasztory Drepung, Sera i Ganden s\u0105 odgrodzone od \u015bwiata policyjnymi kordonami. Odci\u0119to dop\u0142yw wody, wszystkie okoliczne sklepy s\u0105 zamkni\u0119te. Mnichom musi by\u0107 ju\u017c bardzo ci\u0119\u017cko. Apeluj\u0119 do \u015bwiata o zainteresowanie losem duchownych trzech wielkich lhaskich klasztor\u00f3w.<\/p>\n W telewizji tybeta\u0144skiej pokazali listy go\u0144cze nr 1, nr 2 i nr 3. Poszukuj\u0105 ponad 20 Tybeta\u0144czyk\u00f3w, w tym dw\u00f3ch mnich\u00f3w i jednej kobiety. Zdj\u0119cia to najwyra\u017aniej powi\u0119kszone odbitki uj\u0119\u0107 z kamer przemys\u0142owych. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce aresztowali ju\u017c ponad tysi\u0105c Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Trzy osoby mia\u0142y stawia\u0107 op\u00f3r \u2013 odebra\u0142y sobie \u017cycie, wyskakuj\u0105c przez okna. Wszyscy zatrzymani s\u0105 okrutnie bici stalowymi pr\u0119tami przez funkcjonariuszy Ludowej Policji Zbrojnej. Tybeta\u0144czycy nie mog\u0105 na to patrze\u0107, ale wielu Han\u00f3w jest wniebowzi\u0119tych. \u201eDo\u0142\u00f3\u017ccie im i od nas\u201d, wrzeszcz\u0105. \u017bo\u0142nierze legitymuj\u0105 wszystkich Tybeta\u0144czyk\u00f3w, sprawdzaj\u0105c meldunki. Ma\u0142o kto odwa\u017ca si\u0119 wyj\u015b\u0107 z domu. Na ulicach widzi si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie Han\u00f3w. Hongko\u0144ska telewizja satelitarna pokaza\u0142a reporta\u017c o \u201epowrocie\u201d stolicy do \u201enormalnego \u017cycia\u201d. Tyle \u017ce rozmawiali wy\u0142\u0105cznie z Hanami. Lhasa jest dzi\u015b chi\u0144skim miastem.<\/p>\n Sto\u0142eczna Prokuratura Ludowa formalnie aresztowa\u0142a 24 osoby. Ta liczba nie obejmuje 12 \u015bciganych listem go\u0144czym (z kt\u00f3rych jedn\u0105 ju\u017c z\u0142apano, ale jej nazwiska nie ma na li\u015bcie 24).<\/p>\n Z informacji nap\u0142ywaj\u0105cych z Qinghai wynika, \u017ce ka\u017cda tybeta\u0144ska wioska otoczona jest przez \u017co\u0142nierzy i LPZ. Z tego, co rozumiemy, oddzia\u0142y te przerzucono z Lanzhou.<\/p>\n Studenci Instytutu Narodowo\u015bci Qinghai podpisuj\u0105 si\u0119 pod apelem o zorganizowanie symbolicznego, milcz\u0105cego protestu.<\/p>\n Przed siedzib\u0105 w\u0142adz okr\u0119gu i innymi budynkami rz\u0105dowymi w Maczu, w Amdo stoj\u0105 wojskowe ci\u0119\u017car\u00f3wki. Policjanci dokonuj\u0105 masowych aresztowa\u0144.<\/p>\n Ponad 500 Tybeta\u0144czyk\u00f3w protestowa\u0142o przed siedzib\u0105 w\u0142adz w Sertharze, w Khamie. Aresztowali 60 os\u00f3b.<\/p>\n W okr\u0119gu Kakhog w Amdo 40 Tybeta\u0144czyk\u00f3w zerwa\u0142o chi\u0144skie flagi z budynku rz\u0105dowego i szko\u0142y, zast\u0119puj\u0105c je bia\u0142ymi szarfami w miejsce sztandaru z o\u015bnie\u017con\u0105 g\u00f3r\u0105 i lwami.<\/p>\n Do protest\u00f3w dosz\u0142o w dw\u00f3ch miastach okr\u0119gu Rebgong w Amdo.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 20 marca 2008<\/p>\n W Cekhogu, w Amdo tysi\u0105ce \u015bwieckich z setk\u0105 mnich\u00f3w klasztoru Sona na czele pokojowo maszeruj\u0105 ulicami, skanduj\u0105c \u201eZacznijcie dialog z Dalajlam\u0105\u201d, \u201eDajcie Tybeta\u0144czykom prawdziw\u0105 autonomi\u0119\u201d. Nios\u0105 portrety Dalajlamy, XI Panczenlamy, XVII Karmapy Rinpocze. Lokalna i zbrojna policja \u015bledz\u0105 ich ka\u017cdy ruch, ale nie podejmuj\u0105 \u017cadnych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n Dzi\u015b policja odci\u0119\u0142a od \u015bwiata wiosk\u0119 Takcer w Amdo, miejsce narodzin XIV Dalajlamy. Nie wjedzie do niej \u017caden Tybeta\u0144czyk ani dziennikarz.<\/p>\n O \u00f3smej rano rozpocz\u0119li milcz\u0105cy protest tybeta\u0144scy studenci wydzia\u0142\u00f3w sztuki i j\u0119zyk\u00f3w obcych Instytutu Narodowo\u015bci Qinghai.<\/p>\n O dziesi\u0105tej wieczorem czwarty program telewizji pa\u0144stwowej pokaza\u0142 nowy dokument: \u201eZapis incydentu obejmuj\u0105cego bicie, niszczenie i pl\u0105drowanie w Lhasie\u201d. W\u0142adze chc\u0105 najwyra\u017aniej podgrza\u0107 nastroje Chi\u0144czyk\u00f3w propagand\u0105 budz\u0105c\u0105 wrogo\u015b\u0107 wobec innych nacji.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 21 marca 2008<\/p>\n Lhasa wydaje si\u0119 spokojna, ale wszystkie agendy rz\u0105du, przedsi\u0119biorstwa, instytucje oraz komitety dzielnicowe gor\u0105czkowo organizuj\u0105 wiece i studiuj\u0105 przem\u00f3wienia przyw\u00f3dc\u00f3w. Kadry, urz\u0119dnicy, mieszka\u0144cy musz\u0105 \u201eobna\u017ca\u0107, pot\u0119pia\u0107, pi\u0119tnowa\u0107 pod\u0142e knowania kliki Dalaja oraz stanowczo zwalcza\u0107 separatyzm\u201d. Ka\u017cdy musi si\u0119 \u201eokre\u015bli\u0107\u201d i wyg\u0142osi\u0107 przem\u00f3wienie, \u017ceby zda\u0107 ten \u201epolityczny test\u201d. Tybeta\u0144scy urz\u0119dnicy r\u00f3\u017cnych szczebli, \u201eprzedstawiciele frontu jedno\u015bci\u201d i \u201eluminarze religijni\u201d jeden po drugim wyst\u0119puj\u0105 w telewizji, obrzucaj\u0105c b\u0142otem Dalajlam\u0119 (oraz chroni\u0105c tym samym w\u0142asne ty\u0142ki i interesy). Rytualne pot\u0119pienia wyg\u0142aszaj\u0105 nawet dzieci ze szk\u00f3\u0142 podstawowych.<\/p>\n O \u00f3smej rano rozpocz\u0119li milcz\u0105cy protest tybeta\u0144scy studenci Instytutu Narodowo\u015bci Qinghai.<\/p>\n Raz po raz emituj\u0105 nowy dokument pa\u0144stwowej telewizji: \u201eZapis incydentu obejmuj\u0105cego bicie, niszczenie i pl\u0105drowanie w Lhasie\u201d, kt\u00f3ry doskonale trafia do Chi\u0144czyk\u00f3w. Innymi s\u0142owy, pog\u0142\u0119bia rozd\u017awi\u0119k mi\u0119dzy grupami etnicznymi.<\/p>\n W telewizji tak\u017ce list go\u0144czy nr 5 (nr 4 pokazali wczoraj) lhaskiego BBP. W sumie szukaj\u0105 29 Tybeta\u0144czyk\u00f3w, w tym (ju\u017c aresztowanego) mnicha i dw\u00f3ch kobiet. W Lhasie panuje niezwykle napi\u0119ta atmosfera. Najpopularniejsze portale takie jak Sina.com reprodukuj\u0105 zdj\u0119cia 19 poszukiwanych \u2013 z numerem BBP, pod kt\u00f3rym mo\u017cna sk\u0142ada\u0107 donosy. Wed\u0142ug agencji Xinhua do wczoraj w r\u0119ce w\u0142adz odda\u0142y si\u0119 dobrowolnie 183 osoby. Teraz m\u00f3wi\u0105 ju\u017c o 18, a nie, jak wcze\u015bniej, 13 ofiarach.<\/p>\n Oddzia\u0142y, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142a pacyfikacja protest\u00f3w, rozbijaj\u0105 namioty w tybeta\u0144skich kwarta\u0142ach miasta. Wygl\u0105da na to, \u017ce szykuj\u0105 si\u0119 na d\u0142ug\u0105 wojn\u0119.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 22 marca 2008<\/p>\n Setki mnich\u00f3w i \u015bwieckich pokojowo demonstruj\u0105 przed siedzib\u0105 w\u0142adz okr\u0119gu Mangra w Amdo.<\/p>\n W Czency, te\u017c Amdo, przed budynkami rz\u0105dowymi zebra\u0142o si\u0119 pand 300 Tybeta\u0144czyk\u00f3w, skanduj\u0105cych \u201eNiech \u017cyje Dalajlama\u201d, \u201eDajcie wr\u00f3ci\u0107 Dalajlamie\u201d. Protest trwa of dziewi\u0105tej rano \u2013 p\u00f3ki co nie dosz\u0142o do star\u0107 z policj\u0105.<\/p>\n W Cekhogu, zn\u00f3w Amdo, pokojowy protest rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w po\u0142udnie. Najpierw by\u0142o 20 os\u00f3b, do\u0142\u0105czy\u0142y setki. Krzyczeli \u201eNiech \u017cyje Dalajlama\u201d, \u201eZwr\u00f3\u0107cie wolno\u015b\u0107 Tybeta\u0144czykom\u201d i podnosili wysoko portrety Dalajlamy, XI Panczenlamy, XVII Karmapy Rinpocze. Przyjecha\u0142y trzy czy cztery wojskowe ci\u0119\u017car\u00f3wki, aresztowali ponad 20 os\u00f3b i powie\u017ali w kierunku Rebgongu. Ludzie z dw\u00f3ch innych miasteczek w tym okr\u0119gu strzeg\u0105 flagi z o\u015bnie\u017con\u0105 g\u00f3r\u0105 i lwami, kt\u00f3r\u0105 20 marca zatkn\u0119li na dziedzi\u0144cu szko\u0142y podstawowej. Czekamy na dalsze informacje.<\/p>\n W telewizji list go\u0144czy nr 6 BBP w Lhasie. Teraz szukaj\u0105 czterech kobiet i, w sumie, 38 Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Od 19 marca, gdy zacz\u0119li, codziennie dochodzi \u015brednio dziewi\u0119\u0107 i p\u00f3\u0142 osoby. Te audycje telewizyjne i radiowe wywo\u0142uj\u0105 poczucie zagro\u017cenia. Lhaskie wi\u0119zienia s\u0105 przepe\u0142nione; wielu aresztowanych przewo\u017c\u0105 do s\u0105siednich okr\u0119g\u00f3w. Wczoraj zwolnili pierwsz\u0105 grup\u0119, przypadkowych przechodni\u00f3w. W\u0142adze nazwa\u0142y ich \u201euczestnikami incydentu 14 marca: bicia, niszczenia, pl\u0105drowania i podpalania\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 23 marca 2008<\/p>\n Lhaski esemes: \u201eBiuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego surowo napomina \u2013 wszyscy podejrzani, kt\u00f3rzy uczestniczyli w incydencie 14 marca maj\u0105 natychmiast si\u0119 podda\u0107 w celu \u0142agodnego potraktowania. Wyra\u017camy nadziej\u0119, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo aktywnie wska\u017ce \u015blady. Informacje sk\u0142ada\u0107 pod numerem 0891-6324422 lub 110\u201d.<\/p>\n Esemes z Kanlho w Gansu: \u201eOstatnie dzia\u0142ania polegaj\u0105ce na biciu, niszczeniu, pl\u0105drowaniu, podpalaniu i wandalizmie, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w naszej prefekturze, zosta\u0142y obmy\u015blane i wywo\u0142ane przez \u00bbtybeta\u0144skie si\u0142y niepodleg\u0142o\u015bciowe\u00ab w Chinach i za granic\u0105. Rz\u0105d centralny, rz\u0105d prowincji oraz rz\u0105d prefektury z pe\u0142n\u0105 determinacj\u0105 i stanowczo\u015bci\u0105 zmia\u017cd\u017c\u0105 podobne dzia\u0142ania i zgodnie z prawem surowo ukarz\u0105 wszystkich winnych. Biuro ds. Strze\u017cenia Stabilizacji Prefektury Gannan\u201d.<\/p>\n Telewizja pokazuje list go\u0144czy nr 7 lhaskiego BBP \u2013 dzi\u015b szukaj\u0105 jednego mnicha i sze\u015bciu kobiet. Na wcze\u015bniejszych listach by\u0142o przeci\u0119tnie po dziewi\u0119\u0107 os\u00f3b.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 24 marca 2008<\/p>\n Lhas\u0105 wci\u0105\u017c w\u0142ada policja zbrojna. W tybeta\u0144skich dzielnicach blokady, sprawdzaj\u0105 i przes\u0142uchuj\u0105 wszystkich przechodni\u00f3w. Podobnie w innych regionach Tybetu. Dowiedzieli\u015bmy si\u0119 w\u0142a\u015bnie, \u017ce stolic\u0119 prefektury Kanlho w Amdo patroluj\u0105 patroluj\u0105 oddzia\u0142y przywiezione z prowincji Shanxi. Najwyra\u017aniej maj\u0105 ugruntowan\u0105 opini\u0119 na temat Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 bij\u0105 cz\u0119sto, brutalnie, bez powodu. Wczoraj zatrzymali czterech uczni\u00f3w ze szko\u0142y samochodowej. Kazali im kucn\u0105\u0107 i zbili, bo ch\u0142opcy zrobili to za wolno. Nie musz\u0119 m\u00f3wi\u0107, jakie s\u0105 nastroje tybeta\u0144skiej spo\u0142eczno\u015bci tego miasta.<\/p>\n Propaganda w\u0142adz, kt\u00f3re podgrzewaj\u0105 nastroje i etniczn\u0105 wrogo\u015b\u0107, trafia na podatny grunt. W Silingu, stolicy prowincji Qinghai, niekt\u00f3rzy kierowcy odmawiaj\u0105 wo\u017cenia Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n W Ngabie, w Sichuanie na ulicach pojawi\u0142y si\u0119 has\u0142a: \u201eOka\u017cmy wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i po\u015bwi\u0119\u0107my s\u0142u\u017cbie dla kraju oraz umacnianiu przewodniej roli partii\u201d. Idzie tu o krytykowanie Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie wiedz\u0105, jak \u201eokaza\u0107 wdzi\u0119czno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n Xinhua opublikowa\u0142a wczoraj depesz\u0119 z Gansu: \u201eTen korespondent dowiedzia\u0142 si\u0119 od rz\u0105du Tybeta\u0144skiej Prefektury Autonomicznej Gannan w prowincji Gansu, \u017ce podczas tego incydentu powa\u017cnie ucierpia\u0142o 105 organizacji podlegaj\u0105cych bezpo\u015brednio okr\u0119gowi i miastu, 27 o\u015brodk\u00f3w miejskich, 113 jednostek produkcyjnych oraz 22 komitety wiejskie\u201d. Protesty obj\u0119\u0142y Maczu, Labrang, Czone, Coe itd. Skala ostatnich wyst\u0105pie\u0144 najwyra\u017aniej przerasta wyobra\u017cenie \u015bwiata (i doniesienia medi\u00f3w).<\/p>\n W telewizji list go\u0144czy nr 8 za o\u015bmioma osobami, co daje 53 \u201enajbardziej poszukiwanych\u201d Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Dlaczego w\u0142adze czeka\u0142y tak d\u0142ugo z umieszczeniem tych ludzi na li\u015bcie? Dzi\u015b burmistrz Lhasy powiedzia\u0142 w programie telewizyjnym, \u017ce najwa\u017cniejszym zadaniem jest \u201eujawnienie prawdy\u201d.<\/p>\n Z ostatniej chwili: dzi\u015b po szesnastej ponad 200 mniszek klasztoru \u0141oge, ponad 200 mnich\u00f3w klasztoru Dzioro oraz oko\u0142o 800 ch\u0142op\u00f3w z trzech miast okr\u0119gu Draggo w Khamie uczestniczy\u0142o w pokojowym prote\u015bcie. Krzyczeli \u201eNiech \u017cyje Dalajlama\u201d, \u201eTybet dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w\u201d itp. Policja otworzy\u0142a ogie\u0144 do demonstrant\u00f3w, zabijaj\u0105c Ce\u0142anga Dhondupa i jednego mnicha. Ponad dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b jest ci\u0119\u017cko rannych. W Draggo s\u0105 cztery miasta, kt\u00f3re nazywaj\u0105 si\u0119 po prostu nr 1, nr 2, nr 3 i nr 4. Teraz otaczaj\u0105 je oddzia\u0142y LPZ, nie dzia\u0142aj\u0105 telefony kom\u00f3rkowe.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 25 marca 2008<\/p>\n Dzi\u015b rano, jak s\u0142yszymy, oko\u0142o stu Tybeta\u0144czyk\u00f3w z miasteczka Heka w Cigorthangu, w Amdo, wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 w pokojowej demonstracji, skanduj\u0105c \u201eNiech \u017cyje Dalajlama\u201d, \u201eWolno\u015b\u0107 dla Tybetu\u201d itd. Kiedy na drodze stan\u0119\u0142a im lokalna policja, usiedli na ziemi w milczeniu czcz\u0105c pami\u0119\u0107 zabitych w Lhasie i innych miejscach. W tej chwili otacza ich ju\u017c pot\u0119\u017cny kordon LPZ.<\/p>\n Chi\u0144ska agencja Xinhua znalaz\u0142a wyja\u015bnienie pacyfikacji wczorajszego protestu w Draggo, w Khamie: \u201eGrupa ludzi, kt\u00f3rzy prawo maj\u0105 za nic, w\u015bciekle zaatakowa\u0142a uzbrojonych funkcjonariuszy na s\u0142u\u017cbie. Jeden policjant zgin\u0105\u0142, wielu odnios\u0142o rany. Do tego incydentu dosz\u0142o wczoraj po po\u0142udniu. W\u00f3wczas zbrojni policjanci zostali zmuszeni do oddania strza\u0142\u00f3w w powietrze, by ostrzec i rozproszy\u0107 mot\u0142och\u201d. Prawda jest jednak taka, \u017ce policja zabi\u0142a dw\u00f3ch Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Jest mn\u00f3stwo rannych. Wprowadzono godzin\u0119 policyjn\u0105, trwaj\u0105 masowe aresztowania uczestnik\u00f3w protestu.<\/p>\n \u015awiadek z Lhasy powiedzia\u0142 nam, \u017ce rankiem 23 marca w lhaskiej \u015bwi\u0105tyni Ramocze powiesi\u0142 si\u0119 mnich imieniem Thogme. Mia\u0142 jakie\u015b 30 lat, pochodzi\u0142 z Gjance w Cangu. Wcze\u015bniej m\u00f3wi\u0142, \u017ce nie mo\u017ce pogodzi\u0107 si\u0119 z zamkni\u0119ciem \u015bwi\u0105tyni, ostrzelaniem jej granatami z gazem \u0142zawi\u0105cym, przes\u0142uchiwaniem i zastraszaniem mnich\u00f3w.<\/p>\n Wczoraj ko\u0142o dziewi\u0105tej wieczorem kto\u015b zmieni\u0142 has\u0142o do mojego bloga, wi\u0119c nie mog\u0142am go uaktualni\u0107. Uporali\u015bmy si\u0119 z tym dzi\u015b w po\u0142udnie i uda\u0142o mi si\u0119 wreszcie zalogowa\u0107, znik\u0142y jednak wszystkie zdj\u0119cia. Sytuacja wr\u00f3ci\u0142a do normy po pi\u0119tnastej.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 26 marca 2008<\/p>\n S\u0142yszymy, \u017ce protestowali mnisi Taszilhunpo, siedziby Panczenlamy w Szigace, ale nie znamy \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w.<\/p>\n Z ostatniej chwili: w zwi\u0105zku z protestami mnich\u00f3w, mniszek i \u015bwieckich 24 marca w trzech miastach okr\u0119gu Draggo w Khamie, wczoraj aresztowano 80 mniszek z klasztoru \u0141oge i ponad 30 mnich\u00f3w z Dzioro, w tym opata Lobsanga \u0141angczena. Przy okazji wiele os\u00f3b \u201ezagin\u0119\u0142o\u201d. W\u0142adze zabra\u0142y te\u017c zw\u0142oki zabitych 24 marca i spali\u0142y je na brzegu rzeki Szanczu, wzbudzaj\u0105c w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Wczoraj w stolicy okr\u0119gu manifestowa\u0142o, pokojowo, stu mnich\u00f3w klasztoru Draggo (nazywanego te\u017c Cedegling). Rzucili przeciwko nim uzbrojonych policjant\u00f3w, klasztor jest obl\u0119\u017cony. W tej chwili s\u0142yszymy o kolejnych protestach duchownych z trzech lokalnych \u015bwi\u0105ty\u0144.<\/p>\n W \u015brod\u0119 wieczorem do Lhasy przyjechali dziennikarze reprezentuj\u0105cy 17 redakcji z Hongkongu, Tajwanu itd. W zwi\u0105zku z tym w mie\u015bcie widzi si\u0119 znacznie mniej wojska, odblokowano tez ulice. W\u0142adze przesta\u0142y r\u00f3wnie\u017c publikowa\u0107 listy go\u0144cze, kt\u00f3re wydawa\u0142y codziennie od 19 do 24 marca. Innymi s\u0142owy, chc\u0105 pokaza\u0107 \u015bwiatu \u201eharmonijne spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d r\u0119cznej roboty. Niemniej w pobli\u017cu tybeta\u0144skich kwarta\u0142\u00f3w Lhasy wci\u0105\u017c stoi ponad 20 wojskowych namiot\u00f3w (ustawiono je tam przed kilku laty), a \u017co\u0142nierze s\u0105 w stanie najwy\u017cszej gotowo\u015bci bojowej. Zagraniczni dziennikarze zobacz\u0105 tylko to, co b\u0119d\u0105 im chcia\u0142y pokaza\u0107 w\u0142adze.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 27 marca 2008<\/p>\n Wed\u0142ug agencji Associated Press oko\u0142o 30 mnich\u00f3w D\u017cokhangu zak\u0142\u00f3ci\u0142o dzi\u015b rano wycieczk\u0119 zagranicznych dziennikarzy, krzycz\u0105c, \u017ce w Tybecie nie istnieje wolno\u015b\u0107 religijna, i odpieraj\u0105c oskar\u017cenia, jakoby za rozruchami w Lhasie sta\u0142 Dalajlama. Wizyt\u0119 korespondent\u00f3w \u2013 pierwsz\u0105 od incydentu 14 marca \u2013 zorganizowa\u0142o Biuro Informacji chi\u0144skiej Rady Pa\u0144stwa. Ponad 20 dziennikarzy z Tajwanu, Hongkongu, Stan\u00f3w Zjednoczonych itd. nie odst\u0119puj\u0105 na krok chi\u0144scy oficjele. Mnisi krzyczeli \u201eTybet nie jest wolny, Tybet nie jest wolny\u201d i przekonywali, \u017ce rozruchy nie mia\u0142y nic wsp\u00f3lnego z Dalajlam\u0105 ani jego \u201emanipulacjami\u201d. Chi\u0144czycy natychmiast wyprowadzili dziennikarzy ze \u015bwi\u0105tyni. Relacje medi\u00f3w tajwa\u0144skich s\u0105 identyczne.<\/p>\n Oko\u0142o po\u0142udnia w\u0142adze, kt\u00f3re najwyra\u017aniej chcia\u0142y przekona\u0107 \u015bwiat o \u201ewolno\u015bci religii\u201d w Tybecie, zabra\u0142y korespondent\u00f3w na \u201eceremoni\u0119 buddyjsk\u0105\u201d w klasztorze Sera. Na co dzie\u0144 w podobnych rytua\u0142ach uczestniczy tam ponad 700 mnich\u00f3w. Dzi\u015b by\u0142o ich oko\u0142o dziesi\u0119ciu. Prawd\u0119 powiedziawszy, od 11 marca klasztor jest odci\u0119ty od \u015bwiata policyjnym kordonem i nie odbywaj\u0105 si\u0119 w nim \u017cadne ceremonie ani praktyki religijne. W \u015bwi\u0105tyni jest bardzo ma\u0142o \u017cywno\u015bci, nie dzia\u0142aj\u0105 \u017cadne telefony. \u201eBrakuje\u201d te\u017c wielu mnich\u00f3w.<\/p>\n Drepung odci\u0119to od \u015bwiata 10 marca. Droga u\u017cywana przez pielgrzym\u00f3w obstawiona jest przez \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy dla postrachu strzelaj\u0105 w kierunku \u015bwi\u0105tyni i wrzeszcz\u0105 na mnich\u00f3w. Wiemy, \u017ce klasztor nie mo\u017ce si\u0119 doliczy\u0107 stu duchownych, kt\u00f3rzy zostali aresztowani lub \u201ezagin\u0119li\u201d. Tu r\u00f3wnie\u017c nie przekazuje si\u0119 nauk i nie odprawia \u017cadnych ceremonii religijnych. Brakuje \u017cywno\u015bci, telefony nie dzia\u0142aj\u0105.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 29 marca 2008<\/p>\n W sobot\u0119 Chiny zorganizowa\u0142y przyjazd do Lhasy dyplomat\u00f3w z 15 pa\u0144stw w celu \u201eposzukiwania prawdy\u201d. Zaprosili mi\u0119dzy innymi Brytyjczyk\u00f3w, Amerykan\u00f3w, Australijczyk\u00f3w i Japo\u0144czyk\u00f3w z ambasad w Pekinie. 17-osobowa delegacja sp\u0119dzi w Lhasie jeden dzie\u0144. To pierwsza wizyta zagranicznych dyplomat\u00f3w w Tybecie od czasu wybuchu protest\u00f3w.<\/p>\n S\u0142yszymy, \u017ce oko\u0142o czternastej na Beijing Zhonglu (w pobli\u017cu Barkhoru, inni m\u00f3wi\u0105 o okolicach \u015bwi\u0105tyni Ramocze) dosz\u0142o do kolejnego tybeta\u0144skiego protestu. Ludzie uciekali gdzie popadnie, b\u0142yskawicznie zamykano sklepy na Qingnianlu, a nawet w ca\u0142kowicie chi\u0144skim Zachodnim Przedmie\u015bciu. Hanowie stan\u0119li na stra\u017cy swego dobytku z \u017celaznymi pr\u0119tami i pa\u0142kami w r\u0119kach. Uzbrojeni policjanci, kt\u00f3rzy z uwagi na wizyt\u0119 zagranicznych dziennikarzy poukrywali si\u0119 w rozmaitych jednostkach produkcyjnych, natychmiast wybiegli na ulice, odcinaj\u0105c Barkhor, Karma Kunsang i inne tybeta\u0144skie kwarta\u0142y Lhasy. Na chwilowo zwini\u0119tych posterunkach i blokadach zn\u00f3w zaroi\u0142o si\u0119 od wojska. Protest mia\u0142 trwa\u0107 kilka godzin, ale nie znamy \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w.<\/p>\n Wieczorem miejskie Biuro Bezpiecze\u0144stwa rozes\u0142a\u0142o esemesa: \u201e29 marca po po\u0142udniu departamenty odpowiedzialne za egzekwowanie prawa prowadzi\u0142y rutynow\u0105 inspekcj\u0119, kt\u00f3ra przestraszy\u0142a ulicznych sprzedawc\u00f3w i przechodni\u00f3w, kt\u00f3rzy nieznaj\u0105c prawdy zacz\u0119li ucieka\u0107. Obecnie w mie\u015bcie panuje normalny porz\u0105dek spo\u0142eczny. Wzywamy mieszka\u0144c\u00f3w Lhasy, by nie s\u0142uchali plotek i prowadzili normalne \u017cycie. Musicie wiedzie\u0107, jak odr\u00f3\u017cni\u0107 dobro od z\u0142a, i przestrzega\u0107 przepis\u00f3w. Nie wolno fabrykowa\u0107 pog\u0142osek, wierzy\u0107 w pog\u0142oski ani ich rozpowszechnia\u0107. B\u0119dziemy surowo kara\u0107 za przest\u0119pstwa kryminalne, takie jak wymy\u015blanie i powtarzanie plotek, namawianie ludzi do z\u0142ego, zak\u0142\u00f3canie porz\u0105dku spo\u0142ecznego i podkopywanie stabilizacji spo\u0142ecznej. Lhaskie Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego\u201d. Nie wiemy, jak by\u0142o naprawd\u0119. Ale mieszka\u0144cy Lhasy m\u00f3wili nam, \u017ce 15 marca to rz\u0105d informowa\u0142 o zatruciu wody i przestrzega\u0142 przed jej piciem. Ostrze\u017cenia rozsy\u0142a\u0142y wszystkie kom\u00f3rki rz\u0105dowe i Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. Dopiero w nocy powiedzieli w telewizji, \u017ce to plotka. Trudno wi\u0119c orzec, czy dosz\u0142o do kolejnego protestu, czy to tylko plotki.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 30 marca 2008<\/p>\n Mnisi z Draggo w Khamie protestowali przeciwko w\u0142adzom lokalnym, kt\u00f3re chcia\u0142y, \u017ceby ka\u017cdy Tybeta\u0144czyk zel\u017cy\u0142 Dalajlam\u0119 i jeszcze si\u0119 pod tym podpisa\u0142. Dosz\u0142o do utarczki z grup\u0105 robocz\u0105, dwunastu mnich\u00f3w okrutnie zbito i aresztowano. Wieczorem \u015bci\u0105gn\u0119li do miasteczka 300 \u017co\u0142nierzy. Trzech gesze z miasta nr 3 w Draggo zosta\u0142o ju\u017c zwolnionych, ale khenpo i mniszk\u0119 wywie\u017ali do Darcedo. W okr\u0119gowym wi\u0119zieniu wci\u0105\u017c trzymaj\u0105 ponad 100 os\u00f3b.<\/p>\n S\u0142yszymy, \u017ce wczoraj aresztowano 11 m\u0142odych Tybeta\u0144czyk\u00f3w, ale nie wiemy za co. Wydaje si\u0119 to potwierdza\u0107, \u017ce w Lhasie rzeczywi\u015bcie do czego\u015b dosz\u0142o. Dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce gdy po po\u0142udniu zrobi\u0142o si\u0119 zamieszanie, m\u0142ody Tybeta\u0144czyk jecha\u0142 motorem ulic\u0105 Beijing Zhonglu. \u017bo\u0142nierze kazali mu si\u0119 zatrzyma\u0107, ale nie zrozumia\u0142 albo si\u0119 ba\u0142. Zacz\u0119li do niego strzela\u0107 i zabili go na miejscu.<\/p>\n Hongko\u0144ska telewizja satelitarna nada\u0142a przem\u00f3wienie Wen Jiabao: \u201eJe\u015bli Dalajlama wycofa si\u0119 z postulatu niepodleg\u0142o\u015bci Tybetu, a przede wszystkim u\u017cyje swoich wp\u0142yw\u00f3w do po\u0142o\u017cenia kresu przemocy w Tybecie, je\u015bli przyzna, \u017ce Tybet i Tajwan by\u0142y integralnymi cz\u0119\u015bciami Chin, mo\u017cemy ponownie podj\u0105\u0107 z nim dialog\u201d. M\u00f3wi\u0142 te\u017c: \u201eB\u0119dziemy nadal prowadzi\u0107 polityk\u0119 regionalnej autonomii etnicznej w Tybecie, wspiera\u0107 rozw\u00f3j gospodarczy i podnoszenie stopy \u017cyciowej , strzec wolno\u015bci religijnej w granicach chi\u0144skiej konstytucji i ustaw, chroni\u0107 kultur\u0119 oraz \u015brodowisko naturalne Tybetu\u201d. Warto zwr\u00f3ci\u0107 na to uwag\u0119, bo po raz pierwszy chi\u0144ski przyw\u00f3dca otwarcie przyzna\u0142, \u017ce Dalajlama ma wp\u0142ywy w Tybecie.<\/p>\n Pokazuj\u0105 list go\u0144czy nr 9, tym razem za sze\u015bcioma Tybeta\u0144czykami, co zwi\u0119ksza liczb\u0119 najbardziej poszukiwanych do 59.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 31 marca 2008<\/p>\n W Lhasie coraz wi\u0119cej uzbrojonej policji. Tybeta\u0144ski kwarta\u0142 starego miasta przypomina koszary. Wszyscy czuj\u0105 si\u0119 zagro\u017ceni.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 1 kwietnia 2008<\/p>\n W telewizji list go\u0144czy nr 10 Biura Bezpiecze\u0144stwa TRA za \u201enajbardziej poszukiwanymi\u201d. Pi\u0119\u0107 os\u00f3b, w tym trzy kobiety oskar\u017cane o atakowanie ludzi na ulicy. Zdj\u0119cia wyra\u017ane, zrobione chyba telefonami kom\u00f3rkowymi. W sumie maj\u0105 na li\u015bcie 64 Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 2 kwietnia 2008<\/p>\n Mamy jedenast\u0105 list\u0119 najbardziej poszukiwanych. Pi\u0119ciu m\u0142odych ludzi, oskar\u017canych o obrzucanie kamieniami przechodni\u00f3w i sklep\u00f3w. W ten spos\u00f3b poluj\u0105 ju\u017c na 69 os\u00f3b.<\/p>\n Pa\u0144stwowa telewizja transmituje wczorajsze wyst\u0105pienie rzecznika Biura Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. \u201eW oparciu o informacje uzyskane od mnich\u00f3w i zwyk\u0142ych ludzi w niekt\u00f3rych klasztorach Tybetu skonfiskowano znaczne ilo\u015bci broni. Dysponujemy wystarczaj\u0105cymi dowodami na to, \u017ce incydent 14 marca, czyli bicie, pl\u0105drowanie i palenie, by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 tak zwanego wielkiego powstania tybeta\u0144skiego zorganizowanego przez klik\u0119 Dalaja\u201d. W tle nadawane niezmordowanie dokumenty i reporta\u017ce: \u201ePrzesz\u0142o\u015b\u0107 Tybetu: Pe\u0142na krwi i \u0142ez historia tybeta\u0144skich niewolnik\u00f3w\u201d, \u201eKarabiny w klasztorach\u201d, \u201eDwie brytyjskie inwazje na Tybet\u201d, \u201ePropozycja Dalajlamy p\u0142aszczykiem dla niepodleg\u0142o\u015bci Tybetu\u201d, \u201eCzy Dalaj rzeczywi\u015bcie zrezygnowa\u0142 z niepodleg\u0142o\u015bci?\u201d, \u201ePolicja chwyta kluczowych sprawc\u00f3w incydentu 14 marca\u201d. Wszystko to stoi w ra\u017c\u0105cej sprzeczno\u015bci ze s\u0142owami premiera Wen Jiabao, kt\u00f3ry wyrazi\u0142 nadziej\u0119, \u017ce Dalajlama u\u017cyje swych wp\u0142yw\u00f3w, by powstrzyma\u0107 przemoc w Tybecie. Jasne, zwracaj\u0105 nam tu uwag\u0119, ka\u017cdy polityk, mo\u017ce \u201eu\u017cywa\u0107 wp\u0142yw\u00f3w\u201d, ale skoro Wen Jiabao prosi o to Dalajlam\u0119, to znaczy, \u017ce po prostu wie, i\u017c to nie on stoi za aktami przemocy.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 3 kwietnia 2008<\/p>\n 1 kwietnia agencja Xinhua opublikowa\u0142a artyku\u0142 \u201eOd \u015brodka: Manipulacje Dalaja \u00bbWielkim Powstaniem Tybeta\u0144skim\u00ab\u201d przedrukowywany nast\u0119pnie przez wiele najpoczytniejszych gazet i zamieszczany przez najpopularniejsze portale internetowe. Dodatkowo odczytano go na g\u0142os w telewizji publicznej. Ma wp\u0142yw na prostych ludzi. Xinhua twierdzi, \u017ce tybeta\u0144skoj\u0119zyczne audycje G\u0142osu Ameryki pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 \u201e\u0142\u0105cznika mi\u0119dzy Dalajlam\u0105 a ruchem niepodleg\u0142o\u015bciowym\u201d. VOA zaprzecza: \u201eZawsze kierujemy si\u0119 najwy\u017cszymi standardami dziennikarstwa. Takie oskar\u017cenia s\u0105 nie tylko bezpodstawne, ale i absurdalne\u201d.<\/p>\n W telewizji list go\u0144czy nr 12. Teraz szukaj\u0105 czterech m\u0119\u017cczyzn i kobiety, w sumie 74 os\u00f3b.<\/p>\n Dowiadujemy si\u0119, \u017ce 29 marca zabito trzech Tybeta\u0144czyk\u00f3w, trudno jednak uzyska\u0107 niezale\u017cne potwierdzenie. Tym razem policja dzia\u0142a\u0142a b\u0142yskawicznie, zupe\u0142nie inaczej ni\u017c 14 marca. P\u00f3\u0142 godziny p\u00f3\u017aniej, cho\u0107 sklepy s\u0105 zamkni\u0119te, nie ma absolutnie \u017cadnego \u015bladu zaj\u015bcia. Na g\u0142\u00f3wnej ulicy wida\u0107 wi\u0119cej funkcjonariuszy, ale \u017cadnych ci\u0119\u017car\u00f3wek ani woz\u00f3w pancernych (przy okazji, nie mamy poj\u0119cia, ilu tajniak\u00f3w kr\u0119ci si\u0119 po tej cz\u0119\u015bci miasta). 1 i 2 kwietnia kwarta\u0142 wci\u0105\u017c patroluj\u0105 wzmocnione oddzia\u0142y.<\/p>\n Zhang Qingli, sekretarz partii TRA, jak s\u0142yszymy, 2 kwietnia przemawia\u0142 do kadr regionu \u2013 od szczebla okr\u0119gu i departamentu w g\u00f3r\u0119. Wzywa\u0142 do zdwojenia wysi\u0142k\u00f3w w aresztowaniu \u201eseparatyst\u00f3w\u201d. Zasada jest prosta: szybki nakaz, szybkie aresztowanie, szybki proces i szybka kara \u015bmierci. Powiedzia\u0142 wr\u0119cz \u201egrupa ludzi zostanie stracona\u201d. Wszyscy bili mu brawo, ale prywatnie trz\u0119s\u0105 si\u0119 ze strachu i m\u00f3wi\u0105, \u017ce zacz\u0105\u0142 si\u0119 odwet. Zhang zapowiedzia\u0142 te\u017c otwarcie Tybetu dla turyst\u00f3w przed 1 maja. Tre\u015b\u0107 wyst\u0105pienia przekazano wielu \u201ejednostkom produkcyjnym\u201d w ca\u0142ym regionie.<\/p>\n W\u0142a\u015bnie nam powiedziano, \u017ce w Cone w Kanlho, w prowincji Gansu aresztowano oko\u0142o 40 mnich\u00f3w z dw\u00f3ch tamtejszych klasztor\u00f3w.<\/p>\n Hongko\u0144ska telewizja wyemitowa\u0142a materia\u0142 po\u015bwi\u0119cony relacji Biura Informacji Rady Pa\u0144stwa na temat \u201ebicia, palenia, pl\u0105drowania\u201d 16 marca w prefekturze Ngaba prowincji Sichuan. Xiao Youcai, lokalny wice, przyzna\u0142, \u017ce \u201epolicjanci u\u017cyli broni zgodnie z prawem\u201d, ale zaprzeczy\u0142, jakoby zgin\u0119li jacy\u015b Tybeta\u0144czycy. \u201eNie znale\u017ali\u015bmy nikogo zabitego ani rannego\u201d, powiedzia\u0142. Ci ostatni mieli po prostu \u201euciec\u201d. Przy okazji podkre\u015bli\u0142, \u017ce zdj\u0119cia zabitych musia\u0142y zosta\u0107 \u201espreparowane\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 4 kwietnia 2008<\/p>\n Z ostatniej chwili: wczoraj LPZ i grupa robocza przeszuka\u0142y klasztor Tongkor w prefekturze Kardze, w Khamie. Weszli do ka\u017cdej mnisiej celi, skonfiskowali wszystkie telefony kom\u00f3rkowe. Zrzucali na ziemi\u0119 zdj\u0119cia Dalajlamy i opata, Szadru Rinpocze. Aresztowali 74-letniego Cultrima Tenzinga, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 protestowa\u0107, i 26-letniego Cultrima Phuncoga. Grupa robocza kaza\u0142a mnichom przeklina\u0107 Dalajlam\u0119. Jesze Nima wsta\u0142 i powiedzia\u0142 \u201enie\u201d, do\u0142\u0105czyli inni. O osiemnastej wszyscy duchowni demonstrowali nad rzek\u0105, domagaj\u0105c si\u0119 zwolnienia zatrzymanych.<\/p>\n Do protestu do\u0142\u0105czyli \u015bwieccy, skanduj\u0105cy \u201eNiech \u017cyje Dalajlama\u201d, \u201eDajcie Dalajlamie wr\u00f3ci\u0107 do domu\u201d, \u201eChcemy wolno\u015bci\u201d. Ko\u0142o dwudziestej w\u0142adze rzuci\u0142y przeciwko nim tysi\u0105c \u017co\u0142nierzy LPZ. Wiemy na pewno, \u017ce zabito osiem os\u00f3b: 27-letniego mnicha Sangtena, 30-letniego ch\u0142opa Phurbu Delka, ma\u0142ego synka Ceringa Phuncoga, c\u00f3rk\u0119 rodziny Coge, ch\u0142opki Drulungco Lobtan,, oraz dwie osoby, kt\u00f3rych imion nie uda\u0142o si\u0119 nam jeszcze ustali\u0107. By\u0142o wielu rannych; Thupten Gelek \u2013 ci\u0119\u017cko. Trafili te\u017c dw\u00f3ch mnich\u00f3w \u2013 jednemu odstrzelili ucho, drugi dosta\u0142 w rami\u0119. Ludzie nie mog\u0105 si\u0119 doliczy\u0107 dziesi\u0119ciu os\u00f3b, w tym Ce\u0142anga Rigzina. Nie wiadomo, gdzie s\u0105. Dzi\u015b rano na ziemi nie by\u0142o ju\u017c \u017cadnych trup\u00f3w, tylko mn\u00f3stwo krwi. Klasztor otacza ciasny kordon.<\/p>\n Asang, uczestnik protestu w Ngabie, napisa\u0142 artyku\u0142: \u201ePrzyczyny incydentu 16 marca w okr\u0119gu Ngaba, w Amdo\u201d. Opisuje sam protest i jak LPZ zabija\u0142a ludzi. Pisze, \u017ce wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od tego, \u017ce w\u0142adze lokalne kaza\u0142y mnichom tamtejszego klasztoru zawiesi\u0107 chi\u0144sk\u0105 flag\u0119 w g\u0142\u00f3wnej nawie \u015bwi\u0105tyni. Duchowni uznali to za niestosowne, poniewa\u017c klasztor nie jest budynkiem rz\u0105dowym. W\u0142adze interweniowa\u0142y, bez skutku. Sprowadzi\u0142y wi\u0119c LPZ, a wtedy na ulice wysz\u0142y t\u0142umy Tybeta\u0144czyk\u00f3w. \u017bo\u0142nierze otworzyli ogie\u0144, zabijaj\u0105c wiele os\u00f3b.<\/p>\n Lobsang Dzinpa, 32-letni mnich klasztoru Kirti w Ngabie, 27 marca napisa\u0142 testament i powiesi\u0142 si\u0119 w swojej celi. Wzi\u0105\u0142 na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za wszystko, co w\u0142adze zarzuca\u0142y klasztorowi (organizowanie protest\u00f3w, przeniesienie zw\u0142ok zabitych przez LPZ, przekazywanie informacji o zaj\u015bciach), podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce o jego dzia\u0142aniach nie wiedzia\u0142 \u017caden inny duchowny. Napisa\u0142 te\u017c, \u017ce to on sta\u0142 na czele protestu. \u201eNie chc\u0119 \u017cy\u0107 pod chi\u0144skimi rz\u0105dami. Nawet minuty, o dniu nie wspominaj\u0105c\u201d, zako\u0144czy\u0142 i podpisa\u0142. W Ngabie aresztowano te\u017c 75-letniego mnicha, kt\u00f3ry szed\u0142 ze swoim uczniem odprawi\u0107 rytua\u0142 buddyjski. Zwolnili go, ale odebra\u0142 sobie \u017cycie.<\/p>\n Wicesekretarz lhaskiego Komitetu Miejskiego KPCh powiedzia\u0142 dziennikarzom, \u017ce do tej pory policja zatrzyma\u0142a 1000 os\u00f3b (cz\u0119\u015b\u0107 mia\u0142a odda\u0107 si\u0119 w jej r\u0119ce sama) w zwi\u0105zku z marcowymi zamieszkami. Wang Xianming zapowiedzia\u0142 procesy jeszcze przed 1 maja i przedstawi\u0142 jak dot\u0105d najpe\u0142niejszy obraz rozprawy z najwi\u0119kszymi od 20 lat antyrz\u0105dowymi protestami w Tybecie. 2 kwietnia w transmitowanym przez telewizj\u0119 wyst\u0105pieniu Zhang Qingli, najwa\u017cniejszy chi\u0144ski dygnitarz w TRA, wychwala\u0142 oddzia\u0142y rozbijaj\u0105ce demonstracje, t\u0119 \u201eludow\u0105 armi\u0119 wykonuj\u0105c\u0105 rozkazy partii, s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 ludowi, heroiczn\u0105 i wielk\u0105 w walce\u201d.<\/p>\n BBP TRA rozsy\u0142a wszystkim esemesy: \u201eZach\u0119camy masy do aktywnego przekazywania informacji, kt\u00f3re pomog\u0105 w zatrzymaniu podejrzanych z listy najbardziej poszukiwanych w zwi\u0105zku z udzia\u0142em w incydencie 14 marca. Po zweryfikowaniu wiadomo\u015bci informator otrzyma bezzw\u0142ocznie nagrod\u0119 w wysoko\u015bci 20 tysi\u0119cy yuan\u00f3w, a jego dane pozostan\u0105 tajne. Doniesienia nale\u017cy sk\u0142ada\u0107 pod numerami 0891-6311189, 0891-6324422 lub 110. Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego\u201d.<\/p>\n W telewizji list go\u0144czy nr 13, za pi\u0119cioma m\u0119\u017cczyznami. W ten spos\u00f3b mamy ju\u017c 79 \u201enajbardziej poszukiwanych\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 5 kwietnia 2008<\/p>\n Krwawa pacyfikacja protestu mnich\u00f3w i \u015bwieckich w Tongkorze, w Kardze trafi\u0142a na pierwsze strony zagranicznych gazet. Agencja Xinhua przyzna\u0142a, \u017ce strzelano, ale wyja\u015bni\u0142a, \u017ce funkcjonariusze zostali do tego zmuszeni, poniewa\u017c t\u0142um zaatakowa\u0142 chi\u0144skiego urz\u0119dnika. \u0141garstwo.<\/p>\n Opublikowali czternast\u0105 list\u0119 najbardziej poszukiwanych, na kt\u00f3rej jest pi\u0119ciu m\u0119\u017cczyzn. Na li\u015bcie figuruj\u0105 ju\u017c 84 osoby.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 6 kwietnia 2008<\/p>\n Wczoraj mia\u0142o odby\u0107 si\u0119 doroczne \u015bwi\u0119to buddyjskie w Da\u0142u, w Kardze. Przeszkodzi\u0142a policja. Tysi\u0105c zgromadzonych \u2013 mnisi, \u015bwieccy, uczniowie, a nawet urz\u0119dnicy w maskach \u2013 odpowiedzieli pokojowym protestem, krzycz\u0105c \u201eNiech \u017cyje Dalajlama\u201d, \u201eWolny Tybet\u201d, Chcemy wolno\u015bci\u201d itd. LPZ otworzy\u0142a ogie\u0144. Postrzelili dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b. Pi\u0119\u0107 jest w stanie krytycznym. Kilka os\u00f3b \u201eznik\u0142o\u201d. Protest trwa\u0142 od po\u0142udnia do siedemnastej. Nie mo\u017cemy si\u0119 do nikogo dodzwoni\u0107, ani tam, ani w Draggo i Kardze.<\/p>\n W telewizji listy go\u0144cze nr 15 i 16 \u2013 za czterema i pi\u0119cioma m\u0119\u017cczyznami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych przewa\u017caj\u0105 mnisi, w tym jeden s\u0119dziwy. Wszyscy mieli 14 marca uczestniczy\u0107 w zaj\u015bciach przed lhask\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 Ramocze. Zdj\u0119cia najwyra\u017aniej zrobione telefonami kom\u00f3rkowymi. W sumie szukaj\u0105 tak ju\u017c 93 Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 7 kwietnia 2008<\/p>\n W telewizji list go\u0144czy nr 17 \u2013 tym szukaj\u0105 pi\u0119ciu m\u0119\u017cczyzn i kobiety. W sumie to ju\u017c 99 os\u00f3b.<\/p>\n Protest mnich\u00f3w i \u015bwieckich w mie\u015bcie nr 3, w Draggo, w Khamie zosta\u0142 rozbity. Aresztowano 120 mniszek. Zwolnili 17 \u2013 ca\u0142e w si\u0144cach. Wypu\u015bcili te\u017c khenpo Lobsanga \u0141angczena, opata klasztoru Dzori. Pobity, jest w strasznym stanie.<\/p>\n W Dzaczu, w Kardze 1 kwietnia rozpocz\u0119li kampani\u0119 edukacji patriotycznej w lokalnym klasztorze, zmuszaj\u0105c mnich\u00f3w do l\u017cenia Dalajlamy. Protestowali duchowni i koczownik \u2013 zabrali siedem os\u00f3b.<\/p>\n Ponad dwie\u015bcie mniszek z klasztoru Ratrul w Da\u0142u, w Kardze 2 kwietnia odprawi\u0142o ceremoni\u0119 w intencji zabitych w tej prefekturze. LPZ przerwa\u0142a uroczysto\u015b\u0107, ale \u017ce za mniszkami sta\u0142o ponad stu Tybeta\u0144czyk\u00f3w oby\u0142o si\u0119 bez stosowania si\u0142y.<\/p>\n Tego samego dnia przyjechali z kampani\u0105 edukacji patriotycznej do klasztoru Batangu, w Kardze. Kiedy wszyscy mnisi odm\u00f3wili zniewa\u017cania Dalajlamy, aresztowali pi\u0119\u0107 os\u00f3b, w tym opata Dzigme Dord\u017ce i Jesze, mistrza dyscypliny.<\/p>\n W Tongkorze, w Kardze 4 kwietnia LPZ rozbi\u0142a protest mnich\u00f3w i \u015bwieckich. Znamy ju\u017c nazwiska o\u015bmiu zabitych, ale to nie koniec. Nast\u0119pnego dnia zrobili rewizj\u0119 w klasztorze. Deptali zdj\u0119cia Dalajlamy i g\u0142\u00f3wnego guru \u015bwi\u0105tyni. Przy okazji zniszczyli wiele relikwii, w tym pos\u0105gi, malowid\u0142a. Tongkor s\u0142yn\u0105\u0142 w Kardze z tego, \u017ce uda\u0142o mu si\u0119 ocali\u0107 bodaj najwi\u0119cej relikwii z po\u017caru \u201ereform demokratycznych\u201d i rewolucji kulturalnej. Ludzie ryzykowali \u017cyciem, \u017ceby nie dopu\u015bci\u0107 do ich zniszczenia. Teraz Komunistyczna Partia Chin przyst\u0119puje najwyra\u017aniej do drugiej rewolucji kulturalnej. Dowiadujemy si\u0119, \u017ce w\u0142adze gro\u017c\u0105 mieszka\u0144com surowymi karami za ujawnienie komukolwiek prawdy o ostatniej masakrze. Wolno m\u00f3wi\u0107 tylko to, co podaje Xinhua.<\/p>\n Stu student\u00f3w z Akademii Pedagogicznej w Colho protestowa\u0142o pokojowo przeciwko mordowaniu Tybeta\u0144czyk\u00f3w przez policj\u0119 i domaga\u0142o si\u0119 zwolnienia aresztowanych za udzia\u0142 w demonstracjach we wszystkich trzech regionach Tybetu. Natychmiast wkroczy\u0142a LPZ, uczelni\u0119 otacza kordon.<\/p>\n W Ngabie aresztowano w\u0142a\u015bnie kolejnych pi\u0119\u0107 os\u00f3b. Znamy nazwiska, ale nie wiemy, gdzie ich trzymaj\u0105.<\/p>\n W Kanlho, w Gologu Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego wymierzy\u0142o wszystkim zatrzymanym grzywny w wysoko\u015bci 20 tysi\u0119cy yuan\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 9 kwietnia 2008<\/p>\n Wczoraj w\u0142adze przywioz\u0142y do Lanzhou drug\u0105 grup\u0119 zagranicznych (i jedenastu chi\u0144skich) dziennikarzy. Zabrali ich do regionu tybeta\u0144skiego Amdo przy\u0142\u0105czonego do prowincji Gansu. W Sangczu do dziennikarzy wybieg\u0142o ponad trzydziestu mnich\u00f3w z klasztoru Labrang. Powiewali flag\u0105 z o\u015bnie\u017con\u0105 g\u00f3r\u0105 i lwem. Krzyczeli: \u201e\u017b\u0105damy powrotu Dalajlamy. Nie domagamy si\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci tylko praw cz\u0142owieka. Teraz praw \u017cadnych nie mamy\u201d. Przy okazji ujawnili, \u017ce wielu duchownych uwi\u0119ziono i \u017ce w ca\u0142ym regionie roi si\u0119 od agent\u00f3w. Ju\u017c drugi raz mnisi ryzykuj\u0105 \u017cyciem, \u017ceby powiedzie\u0107 prawd\u0119 o sytuacji w Tybecie (27 marca zrobili to lamowie z D\u017cokhangu, kt\u00f3rzy przebili si\u0119 do pierwszej grupy zagranicznych dziennikarzy).<\/p>\n Trzy dni temu przed jednym z klasztor\u00f3w w Juszu, w Khamie ponad stu Tybeta\u0144czyk\u00f3w skandowa\u0142o \u201eWolny Tybet\u201d i \u201ePozw\u00f3lcie Dalajlamie wr\u00f3ci\u0107 do domu\u201d. W tym samym czasie w \u015bwi\u0105tyni odprawiano ceremoni\u0119 buddyjsk\u0105. Natychmiast pojawili si\u0119 uzbrojeni policjanci, aresztowano wiele os\u00f3b. Lokalne \u017ar\u00f3d\u0142o m\u00f3wi, \u017ce po \u201elhaskim incydencie\u201d do podobnych protest\u00f3w dochodzi bardzo cz\u0119sto. Wszystkie rozbija LPZ. W\u0142adze nie poda\u0142y liczby zatrzymanych; nie wiadomo te\u017c, czy byli zabici i ranni.<\/p>\n Dzi\u015b rano Dziampa Phuncog, przewodnicz\u0105cy rz\u0105du ludowego TRA, spotka\u0142 si\u0119 z dziennikarzami, kt\u00f3rzy pytali miedzy innymi o los mnich\u00f3w z D\u017cokhangu, kt\u00f3rzy 27 marca, p\u0142acz\u0105c, informowali korespondent\u00f3w o prawdziwej sytuacji w mie\u015bcie. \u201ePo dziennikarzach przyjechali dyplomaci z kilkunastu pa\u0144stw. Wszystko im wyja\u015bni\u0142em. Powiedzieli, \u017ce musz\u0105 spotka\u0107 si\u0119 z tymi lud\u017ami w D\u017cokhangu. Zgodzi\u0142em si\u0119 na to. Cho\u0107 nie by\u0142o tego w programie, nie widzia\u0142em przeszk\u00f3d. Udali si\u0119 tam nast\u0119pnego dnia. Powiedzia\u0142em, \u017ce mog\u0105 spotka\u0107 si\u0119 ze wszystkimi trzydziestoma mnichami. Ale poniewa\u017c przyszli\u015bmy do\u015b\u0107 wcze\u015bnie, a tego akurat dnia klasztor nie by\u0142 otwarty dla zwiedzaj\u0105cych, mnisi do nas nie wyszli, mimo \u017ce wo\u0142ali\u015bmy ich d\u0142u\u017cszy czas. Powiedzia\u0142em, \u017ce nic si\u0119 nie sta\u0142o. Przyjad\u0105 nast\u0119pni dziennikarze i te\u017c b\u0119d\u0105 mogli si\u0119 z nimi spotka\u0107. Nigdy ich nie wyrzucimy ani nie ukarzemy za rozmawianie z dziennikarzami. Nigdy \u2013 poniewa\u017c nasz kraj jest pa\u0144stwem prawa. Inna sprawa, oczywi\u015bcie, je\u015bli dowiemy si\u0119, \u017ce pope\u0142nili jakie\u015b przest\u0119pstwa. Powtarzam, je\u015bli przyjedziecie kiedy\u015b do Tybetu, b\u0119dziecie si\u0119 mogli z nimi spotka\u0107. Nie grozi im aresztowanie ani \u017cadna kara. Pytacie, gdzie s\u0105, a ja odpowiadam: w D\u017cokhangu. O ile nie dopu\u015bcili si\u0119 pobi\u0107, podpale\u0144, grabie\u017cy, b\u0119d\u0105 spokojnie mieszka\u0107 w \u015bwi\u0105tyni\u201d. Wszystko to sprawia, \u017ce coraz bardziej boj\u0119 si\u0119 o tych mnich\u00f3w. Sugestia, \u017ce by\u0142o dla nich za wcze\u015bnie, jest zupe\u0142nie absurdalna. Dziampa Phuncog powiedzia\u0142 te\u017c, \u017ce do tej pory w zwi\u0105zku z zamieszkami zatrzymano 953 osoby. 328 ju\u017c zwolniono, a 403 aresztowano na wniosek prokuratury. Na li\u015bcie najbardziej poszukiwanych znalaz\u0142y si\u0119 93 osoby, z kt\u00f3rych 13 schwytano, a dziewi\u0119\u0107 dobrowolnie odda\u0142o si\u0119 w r\u0119ce w\u0142adz. W sumie w r\u0119ce policji mia\u0142o odda\u0107 si\u0119 362 podejrzanych o udzia\u0142 w zamieszkach. Telewizja podaje tymczasem, \u017ce na 17 listach go\u0144czych jest 99, a nie 93 \u015bciganych.<\/p>\n Wszystkie instytucje podlegaj\u0105ce w\u0142adzom miejskim w Lhasie i rz\u0105dom prefektur TRA, przedsi\u0119biorstwa pa\u0144stwowe i prywatne, uniwersytety, szko\u0142y, komitety dzielnicowe itd. zobowi\u0105zano do pot\u0119pienia \u201eincydentu 14 marca\u201d oraz \u201eseparatystycznej kliki Dalaja\u201d. Kadry i urz\u0119dnicy maj\u0105 obna\u017ca\u0107 \u201ewiny Dalaja\u201d i podda\u0107 go krytyce. Na pi\u015bmie. Wcze\u015bniej podobne kampanie zarezerwowane by\u0142y dla klasztor\u00f3w. Teraz obowi\u0105zuj\u0105 wszystkich \u2013 \u0142\u0105cznie z siedmiolatkami ze szk\u00f3\u0142 podstawowych.<\/p>\n Jednostronna propaganda rz\u0105dowych medi\u00f3w podsyca wrogo\u015b\u0107 mi\u0119dzy Tybeta\u0144czykami i Chi\u0144czykami. Chi\u0144ski internet dyszy nienawi\u015bci\u0105 do Tybetu i jego duchowego przyw\u00f3dcy, Dalajlamy. Pojawia si\u0119 te\u017c mn\u00f3stwo fa\u0142szywych informacji pochodz\u0105cych od ludzi, kt\u00f3rzy podaj\u0105 si\u0119 za \u201enaocznych \u015bwiadk\u00f3w\u201d. Wszystko to s\u0142u\u017cy\u0107 ma najwyra\u017aniej ukryciu prawdy o wydarzeniach w Lhasie, Ngabie itd. S\u0142yszy si\u0119, \u017ce hotele w Pekinie, Szanghaju i innych miastach nie przyjmuj\u0105 Tybeta\u0144czyk\u00f3w i odmawiaj\u0105 robienia im rezerwacji.<\/p>\n W telewizji list go\u0144czy nr 18 za sze\u015bcioma m\u0119\u017cczyznami. W sumie mamy ju\u017c 105 \u201enajbardziej poszukiwanych\u201d Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 10 kwietnia 2008<\/p>\n W telewizji list go\u0144czy nr 19. Tym razem szukaj\u0105 pi\u0119ciu m\u0119\u017cczyzn i kobiety.<\/p>\n M\u00f3wi si\u0119, \u017ce niekt\u00f3re magazyny przy lhaskim dworcu pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 prowizorycznych areszt\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 zatrzymanych wywieziono ju\u017c poci\u0105gami do wi\u0119zie\u0144, gdzie\u015b na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie. Wszyscy Tybeta\u0144czycy, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 si\u0119 do Silingu, s\u0105 szczeg\u00f3\u0142owo sprawdzani \u2013 czasem rewidowani po siedem razy. Do stolicy nie wjedzie nikt bez lhaskich papier\u00f3w i meldunku.<\/p>\n W\u0142adze TRA powiadomi\u0142y biura podr\u00f3\u017cy, \u017ce region nie b\u0119dzie przyjmowa\u0107 zagranicznych turyst\u00f3w. Przyczyna \u2013 bezpieczne przeprawienie znicza przez Himalaje. Zmienili w ten spos\u00f3b wcze\u015bniejsz\u0105 decyzj\u0119 o otwarciu TRA 1 maja.<\/p>\n Dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce zamkn\u0119li mnich\u00f3w z klasztoru Labrang, kt\u00f3rzy wczoraj powiedzieli prawd\u0119 zagranicznym dziennikarzom w Sangczu, w Amdo. 7 kwietnia aresztowali trzydziestu mnich\u00f3w klasztoru Ngolha w Maczu i dziesi\u0119ciu mieszka\u0144c\u00f3w pobliskiej wioski. W syczua\u0144skim okr\u0119gu Ngaba festiwal k\u0142amstwa i propagandy. Wszyscy musz\u0105 stawa\u0107 przed kamer\u0105 i recytowa\u0107: \u201e<\/span>Pot\u0119piam klik\u0119 Dalaja. Nie b\u0119d\u0119 posiada\u0142 \u017cadnych wizerunk\u00f3w Dalajlamy. Nigdy nie przyst\u0105pi\u0119 do kliki Dalaja. Nie b\u0119d\u0119 uczestniczy\u0107 w \u017cadnych dzia\u0142aniach separatystycznych. Ka\u017cda pr\u00f3ba podzielenia narodowo\u015bci Chin skazana jest na kl\u0119sk\u0119. Przysi\u0119gam wierno\u015b\u0107 Komunistycznej Partii Chin. Wykonam ka\u017cde polecenie Komunistycznej Partii Chin. Wyra\u017cam wdzi\u0119czno\u015b\u0107 Komunistycznej Partii Chin\u201d. Za odmow\u0119 \u2013 natychmiastowe aresztowanie. <\/span><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 11 kwietnia 2008<\/p>\n Kilka dni temu dwudziestu jeden chi\u0144skich adwokat\u00f3w wyrazi\u0142o gotowo\u015b\u0107 reprezentowania aresztowanych Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Napisali list otwarty: \u201eWed\u0142ug doniesie\u0144 medi\u00f3w po incydencie 14 marca w Lhasie zatrzymano ju\u017c kilkaset os\u00f3b. Jako adwokaci wyra\u017camy nadziej\u0119, \u017ce wszystkie departamenty rz\u0105du, kt\u00f3re maj\u0105 styczno\u015b\u0107 z aresztowanymi, b\u0119d\u0105 \u015bci\u015ble przestrzega\u0107 konstytucji, ustaw i odpowiednich przepis\u00f3w kodeksu post\u0119powania karnego. Trzeba po\u0142o\u017cy\u0107 kres wymuszaniu zezna\u0144 przy pomocy tortur, szanowa\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107 w\u0142adzy s\u0105downiczej i strzec godno\u015bci prawa. Wyra\u017camy wielkie zaniepokojenie sytuacj\u0105 w Tybecie i pragniemy zapewni\u0107 pomoc prawn\u0105 aresztowanym Tybeta\u0144czykom\u201d. W\u0142adze bezzw\u0142ocznie ostrzeg\u0142y ich, \u017ce maj\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 z daleka od \u201etybeta\u0144skiego incydentu\u201d. Trzech ju\u017c si\u0119 wycofa\u0142o. Zastraszy\u0142o ich Miejskie Biuro S\u0105downictwa w Pekinie. Przy okazji okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u201ew Tybecie jest wystarczaj\u0105co du\u017co prawnik\u00f3w i nie trzeba mu pomocy z innych region\u00f3w\u201d. Innymi s\u0142owy, polityka wlaz\u0142a z butami w niezale\u017cne s\u0105downictwo, odbieraj\u0105c Tybeta\u0144czykom prawo do obrony. Strach i presja sprawi\u0105, \u017ce sami nie b\u0119d\u0105 szuka\u0107 pomocy adwokat\u00f3w. W takich okoliczno\u015bciach \u0142atwo sobie wyobrazi\u0107 rezultaty pracy s\u0105d\u00f3w.<\/p>\n W\u0142a\u015bnie si\u0119 dowiedzieli\u015bmy, \u017ce przed kilkoma dniami w Ruthogu, w Ngari protestowa\u0142o czterech lub pi\u0119ciu m\u0119\u017cczyzn. Krzyczeli: \u201eRozpocznijcie rokowania pokojowe z Dalajlam\u0105. Przesta\u0144cie prze\u015bladowa\u0107 i zabija\u0107 Tybeta\u0144czyk\u00f3w\u201d. Zostali natychmiast aresztowani i przewiezieni do pobliskiego wi\u0119zienia. W Tongkorze, w Kardze w\u0142adze gro\u017c\u0105, \u017ce za ucieczk\u0119 ludzi w g\u00f3ry, zap\u0142aci klasztor i wioska. Osoby, kt\u00f3re zosta\u0142y ranne podczas wcze\u015bniejszego protestu, s\u0105 w stanie krytycznym, bo boj\u0105 zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do szpitala.<\/p>\n Klasztory Drepung, Sera itd., \u015bwi\u0105tynie D\u017cokhang, Ramocze itd. s\u0105 od ponad miesi\u0105ca odci\u0119te od \u015bwiata kordonami LPZ. Wierni nie mog\u0105 praktykowa\u0107, nie przekazuje si\u0119 nauk. Wszystko zakazane. Mnisi dostaj\u0105 g\u0142odowe racje, nie dzia\u0142aj\u0105 telefony. Los wielu duchownych pozostaje nieznany.<\/p>\n Telewizje nadaj\u0105 listy go\u0144cze nr 20 i 21 Biura Bezpiecze\u0144stwa Publicznego TRA, za osiemnastoma i czternastoma osobami. Na drugiej li\u015bcie s\u0105 sami mnisi. Wnosz\u0105c ze zdj\u0119\u0107 \u2013 uczestnicy pokojowych, symbolicznych protest\u00f3w sprzed 14 marca. Jak dot\u0105d to najd\u0142u\u017csze listy poszukiwanych; w sumie by\u0142o ju\u017c na nich co najmniej stu czterdziestu trzech Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 12 kwietnia 2008<\/p>\n Z ostatniej chwili: noc\u0105 10 kwietnia do klasztoru Drepung wjecha\u0142 d\u0142ugi konw\u00f3j wojskowych ci\u0119\u017car\u00f3wek. Ponownie zablokowano drogi. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce g\u0142odni mnisi pr\u00f3bowali wydosta\u0107 si\u0119 ze \u015bwi\u0105tyni, otoczonej policyjnym kordonem ponad miesi\u0105c temu. Inni twierdz\u0105, \u017ce incydent sprowokowali funkcjonariusze, pr\u00f3buj\u0105cy dokona\u0107 aresztowa\u0144 w klasztorze. Innymi s\u0142owy, nie znamy szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, ale nap\u0142ywaj\u0105 informacje o zabitych i rannych. Drepung pozostaje odci\u0119ty od \u015bwiata. \u017badnego kontaktu.<\/p>\n Kolejne doniesienia o tybeta\u0144sko-chi\u0144skich b\u00f3jkach w lhaskiej szkole \u015bredniej. Na ulicach wielu Han\u00f3w manifestuje wrogo\u015b\u0107 wobec Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Niekt\u00f3re warsztaty rowerowe odmawiaj\u0105 obs\u0142ugiwania tybeta\u0144skich klient\u00f3w. Sprzedawcy warzyw krzycz\u0105 \u201eP\u00f3\u0142 kilograma og\u00f3rk\u00f3w \u2013 dwa yuany dla Chi\u0144czyk\u00f3w, trzy dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Zas\u0142u\u017cyli\u015bcie sobie\u201d. Pod koniec marca t\u0142um chi\u0144skich sprzedawc\u00f3w pobi\u0142 na targu pi\u0119cioro Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy narzekali na ceny. \u017bo\u0142nierze natychmiast otworzyli ogie\u0144. Jeden Tybeta\u0144czyk zosta\u0142 postrzelony w nog\u0119, a ca\u0142\u0105 pi\u0105tk\u0119 aresztowano.<\/p>\n Zwolniono cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b aresztowanych bez powodu po 14 marca. Okazuje si\u0119, \u017ce w og\u00f3le nie brali udzia\u0142u w \u201eincydencie\u201d. Niekt\u00f3rych zatrzymano, jak szli po zakupy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 po prostu mieszka w tybeta\u0144skim kwartale miasta na ulicach takich jak Barkhor i Karma Kunsang. Aresztowali nawet robotnik\u00f3w budowlanych. I oko\u0142o stu uczni\u00f3w (z lice\u00f3w i gimnazj\u00f3w). Osiemset os\u00f3b zamkn\u0119li w magazynie sto\u0142ecznego dworca kolejowego. R\u00f3\u017cnie: na wniosek Ludowej Policji Zbrojnej, Biura Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, prokuratury. Pierwsi byli okrutnie torturowani; zabrano im buty, nie dostawali nic do jedzenia. Cz\u0119\u015b\u0107 przewieziono prosto do sto\u0142ecznego aresztu \u015bledczego Guca; inni trafili najpierw do wi\u0119zie\u0144 w Tolung Deczen i Maldrogongkar. Przyje\u017cd\u017caj\u0105 funkcjonariusze z prefektury Szigace, Nagczu itd., i zabieraj\u0105 \u201eswoich\u201d wi\u0119\u017ani\u00f3w. Lhas\u0105 zajm\u0105 si\u0119 na koniec. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce zamkn\u0119li ju\u017c ponad trzy tysi\u0105ce os\u00f3b.<\/p>\n BBP Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego opublikowa\u0142o list go\u0144czy nr 22 za najbardziej poszukiwanymi. Pokazuj\u0105 go w telewizji. Jedena\u015bcie os\u00f3b, sami mnisi. Oczywi\u015bcie, nie wiemy nic, ale najwyra\u017aniej co\u015b sta\u0142o si\u0119 w kt\u00f3rym\u015b z lhaskich klasztor\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce ma to jaki\u015b zwi\u0105zek z wczorajszymi niepokojami w Drepungu.<\/p>\n Z ostatniej chwili: po st\u0142umieniu protest\u00f3w mnich\u00f3w i \u015bwieckich w Tongkorze, w prefekturze Kardze prowincji Sichuan w\u0142adze opublikowa\u0142y obwieszczenie adresowane do ponad trzystu os\u00f3b, kt\u00f3re zdo\u0142a\u0142y uciec i ukry\u0107 si\u0119 g\u00f3rach. Gro\u017c\u0105, \u017ce je\u015bli w ci\u0105gu pi\u0119ciu dni nie oddadz\u0105 si\u0119 w r\u0119ce policji, zburz\u0105 klasztor Tongkor. Termin min\u0105\u0142, nie s\u0142ysza\u0142am, by kto\u015b wr\u00f3ci\u0142 z g\u00f3r. Wci\u0105\u017c nie udaje si\u0119 nam skontaktowa\u0107 z nikim z okolicy, nie wiemy, jak zareagowa\u0142y w\u0142adze. Dostali\u015bmy tylko tak\u0105 wiadomo\u015b\u0107 od jednego z mnich\u00f3w Tongkoru: \u201eBoimy si\u0119 zej\u015b\u0107 w dolin\u0119, bo zostaniemy natychmiast aresztowani. Kiedy do klasztoru wchodz\u0105 trzy osoby, przed bram\u0105 natychmiast pojawia si\u0119 trzech \u017co\u0142nierzy. Zabrali nam wszystko, pieni\u0105dze, ksi\u0119gi, jak z\u0142odzieje. Kilka dni temu \u015bwi\u0105tynia jeszcze sta\u0142a, ale wszystkie bramy i drzwi by\u0142y otwarte\u201d. To s\u0142ynny, stary klasztor z wieloma bezcennymi relikwiami. Z\u0142ote pos\u0105gi budd\u00f3w, thangki przetrwa\u0142y koszmar rewolucji kulturalnej. Martwi\u0119 si\u0119, czy ocalej\u0105 z tego.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 13 kwietnia 2008<\/p>\n Wiele os\u00f3b s\u0142ysza\u0142o o powa\u017cnym incydencie, do kt\u00f3rego dosz\u0142o w klasztorze Drepung przed dwoma dniami. Duchowni starli si\u0119 z uzbrojonymi policjantami \u2013 nikt nie zna jednak \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, wszyscy niepokoj\u0105 si\u0119 o mnich\u00f3w. Apeluj\u0119 o zainteresowanie \u015bwiata.<\/p>\n Opublikowali i pokazali w telewizji listy go\u0144cze nr 20 i 21. Zmienili czas, wi\u0119c nie widzia\u0142am. Wiem tylko, \u017ce na pierwszej by\u0142o 18 os\u00f3b.<\/p>\n Wczoraj w trybie nadzwyczajnym w\u0142adze wezwa\u0142y najwa\u017cniejszych hierarch\u00f3w religijnych i innych przyw\u00f3dc\u00f3w z wszystkich 18 okr\u0119g\u00f3w prefektury Kardze w Khamie. Kazali im si\u0119 podpisa\u0107 pod listem pot\u0119piaj\u0105cym Dalajlam\u0119. Zarz\u0105dzono, \u017ce od jutra w pierwszych 43 klasztorach regionu rozpoczn\u0105 si\u0119 kampanie \u201eedukacji patriotycznej\u201d i \u201ezwalczania kliki Dalaja\u201d.<\/p>\n Japo\u0144skie media informuj\u0105 o sytuacji w rodzinnej wiosce Dalajlamy, Takcerze w okr\u0119gu Congkhakhar, w Qinghai. Drzwi do starego domu zamkni\u0119te na cztery spusty. Na \u015bcianach obwieszczenie Biura ds. S\u0105downictwa, po chi\u0144sku i tybeta\u0144sku, z 2 kwietnia. Zabrania posiadania i rozpowszechniania symboli i ulotek zagra\u017caj\u0105cych bezpiecze\u0144stwu pa\u0144stwa oraz wizerunk\u00f3w i zdj\u0119\u0107 Dalajlamy. \u201eOsoby, kt\u00f3re dopu\u015bci\u0142y si\u0119 naruszenia prawa \u2013 czytamy \u2013 musz\u0105 zrozumie\u0107 swoje b\u0142\u0119dy, poprawi\u0107 si\u0119, odda\u0107 w r\u0119ce policji i przyzna\u0107 si\u0119 do winy, by s\u0105dy mog\u0142y potraktowa\u0107 je \u0142agodnie i wymierzy\u0107 ni\u017csze kary\u201d. Zach\u0119caj\u0105 te\u017c do donoszenia na winnych, obiecuj\u0105c pochwa\u0142y i nagrody. Wiosk\u0119 patroluje policja. Droga dojazdowa jest zamkni\u0119ta.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 14 kwietnia 2008<\/p>\n Zesz\u0142ej nocy lokalna telewizja poda\u0142a, \u017ce do klasztoru Drepung skierowano grup\u0119 robocz\u0105 Biura Bezpiecze\u0144stwa Publicznego TRA, kt\u00f3ra ma edukowa\u0107 na temat prawa i przepis\u00f3w. Informowa\u0142a o tym r\u00f3wnie\u017c agencja Xinhua: \u201eW celu zwi\u0119kszenia wysi\u0142k\u00f3w na rzecz propagowania znajomo\u015bci prawa i przepis\u00f3w oraz przywr\u00f3cenia normalnych praktyk buddyjskich w klasztorze Drepung zainstalowano grup\u0119 robocz\u0105, kt\u00f3ra propaguje znajomo\u015b\u0107 prawa i przepis\u00f3w\u201d. I dalej: \u201eGrupa robocza dzia\u0142a w ramach polityki pa\u0144stwowej i religijnej oraz \u015bci\u015ble przestrzega w\u0142a\u015bciwych ustaw i przepis\u00f3w. Pracuje systematycznie i bez zak\u0142\u00f3ce\u0144, zyskuj\u0105c zrozumienie i poparcie mnich\u00f3w oraz \u015bwieckich wyznawc\u00f3w buddyzmu\u201d. \u201eBez zak\u0142\u00f3ce\u0144\u201d? Doniesienia z miasta zadaj\u0105 temu k\u0142am. Droga prowadz\u0105ca do Drepungu jest wci\u0105\u017c zamkni\u0119ta, cho\u0107 r\u00f3wnoleg\u0142e ju\u017c otwarto. Ci\u0105gle nie wiemy, co wydarzy\u0142o si\u0119 w klasztorze. Tradycyjnie Drepung by\u0142 najwa\u017cniejszym klasztorem szko\u0142y gelug buddyzmu tybeta\u0144skiego. Mieszka\u0142o w nim na sta\u0142e 7700 mnich\u00f3w, a w czasach najwi\u0119kszej \u015bwietno\u015bci nawet 10 tysi\u0119cy. Dzi\u015b jest ich oko\u0142o tysi\u0105ca.<\/p>\n Popularne portale internetowe informuj\u0105 za \u201eDziennikiem Tybeta\u0144skim\u201d, \u017ce \u201ew\u0142adze policji oferuj\u0105 nagrody za pomoc w uj\u0119ciu podejrzanych o udzia\u0142 w incydencie 14 marca\u201d. 11 kwietnia Wy\u017cszy S\u0105d Ludowy TRA, Prokuratura Ludowa i Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego wystosowa\u0142y \u201ewsp\u00f3lne o\u015bwiadczenie\u201d oraz opublikowa\u0142y zdj\u0119cia kolejnych 14 \u201enajbardziej poszukiwanych\u201d Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 w tym co najmniej 12 mnich\u00f3w. Wnosz\u0105c z daty i podpis\u00f3w: \u201epodejrzany nr 136\u201d, \u201epodejrzany nr 137\u201d, \u201epodejrzany nr 141\u201d, idzie tu zapewne o uczestnik\u00f3w \u201eincydentu 11 kwietnia\u201d w Drepungu. Ciekawe dlaczego publikuj\u0105 zdj\u0119cia poszukiwanych tybeta\u0144skich mnich\u00f3w i pe\u0142ny tekst \u201ewsp\u00f3lnego o\u015bwiadczenia\u201d \u2013 \u015bcigani… bicie, pl\u0105drowanie, podpalanie… nagrody za informacje… obiecujemy anonimowo\u015b\u0107… i wreszcie numery telefon\u00f3w lhaskiego BBP \u2013 na chi\u0144skich, rz\u0105dowych portalach?<\/p>\n Nie wiem, czy poka\u017c\u0105 dzi\u015b w telewizji nowe listy go\u0144cze. Wszystko to sprawia wra\u017cenie odliczania czasu do zemsty. W\u0142adze podda\u0142y ju\u017c \u015bcis\u0142ej kontroli absolutnie wszystkie kr\u0119gi tybeta\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Mo\u017ce z boku tego nie wida\u0107, ale ka\u017cdy Tybeta\u0144czyk \u017cyje dzi\u015b w l\u0119ku.<\/p>\n Okazuje si\u0119, \u017ce na wczorajszym nadzwyczajnym spotkaniu w Kardze ustalono r\u00f3wnie\u017c, \u017ce od tej pory na wszystkich klasztorach w regionie powiewa\u0107 b\u0119d\u0105 chi\u0144skie flagi, a ka\u017cdy mieszkaniec przyjmie do wiadomo\u015bci, \u017ce za \u201eincydentem tybeta\u0144skim\u201d sta\u0142a \u201eklika Dalaja\u201d, i nie ustanie w jej krytykowaniu.<\/p>\n W\u0142adze informuj\u0105 te\u017c o rozwi\u0105zaniu sprawy \u201ezamachu bombowego 23 marca\u201d w Czamdo. Okazuje si\u0119, \u017ce bomb\u0119 pod\u0142o\u017cy\u0142o dziewi\u0119ciu mnich\u00f3w studiuj\u0105cych sutry w klasztorze Thongsza, w okr\u0119gu Gondzio. Trzech aresztowano ju\u017c 1 kwietnia. Zaraz potem z Czamdo ruszy\u0142y cztery ci\u0119\u017car\u00f3wki z \u017co\u0142nierzami, kt\u00f3rzy otoczyli \u015bwi\u0105tyni\u0119 kordonem, odcinaj\u0105c j\u0105 od \u015bwiata. Dwa dni p\u00f3\u017aniej mnisi zaprotestowali. Krzyczeli: \u201eJeste\u015bmy niewinni\u201d, \u201eUwolnijcie aresztowanych\u201d, \u201e\u017b\u0105damy swob\u00f3d religijnych\u201d. Wtedy zabrali sze\u015bciu kolejnych duchownych \u2013 w wieku od 17 do 30 lat \u2013 i przep\u0119dzili ich ulicami stolicy okr\u0119gu. Teraz og\u0142aszaj\u0105, \u017ce to oni pod\u0142o\u017cyli bomb\u0119 i przyznali si\u0119 do winy.<\/p>\n Wiarygodne \u017ar\u00f3d\u0142o m\u00f3wi nam, \u017ce przed kilkoma dniami w Darcedo protestowa\u0142 Sangpel. Sta\u0142 tam z podniesion\u0105 wysoko flag\u0105 z o\u015bnie\u017con\u0105 g\u00f3r\u0105 i lwami. W tym samym mie\u015bcie koczownik Lhapa z Lhagongu, trzymaj\u0105c w r\u0119kach podobny sztandar, krzycza\u0142 na przeje\u017cd\u017caj\u0105ce wojskowe ci\u0119\u017car\u00f3wki: \u201eWolno\u015b\u0107 dla Tybetu\u201d, \u201ePro\u015bcie Dalajlam\u0119 o powr\u00f3t\u201d. Obu aresztowano. Nie wiemy, co si\u0119 z nimi sta\u0142o.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 15 kwietnia 2008<\/p>\n Nowe informacje o incydencie 11 kwietnia w Drepungu. Rz\u0105d TRA wys\u0142a\u0142 do klasztoru grup\u0119 robocz\u0105 \u2013 oficjalna misja: edukacja prawna. Faktycznie \u2013 reedukacja patriotyczna i walka z klik\u0105 Dalaja, co wywo\u0142a\u0142o protesty duchownych. Urz\u0119dnicy wezwali na pomoc zbrojn\u0105 policj\u0119, kt\u00f3ra aresztowa\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 duchownych za \u201ezak\u0142\u00f3canie pracy\u201d grupy roboczej. Nie wiemy ilu, nie wiadomo dok\u0105d ich zabrano (m\u00f3wi si\u0119, \u017ce do Czuszuru lub Nagczu). Przedwczoraj Xinhua informowa\u0142a o skierowaniu grupy roboczej do klasztoru, nie wspomnia\u0142a jednak o prote\u015bcie ani o aresztowaniach. Wzmocniono posterunki na drodze do \u015bwi\u0105tyni. Drepung jest wci\u0105\u017c odci\u0119ty od \u015bwiata.<\/p>\n Wiecuj\u0105 wszystkie urz\u0119dy i jednostki produkcyjne TRA. Chodz\u0105 s\u0142uchy, \u017ce b\u0119d\u0105 prze\u015bwietla\u0107 wszystkich urz\u0119dnik\u00f3w, zw\u0142aszcza cz\u0142onk\u00f3w partii. Trwaj\u0105 masowe aresztowania we wszystkich regionach Tybetu, przychodz\u0105 mi\u0119dzy innymi po by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych. Nikt nie wie, co si\u0119 dzieje z zatrzymanymi.<\/p>\n Wczoraj pokazali w telewizji list go\u0144czy nr 24 \u2013 za czterema m\u0119\u017cczyznami, samymi \u015bwieckimi. Dzi\u015b nr 25 \u2013 te\u017c czterej m\u0119\u017cczy\u017ani, dla odmiany mnisi. Na li\u015bcie najbardziej poszukiwanych maj\u0105 ju\u017c 165 Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n Wczoraj rano w Markhamie demonstrowa\u0142a pokojowo grupka mnich\u00f3w i \u015bwieckich, przeciwko kt\u00f3rym rzucono pot\u0119\u017cne si\u0142y policji zbrojnej. Wci\u0105\u017c nie wiem, czy byli zabici, ranni, aresztowani. Przed kilkoma dniami w\u0142adze og\u0142osi\u0142y kampani\u0119 reedukacji w jednym z najs\u0142ynniejszych klasztor\u00f3w tego okr\u0119gu. Na znak protestu wszyscy mnisi opu\u015bcili \u015bwi\u0105tyni\u0119.<\/p>\n W\u0142a\u015bnie nam powiedziano, \u017ce 8 kwietnia w\u0142adze zamkn\u0119\u0142y szko\u0142\u0119 przy klasztorze Tacang Lhamo Kirti w Dzoge, w Amdo, poniewa\u017c 15 marca wiele dzieci uczestniczy\u0142o w prote\u015bcie mnich\u00f3w i \u015bwieckich. Szko\u0142\u0119 za\u0142o\u017cy\u0142 w 1986 roku Nima, s\u0142ynny uczony z Kirti. Z czasem rozros\u0142a si\u0119 w liceum z prawdziwego zdarzenia (dwunastoletnie) dla 500 dzieci. Dorobi\u0142a si\u0119 ponad 300 absolwent\u00f3w. W\u0142adze lokalne aresztowa\u0142y tam 73 Tybeta\u0144czyk\u00f3w (w tym 19 mnich\u00f3w Kirti) i przep\u0119dzi\u0142y ich ulicami, \u017ceby wybi\u0107 innym z g\u0142owy udzia\u0142 w demonstracjach. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy zostali ju\u017c skazani, ale nie znamy \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w.<\/p>\n W miasteczku Heka w Cigorthangu 25 marca demonstrowa\u0142o jakie\u015b 100 os\u00f3b. Niejaki Liu z lokalnego Biura Bezpiecze\u0144stwa Publicznego powiedzia\u0142 RFA, \u017ce aresztowali 16 os\u00f3b (niekt\u00f3re mia\u0142y odda\u0107 si\u0119 w r\u0119ce policji z w\u0142asnej woli).<\/p>\n W Czone, w Amdo wszystkie jednostki produkcyjne musz\u0105 wybra\u0107 ochotnik\u00f3w do patrolowania ulic i obserwowania \u015bwi\u0105ty\u0144. Wachta b\u0119dzie trwa\u0107 p\u00f3\u0142 roku. W regionie aresztowano ponad 300 mnich\u00f3w i znacznie wi\u0119cej \u015bwieckich. Nie mogli ich upcha\u0107 w lokalnych wi\u0119zieniach, wi\u0119c cz\u0119\u015b\u0107 przewieziono do s\u0105siedniej prefektury autonomicznej Nixia.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 16 kwietnia 2008<\/p>\n Dzie\u0144 bez list\u00f3w go\u0144czych z Lhasy. Okazuje si\u0119, \u017ce wczorajszy nr 25 by\u0142 za czterema mnichami, kt\u00f3rzy przyjechali na studia w klasztorze Sera z innych region\u00f3w kraju. Ju\u017c ich maj\u0105.<\/p>\n Uzbrojeni policjanci wci\u0105\u017c przeczesuj\u0105 tybeta\u0144skie kwarta\u0142y miasta. Z dom\u00f3w, w kt\u00f3rych znajd\u0105 zdj\u0119cia Dalajlamy, zabieraj\u0105 wszystkich. Ludzie chowaj\u0105 te portrety w campie, ry\u017cu, m\u0105ce pszennej, mi\u0119dzy belkami dach\u00f3w. Zdarzaj\u0105 si\u0119 donosy, wtedy wkracza policja. Wi\u0119c ludzie p\u0142acz\u0105 i pal\u0105 zdj\u0119cia Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci, jedno po drugim. W\u0142adze nie ufaj\u0105 ju\u017c nawet tybeta\u0144skim cz\u0142onkom partii, kadrom i urz\u0119dnikom. We wszystkich jednostkach produkcyjnych TRA kazano w\u0142a\u015bnie zainstalowa\u0107 kamery przemys\u0142owe, przy bramach i w biurach. \u201eZrobi\u0142o si\u0119 naprawd\u0119 strasznie \u2013 s\u0142yszymy. \u2013 Ka\u017cdy si\u0119 boi\u201d.<\/p>\n Kampania \u201eobna\u017cania i pot\u0119piania pod\u0142ych czyn\u00f3w kliki Dalaja\u201d szerzy si\u0119 jak po\u017car. Wiece, przem\u00f3wienia, podpisywanie lojalek. Podobne wypracowania ka\u017c\u0105 pisa\u0107 nawet dzieciom ze szk\u00f3\u0142 podstawowych. \u201eZa te zaplanowane i zorganizowane akty odpowiada jedna osoba. Moja mama\u201d \u2013 napisa\u0142o jedno z nich.<\/p>\n S\u0142yszymy, \u017ce dziewi\u0119ciu Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy najwyra\u017aniej mieli ju\u017c zupe\u0142nie do\u015b\u0107 tyra\u0144skich rz\u0105d\u00f3w, rzuci\u0142o legitymacje partyjne.<\/p>\n Tybeta\u0144czycy z Amdo m\u00f3wi\u0105 nam, \u017ce noc\u0105 14 kwietnia do klasztoru Labrang w Sangczu wdar\u0142 si\u0119 t\u0142um uzbrojonych policjant\u00f3w. Rewidowali wszystkie pomieszczenia, bili opornych mnich\u00f3w, niszczyli ich dobytek i darli na strz\u0119py znalezione zdj\u0119cia Dalajlamy. Zabrali oko\u0142o 200 duchownych, kt\u00f3rych bili i torturowali. Nast\u0119pnego dnia kilku zwolnili. Obecnie w prefekturze Kanlho trzymaj\u0105 ponad 3000 Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Zwalniani musz\u0105 p\u0142aci\u0107 grzywny. W zale\u017cno\u015bci od \u201eci\u0119\u017caru zbrodni\u201d \u2013 minimum od dw\u00f3ch, trzech, do kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy yuan\u00f3w. W\u0142adze t\u0142umacz\u0105, \u017ce to na pokrycie koszt\u00f3w operacji Ludowej Policji Zbrojnej.<\/p>\n W zwi\u0105zku z niedawnymi protestami \u2013 ludzie, pokojowo, domagali si\u0119 powrotu Dalajlamy, uwolnienia wskazanego przeze\u0144 XI Panczenlamy, oraz pracy dla tybeta\u0144skich absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych \u2013 do Czency, w Amdo przyjecha\u0142 oddzia\u0142 policji z Silingu. Aresztowali oko\u0142o 50 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie ch\u0142op\u00f3w.<\/p>\n Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego prowincji Qinghai 1 kwietnia zatrzyma\u0142o s\u0142ynn\u0105 pie\u015bniark\u0119 i poetk\u0119 Dziamjang Kji, kt\u00f3ra pracowa\u0142a w Telewizji Qinghai. Nie wiemy, dok\u0105d j\u0105 zabrali. Policja przeszuka\u0142a jej mieszkanie, skonfiskowali komputer i notesy. Dziamjang Kji ma 40 lat, wychowywa\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d koczownik\u00f3w w Mangrze. Na koncie szcz\u0119\u015bliwa rodzina, dwie c\u00f3reczki, niezliczone kasety i p\u0142yty. Dwa lata temu zaprosili j\u0105 do Stan\u00f3w Zjednoczonych; \u015bpiewa\u0142a, wyg\u0142asza\u0142a odczyty. Prowadzi\u0142a chi\u0144skiego i tybeta\u0144skiego bloga, kt\u00f3ry by\u0142 bardzo popularny. Pisa\u0142a wiersze, eseje, chcia\u0142a wyda\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119.<\/p>\n Tybeta\u0144czycy w Pekinie \u2013 na etatach, pracuj\u0105cy dorywczo, studiuj\u0105cy czy robi\u0105cy interesy \u2013 s\u0105 inwigilowani i wykluczani. Wiele hoteli nie chce ich meldowa\u0107, taks\u00f3wkarze zatrzaskuj\u0105 drzwi przed nosem. W sto\u0142ecznych sklepach i restauracjach tybeta\u0144skich \u2013 zupe\u0142ne pustki. Policja ka\u017ce w\u0142a\u015bcicielom meldowa\u0107 natychmiast o ludziach poruszaj\u0105cych \u201edra\u017cliwe tematy\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 17 kwietnia 2008<\/p>\n Dwa miesi\u0105ce temu, wieczorem 11 lutego, policja przerwa\u0142a ceremoni\u0119 religijn\u0105 w klasztorze w Rebgongu, w Colho, co, ma si\u0119 rozumie\u0107, nie wzbudzi\u0142o entuzjazmu mnich\u00f3w i \u015bwieckich, kt\u00f3rzy zacz\u0119li skandowa\u0107 \u017c\u0105dania wolno\u015bci religijnej i modlitwy o d\u0142ugie \u017cycie Dalajlamy. Rozp\u0119dzono ich granatami z gazem \u0142zawi\u0105cym i aresztowano 200 os\u00f3b. Nast\u0119pnego dnia przed siedzib\u0105 w\u0142adz okr\u0119gu zebra\u0142o si\u0119 kilka tysi\u0119cy Tybeta\u0144czyk\u00f3w, domagaj\u0105cych si\u0119 uwolnienia zatrzymanych. W\u0142adze si\u0119 ugi\u0119\u0142y, ale wtedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce trzech mnich\u00f3w i s\u0119dziwy \u015bwiecki zostali tak okrutnie skatowani, \u017ce trzeba ich by\u0142o przewie\u017a\u0107 na OIOM. Nast\u0119pnie w\u0142adze \u015bci\u0105gn\u0119\u0142y elitarne oddzia\u0142y policji z Silingu i Zhengzhou (z tej okazji na hotelu zawieszono nawet transparent z napisem: \u201eWitamy si\u0142y specjalne z Zhengzhou\u201d). W brutalnie spacyfikowanym \u201eincydencie 11 lutego\u201d dostrzegam zapowied\u017a protest\u00f3w, kt\u00f3re po 10 marca rozla\u0142y si\u0119 z Lhasy na wszystkie ziemie tybeta\u0144skie. 17 marca mnisi klasztoru Rong\u0142u w Rebgongu wspi\u0119li si\u0119 na g\u00f3rsk\u0105 prze\u0142\u0119cz za \u015bwi\u0105tyni\u0105 ofiarowa\u0107 kadzid\u0142o i modli\u0107 si\u0119 o d\u0142ugie \u017cycie Dalajlamy. Kiedy ruszyli do miasta, zatrzymali ich \u015bwieccy, b\u0142agaj\u0105c z p\u0142aczem, by wr\u00f3cili do \u015bwi\u0105tyni. Mnisi byli tak wzburzeni, \u017ce niekt\u00f3rzy kaleczyli si\u0119 no\u017cami. W mi\u0119dzyczasie w\u0142adze postawi\u0142y w stan gotowo\u015bci policj\u0119 zbrojn\u0105. Stan\u0119\u0142o na kompromisie \u2013 mnisi przedstawili rz\u0105dowi lokalnemu kilka \u017c\u0105da\u0144: policja nie b\u0119dzie patrolowa\u0107 okolic klasztoru, zdemontuje zainstalowane w \u015bwi\u0105tyni kamery przemys\u0142owe i przestanie zak\u0142\u00f3ca\u0107 ceremonie religijne. W\u0142adze na warunki te przysta\u0142y, a wieczorem wys\u0142a\u0142y do tybeta\u0144skich dom\u00f3w grupy robocze, kt\u00f3re zmusza\u0142y do podpisywania lojalek: \u201eNie b\u0119d\u0119 bra\u0107 udzia\u0142u w demonstracjach\u201d itd. Nast\u0119pnego dnia, w ramach przygotowa\u0144 do odwetu, \u015bci\u0105gni\u0119to kolejne oddzia\u0142y policji z Silingu. 15 kwietnia aresztowano ponownie staruszka i trzech mnich\u00f3w zmasakrowanych w czasie \u201eincydentu 11 lutego\u201d oraz zacz\u0119to wy\u0142apywa\u0107 innych uczestnik\u00f3w tamtego protestu. Dzi\u015b rano delegacja duchownych z Rong\u0142u posz\u0142a do miasta, pyta\u0107 o los zatrzymanych. Urz\u0119dnicy ich zignorowali. Kiedy duchowni wracali do \u015bwi\u0105tyni, zostali otoczeni przez policj\u0119. Bez s\u0142owa aresztowano 20 mnich\u00f3w. Natychmiast zebra\u0142 si\u0119 t\u0142um \u015bwieckich, kt\u00f3rzy b\u0142agali funkcjonariuszy o zostawienie mnich\u00f3w w spokoju. Aresztowano wi\u0119c oko\u0142o 100 \u015bwieckich i zapakowano na cztery ci\u0119\u017car\u00f3wki. W\u015br\u00f3d zatrzymanych by\u0142 otoczony wielkim szacunkiem s\u0119dziwy lama, kt\u00f3ry usi\u0142owa\u0142 mediowa\u0107 mi\u0119dzy rodakami a policj\u0105. \u017baden Tybeta\u0144czyk nie pr\u00f3bowa\u0142 stawia\u0107 oporu \u2013 jedynie prosili. Po po\u0142udniu \u015bci\u0105gni\u0119to kolejne posi\u0142ki z Silingu. Tym razem \u017co\u0142nierzy piechoty przebranych za policjant\u00f3w (w ci\u0119\u017car\u00f3wkach ze zmienionymi tablicami). W mi\u0119dzyczasie do klasztoru wtargn\u0119li policjanci uzbrojeni w karabiny maszynowe. Przeszukali wszystkie pomieszczenia, konfiskuj\u0105c zdj\u0119cia Dalajlamy, p\u0142yty DVD itd., oraz aresztowali wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 wed\u0142ug \u015bwiadk\u00f3w, 80 procent \u2013 duchownych. W sumie zabrali ponad 200 os\u00f3b. W klasztorze zosta\u0142o ledwie kilku mnich\u00f3w, kt\u00f3rym nie wolno go opuszcza\u0107. Miasto pogr\u0105\u017cy\u0142o si\u0119 w rozpaczy. Zagro\u017ceni czuj\u0105 si\u0119 nawet Tybeta\u0144czycy, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 dla chi\u0144skich w\u0142adz.<\/p>\n Przed trzema dniami policja zbrojna dokona\u0142a rewizji w klasztorze Labrang w Sangczu, aresztuj\u0105c wielu mnich\u00f3w. To samo w klasztorach Gjamogong i Kadzagong w Coe, Caju w Caju, Malong i Taszi w Thangkangrze, oraz Kangse w Kjicangu. Nast\u0119pnego dnia Nga\u0142o Czenmo w Sangczu. W\u0142adze chi\u0144skie informuj\u0105, \u017ce dokonuj\u0105 rewizji w niekt\u00f3rych \u015bwi\u0105tyniach na podstawie informacji od okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w i \u017ce konfiskuj\u0105 karabiny, no\u017ce, materia\u0142y wybuchowe itd. Najwyra\u017aniej usi\u0142uj\u0105 zrobi\u0107 z Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u201eterroryst\u00f3w\u201d i znajd\u0105 jeszcze wiele \u201edowod\u00f3w\u201d w innych klasztorach.<\/p>\n Chi\u0144skie media donosz\u0105 o zatrzymaniu 953 podejrzanych o bicie, niszczenie, pl\u0105drowanie i podpalanie 14 marca w Lhasie. 362 osoby mia\u0142y same odda\u0107 si\u0119 w r\u0119ce w\u0142adz, a 328 ju\u017c zwolniono. Prokuratura wyda\u0142a 403 nakazy aresztowania. 93 ludzi z listy najbardziej poszukiwanych wci\u0105\u017c si\u0119 ukrywa. M\u00f3wi\u0105 te\u017c, \u017ce dziewi\u0119cioro z tej listy zg\u0142osi\u0142o si\u0119 na policj\u0119.<\/p>\n Dzie\u0144 bez nowych list\u00f3w go\u0144czych, ale w telewizji pokazali jakie\u015b dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3rych nazwiska usuni\u0119to z listy najbardziej poszukiwanych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 to mnisi (m\u00f3wi si\u0119, \u017ce protestowali przeciwko oczernianiu Dalajlamy). Prawdopodobnie zostali z\u0142apani albo sami oddali si\u0119 w r\u0119ce w\u0142adz. Przy okazji dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce poszukiwani nr 119 i nr 123 przyznali si\u0119 do winy.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 18 kwietnia 2008<\/p>\n Jak rozumiemy, 200 os\u00f3b aresztowanych wczoraj w Rebgongu trzymaj\u0105 w lokalnym Biurze Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. W s\u0142ynnym klasztorze Rong\u0142u \u2013 i wok\u00f3\u0142 niego \u2013 policja. Nikt nie wejdzie, nikt nie wyjdzie.<\/p>\n W Maczen, w Gologu aresztowali komika Dap\u0119 i pie\u015bniark\u0119 Dolm\u0119 Kji. On by\u0142 te\u017c dyrektorem lokalnego Centrum Sztuki, a ona dzia\u0142a\u0142a w Stowarzyszeniu Walki o Prawa Kobiet. Zabrali ich 31 marca. On mia\u0142 pomaga\u0107 w prote\u015bcie mnich\u00f3w Labrangu, drukuj\u0105c dla nich flagi z o\u015bnie\u017con\u0105 g\u00f3r\u0105 i lwami oraz zdj\u0119cia Dalajlamy. Policjanci, kt\u00f3rzy po niego przyszli, zabawiali si\u0119, pal\u0105c mu zapalniczk\u0105 brod\u0119 i w\u0142osy. W przypadku Dolmy idzie zapewne o teksty jej pie\u015bni. Tego samego dnia zamkn\u0119li jeszcze pi\u0119\u0107 os\u00f3b \u2013 z dyrektorem na czele \u2013 z prywatnej szko\u0142y w Maczen. Podobno wszystkich ich zawie\u017ali do Silingu, ale to wszystko co wiemy.<\/p>\n Sztafeta olimpijska zawita do Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego w po\u0142owie maja. Mi\u0119dzy 19 a 23 znicz ze swoj\u0105 obstaw\u0105 b\u0119dzie wspina\u0107 na Czomolungm\u0119, dlatego w\u0142adze, kt\u00f3re zapowiada\u0142y, \u017ce 1 maja otworz\u0105 Tybet dla turyst\u00f3w, zaczynaj\u0105 zmienia\u0107 zdanie. Warunki jakoby nie sprzyjaj\u0105, wi\u0119c, powiadaj\u0105, trzeba b\u0119dzie poczeka\u0107. Nie m\u00f3wi\u0105, jak d\u0142ugo. Pracownicy lhaskich biur podr\u00f3\u017cy twierdz\u0105, \u017ce w tym roku nie wjedzie nikt z Europy ani Stan\u00f3w Zjednoczonych. Cz\u0119\u015b\u0107 trzeba b\u0119dzie zamkn\u0105\u0107, ale rz\u0105d ma pokry\u0107 wszelkie straty.<\/p>\n W TRA nowe przepisy. Od 12 kwietnia na dachu ka\u017cdej \u015bwi\u0105tyni musi powiewa\u0107 chi\u0144ska flaga. Za odmow\u0119 \u2013 \u201ebezlitosne\u201d kary. Nowe zasady, jak s\u0142ysz\u0119, b\u0119d\u0105 obowi\u0105zywa\u0107 tak\u017ce na ziemiach tybeta\u0144skich przy\u0142\u0105czonych do prowincji Gansu, Qinghai, Sichuan i Yunnan. Trzy \u201ewielkie siedziby\u201d \u2013 Drepung, Sera i Ganden w Lhasie \u2013 oraz sto\u0142eczne \u015bwi\u0105tynie D\u017cokhang i Ramocze s\u0105 wci\u0105\u017c odci\u0119te od \u015bwiata. Nikt nie wchodzi, nikt nie wychodzi.<\/p>\n Kolejny dzie\u0144 bez list\u00f3w go\u0144czych. Zamiast nich w telewizji informacja o wykre\u015bleniu 23 os\u00f3b \u2013 samych mnich\u00f3w. Spekulujemy, \u017ce zamkn\u0119li ich \u2013 w Drepungu i innych klasztorach \u2013 za protesty przeciwko l\u017ceniu Dalajlamy. Skre\u015blaj\u0105 ich, bo zostali z\u0142apani albo wydani w\u0142adzom przez grupy robocze.<\/p>\n Rozmawia\u0142am z Tybeta\u0144czykiem, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie przyjecha\u0142 do Pekinu z Lhasy. Mieszka w pobli\u017cu Barkhoru. 10 marca widzia\u0142, jak policja aresztuje kilku mnich\u00f3w i czterech \u015bwieckich przed D\u017cokhangiem. Nast\u0119pnego dnia na ulicach pojawi\u0142y si\u0119 t\u0142umy tajniak\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich wiele kobiet z kr\u00f3tkimi w\u0142osami. Oko\u0142o pi\u0119tnastej 14 marca widzia\u0142 na w\u0142asne oczy, jak ubrany na czarno policjant z oddzia\u0142\u00f3w specjalnych zastrzeli\u0142 tybeta\u0144sk\u0105 dziewczynk\u0119 na p\u00f3\u0142nocnym odcinku Barkhoru. Kula przeszy\u0142a jej gard\u0142o. Inni funkcjonariusze natychmiast wrzucili jej zw\u0142oki do samochodu. M\u00f3wi, \u017ce jego znajomi byli \u015bwiadkami kilkunastu podobnych scen: strza\u0142, trup, do wozu. Kiedy uda\u0142o mu si\u0119 uciec z Barkhoru na wschodni Lingkhor, widzia\u0142 t\u0142um policjant\u00f3w z Biura Bezpiecze\u0144stwa Publicznego TRA filmuj\u0105cych Tybeta\u0144czyk\u00f3w pal\u0105cych samochody i sklepy ledwie przecznic\u0119 dalej. Funkcjonariusze nie robili nic wi\u0119cej, jak gdyby ich to w og\u00f3le nie interesowa\u0142o. P\u00f3\u017aniej widzia\u0142 trzy czo\u0142gi skr\u0119caj\u0105ce z Jiangsu na wschodni Lingkhor. I znacznie wi\u0119cej samochod\u00f3w pancernych nast\u0119pnego dnia.<\/p>\n \u201eTego zamkn\u0119li, tamten nie \u017cyje \u2013 to dzi\u015b w Lhasie normalna rozmowa\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 19 kwietnia 2008<\/p>\n Cichy dzie\u0144.<\/p>\n Wygl\u0105da na to, \u017ce dali sobie spok\u00f3j z listami go\u0144czymi. By\u0142o ich w sumie 25, 169 nazwisk. Ostatnio wykre\u015blili ponad 30 os\u00f3b. Jak wyja\u015bniaj\u0105, z\u0142apali je albo same odda\u0142y si\u0119 w r\u0119ce w\u0142adz.<\/p>\n Jednostki produkcyjne, zatrudniaj\u0105ce wielu Tybeta\u0144czyk\u00f3w, np. chi\u0144skie Centrum Bada\u0144 Tybetologicznych, ka\u017c\u0105 wszystkim pracownikom krytykowa\u0107 na pi\u015bmie lhaski \u201eincydent 14 marca\u201d \u2013 i wszystkie kolejne, do kt\u00f3rych dochodzi\u0142o w innych regionach Tybetu. Innymi s\u0142owy, \u201ebezlito\u015bnie obna\u017ca\u0107 i pi\u0119tnowa\u0107 separatystyczn\u0105 klik\u0119 Dalaja\u201d. Wszyscy pracownicy peki\u0144skiego Szpitala Tybeta\u0144skiego musieli stawi\u0107 si\u0119 na komisariacie. Tybeta\u0144skich pracownik\u00f3w Akademii Nauk Spo\u0142ecznych, Komitetu ds. Narodowo\u015bci, Wydawnictwa Mniejszo\u015bci Etnicznych, Centralnego Uniwersytetu Narodowo\u015bci itd. sp\u0119dza si\u0119 na wiece i prze\u015bwietla na okoliczno\u015b\u0107 \u201eukrytego zagro\u017cenia\u201d. To samo z tybeta\u0144skimi studentami sto\u0142ecznych uczelni. \u201eNauczyciele wzywaj\u0105 nas na rozmowy \u2013 powiedzia\u0142 mi jeden z nich. \u2013 Policjanci z okolicznych komisariat\u00f3w nagabuj\u0105 o \u00bbinformacje\u00ab. Na uczelniach ka\u017c\u0105 wype\u0142nia\u0107 nowe kwestionariusze. Z tego co rozumiem, partia powo\u0142a\u0142a specjaln\u0105 grup\u0119, kt\u00f3re nas inwigiluje\u201d. Podobnie traktuj\u0105 tybeta\u0144skich uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 \u015brednich. Pierwsze przykazanie: \u017cadnych kontakt\u00f3w ze \u201e\u015bwiatem\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 20 kwietnia 2008<\/p>\n Sprostowanie: na rz\u0105dowych listach najbardziej poszukiwanych znajduje si\u0119 170, a nie jak poda\u0142am wcze\u015bniej 169 os\u00f3b.<\/p>\n Jiang Zaiping, zast\u0119pca dyrektora lhaskiego Biura Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, powiedzia\u0142 na konferencji prasowej 18 kwietnia, \u017ce do tej pory w r\u0119ce w\u0142adz odda\u0142o si\u0119 dobrowolnie 365 podejrzanych o udzia\u0142 w \u201eincydencie 14 marca: biciu, pl\u0105drowaniu i podpalaniu\u201d. Za 170 osobami, kt\u00f3re obci\u0105\u017caj\u0105 dowody, rozes\u0142ano listy go\u0144cze; 82 z nich zosta\u0142y ju\u017c pojmane, a 11 zg\u0142osi\u0142o si\u0119 z w\u0142asnej inicjatywy. Aparatczyk podkre\u015bla\u0142, \u017ce w\u0142adze \u201edysponuj\u0105 dowodami, \u015bwiadcz\u0105cymi, \u017ce ludzie ci uczestniczyli w biciu, niszczeniu, pl\u0105drowaniu i podpalaniu\u201d. To samo m\u00f3wi \u201ewsp\u00f3lne o\u015bwiadczenie\u201d Wy\u017cszego S\u0105du Ludowego TRA, Prokuratury Ludowej i regionalnego Biura Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. Niemniej w\u015br\u00f3d numer\u00f3w 112-170 (numery 143, 144 i 155-165 nie maj\u0105 fotografii, a pod numerami 121 i 128 s\u0105 zdj\u0119cia tej samej osoby) jest a\u017c 37 mnich\u00f3w w wieku 20-40 lat. Czas umieszczenia ich na li\u015bcie \u015bwiadczy jednak, \u017ce s\u0105 to duchowni z Drepungu \u2013 i, by\u0107 mo\u017ce, z innych klasztor\u00f3w \u2013 kt\u00f3rzy protestowali przeciwko dzia\u0142aniom grup roboczych, zmuszaj\u0105cych mnich\u00f3w do l\u017cenia Dalajlamy. Na zdj\u0119ciach wygl\u0105daj\u0105 tak, jakby si\u0119 z kim\u015b k\u0142\u00f3cili, i najwyra\u017aniej s\u0105 bardzo wzburzeni. Nic nie wskazuje na to, \u017ce s\u0105 poch\u0142oni\u0119ci \u201ebiciem, niszczeniem, pl\u0105drowaniem i podpalaniem\u201d. Poza tym w czasie \u201eincydentu 14 marca\u201d mnisi od czterech dni byli odci\u0119ci od \u015bwiata wojskowymi kordonami. Trwa to zreszt\u0105 do dzisiaj. Cho\u0107 umieszczono ich na li\u015bcie najbardziej poszukiwanych, z pewno\u015bci\u0105 s\u0105 teraz obl\u0119\u017ceni w swoich \u015bwi\u0105tyniach. Ka\u017cda pr\u00f3ba ucieczki musi sko\u0144czy\u0107 si\u0119 pobiciem i aresztowaniem. Tak naprawd\u0119, nie wiemy nawet, czy w og\u00f3le jeszcze \u017cyj\u0105. Apeluj\u0119 do \u015bwiata o zainteresowanie rozpaczliw\u0105 sytuacj\u0105 naszych mnich\u00f3w.<\/p>\n S\u0142yszymy, \u017ce przed \u015bwitem 18 kwietnia do klasztoru Sera przyjecha\u0142o 40 ci\u0119\u017car\u00f3wek z funkcjonariuszami Ludowej Policji Zbrojnej. Aresztowali ponad 400 mnich\u00f3w (normalnie by\u0142o ich tam 700, zostali tylko starcy i nowicjusze). M\u00f3wi si\u0119, \u017ce duchownych (ubranych tylko w lekkie szaty) wywieziono do wi\u0119zienia w Tolung Deczen. Aresztowano te\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 mnich\u00f3w klasztoru Ganden Czokhor w sto\u0142ecznym okr\u0119gu Lhundrub oraz, jedn\u0105 po drugiej, mniszki z Szepungu.<\/p>\n Wszystkie jednostki produkcyjne TRA oraz tybeta\u0144skich region\u00f3w prowincji Gansu, Qinghai, Sichuan i Yunnan organizuj\u0105 wiece pot\u0119piania kliki Dalaja. Byli towarzysze z rebelianckiej frakcji gwardii czerwonej wracaj\u0105 do ob\u0142\u0105ka\u0144czego j\u0119zyka rewolucji kulturalnej. Natrz\u0105saj\u0105 si\u0119 z Dalajlamy i diaspory, bredz\u0105c zn\u00f3w o \u201edawnych w\u0142a\u015bcicielach niewolnik\u00f3w\u201d. Szczeg\u00f3lnie zas\u0142u\u017ceni emeryci podpowiadaj\u0105 w\u0142adzom utworzenie dzielnicowych komitet\u00f3w samoobrony obywatelskiej, czyli milicji ludowych \u2013 \u201eka\u017cdego cywila zmienimy w \u017co\u0142nierza\u201d \u2013 rodem z rewolucji kulturalnej.<\/p>\n Wraca \u017cycie do lhaskich przybytk\u00f3w rozrywki: tancbud, nocnych klub\u00f3w, bar\u00f3w karaoke, herbaciarni, \u0142a\u017ani, salon\u00f3w fryzjerskich, pi\u0119kno\u015bci i masa\u017cu. Pe\u0142n\u0105 par\u0105 pracuje przemys\u0142 us\u0142ug seksualnych. Niemniej bar\u00f3w z tybeta\u0144sk\u0105 muzyk\u0105, nangm\u0105, otworzy\u0107 nie pozwolono. W\u0142adze najwyra\u017aniej boj\u0105 si\u0119 wi\u0119kszych zgromadze\u0144 Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Wiele os\u00f3b m\u00f3wi o wyje\u017adzie z Lhasy. Zw\u0142aszcza biznesmeni i partyjne kadry. O tych ostatnich powiadaj\u0105, \u017ce czuj\u0105 si\u0119 niepewnie, kiedy w pobli\u017cu nie ma \u017co\u0142nierzy, i jeszcze gorzej, gdy s\u0105.<\/p>\n W pi\u0105tek 18 kwietnia Centralny Uniwersytet Narodowo\u015bci w Pekinie kaza\u0142 pisa\u0107 samokrytyki 140 tybeta\u0144skim studentom, kt\u00f3rzy uczestniczyli w symbolicznym, milcz\u0105cym prote\u015bcie 11 marca. Niekt\u00f3rzy si\u0119 ugi\u0119li. Na konferencji prasowej Biura Informacji Rady Pa\u0144stwa, bodaj 2 kwietnia, wicedyrektor szko\u0142y powiedzia\u0142, \u017ce \u017caden z uczni\u00f3w ani tybeta\u0144skich nauczycieli nie popiera\u0142 incydentu 14 marca, a protestowali przeciwko biciu, niszczeniu, pl\u0105drowaniu i podpalaniu.<\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z 21 chi\u0144skich prawnik\u00f3w, kt\u00f3rzy zadeklarowali gotowo\u015b\u0107 zapewnienia pomocy prawnej aresztowanym Tybeta\u0144czykom, otrzymuje wezwania na rozmowy ostrzegawcze i telefony z pogr\u00f3\u017ckami. Pacyfikacja tybeta\u0144skich protest\u00f3w zbieg\u0142a si\u0119 z dorocznym przegl\u0105dem licencji \u2013 w\u0142adze op\u00f3\u017ani\u0142y go w co najmniej dw\u00f3ch kancelariach, co odbije si\u0119 na ponad 100 adwokatach. Je\u015bli potrwa to d\u0142u\u017cej, skonfliktuj\u0105 \u015brodowisko. Niekt\u00f3rzy adwokaci dostaj\u0105 maile od skrajnych nacjonalist\u00f3w: \u201ePoczekaj, bydlaku, a\u017c ci\u0119 znajd\u0119. Czekaj i patrz, co z tob\u0105 zrobi\u0119. Spr\u00f3buj si\u0119 gdzie\u015b pokaza\u0107. Zginie ka\u017cdy, kto wa\u017cy si\u0119 broni\u0107 tybeta\u0144skich separatyst\u00f3w. Zabijemy te\u017c wasze rodziny\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 21 kwietnia 2008<\/p>\n W Lhasie, donosi \u201eDziennik Tybeta\u0144ski\u201d, og\u0142oszono dzi\u015b formalnie \u201ekampani\u0119 edukacyjn\u0105\u201d pod tytu\u0142em: \u201eZwalczaj separatyzm, strze\u017c stabilizacji, promuj rozw\u00f3j\u201d. Podzielona na \u201etrzy etapy\u201d, potrwa dwa miesi\u0105ce. Przed nami pranie m\u00f3zg\u00f3w \u2013 przy pomocy kija i marchewki \u2013 aparatczyk\u00f3w i kadr, ch\u0142op\u00f3w i koczownik\u00f3w. Jednocze\u015bnie w\u0142adze mobilizuj\u0105 lud do \u201edemaskowania z\u0142a\u201d (najch\u0119tniej na podstawie \u201ew\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144\u201d). Wszystko to w celu \u201epog\u0142\u0119bienia walki z separatyzmem i przypuszczenia kontrataku na spiski kliki Dalaja\u201d. Dord\u017ce Cedrub, wicesekretarz Miejskiego Komitetu KPCh w Lhasie, powiada, \u017ce \u201erezultaty kampanii stan\u0105 si\u0119 miernikiem osi\u0105gni\u0119\u0107 cz\u0142onk\u00f3w partii i kadr pa\u0144stwowych\u201d.<\/p>\n Tymczasem kampania \u201ezwalczania separatyzmu\u201d idzie pe\u0142n\u0105 par\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci okr\u0119g\u00f3w Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego. Przed trzema dniami \u201eDziennik Ludowy\u201d pisa\u0142 o dwumiesi\u0119cznej \u201eedukacji patriotycznej\u201d w okr\u0119gu Zangri prefektury Lhoka. Edukuj\u0105 si\u0119 \u201ecz\u0142onkowie partii, kadry, emeryci, stacjonuj\u0105ce w regionie wojska, podleg\u0142e wszystkim kom\u00f3rkom oddzia\u0142y Ludowej Policji Zbrojnej, dzieci ze szk\u00f3\u0142 podstawowych i \u015brednich, ch\u0142opi, koczownicy, biznesmeni oraz personel religijny\u201d. Ludzi tych podzielono na \u201epi\u0119\u0107 kategorii\u201d, a sam\u0105 kampani\u0119 na \u201epi\u0119\u0107 etap\u00f3w\u201d. Jednym s\u0142owem \u2013 nikt przed ni\u0105 nie ucieknie. Nowa rewolucja kulturalna przetoczy si\u0119 przez ka\u017cd\u0105 wie\u015b, osad\u0119, okr\u0119g i prefektur\u0119, rani\u0105c serca wszystkich Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 rz\u0105dowych medi\u00f3w przedrukowa\u0142a wywiad przewodnicz\u0105cego TRA, Dziampy Phuncoga \u2013 by\u0142ego aktywisty rebelianckiej frakcji gwardii czerwonej \u2013 dla hongko\u0144skiej telewizji satelitarnej. Wypowiedzi Dziampy s\u0105 tak absurdalne, \u017ce warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 im chwil\u0119 uwagi. Wobec mnich\u00f3w Drepungu \u2013 kt\u00f3rzy zorganizowali protest 10 marca \u2013 zastosowano \u201estosunkowo skuteczne metody prewencji i kontroli\u201d. Prosz\u0119? Podczas \u201eincydentu\u201d 14 marca \u201ew \u017cadnym razie nie stosowali\u015bmy \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby kogokolwiek zabi\u0107 lub rani\u0107\u201d. Mniejsza o niezliczone relacje naocznych \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0142yszeli strza\u0142y i widzieli mordy na Barkhorze. Wreszcie, powiada przewodnicz\u0105cy, \u201ewiedzieli\u015bmy o okre\u015blonych zwi\u0105zkach mi\u0119dzy separatystami z zagranicy i z kraju oraz byli\u015bmy gotowi\u201d, niemniej \u201etym razem byli oni lepiej przygotowani, ni\u017c s\u0105dzili\u015bmy\u201d. Wiedzieli, byli przygotowani, ale nie zapobiegli eskalacji? Karygodne zaniedbanie obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych. \u201eS\u0105dy i Prokuratura Ludowa wzywa\u0142y do poddania si\u0119 g\u0142\u00f3wnie Tybeta\u0144czyk\u00f3w, ale te\u017c przedstawicieli innych nacji, w tym Han\u00f3w\u201d. Bezwstydne k\u0142amstwo! Na li\u015bcie 170 \u201enajbardziej poszukiwanych\u201d s\u0105 sami Tybeta\u0144czycy! Na koniec przewodnicz\u0105cy zdradzi\u0142, \u017ce listy go\u0144cze \u201erozes\u0142ano najpierw za 40, potem 50 i wreszcie ponad 90 osobami. Z tego co wiem, do wczoraj w r\u0119ce w\u0142adz dobrowolnie odda\u0142y si\u0119 22. Inne z\u0142apano, teraz poszukiwanych jest oko\u0142o 70\u201d. Kolejne \u0142garstwo. Na konferencji prasowej 18 kwietnia Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego poda\u0142o, \u017ce poszukiwa\u0142o 170 ludzi, z kt\u00f3rych uj\u0119\u0142o ju\u017c 80 (w tym 11 \u201eochotnik\u00f3w\u201d). Nie wiadomo, czy pozostali ukrywaj\u0105 si\u0119 czy zostali zabici.<\/p>\n Mnisi klasztoru Rong\u0142u, kt\u00f3rzy 17 kwietnia pokojowo apelowali do w\u0142adz o uwolnienie aresztowanych wsp\u00f3\u0142braci, najwyra\u017aniej rozw\u015bcieczyli urz\u0119dnik\u00f3w lokalnych (cho\u0107 nie podj\u0119li w tej sprawie \u017cadnego protestu). Rzucono przeciwko nim policj\u0119 zbrojn\u0105, kt\u00f3ra bi\u0142a na o\u015blep i aresztowa\u0142a na chybi\u0142 trafi\u0142. W trakcie skatowano inkarnowanego lam\u0119, kt\u00f3rego pr\u00f3bowa\u0142y zas\u0142ania\u0107 w\u0142asnymi cia\u0142ami przera\u017cone kobiety. Te\u017c zosta\u0142y aresztowane. Najm\u0142odszy z zatrzymanych ma 15, najstarszy 75 lat (powalono go na ziemi\u0119 uderzeniem pa\u0142ki i wrzucono do samochodu). Pojmanym wi\u0105zano r\u0119ce stalowym drutem; niekt\u00f3rym za mocno, tn\u0105c nadgarstki do ko\u015bci. Nast\u0119pnie policja najecha\u0142a klasztor, katuj\u0105c i aresztuj\u0105c t\u0142um duchownych, rewiduj\u0105c wszystkie pomieszczenia, konfiskuj\u0105c zdj\u0119cia Dalajlamy itd. Zabrali mnichom nawet herbat\u0119. Z tego co rozumiemy, w Rebgongu mogli zamkn\u0105\u0107 ponad 430 os\u00f3b.<\/p>\n Opr\u00f3cz s\u0119dziwego Alaka Khasucanga wzi\u0119li te\u017c Czangce Rinpocze. Nic tak nie przera\u017ca i tak nie oburza Tybeta\u0144czyk\u00f3w, jak prze\u015bladowanie inkarnowanych lam\u00f3w. Co wi\u0119cej, pierwszy z nich przekona\u0142 do przerwania protestu ch\u0142op\u00f3w z wioski Njandu. Natomiast w prefekturze Colho s\u0142ynny Szaricang Rinpocze powiedzia\u0142 urz\u0119dnikom lokalnym, \u017ceby wi\u0119cej nie zwracali si\u0119 do niego \u2013 i innych lam\u00f3w \u2013 o mediacj\u0119: \u201eNigdy ju\u017c tego nie zrobi\u0119, nawet je\u015bli zamkniecie m\u00f3j klasztor\u201d. Ludzie m\u00f3wi\u0105, \u017ce na znak protestu z\u0142o\u017cy\u0142 dymisj\u0119 ze wszystkich piastowanych stanowisk. W Rong\u0142u wci\u0105\u017c stacjonuje policja, klasztor jest martwy. W rozpaczy s\u0105 nawet tybeta\u0144scy aparatczycy: \u201eSkoro zabrali tylu ludzi, nasze duchy g\u00f3ry i b\u00f3stw opieku\u0144cze musz\u0105 by\u0107 na wakacjach. To jasne jak s\u0142o\u0144ce\u201d.<\/p>\n Wci\u0105\u017c pogarszaj\u0105 si\u0119 stosunki mi\u0119dzy Tybeta\u0144czykami i Hanami. \u201eObra\u017cenia fizyczne \u2013 s\u0142ysz\u0119 \u2013 to nic w por\u00f3wnaniu z traum\u0105 psychiczn\u0105 Tybeta\u0144czyk\u00f3w wprz\u0119gni\u0119tych w chi\u0144ski system. Tych ran uleczy\u0107 si\u0119 nie da\u201d.<\/p>\n M\u00f3wi\u0105 nam, \u017ce 14 kwietnia zbrojna policja najecha\u0142a klasztor Njantho w okr\u0119gu Maczu, w Amdo. Przeszukali wszystkie pomieszczenia, skonfiskowali zdj\u0119cia Dalajlamy i zabrali 150 mnich\u00f3w. W tym samym okr\u0119gu 11 i 16 kwietnia aresztowano kilkudziesi\u0119ciu Tybeta\u0144czyk\u00f3w, ale nam uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 imiona tylko kilku z nich: Lhamo Cering (18 lat), Lobsang Gjal (19), Cering Dord\u017ce (22), Carima (30), Lhamo (19), Kelsang Gjal (33), Khedrup (23), Ngondra (36) i jego syn Dziamjang. Nie wiemy, gdzie ich trzymaj\u0105.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 22 kwietnia 2008<\/p>\n Komitet Polityki i Prawa prowincji Sichuan oraz tamtejsze Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego 16 kwietnia og\u0142osi\u0142y komunikat specjalny: \u201eOrgany bezpiecze\u0144stwa publicznego zatrudni\u0105 698 os\u00f3b do pracy w lokalnych komisariatach w regionach tybeta\u0144skich\u201d. 443 policjant\u00f3w trafi\u0107 ma do prefektury Kardze, 215 do prefektury Ngaba, a 40 do okr\u0119gu Mili w Liangshanie. Pr\u00f3cz tego maj\u0105 nowe etaty \u201especjalne\u201d (m.in. dla tybeta\u0144skich t\u0142umaczy): 239 w Kardze i 102 w Ngabie. Podkre\u015blaj\u0105 jeszcze, \u017ce o stanowiska te nie mog\u0105 ubiega\u0107 si\u0119 \u201eosoby, kt\u00f3rych partnerzy, najbli\u017csi krewni i krewni ma\u0142\u017conk\u00f3w zostali skazani na \u015bmier\u0107, odbywaj\u0105 kary wi\u0119zienia lub uczestniczyli w pr\u00f3bach obalenia naszego rz\u0105du w Chinach lub za granic\u0105\u201d.<\/p>\n Czomolungma le\u017cy w okr\u0119gu Dingri prefektury Szigace. Wczoraj w\u0142adze lokalne zwo\u0142a\u0142y wiec, by zmobilizowa\u0107 wszystkie si\u0142y \u2013 oddzia\u0142y policyjne podleg\u0142e organizacjom politycznym i prawnym, organy administracji, Ludow\u0105 Policj\u0119 Zbrojn\u0105, stra\u017c graniczn\u0105, stra\u017c po\u017carn\u0105 i s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego \u2013 do ochrony znicza. S\u0142yszymy, \u017ce gdy zawita on do Lhasy, b\u0119dzie tam obowi\u0105zywa\u0107 godzina policyjna. Oczywi\u015bcie w\u0142adze nie zamierzaj\u0105 chwali\u0107 si\u0119 tym przed \u015bwiatem. Tybeta\u0144czycy b\u0119d\u0105 mieli zakaz pielgrzymowania i odwiedzania \u015bwi\u0119tych miejsc. Lhaskie biura podr\u00f3\u017cy wsp\u00f3lnie z Komunistycznym Zwi\u0105zkiem M\u0142odzie\u017cy Chi\u0144skiej zorganizuj\u0105 przed Potal\u0105 mas\u00f3wk\u0119 pod has\u0142em \u201eStrze\u017c znicza, kochaj macierz\u201d. Spodziewaj\u0105 si\u0119 co najmniej 20 tysi\u0119cy Han\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie pracownik\u00f3w sto\u0142ecznych biur podr\u00f3\u017cy). Do maja stolic\u0119 musz\u0105 opu\u015bci\u0107 wszyscy Tybeta\u0144czycy, kt\u00f3rzy nie s\u0105 tam zameldowani lub oficjalnie zatrudnieni (w tym mnisi z innych region\u00f3w studiuj\u0105cy w lhaskich klasztorach). Miasto jest te\u017c zamkni\u0119te dla przyjezdnych spoza TRA \u2013 to znaczy, z Khamu i z Amdo. Identyczne restrykcje b\u0119d\u0105 obowi\u0105zywa\u0107 na ca\u0142ej trasie sztafety olimpijskiej.<\/p>\n \u201eDziennik Tybeta\u0144ski\u201d zapowiedzia\u0142 dzi\u015b cykl wst\u0119pniak\u00f3w \u201eobna\u017caj\u0105cych i pi\u0119tnuj\u0105cych kontrrewolucyjn\u0105 natur\u0119 separatystycznej kliki Dalaja\u201d. W pierwszym artykule zdefiniowali Dalajlam\u0119 jako \u201etrzy nieszcz\u0119\u015bcia i g\u0142\u00f3wnego herszta\u201d: \u201eDalaj to wata\u017cka, kt\u00f3ry podkopuje fundamentalne interesy Tybeta\u0144czyk\u00f3w i jest przyczyn\u0105 ich nieszcz\u0119\u015b\u0107, Dalaj to nieszcz\u0119\u015bcie dla narodu chi\u0144skiego oraz g\u0142\u00f3wny herszt separatystycznej kliki politycznej, kt\u00f3ra knuje \u00bbniepodleg\u0142o\u015b\u0107 Tybetu\u00ab\u201d.<\/p>\n Kolejna fala kampanii rodem z rewolucji kulturalnej. W Milingu, w Kongpo powo\u0142ali dziewi\u0119\u0107 grup roboczych, kt\u00f3re nawiedzaj\u0105 miasteczka, wioski i klasztory okr\u0119gu. Zwo\u0142uj\u0105 wiece, pi\u0119tnuj\u0105 klik\u0119 Dalaja, badaj\u0105 sytuacj\u0119, prowadz\u0105 \u015bledztwa i og\u0142aszaj\u0105 coraz to nowe rozporz\u0105dzenia.<\/p>\n Trwaj\u0105 masowe aresztowania mnich\u00f3w. Jak s\u0142yszymy, w po\u0142o\u017conym w pobli\u017cu Drepungu klasztorze Neczung zosta\u0142o ich ledwie czterech. Tybeta\u0144czycy m\u00f3wi\u0105 o tym z ogromnym wzburzeniem \u2013 i strachem. Poniewa\u017c wszystkie \u015bwi\u0105tynie s\u0105 zamkni\u0119te, wiele os\u00f3b ofiarowuje ma\u015blane lampki przed Buddami wykutymi w ska\u0142ach wzg\u00f3rza Czakpori i modli si\u0119 tam za ofiary prze\u015bladowa\u0144.<\/p>\n M\u00f3wi\u0105 nam, \u017ce 17 kwietnia aresztowano o\u015bmiu mnich\u00f3w klasztoru Sakja w okr\u0119gu Lhundrub. 15 i 16 kwietnia zabrali 32 duchownych z klasztoru Szicang w okr\u0119gu Czone, w Amdo. W pobliskim klasztorze Czopel Taszi Czokhor aresztowali ponad 200 mnich\u00f3w. W klasztorze Lhamo Kirti i wiosce Doczo w Dzoge wzi\u0119li czterech mnich\u00f3w \u2013 Konczo Tark\u0119, Konczo Retana, Taji i Buganga Dargjala \u2013 oraz czworo \u015bwieckich: Phuncoga, Ato, innego Phuncoga i Khandro Cering (najstarszy ma 20 lat, najm\u0142odsza 14). Noc\u0105 19 kwietnia w g\u00f3ry uciek\u0142o ponad 190 mnich\u00f3w klasztoru Lhamo Kirti.<\/p>\n W klasztorze Kirti, w Amdo 19 kwietnia odebra\u0142 sobie \u017cycie mnich. Nazywa\u0142 si\u0119 Tusong, mia\u0142 29 lat i by\u0142 niewidomy. \u201eCo musicie prze\u017cywa\u0107 wy \u2013 powiedzia\u0142, jak si\u0119 okaza\u0142o, na po\u017cegnanie \u2013 skoro ja, \u015blepy, nie mog\u0119 na to patrze\u0107\u201d.<\/p>\n Chc\u0119 napisa\u0107 kilka s\u0142\u00f3w o aresztowanych niedawno artystach, nauczycielach i poetach. 31 marca zabrali dw\u00f3ch artyst\u00f3w: Dap\u0119 (albo, jak wol\u0105 inni, Da\u0142atara) i Dolm\u0119 Kji, oraz nauczycieli j\u0119zyka tybeta\u0144skiego: Palczen Kjaba, Lhundruba i Sonama Dord\u017ce. Nast\u0119pnego dnia Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego prowincji Qinghai przysz\u0142o po s\u0142ynn\u0105 pie\u015bniark\u0119 i poetk\u0119 Dziamjang Kji, gwiazd\u0119 telewizji regionalnej.<\/p>\n Dapa, Da\u0142atar albo Golog Dapa jest s\u0142ynnym bardem. Wychodziwszy zezwolenie lokalnego rz\u0105du, 3 marca 2003 roku za\u0142o\u017cy\u0142 grup\u0119 artystyczn\u0105 Majul Gesar. Byli zupe\u0142nie niezale\u017cni, nie dostawali \u017cadnych pieni\u0119dzy od w\u0142adz, starali si\u0119 edukowa\u0107 ludzi i promowa\u0107 kultur\u0119 tybeta\u0144sk\u0105. Uczyli ta\u0144ca oraz j\u0119zyk\u00f3w: tybeta\u0144skiego i chi\u0144skiego. Dzi\u0119ki temu wielu koczownik\u00f3w mog\u0142o wreszcie znale\u017a\u0107 prac\u0119. Dapa jest jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci \u015bwiata kultury w Gologu. W 1990 roku nagra\u0142 p\u0142yt\u0119 z pie\u015bniami o mi\u0142o\u015bci, w 1996 i 2001 nagradzano jego przedstawienia. \u015apiewa\u0142 te\u017c pie\u015bni o Gesarze, opowiada\u0142 jego histori\u0119 (i nagra\u0142 \u015bwietn\u0105 p\u0142yt\u0119 z tym materia\u0142em).<\/p>\n Dolma Kji jest s\u0142ynn\u0105 piosenkark\u0105. By\u0142a zwi\u0105zana z Majul Gesar, potem za\u0142o\u017cy\u0142a w\u0142asny zesp\u00f3\u0142: Czarny Namiot i Bia\u0142y Lotos. Najpierw mia\u0142 by\u0107 kobiecy, ale ludzie pchali si\u0119 drzwiami i oknami, zacz\u0119\u0142a wi\u0119c przyjmowa\u0107 i aktor\u00f3w. Gra\u0142a g\u0142\u00f3wne role w wielu przedstawieniach, nagrywa\u0142a p\u0142yty i kasety z mi\u0142osnymi pie\u015bniami.<\/p>\n Palczen Kjab jest liderem Grupy Pomocy Kulturalnej Maczen, kt\u00f3ra niesie kaganek o\u015bwiaty przez koczownicze pustkowia, ucz\u0105c dzieci nomad\u00f3w. Palczen i jego nauczyciele nagrali dwie p\u0142yty (mi\u0119dzy innymi \u201eTybeta\u0144ski dom\u201d) promuj\u0105ce edukacj\u0119. Latem 2007 roku otrzymali dotacj\u0119 od ameryka\u0144skiej organizacji pozarz\u0105dowej.<\/p>\n Dziamjang Kji, pisz\u0105ca pod pseudonimem Meng Zhu, urodzi\u0142a si\u0119 w wiosce Sangdo Laca, w Mangrze, w Amdo. W 1993 roku uko\u0144czy\u0142a studia na wydziale politechnicznym Akademii Pedagogicznej Narodowo\u015bci w Qinghai i zacz\u0119\u0142a pracowa\u0107 w tybeta\u0144skiej sekcji telewizji regionalnej. Do kwietnia 2008 roku by\u0142a przede wszystkim wydawczyni\u0105, redaktork\u0105, t\u0142umaczk\u0105, autork\u0105 i re\u017cyserk\u0105 program\u00f3w informacyjnych. W 1994 rozpocz\u0119\u0142a trzyletni, korespondencyjny kurs Akademii Edukacyjnej. Jest s\u0142ynn\u0105 \u015bpiewaczk\u0105, niezwykle popularn\u0105 w\u015br\u00f3d Tybeta\u0144czyk\u00f3w w kraju i za granic\u0105. Nagra\u0142a co najmniej pi\u0119\u0107 solowych p\u0142yt: \u201eCzarny Namiot\u201d, Szambal\u0119\u201d, \u201eCzar \u015bniegu\u201d, \u201eT\u0119sknot\u0119 za Tybetem\u201d, \u201ePrzeznaczenie\u201d. Jako jedna z nielicznych interesowa\u0142a si\u0119 prawami tybeta\u0144skich kobiet i dzieci. Du\u017co o tym pisa\u0142a. W marcu 2006 roku zaproszono j\u0105 do Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie wyst\u0119powa\u0142a z okazji tybeta\u0144skiego Nowego Roku i uczestniczy\u0142a w konferencji na Uniwersytecie Columbia. Prowadzi\u0142a tybeta\u0144skiego i chi\u0144skiego bloga, na kt\u00f3re zagl\u0105da\u0142o wielu m\u0142odych Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Pisa\u0142a wiersze i artyku\u0142y, mia\u0142a wyda\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 23 kwietnia 2008<\/p>\n Jak gdyby do tej pory by\u0142o za ma\u0142o kontroli \u2013 wszelkie urz\u0119dy i komitety dzielnicowe w \u201emie\u015bcie Lhasa\u201d szczeg\u00f3\u0142owo sprawdzaj\u0105 swoich poddanych. Prze\u015bwietlaj\u0105 meldunki, zatrudnienia itd. Przy okazji obie strony \u2013 najemcy i w\u0142a\u015bciciele \u2013 musz\u0105 wyspowiada\u0107 si\u0119 z meldunk\u00f3w, za\u015bwiadcze\u0144, zezwole\u0144 itp. Tych ostatnich przes\u0142uchuje si\u0119 na okoliczno\u015b\u0107 \u201etrzech\u201d: znam nazwisko, adres i zaw\u00f3d lokatora. W\u0142adze przejawiaj\u0105 szczeg\u00f3lne zainteresowanie lud\u017ami, kt\u00f3rym brakuje czego\u015b z tej tr\u00f3jcy. Lokalne media utrzymuj\u0105, \u017ce uzyskanie czasowego meldunku to kwestia dw\u00f3ch godzin \u2013 w rzeczywisto\u015bci formalno\u015bci obowi\u0105zuj\u0105ce Han\u00f3w i Hui (chi\u0144skich muzu\u0142man\u00f3w) to nic w por\u00f3wnaniu z tym, czego wymaga si\u0119 od Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Jak rozumiemy, w pierwszej kolejno\u015bci wydal\u0105 z Lhasy mnich\u00f3w i mniszki, kt\u00f3rzy przyjechali tu na monastyczne studia z innych region\u00f3w.<\/p>\n Olimpijski ogie\u0144 ma zaszczyci\u0107 sob\u0105 Lhas\u0119 20 czerwca. W zwi\u0105zku z tym ch\u0142opom z okolicznych okr\u0119g\u00f3w \u2013 sprzedaj\u0105cym w mie\u015bcie, na przyk\u0142ad, wonne ga\u0142\u0119zie ja\u0142owca \u2013 zapowiedziano ju\u017c, \u017ce nie b\u0119d\u0105 mogli odwiedza\u0107 stolicy od 1 maja. Mieszka\u0144cy Lhasy, czuj\u0105c nosem godzin\u0119 policyjn\u0105, na wy\u015bcigi kupuj\u0105 podstawowe produkty. Miastem wci\u0105\u017c w\u0142adaj\u0105 paramilitarne oddzia\u0142y, kt\u00f3re wyprowadzono na ulice 14 marca. Wszystkie jednostki produkcyjne zmieni\u0142y si\u0119 w ich pola namiotowe; sto\u0142eczny stadion to dzi\u015b camping i parking dla wojskowych ci\u0119\u017car\u00f3wek. Jednocze\u015bnie w\u0142adze domagaj\u0105 si\u0119 coraz to nowych pomieszcze\u0144 \u2013 zapewne dla \u201estra\u017cnik\u00f3w\u201d olimpijskiego ognia.<\/p>\n Wiemy coraz wi\u0119cej o \u201egrupach roboczych\u201d, kt\u00f3re \u2013 wedle rz\u0105dowych medi\u00f3w \u2013 \u201eprzybli\u017caj\u0105 masom\u201d przepisy i rozporz\u0105dzenia. W czwartek 10 kwietnia dokonano masowych aresztowa\u0144 w klasztorach Drepung i Neczung. Ostali si\u0119 w nich tylko starcy i inwalidzi (w tym drugim \u2013 s\u0142ownie \u2013 cztery osoby). 16 kwietnia Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego TRA postawi\u0142o w stan gotowo\u015bci wszystkich funkcjonariuszy, nie udzielaj\u0105c im \u017cadnych informacji o nowym \u201ezadaniu\u201d. Kazano wy\u0142\u0105czy\u0107 \u2013 i odebrano \u2013 wszystkie telefony kom\u00f3rkowe. Oficerowie obejrzeli trzy filmy propagandowe i zjedli dwa posi\u0142ki. \u201eAkcja\u201d zacz\u0119\u0142a si\u0119 o p\u00f3\u0142nocy. Policjant\u00f3w przewieziono do centrum szkoleniowego, sk\u0105d dwie godziny p\u00f3\u017aniej pojechali aresztowa\u0107 \u2013 w sumie 400 \u2013 mnich\u00f3w klasztoru Sera (gdzie, jak w Drepungu, ostali si\u0119 tylko starcy i inwalidzi). O czwartej rano 18 kwietnia policjanci ze sto\u0142ecznego okr\u0119gu Czuszuru dostali rozkaz dokonania aresztowa\u0144 w (zbudowanej w XI wieku) \u015bwi\u0105tyni Dolma Lhakhang. Zabrali niemal wszystkich mnich\u00f3w. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce w owej \u015bwi\u0105tyni znajduj\u0105 si\u0119 liczne \u201ezabytki\u201d, wi\u0119c w\u0142adze okr\u0119gu Czuszur wydelegowa\u0142y grup\u0119 urz\u0119dnik\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 ich \u201estrzec\u201d. \u201eKadry\u201d, pono\u0107, \u017cartuj\u0105, \u017ce zmieniono ich w duchownych. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce dostaj\u0105 sto yuan\u00f3w dziennie (plus premie). 18 kwietnia klasztory Sera i Drepung zaszczyci\u0142 swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 sam sekretarz partii, Zhang Qingli. Media poda\u0142y, \u017ce spotka\u0142 si\u0119 z \u201ecz\u0142onkami grup roboczych oraz gaw\u0119dzi\u0142 z cz\u0142onkami komitet\u00f3w demokratycznego zarz\u0105dzania oraz przedstawicielami mnich\u00f3w\u201d. Z tego, co rozumiemy, ci ostatni, nie s\u0105 wielbicielami jego has\u0142a \u201elepiej zabi\u0107 tysi\u0105c niewinnych, ni\u017c da\u0107 uciec jednemu wichrzycielowi\u201d, kt\u00f3ry bra\u0142 udzia\u0142 w \u201ezamieszkach\u201d. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 w tym komunistyczne kadry \u2013 boi si\u0119 i niepokoi. Wszyscy uwa\u017caj\u0105, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za \u201eincydent 14 marca\u201d spoczywa w\u0142a\u015bnie na Zhangu. Czytaj\u0105c jednostronne doniesienia rz\u0105dowych medi\u00f3w, nawet tybeta\u0144skie \u201ekadry\u201d czuj\u0105 si\u0119 zdezorientowane i zdradzone. W tych kr\u0119gach w\u0142adze nie mog\u0105 liczy\u0107 na \u017cadne poparcie. Wszyscy wiedz\u0105, \u017ce Dalajlama nie ma nic wsp\u00f3lnego z marcowymi rozruchami. KPCh brnie w \u015blepy zau\u0142ek skrajnie opresyjnej polityki, nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na fakty. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce nikt ju\u017c im nie wierzy.<\/p>\n Jak s\u0142yszymy, 12 kwietnia przeciwko \u201eedukacji patriotycznej\u201d protestowali mnisi i mniszki co najmniej trzech klasztor\u00f3w w Maldrogongkar. Interweniowa\u0142a policja, aresztuj\u0105c \u2013 i rani\u0105c \u2013 kilkadziesi\u0105t os\u00f3b. Tej samej nocy, na znak protestu, powiesi\u0142a si\u0119 mniszka Lobsang Como. Mia\u0142a 31 lat.<\/p>\n W ramach wszechobecnej kampanii reedukacyjnej mnisi musz\u0105 zawiesza\u0107 chi\u0144skie flagi na dachach swoich \u015bwi\u0105ty\u0144 i przysi\u0119ga\u0107 pod nimi walczy\u0107 z \u201eklasowymi wp\u0142ywami Dalaja\u201d. Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, musi to by\u0107 sfilmowane. Przy okazji cz\u0119sto ka\u017ce si\u0119 im sk\u0142ada\u0107 podpisy na pustych kartkach papieru \u2013 wielu jednak odmawia.<\/p>\n Jednostki produkcyjne, kt\u00f3re tymczasowo zatrudnia\u0142y Tybeta\u0144czyk\u00f3w, musz\u0105 teraz ich zwalnia\u0107. Jeden po drugim ludzie wracaj\u0105 w rodzinne strony.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 24 kwietnia 2008<\/p>\n \u201eDziennik Tybeta\u0144ski\u201d konsekwentnie \u201eobna\u017ca\u201d knowania \u201ekliki Dalaja\u201d, rozgrzeszaj\u0105c w\u0142adze z wszelkiej odpowiedzialno\u015bci za ostatnie niepokoje. Witamy w czasach rewolucji kulturalnej. W organie partii na temat buddyzmu nieodmiennie wypowiadaj\u0105 si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy go nie wyznaj\u0105 ani nie rozumiej\u0105, ale czuj\u0105 si\u0119 upowa\u017cnieni do wo\u0142ania: \u201eDalaju, kiedy zaczniesz przestrzega\u0107 swoich zakonnych \u015blubowa\u0144?\u201d. Nie wiadomo \u2013 \u015bmia\u0107 si\u0119 czy p\u0142aka\u0107.<\/p>\n Z r\u00f3\u017cnych doniesie\u0144 wy\u0142ania si\u0119 scenariusz nowej kampanii \u201ereedukacyjnej\u201d. Zaczynaj\u0105 od kadr najni\u017cszego szczebla, kt\u00f3re nios\u0105 nast\u0119pnie \u201ekaganek o\u015bwiaty\u201d do lokalnych klasztor\u00f3w, zak\u0142ad\u00f3w pracy, spo\u0142eczno\u015bci, szk\u00f3\u0142 wszystkich szczebli itd. \u2013 nie zapominaj\u0105c o \u017cadnym Tybeta\u0144czyku. W\u0142a\u015bnie opowiedziano nam histori\u0119 z okr\u0119gu Lhundrub, gdzie uczniowie musieli obejrze\u0107 filmy i wystaw\u0119 zdj\u0119\u0107 z \u201e14 marca\u201d, pot\u0119pi\u0107 na pi\u015bmie klik\u0119 Dalaja, a nast\u0119pnie ods\u0142ucha\u0107 tego w lokalnym radiow\u0119\u017ale.<\/p>\n Zewsz\u0105d s\u0142ycha\u0107, \u017ce w zwi\u0105zku ze sztafet\u0105 olimpijsk\u0105 od 1 maja w\u0142adze wprowadz\u0105 w Lhasie godzin\u0119 policyjn\u0105 i nadzwyczajne \u015brodki bezpiecze\u0144stwa. Wszyscy zatrudnieni w sto\u0142ecznych jednostkach produkcyjnych (i ich bliscy oraz go\u015bcie) kseruj\u0105 dokumenty i zdj\u0119cia legitymacyjne. Ka\u017cdy musi dosta\u0107 nowe zezwolenie \u2013 nawet dzieci w wieku przedszkolnym. Od 14 marca wszystkie sto\u0142eczne \u201ejednostki produkcyjne\u201d s\u0105 postawione w \u201estan gotowo\u015bci\u201d. Pracownicy, wiedz\u0105, \u017ce przede wszystkim nie wolno im rozmawia\u0107 z nikim z zewn\u0105trz \u2013 zw\u0142aszcza o aresztowaniach. \u201eRozpowszechnianie pog\u0142osek\u201d oznacza \u015bledztwo i surow\u0105 kar\u0119.<\/p>\n Nie dzia\u0142aj\u0105 telefony, wi\u0119c wci\u0105\u017c nie wiemy, co sta\u0142o si\u0119 w Drepungu, Sera, Neczungu i innych sto\u0142ecznych klasztorach. Apeluj\u0119 do \u015bwiata o zainteresowanie losem naszych mnich\u00f3w. Od 14 marca nie przestaj\u0105 aresztowa\u0107. Areszty i wi\u0119zienia p\u0119kaj\u0105 w szwach. Jak rozumiemy, zamykaj\u0105 ludzi nawet w najr\u00f3\u017cniejszych magazynach. Cz\u0119\u015b\u0107 wypu\u015bcili, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 nadal trzymaj\u0105 i maltretuj\u0105. W Lhundrubie, m\u00f3wi\u0105 nam, nie wiedz\u0105, co zrobi\u0107 z zatrzymanymi. Trzymaj\u0105 ich w sali konferencyjnej, kt\u00f3ra \u015bmierdzi moczem i ka\u0142em, bo dawno przela\u0142y si\u0119 sanitariaty. Pono\u0107 gor\u0105czkowo m\u00f3wi si\u0119 tam o dezynfekcji.<\/p>\n Ciekawostka: do okr\u0119gu Maczu w Amdo \u015bci\u0105gni\u0119to 10 tysi\u0119cy funkcjonariuszy \u2013 innymi s\u0142owy, jeden na jednego mieszka\u0144ca. Pierwszy eszelon ju\u017c podmienili, by\u0142o im za wysoko. Ludzie s\u0105 przekonani, \u017ce policja (kt\u00f3ra nie je wo\u0142owiny ani baraniny, tylko \u2013 trudn\u0105 tu do zdobycia \u2013 wieprzowin\u0119) zostanie z nimi do zako\u0144czenia igrzysk. Biznesmeni dawno st\u0105d uciekli, a o turystach nikt nawet nie wspomina.<\/p>\n W okr\u0119gu Hungjon, ranni w czasie protestu 17 marca dogorywaj\u0105 w domach. W\u0142adze lokalne zatrzyma\u0142y tam ponad 30 os\u00f3b \u2013 w tym wszystkich autor\u00f3w esemes\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 26 kwietnia 2008<\/p>\n W hongko\u0144skim \u201eMing Pao\u201d artyku\u0142 \u201eUzbrojeni policjanci na ulicach Lhasy, tury\u015bci wr\u00f3c\u0105 1 maja\u201d. Czytamy: \u201eW tym tygodniu specjalny korespondent przygl\u0105da\u0142 si\u0119 \u017cyciu miasta. \u015awi\u0105tynia D\u017cokhang oraz klasztory Sera i Drepung, w kt\u00f3rych dosz\u0142o do zamieszek, s\u0105 wci\u0105\u017c zamkni\u0119te dla turyst\u00f3w i wchodzi\u0107 tam mog\u0105 tylko tybeta\u0144scy wierni\u201d. Sprawdza\u0142am: k\u0142amstwo. Po 10 marca zamkni\u0119to, jeden po drugim, trzy wielkie sto\u0142eczne klasztory \u2013 Drepung, Sera i Ganden \u2013 oraz sanktuaria D\u017cokhang i Ramocze w centrum miasta. Nie maj\u0105 do nich wst\u0119pu ani tury\u015bci, ani wierni. Wci\u0105\u017c te\u017c nie dzia\u0142aj\u0105 telefony.<\/p>\n Wczoraj, gdy agencja Xinhua informowa\u0142a, \u017ce Komunistyczna Partia Chin spotka si\u0119 z przedstawicielami Dalajlamy, ponad tysi\u0105c cz\u0142onk\u00f3w tej organizacji siedzia\u0142o na zorganizowanym przez rz\u0105d Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego wiecu po\u015bwi\u0119conym walce z separatyzmem. Kilkuset innych \u201emobilizowa\u0142o\u201d si\u0119 pod has\u0142em \u201ewalki z separatyzmem, strze\u017cenia jedno\u015bci i promowania rozwoju\u201d (t\u0119 mas\u00f3wk\u0119 zwo\u0142a\u0142a Ludowa Polityczna Konferencja Konsultatywna TRA). Rz\u0105dowe media i portale atakuj\u0105 Dalajlam\u0119 w tasiemcowych artyku\u0142ach. Od Lhasy po Pekin \u2013 nie zmienia si\u0119 nic.<\/p>\n \u201eJe\u015bli KPCh zaczyna z kim\u015b rozmawia\u0107, to tylko po to, \u017ceby wyprowadzi\u0107 go w pole \u2013 uwa\u017caj\u0105 niekt\u00f3rzy Chi\u0144czycy. \u2013 Teraz chc\u0105 jedynie powiedzie\u0107 Dalajlamie, \u017ce ma powstrzyma\u0107 ataki na sztafet\u0119 olimpijsk\u0105. Je\u015bli potem dojdzie do jakiego\u015b incydentu, zwal\u0105 na niego win\u0119, b\u0119d\u0105 przekonywa\u0107, \u017ce nie jest szczery. I uzyskaj\u0105 kolejny pretekst to robienia z niego demona\u201d. \u201eCzysto strategiczne posuni\u0119cie obliczone na roz\u0142adowanie napi\u0119cia przed igrzyskami i gr\u00f3\u017ab bojkotu\u201d. \u201ePusty gest, maj\u0105cy uciszy\u0107 ha\u0142as wok\u00f3\u0142 Tybetu\u201d. \u201eSztuczka, kt\u00f3ra ma oszuka\u0107 \u015bwiat. Nic tu nie jest szczere. Gdyby by\u0142o inaczej, wpu\u015bciliby do Tybetu dziennikarzy, ONZ, organizacje pozarz\u0105dowe i daliby im przeprowadzi\u0107 niezale\u017cne dochodzenie\u201d.<\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Tybeta\u0144czyk\u00f3w w\u0105tpi w dobre intencje chi\u0144skich w\u0142adz i nie robi sobie wielkich nadziei. Uwa\u017caj\u0105, \u017ce idzie tylko o igrzyska, a nie o dobro Tybetu, gdzie sytuacja jest po prostu tragiczna. W samej Lhasie 14 marca zamordowano ponad 150 Tybeta\u0144czyk\u00f3w. S\u0142yszymy, \u017ce od tego dnia policja dokonuje ogl\u0119dzin wszystkich zw\u0142ok niesionych przez krewnych na cmentarne pole w Drikungu. Najwyra\u017aniej szukaj\u0105 ran postrza\u0142owych. Trudno bardziej urazi\u0107 i obrazi\u0107 pogr\u0105\u017conych w \u017ca\u0142obie ludzi, kt\u00f3rzy id\u0105 prosi\u0107 mnich\u00f3w o ostatnie mod\u0142y za najbli\u017cszych. Coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 te\u017c o czystce urz\u0119dnik\u00f3w tybeta\u0144skich. W Lhasie wyrzucili pono\u0107 kilku policjant\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli ujawni\u0107 jakie\u015b tajemnice.<\/p>\n Zhang Chaoyang z Sohu.com pojecha\u0142 ze swoj\u0105 ekip\u0105 do Lhasy, gdzie nakr\u0119cili filmik \u201eNasz Tybet wci\u0105\u017c jest dobry\u201d. \u201eDziennikarskie \u015bledztwo\u201d Zhanga polega\u0142o na wizycie w syczua\u0144skiej restauracji, gdzie, w ramach poszukiwania \u201eprawdziwego \u017cycia Tybeta\u0144czyk\u00f3w\u201d, pogaw\u0119dzi\u0142 on sobie z sze\u015bcioma czy siedmioma osobami (z jednym wyj\u0105tkiem \u2013 samymi Hanami). Dw\u00f3ch rozm\u00f3wc\u00f3w twierdzi\u0142o, \u017ce ich rodzice pracowali w Tybecie. \u201eJeste\u015bmy drugim pokoleniem, kt\u00f3re oddaje m\u0142odo\u015b\u0107 temu miejscu. 80 procent Tybeta\u0144czyk\u00f3w odnosi si\u0119 do nas bardzo dobrze. Nigdy nie podnios\u0105 r\u0119ki na macierz i zawsze stan\u0105 u boku Chi\u0144czyk\u00f3w\u201d. \u201eTybet nie powinien by\u0107 dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w, tylko dla wszystkich narodowo\u015bci Chin. Nasz Tybet wci\u0105\u017c jest dobry\u201d.<\/p>\n Zhang bardzo si\u0119 ucieszy\u0142 i o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce udowodni \u015bwiatu, i\u017c Tybeta\u0144czycy s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi. Jest bardziej pa\u0144stwowy od pa\u0144stwowej telewizji. Arogancki dziennikarz, rzecznicy Tybetu w drugim pokoleniu i sylwetki policjant\u00f3w za oknem \u2013 z \u201enaszym Tybetem\u201d nie jest chyba a\u017c tak dobrze! S\u0142yszymy, \u017ce ekip\u0119 zakwaterowali w Himalayan Hotel i \u017ce odgrywaj\u0105 tam dla nich niez\u0142\u0105 szopk\u0119. Zesp\u00f3\u0142 folklorystyczny udaje pr\u00f3by, a pracownicy wyludnionego biura podr\u00f3\u017cy \u2013 wyt\u0119\u017con\u0105 prac\u0119. Powiedzieli nawet do kamery, \u017ce spodziewaj\u0105 si\u0119 t\u0142umu go\u015bci, cho\u0107 doskonale wiemy, \u017ce tak nie b\u0119dzie.<\/p>\n W hongko\u0144skim \u201eSCMP\u201d wywiad z Pem\u0105, przewodnicz\u0105cym LPKK w Qinghai, i tybeta\u0144skim urz\u0119dnikiem (kt\u00f3ry nie chcia\u0142 zdradzi\u0107 nazwiska) z Juszu w tej prowincji. Obaj otwarcie krytykowali przyw\u00f3dc\u00f3w KPCh, kt\u00f3rzy ich zdaniem si\u0119 \u201eprzeliczyli\u201d. Powiedzieli te\u017c, \u017ce celem \u201eedukacji\u201d i karania Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u201ejest walka z Dalajlam\u0105 o ludzkie serca\u201d. Dlatego te\u017c \u201ekampani\u0119 wymierzono przede wszystkim w mnich\u00f3w i klasztory, kt\u00f3re uczestniczy\u0142y w najpowa\u017cniejszych niepokojach od ponad dw\u00f3ch dekad. Potrwa ona z pewno\u015bci\u0105 do sierpnia, czyli do ko\u0144ca igrzysk\u201d. Pema naprawd\u0119 nie przebiera\u0142 w s\u0142owach: \u201eWsz\u0119dzie jest paramilitarna policja, wi\u0119c sytuacja wydaje si\u0119 stabilna. Tylko jak d\u0142ugo mo\u017cna utrzymywa\u0107 tak\u0105 stabilizacj\u0119? Rz\u0105d rozprawi\u0142 si\u0119 z protestami tward\u0105 r\u0119k\u0105. Ta reakcja nie przystaje do rzeczywisto\u015bci i wywo\u0142a tylko jeszcze wi\u0119ksz\u0105 wrogo\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n Tybeta\u0144czycy ci\u0105gle protestuj\u0105. W Kardze aresztowano dwie mniszki \u2013 Lhag\u0119 i Sonam Dekji \u2013 kt\u00f3re 23 kwietnia rozdawa\u0142y flagi modlitewne i ulotki z has\u0142ami \u201eNiech \u017cyje Dalajlama\u201d, \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 dla Tybetu\u201d itd.<\/p>\n S\u0142owo ode mnie: chyba zn\u00f3w atakuj\u0105 mojego bloga i ponownie majstruj\u0105 przy ha\u015ble dost\u0119pu. Nie wpadam w histeri\u0119, jako\u015b sobie z tym poradzimy.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 27 kwietnia 2008<\/p>\n Kolejne ataki na moj\u0105 stron\u0119. Wczoraj zmieniono mi has\u0142o dost\u0119pu. Nie mog\u0119 si\u0119 zalogowa\u0107 i publikowa\u0107 nowych materia\u0142\u00f3w. P\u00f3ki nie odzyskam kontroli nad swoim blogiem, ka\u017cdy, kto na niego wejdzie, b\u0119dzie monitorowany przez osob\u0119, kt\u00f3ra zmieni\u0142a has\u0142o. Podchod\u017acie ostro\u017cnie do nowych wpis\u00f3w.<\/p>\n Pr\u00f3bujemy rozwi\u0105za\u0107 problem, ale to mo\u017ce potrwa\u0107. W najgorszym razie za\u0142o\u017c\u0119 nowego bloga. To jeden z wielu atak\u00f3w na strony prowadzone przez Tybeta\u0144czyk\u00f3w i ludzi, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 im pomaga\u0107. W ostatnich tygodniach s\u0105 one bardziej intensywne. Ludzie, kt\u00f3rzy boj\u0105 si\u0119 prawdy, pr\u00f3buj\u0105 nas uciszy\u0107 i uniemo\u017cliwi\u0107 przekazywanie informacji.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 29 kwietnia 2008<\/p>\n Dziennikarze Reutersa, CNN, japo\u0144skich i chi\u0144skich medi\u00f3w s\u0105 ju\u017c w obozie bazowym pod Czomolungm\u0105 z okazji sztafety ze zniczem. Lhasa udaje \u201eharmoni\u0119\u201d feeri\u0105 o\u015blepiaj\u0105cej czerwieni. Sztandary z pi\u0119cioma gwiazdami zatkni\u0119to na dachu Potali i wszystkich domach. Czerwone lampiony wisz\u0105 na sklepach, a nawet na przydro\u017cnych drzewach. Chi\u0144skie media informuj\u0105 o otwarciu klasztoru Sera, gdzie wierni maj\u0105 si\u0119 modli\u0107 \u201eprzed r\u00f3\u017cnymi o\u0142tarzami\u201d, niemniej mieszka\u0144cy miasta m\u00f3wi\u0105 nam, \u017ce owi \u201ewierni\u201d s\u0105 delegatami w\u0142adz. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na s\u0142owa Tenzina Namgjala, sekretarza partyjnego Komitetu Narodowo\u015bci i Religii, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142, \u017ce w Sera \u201eodbywaj\u0105 si\u0119 wszystkie zaplanowane ceremonie religijne, a \u017cycie i praktyka ponad 500 mnich\u00f3w wr\u00f3ci\u0142y do normy\u201d. Faktycznie by\u0142o ich tam ponad tysi\u0105c \u2013 w po\u0142owie duchowni przyje\u017cd\u017caj\u0105cy na studia z Khamu i Amdo. Taka tradycja, od za\u0142o\u017cenia klasztoru w 1419 roku. Czy podawana teraz liczba oznacza wydalenie a\u017c tylu mnich\u00f3w? Je\u015bli tak, to w\u0142adze maj\u0105 za nic nasz\u0105 tradycj\u0119. A je\u015bli po\u0142owa duchownych jest w wi\u0119zieniach, mog\u0119 tylko b\u0142aga\u0107 o zainteresowanie \u015bwiata.<\/p>\n My wci\u0105\u017c nie mo\u017cemy si\u0119 dodzwoni\u0107 do nikogo w klasztorze Sera. Ani w Drepungu, kt\u00f3ry ci\u0105gle jest zamkni\u0119ty. Zapewne i stamt\u0105d usuwaj\u0105 duchownych spoza TRA. Mnisi nadal nie mog\u0105 opuszcza\u0107 D\u017cokhangu. Tam, gdzie telefony dzia\u0142aj\u0105, rozmowy s\u0105 pods\u0142uchiwane. Wszyscy mieszka\u0144cy miasta maj\u0105 dostarczy\u0107 w\u0142adzom fotokopi\u0119 dowodu, meldunku i zdj\u0119cie. Sto\u0142eczne jednostki produkcyjne dzie\u0144 w dzie\u0144 nawiedza policja.<\/p>\n Rz\u0105dowa agencja Xinhua informuje: \u201eLhaski Po\u015bredni S\u0105d Ludowy os\u0105dzi\u0142 30 os\u00f3b oskar\u017conych o udzia\u0142 w rozruchach 14 marca. Skazano je na kary od trzech lat do do\u017cywotniego wi\u0119zienia. S\u0105 to pierwsze wyroki po incydencie 14 marca\u201d. W tej grupie \u2013 samych Tybeta\u0144czyk\u00f3w \u2013 by\u0142o sze\u015bciu mnich\u00f3w. Jeden dosta\u0142 do\u017cywocie, dw\u00f3ch po 20, a trzech po 15 lat. Podczas og\u0142aszania wyroku jedna osoba nie mog\u0142a sta\u0107 i siedzia\u0142a na \u0142awce. Mog\u0119 si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, \u017ce to rezultat tortur, kt\u00f3rymi wymuszone zeznanie.<\/p>\n \u201eDziennik Tybeta\u0144ski\u201d, organ partii w Tybecie, po\u015bwi\u0119ci\u0142 dzi\u015b Dalajlamie trzy artyku\u0142y. \u201eDalaj: nawet je\u015bli kiedy\u015b zmieni swoje sztuczki, nie ukryje z\u0142owieszczych zamiar\u00f3w\u201d, czyli sz\u00f3sty ju\u017c wst\u0119pniak z cyklu \u201eobna\u017cania i pi\u0119tnowania kontrrewolucyjnej natury separatystycznej kliki Dalaja\u201d, \u201eTwardymi dowodami odpieramy k\u0142amstwa, kt\u00f3rymi Dalaj zwodzi \u015bwiat\u201d oraz \u201ePr\u00f3by dzielenia macierzy musz\u0105 sko\u0144czy\u0107 si\u0119 kl\u0119sk\u0105\u201d. Co mo\u017ce oznacza\u0107 kontrast mi\u0119dzy tymi tytu\u0142ami a niedawn\u0105 zapowiedzi\u0105 oficjalnych rozm\u00f3w z Dalajlam\u0105? Sytuacj\u0119 analizowa\u0142 Dzigme Namgjal, kt\u00f3ry uwa\u017ca, \u017ce frakcja \u015bwietnie \u017cyj\u0105ca z \u201ewalki z separatyzmem\u201d ma zbyt wiele do stracenia. To samo z aparatczykami rz\u0105du centralnego, dla kt\u00f3rych Tybet jest skarbonk\u0105 i trampolin\u0105 do dalszej kariery. Sukces rozm\u00f3w i powr\u00f3t Dalajlamy oznacza\u0142aby zmian\u0119 stylu sprawowania w\u0142adzy i polityki wobec religii. \u201eCi ludzie nie b\u0119d\u0105 wtedy mieli gdzie i\u015b\u0107 \u2013 i dlatego za\u017carcie si\u0119 broni\u0105\u201d. My\u015bl\u0119, \u017ce trafi\u0142 w dziesi\u0105tk\u0119. Od Pekinu po tybeta\u0144sk\u0105 prowincj\u0119 t\u0142umy chi\u0144skich i tybeta\u0144skich urz\u0119dnik\u00f3w awansuj\u0105 i dorabiaj\u0105 si\u0119 maj\u0105tk\u00f3w na \u201ewalce z separatyzmem\u201d. I to w\u0142a\u015bnie oni najbardziej nie chc\u0105 rozwi\u0105zania \u201eproblemu Tybetu\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 30 kwietnia 2008<\/p>\n Wczoraj w Lhasie og\u0142oszono wyroki 30 Tybeta\u0144czyk\u00f3w oskar\u017conych o akty gwa\u0142tu podczas \u201ezamieszek\u201d 14 marca. Urz\u0119dy pa\u0144stwowe, sto\u0142eczny komitet partii, lokalne Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych i komitety dzielnicowe zapewni\u0142y \u201epubliczno\u015b\u0107\u201d na jakoby \u201eotwartym\u201d procesie. Przed wej\u015bciem na sal\u0119 wszyscy zostali wylegitymowani i otrzymali specjalne przepustki. Przed i w budynku s\u0105du k\u0142\u0119bi\u0142 si\u0119 t\u0142um policjant\u00f3w. S\u0142yszymy, \u017ce wszystkich skazanych torturowano, wymuszaj\u0105c zeznania. Niekt\u00f3rzy nie byli w stanie i\u015b\u0107 o w\u0142asnych si\u0142ach, podtrzymywali ich funkcjonariusze. Jeden nie m\u00f3g\u0142 nawet sta\u0107, pewnie z\u0142amali mu nog\u0119. Uczestnicy twierdz\u0105, \u017ce \u201eproces\u201d by\u0142 prosty i sprowadza\u0142 si\u0119 do cytowania \u201elinii partii\u201d. Oskar\u017ceni nie mieli adwokat\u00f3w i nie pozwolono im m\u00f3wi\u0107. Ot, uproszczona procedura. S\u0119dzia przemawia\u0142 po chi\u0144sku, w t\u0142umaczeniu na tybeta\u0144ski roi\u0142o si\u0119 od takich b\u0142\u0119d\u00f3w, \u017ce publiczno\u015b\u0107 co chwila wybucha\u0142a \u015bmiechem. Rozumiem, \u017ce nie by\u0142 to \u015bmiech weso\u0142y. Oskar\u017conym do \u015bmiechu nie by\u0142o \u2013 im zosta\u0142o milczenie. M\u00f3wi\u0105, \u017ce to dopiero pocz\u0105tek, a nast\u0119pne kary b\u0119d\u0105 jeszcze surowsze.<\/p>\n Z uwagi na obecno\u015b\u0107 zagranicznych dziennikarzy pod Czomolungm\u0105 z okazji sztafety olimpijskiej i pojawienia si\u0119 w Lhasie pierwszych chi\u0144skich turyst\u00f3w \u2013 wszystkich \u017co\u0142nierzy w mie\u015bcie przebrano w cywilne ubrania. Nie\u015bwiadomy obserwator uzna, \u017ce wojsko wr\u00f3ci\u0142o do koszar, cho\u0107 w istocie jest go jeszcze wi\u0119cej ni\u017c dot\u0105d.<\/p>\n Od wczoraj policjanci pilnuj\u0105cy \u015bwi\u0105tyni Ramocze i okolicznych kwarta\u0142\u00f3w wygl\u0105daj\u0105 jak tury\u015bci. Nosz\u0105 nawet s\u0142omkowe kapelusze. Inni udaj\u0105 grupki robotnik\u00f3w. Je\u015bli si\u0119 im uwa\u017cnie przyjrze\u0107, do my\u015blenia dadz\u0105 kr\u00f3tkofal\u00f3wki. Radzimy wi\u0119c dziennikarzom: zainteresujcie si\u0119 stadkami s\u0142omianych kapeluszy. Klasztoru Sera te\u017c pilnuj\u0105 ju\u017c \u201ecywile\u201d, ci maj\u0105 jednak kamizelki z napisem \u201epatrol bezpiecze\u0144stwa\u201d. Na sto\u0142ecznych ulicach roi si\u0119 od szpicli, w tym dorabiaj\u0105cych w ten spos\u00f3b emerytowanych urz\u0119dnik\u00f3w. To pewnie oni wydzwaniali na policj\u0119 na widok mnicha czy mniszki, gdy w telewizji pokazywali listy go\u0144cze i m\u00f3wili, \u017ce daj\u0105 20 tysi\u0119cy yuan\u00f3w za donos (pono\u0107 naprawd\u0119 p\u0142acili tylko dwa).<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 1 maja 2008<\/p>\n Brutalna pacyfikacja pokojowych protest\u00f3w, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y si\u0119 10 marca, pogr\u0105\u017cy\u0142a wszystkie regiony Tybetu w otch\u0142ani rozpaczy. Mordy, aresztowania, tortury, wymuszanie zezna\u0144, zagini\u0119cia, samob\u00f3jstwa, za\u0142amania nerwowe \u2013 ich smak pozna\u0142y tysi\u0105ce tybeta\u0144skich rodzin. Wiemy na pewno, \u017ce proces 30 skazanych za udzia\u0142 w \u201elhaskich rozruchach\u201d nie by\u0142 uczciwy, a wyroki budz\u0105 powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci. Mam nadziej\u0119, \u017ce organizacje i ludzie, dla kt\u00f3rych znacz\u0105 co\u015b prawa cz\u0142owieka, zainteresuj\u0105 si\u0119 t\u0105 humanitarn\u0105 katastrof\u0105, kt\u00f3rej ko\u0144ca niestety nie wida\u0107.<\/p>\n W klasztorze Labrang w Amdo, gdzie paramilitarna policja aresztowa\u0142a aresztowa\u0142a ponad 200 mnich\u00f3w, podczas rewizji niszczono przedmioty nale\u017c\u0105ce do duchownych. Teraz dowiadujemy si\u0119, \u017ce przy okazji funkcjonariusze kradli bezcenne relikwie. Dziamjang Rinpocze (opat klasztoru, wiceprzewodnicz\u0105cy Stowarzyszenia Buddyjskiego i rektor Instytutu Wy\u017cszych Studi\u00f3w Buddyjskich) napisa\u0142 w tej sprawie telegram do chi\u0144skich w\u0142adz, nazywaj\u0105c te akty wandalizmu i grabie\u017cy \u201edrug\u0105 rewolucj\u0105 kulturaln\u0105\u201d. Adresaci umyli r\u0119ce i przekazali spraw\u0119 aparatczykom z prefektury Kanlho. Mnisi podejrzani o \u201ezaplanowanie rozruch\u00f3w\u201d s\u0105 brutalnie bici w areszcie. S\u0142yszymy, \u017ce Dzigme, Tenzina, Gaden Namd\u0119 i Dziamjanga Dzinp\u0119 przewieziono w stanie krytycznym do szpitala.<\/p>\n Od wczoraj rz\u0105dowe media ci\u0105gle m\u00f3wi\u0105 o zastrzeleniu Lamy Cetena, dow\u00f3dcy pododdzia\u0142u Biura Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Darlagu, w prefekturze Golog. Pono\u0107 zgin\u0105\u0142 heroiczn\u0105 \u015bmierci\u0105, pr\u00f3buj\u0105c zatrzyma\u0107 g\u0142\u00f3wnego \u201eseparatyst\u0119\u201d, odpowiedzialnego za wywo\u0142anie \u201erozruch\u00f3w 21 marca\u201d. Zorganizowali ju\u017c akademi\u0119 ku czci. M\u00f3wi\u0105 nam jednak, \u017ce Ceten przyjecha\u0142 ze swoimi lud\u017ami do miasteczka Hongkho, \u017ceby aresztowa\u0107 mnicha imieniem Czedhen, kt\u00f3ry 21 marca podpali\u0142 chi\u0144sk\u0105 flag\u0119. Na drodze policji stan\u0119li mnisi lokalnego klasztoru i \u015bwieccy. W trakcie szarpaniny Ceten zastrzeli\u0142 dwudziestokilkuletniego Czedhena. Funkcjonariusze zabrali zw\u0142oki i Sangsanga, ojca zabitego mnicha. Ludzie nie wytrzymali i kto\u015b zastrzeli\u0142 Cetena. Informacje s\u0105 szcz\u0105tkowe, ale skoro u\u017cyto broni i zabito policjanta, sytuacja musia\u0142a by\u0107 powa\u017cna. Nie wiemy, jak si\u0119 to wszystko sko\u0144czy. We wszystkich regionach, w kt\u00f3rych dochodzi\u0142o do protest\u00f3w, w\u0142adze najwyra\u017aniej szukaj\u0105 zemsty w masowych aresztowaniach i mordach, kt\u00f3re pot\u0119guj\u0105 determinacj\u0119 i rozpacz Tybeta\u0144czyk\u00f3w, co wr\u00f3\u017cy Darlagowi jak najgorzej. Apeluj\u0119 do w\u0142adz o opami\u0119tanie \u2013 dajcie tym ludziom \u017cy\u0107.<\/p>\n S\u0142yszymy, \u017ce 29 kwietnia w lhaskim okr\u0119gu Czuszur aresztowano 19 mniszek i czterech mnich\u00f3w medytuj\u0105cych w jaskiniach. Nie wiemy nic wi\u0119cej.<\/p>\n Lhasa wita \u201emajowe \u015bwi\u0119to\u201d orgi\u0105 czerwieni flag i lampion\u00f3w. Od rana na ulicy Yuthog funkcjonariusze policji zbrojnej \u201es\u0142u\u017cyli ludowi\u201d: strzygli, badali, naprawiali rowery \u201eludno\u015bci cywilnej\u201d, czyli wybranym przedstawicielom komitet\u00f3w dzielnicowych. Rozumie si\u0119, \u017ce ta manifestacja braterstwa i harmonii zdominowa\u0142a doniesienia z Tybetu. Zapomnieli tylko powiedzie\u0107, \u017ce na wszystkich bocznych ulicach wystawiono posterunki legitymuj\u0105ce i zawracaj\u0105ce \u201ezwyk\u0142ych\u201d przechodni\u00f3w.<\/p>\n Rz\u0105dowe media podaj\u0105, \u017ce do Lhasy dojecha\u0142a pierwsza grupa 32 chi\u0144skich turyst\u00f3w. Nazywaj\u0105 to \u201ewymarzon\u0105 podr\u00f3\u017c\u0105\u201d. W\u0142adze miasta powita\u0142y go\u015bci na dworcu kolejowym, a potem zaprosi\u0142y ich na ognisko i pokaz sztucznych ogni. Przys\u0142owiowa tybeta\u0144ska go\u015bcinno\u015b\u0107, \u017cadnej propagandy.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 2 maja 2008<\/p>\n W odpowiedzi na zarzuty i oskar\u017cenia zachodnich rz\u0105d\u00f3w oraz organizacji praw cz\u0142owieka rz\u0105dowe media rozpisuj\u0105 si\u0119 o procesach uczestnik\u00f3w \u201eincydentu 14 marca\u201d. \u201e30 oskar\u017conych \u2013 podaj\u0105 \u2013 broni\u0142o 31 adwokat\u00f3w\u201d. Wyznaczonych przez s\u0105d. Pods\u0105dnych reprezentowa\u0142o te\u017c dw\u00f3ch adwokat\u00f3w z peki\u0144skiej kancelarii Beidou Dingming (kt\u00f3rzy nie podpisali si\u0119 pod wcze\u015bniejszym apelem chi\u0144skich prawnik\u00f3w, oferuj\u0105cych sw\u0105 pomoc aresztowanym). Oto jak sto\u0142eczny adwokat Sun Wenge opisuje swoj\u0105 rozmow\u0119 z oskar\u017conym imieniem Jesze: \u201eNajpierw zapyta\u0142em go, czy w trakcie post\u0119powania by\u0142 torturowany i zmuszany do sk\u0142adania zezna\u0144, oraz jak go karmiono w areszcie. Odpowiedzia\u0142, \u017ce nikt go nie torturowa\u0142 i \u017ce jedzenie by\u0142o bardzo dobre\u201d. Tymczasem Tybetanka Nima Dolkar tak opowiada o spotkaniu ze swoim klientem, Lobsangiem Samtenem: \u201eKiedy wesz\u0142am do aresztu \u015bledczego podejrzanych opatrywa\u0142o dw\u00f3ch lekarzy. W kolejce czeka\u0142o kilkana\u015bcie os\u00f3b. Dwie le\u017ca\u0142y pod kropl\u00f3wk\u0105\u201d. Z relacji zwolnionych wiemy, \u017ce bito i maltretowano wszystkich zatrzymanych. Niekt\u00f3rych zat\u0142uczono na \u015bmier\u0107, innych okaleczono na ca\u0142e \u017cycie, fizycznie i psychicznie. Osoby w stanie krytycznym przewo\u017cone s\u0105 czasem do szpitali (z surowym zakazem wspominania o biciu i wymuszaniu zezna\u0144). Relacja prawnika z Pekinu wydaje si\u0119 wi\u0119c ma\u0142o wiarygodna.<\/p>\n Chi\u0144skie media rozpisuj\u0105 si\u0119 o zabiciu policjanta, wspominaj\u0105c przy okazji o zastrzeleniu tybeta\u0144skiego \u201eseparatysty\u201d. Po raz pierwszy od eksplozji marcowych protest\u00f3w w\u0142adze przyzna\u0142y si\u0119 do zabicia Tybeta\u0144czyka, nie podaj\u0105 jednak \u017cadnych dodatkowych informacji. Zacytujmy komentarz chi\u0144skiego internauty: \u201ePracowicie szuka\u0142em, nigdzie nie ma s\u0142owa o \u00bbseparatystycznym pod\u017ceganiu\u00ab koczownik\u00f3w z Hongkho w Darlagu. Nie wiemy te\u017c, czy niepokoje w Qinghai mia\u0142y jakikolwiek zwi\u0105zek z lhaskich incydentem 14 marca, rozruchami w Kanlho czy \u00bbbiciem, niszczeniem, pl\u0105drowaniem, podpalaniem\u00ab 16 marca w Ngabie, w Sichuanie. W tamtych dniach media donosi\u0142y wy\u0142\u0105cznie o \u00bbpot\u0119pieniu\u00ab akt\u00f3w gwa\u0142tu w Lhasie przez inkarnowanych lam\u00f3w klasztoru Kumbum oraz \u00bbszerokie masy\u00ab mieszka\u0144c\u00f3w Qinghai. Cytowano te\u017c wicegubernatora prowincji, kt\u00f3ry akurat promowa\u0142 region w Hongkongu: \u00bbQinghai to miejsce bezpieczne i bardzo stabilne. R\u00f3\u017cne grupy etniczne s\u0105 u nas \u015bci\u015ble powi\u0105zane na zasadzie: wy mieszkacie mi\u0119dzy nami, a my mi\u0119dzy wami. Panuje wielka harmonia\u00ab. Innymi s\u0142owy, nikt nie wspomina\u0142 o pod\u017ceganiu tamtejszych koczownik\u00f3w przez si\u0142y separatystyczne. Albo sprawa by\u0142a zbyt b\u0142aha, albo w\u0142adze nie chcia\u0142y si\u0119 przyzna\u0107 do zasi\u0119gu niepokoj\u00f3w. Teraz dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o tamtym \u00bbincydencie\u00ab, poniewa\u017c pr\u00f3ba aresztowania podejrzanych poci\u0105gn\u0119\u0142a za sob\u0105 \u00bbincydent\u00ab znacznie powa\u017cniejszy. Cz\u0142owiek zastanawia si\u0119 tylko, o ilu innych \u00bbincydentach\u00ab go nie poinformowano. Czy nasze media nie mog\u0105 przedstawia\u0107 pe\u0142nych, wiarygodnych doniesie\u0144 o tym, co si\u0119 dzieje? Mo\u017ce w\u0142adze po prostu nie chc\u0105, \u017ceby\u015bmy znali fakty i mogli u\u017cywa\u0107 w\u0142asnych m\u00f3zg\u00f3w do ich interpretowania\u201d.<\/p>\n Dowiedzieli\u015bmy, \u017ce mniszki i mnich\u00f3w aresztowanych w Czuszurze przewieziono do lokalnego wi\u0119zienia. W klasztorze stacjonuje paramilitarna policja.<\/p>\n M\u00f3wi\u0105 nam, \u017ce z Rebgongu w Amdo wycofano nagle tysi\u0105ce policjant\u00f3w i funkcjonariuszy oddzia\u0142\u00f3w specjalnych. Wzros\u0142a za to liczba tajniak\u00f3w. Zwolniono wi\u0119kszo\u015b\u0107 mnich\u00f3w klasztoru Rong\u0142u. Niekt\u00f3rzy s\u0105 w bardzo ci\u0119\u017ckim stanie i zostali przewiezieni do szpitali. Za kratami zosta\u0142o 17 duchownych tej \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n Z ostatniej chwili: jutro przyb\u0119d\u0105 do Chin wys\u0142annicy Dalajlamy: Lodi Gjari i Kelsang Gjalcen. To pierwsze oficjalne spotkanie obu stron od chwili wybuchu i brutalnej pacyfikacji marcowych protest\u00f3w. Jak informuje Dharamsala, wys\u0142annicy maj\u0105 przedstawi\u0107 stanowisko Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci i plan pokojowego, korzystnego dla obu stron rozwi\u0105zania problemu.<\/p>\n Z perspektywy Tybeta\u0144czyk\u00f3w w Chinach wygl\u0105da to tak: Komunistyczna Partia Chin chce wykorzysta\u0107 Dalajlam\u0119 do wyciszenia problemu Tybetu (i nie tylko Tybetu) oraz spacyfikowania mi\u0119dzynarodowych, przedolimpijskich protest\u00f3w. Te ich \u201ekontakty i konsultacje\u201d to co\u015b w rodzaju \u015brodka uspokajaj\u0105cego. Chiny, g\u0142\u00f3wny rozgrywaj\u0105cy tego konfliktu, maj\u0105 interes nie w negocjacjach, a w roz\u0142adowaniu presji, jak\u0105 wywiera na nie Zach\u00f3d, i poprawieniu swego wizerunku. Dalajlama chce wyja\u015bnia\u0107 genez\u0119 tybeta\u0144skich protest\u00f3w, ale KPCh ju\u017c j\u0105 \u015bwiatu przedstawi\u0142a, nietrudno wi\u0119c przewidzie\u0107 rezultat rozm\u00f3w. Dyskusje maj\u0105 dotyczy\u0107 Tybeta\u0144czyk\u00f3w w Tybecie \u2013 tych prostych, niewprz\u0119gni\u0119tych w chi\u0144ski system \u2013 a oni reprezentowani tu nie s\u0105, co samo w sobie wydaje si\u0119 problemem. Co mog\u0105 przynie\u015b\u0107 rozmowy, z kt\u00f3rych wykluczeni s\u0105 najbardziej zainteresowani? Po drugiej stronie sto\u0142u powinni siedzie\u0107 ludzie, kt\u00f3rzy posmakowali \u017cycia pod chi\u0144skimi rz\u0105dami, rozumiej\u0105 chi\u0144sk\u0105 kultur\u0119 i parti\u0119 komunistyczn\u0105. Tak zwane \u201erozmowy\u201d wydaj\u0105 si\u0119 li tylko gr\u0105 s\u0142\u00f3w, gr\u0105 kultur, gr\u0105 r\u00f3\u017cnych polityk, s\u0105 wi\u0119c skazane na kl\u0119sk\u0119, skoro prowadz\u0105 je strony, kt\u00f3re si\u0119 nawzajem nie rozumiej\u0105.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 3 maja 2008<\/p>\n Sprostowanie: 1 maja pisa\u0142am, \u017ce Dziamjang Rinpocze, opat Labrangu, wys\u0142a\u0142 telegram do w\u0142adz \u2013 to pomy\u0142ka. Protest przeciwko niszczeniu i pl\u0105drowaniu relikwii wystosowa\u0142 wielki gesze Dziamjang Gjaco (chi\u0144. Jiamuyang Jiacuo lub Jiayang Jiacuo) z tego klasztoru, wiceprzewodnicz\u0105cy Stowarzyszenia Buddyjskiego i nauczyciel mianowanego przez Chiny Panczenlamy.<\/p>\n Zagraniczne agencje podaj\u0105, \u017ce rozmowy wys\u0142annik\u00f3w odb\u0119d\u0105 si\u0119 w Shenzhen. Rz\u0105dowe media milcz\u0105, ale gazety z Hongkongu opublikowa\u0142y nawet zdj\u0119cie, tyle \u017ce nie Kelsanga Gjalcena, wys\u0142annika i przedstawiciela Dalajlamy w Europie, a Kelsanga Gjalcena z emigracyjnego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych.<\/p>\n Tybeta\u0144czycy przeklinaj\u0105 bezu\u017cyteczno\u015b\u0107 swoich ziomk\u00f3w, kt\u00f3rzy zapisali si\u0119 do Komunistycznej Partii Chin. Ci ludzie powinni wykrzycze\u0107 dzi\u015b prawd\u0119, a nie basowa\u0107 propagandzie. Najwyra\u017aniej brak im odwagi, cho\u0107 rodacy stan\u0119liby za nimi murem. Nikt nie chce rujnowa\u0107 sobie \u017cycia. Brakuje nam dzielnych przyw\u00f3dc\u00f3w. Wszyscy t\u0119sknimy za X Panczenlam\u0105. Bez takich wodz\u00f3w i niezale\u017cnych intelektualist\u00f3w ofiara prostych ludzi p\u00f3jdzie na marne.<\/p>\n W dniu rozpocz\u0119cia si\u00f3dmej rundy rozm\u00f3w rz\u0105d\u00f3w ChRL i Tybetu chi\u0144skie media obrzucaj\u0105 Dalajlam\u0119 b\u0142otem z czas\u00f3w rewolucji kulturalnej. W \u201eDzienniku Tybeta\u0144skim\u201d elaborat \u201eKlika Dalaja sabotuje porz\u0105dek buddyzmu tybeta\u0144skiego. Cz\u0119\u015b\u0107 I\u201d pi\u00f3ra Damdula z Departamentu Pracy Frontu Jedno\u015bci. To \u017caden mnich, tylko samozwa\u0144czy rzecznik partyjnej wizji buddyzmu. Objawia liczne grzechy \u201ekliki Dalaja\u201d \u2013 sprzeniewierzenie si\u0119 naukom Buddy, \u0142amanie najwa\u017cniejszych \u015blubowa\u0144, brak patriotyzmu. Dalej mamy \u201ePrawdziwe oblicze Tybeta\u0144skiego Kongresu M\u0142odzie\u017cy, awangardy \u00bbtybeta\u0144skiej niepodleg\u0142o\u015bci\u00ab: Od przemocy do terroru\u201d ze \u015bmia\u0142\u0105 tez\u0105, przypisuj\u0105c\u0105 popularno\u015b\u0107 tej organizacji \u201etajnemu rozkazowi\u201d Dalajlamy, na kt\u00f3rego polityce odciska si\u0119 dzi\u015b jednak pi\u0119tno TYC, i tym podobne brednie.<\/p>\n W Lhasie w\u0142adze z powodzeniem udaj\u0105 \u201eharmoni\u0119\u201d. Na ulicach pe\u0142no turyst\u00f3w, czyli przebranych \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy udaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c policjant\u00f3w. O mira\u017c \u201ewolno\u015bci religii\u201d dbaj\u0105 jednostki produkcyjne, deleguj\u0105ce i sowicie op\u0142acaj\u0105ce \u201epielgrzym\u00f3w\u201d maszeruj\u0105cych do Potali czy otwartego na polecenie w\u0142adz klasztoru Sera. S\u0142yszymy, \u017ce wkr\u00f3tce do Tybetu zawita kolejna grupa zagranicznych dziennikarzy. Jak rozumiemy, rz\u0105d mo\u017ce chcie\u0107 im pokaza\u0107 nawet \u201ewolno\u015b\u0107 demonstrowania\u201d, organizuj\u0105c pikiety w sprawie jakich\u015b dupereli.<\/p>\n Poza obowi\u0105zkow\u0105 kampani\u0105 \u201ezwalczania separatyzmu, strze\u017cenia stabilizacji i promowania rozwoju\u201d ka\u017cda jednostka produkcyjna w Lhasie przynajmniej raz w tygodniu organizuje \u201estudia polityczne\u201d. Partyjni \u201estudiuj\u0105\u201d wi\u0119cej. Wszyscy, w\u0142\u0105cznie z dzie\u0107mi, pi\u0119tnuj\u0105 na pi\u015bmie \u201eseparatystyczn\u0105 klik\u0119 Dalaja\u201d i odczytuj\u0105 swoje wypracowania na wiecach. Tybeta\u0144czycy wpadaj\u0105 w furi\u0119, ale nie mog\u0105 nic zrobi\u0107, czuj\u0105 si\u0119 upokorzeni, ale i skutecznie zastraszeni. M\u00f3wi si\u0119 o aresztowaniu grupy student\u00f3w Uniwersytetu Tybeta\u0144skiego.<\/p>\n Zwalniaj\u0105 ludzi zatrzymanych bez powodu po 14 marca. Jedni mieli pecha wraca\u0107 do domu, innych zabrano prosto z \u0142\u00f3\u017cek. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przetrzymywano w dworcowych magazynach. Bito ich i ra\u017cono pr\u0105dem. Nie dostawali wody, pili w\u0142asny mocz, p\u00f3ki go oddawali. Codziennie rzucano im kilka bu\u0142ek, o kt\u00f3re toczy\u0142y si\u0119 prawdziwe bitwy. Co cztery, pi\u0119\u0107 dni przewo\u017cono ich w inne miejsce. Noc\u0105, wi\u0119c nie wiedzieli, gdzie s\u0105.<\/p>\n Wci\u0105\u017c dochodzi do rozdzieraj\u0105cych scen. Rankiem 30 kwietnia w klasztorze Gonsar w Dege pojawi\u0142a si\u0119 grupa robocza, kt\u00f3ra kaza\u0142a mnichom podpisa\u0107 \u201eKrytyk\u0119 separatystycznej kliki Dalaja\u201d i opatrzy\u0107 dokument dwoma zdj\u0119ciami. Grozili zamkni\u0119ciem \u015bwi\u0105tyni. Wszyscy duchowni udali si\u0119 do do kaplicy b\u00f3stw opieku\u0144czych, gdzie \u015blubowali, \u017ce pr\u0119dzej umr\u0105, ni\u017c z\u0142o\u017c\u0105 podpis. Nie wiemy, jak si\u0119 to sko\u0144czy.<\/p>\n W wiosce przy klasztorze \u0141onpo w Serszulu przeszukano wszystkie domy, niszcz\u0105c znalezione wizerunki Dalajlamy. Kobieta imieniem Dri Lhamo powiesi\u0142a si\u0119 z rozpaczy, a siedemdziesi\u0119cioletni mnich postrada\u0142 zmys\u0142y. Potem chcieli uroczy\u015bcie wci\u0105gn\u0105\u0107 na maszt chi\u0144sk\u0105 flag\u0119, ale przyszed\u0142 tylko ten nieszcz\u0119\u015bnik. Aresztowano wiele os\u00f3b.<\/p>\n W tym samym regionie Khamu pod koniec marca rozpocz\u0119to kampani\u0119 edukacji patriotycznej w klasztorze Serszul. \u201eTwierdzenia, \u017ce za incydentem sta\u0142 Dalajlama s\u0105 zupe\u0142nie bezpodstawne \u2013 o\u015bwiadczy\u0142 wtedy inkarnowany lama Thupten Njandra Rinpocze. \u2013 Przyczyn\u0105 tych wydarze\u0144 s\u0105 t\u0142umy Han\u00f3w, kt\u00f3rzy okradaj\u0105 nasz kraj z jego bogactw, odbieraj\u0105c prawowitym mieszka\u0144com prac\u0119 i miejsca w szko\u0142ach. Ka\u017cdy Tybeta\u0144czyk darzy czci\u0105 Dalajlam\u0119. Chi\u0144ski rz\u0105d powinien natychmiast zacz\u0105\u0107 z nim rozmawia\u0107\u201d. Teraz trzymaj\u0105 go w areszcie domowym.<\/p>\n W Rebgongu, jak s\u0142yszymy, os\u0105dzili potajemnie trzech mnich\u00f3w z klasztoru Do\u0142a. Skazali ich na dwa, trzy lata wi\u0119zienia. W Draggo przed s\u0105dem stan\u0119\u0142o sze\u015b\u0107 mniszek i jeden \u015bwiecki. Khandro Lhamo, \u0141angmo i Dolma Jangco dosta\u0142y po siedem, a Jesze, Sonam Czodron, Dejang i (\u015bwiecki) Kelsang Dord\u017ce \u2013 po trzy lata wi\u0119zienia. Wiemy tylko tyle.<\/p>\n Wczoraj zaatakowali chi\u0144skoj\u0119zyczne forum dyskusyjne tibettalk; przepad\u0142y wszystkie wpisy.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 4 maja 2008<\/p>\n Ju\u017c po jednodniowych rozmowach specjalnych wys\u0142annik\u00f3w Dalajlamy z dwoma wiceministrami Departamentu Pracy Frontu Jedno\u015bci. Nie dosz\u0142o do \u017cadnego porozumienia w sprawie rozwi\u0105zania katastrofalnej sytuacji w Tybecie. Dla Tybeta\u0144czyk\u00f3w to \u017cadne zaskoczenie, ale i smutek. Jak rozumiem, du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 tybeta\u0144skiej diaspory wi\u0105za\u0142a nadzieje z tym spotkaniem, wi\u0119c musz\u0105 by\u0107 bardzo rozczarowani. Rodacy w kraju nie wierz\u0105 w szczero\u015b\u0107 strony chi\u0144skiej. W por\u00f3wnaniu z poprzednimi sze\u015bcioma rundami kontakt\u00f3w obni\u017cono te\u017c ich rang\u0119, wysy\u0142aj\u0105c tylko wiceministr\u00f3w. Cho\u0107 w\u0142adze obwie\u015bci\u0142y \u015bwiatu, \u017ce spotkanie ma charakter nieformalny, obecna sytuacja i zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 igrzyska nada\u0142y mu wag\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105. Chi\u0144scy obywatele sieci \u017cartuj\u0105, \u017ce \u201enast\u0119pnym razem da si\u0119 to op\u0119dzi\u0107 dyrektorem biura lub kim\u015b z magistratu, po co zawraca\u0107 g\u0142ow\u0119 przewodnicz\u0105cemu i premierowi\u201d. Niekt\u00f3rzy Tybeta\u0144czycy te\u017c uwa\u017caj\u0105 to za korzystn\u0105 wy\u0142\u0105cznie dla Chin pokaz\u00f3wk\u0119. Partia mo\u017ce si\u0119 spokojnie zaj\u0105\u0107 igrzyskami, a zachodni przyw\u00f3dcy dostali alibi na udzia\u0142 w olimpiadzie. Ofiara Tybeta\u0144czyk\u00f3w p\u00f3jdzie na marne. Ciekawe tylko, czy KPCh naprawd\u0119 my\u015bli, \u017ce wszystko to da si\u0119 przeci\u0105ga\u0107 do zako\u0144czenia igrzysk?<\/p>\n W muzeum peki\u0144skiego Pa\u0142acu Narodowo\u015bci wielka wystawa \u201ePrzesz\u0142o\u015b\u0107 i tera\u017aniejszo\u015b\u0107 Tybetu\u201d sponsorowana przez centralny Departament Pracy Frontu Jedno\u015bci, Biuro Informacji Rady Pa\u0144stwa, Pa\u0144stwow\u0105 Komisj\u0119 ds. Narodowo\u015bci oraz Tybeta\u0144ski Region Autonomiczny. Nie sprzedaj\u0105 bilet\u00f3w, dostaje si\u0119 je po okazaniu dowodu to\u017csamo\u015bci. Kontroluj\u0105 baga\u017ce, zwiedzaj\u0105cy przechodz\u0105 przez bramki. Nie wolno wnosi\u0107 \u017cadnych p\u0142yn\u00f3w, stra\u017cnicy depcz\u0105 sobie po pi\u0119tach. Tematy wiod\u0105ce to \u201eHistoria i feudalny system niewolniczy\u201d oraz \u201eNowy Tybet przemian\u201d, cel \u2013 dowodzenie, \u017ce \u201eTybet by\u0142 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Chin od niepami\u0119tnych czas\u00f3w\u201d, i zohydzenie jego historii sprzed 1959 roku. Chi\u0144czycy, kt\u00f3rym najwyra\u017aniej skutecznie wyprano m\u00f3zgi, wpisuj\u0105 si\u0119 ksi\u0119gi pami\u0105tkowej: \u201ePrecz z niepodleg\u0142o\u015bci\u0105 Tybetu. Strze\u017cmy jedno\u015bci\u201d. Wskazuj\u0105c na eksponaty \u2013 drewniane dyby i ludzk\u0105 sk\u00f3r\u0119 \u2013 babcia m\u00f3wi do w wnuczka: \u201eWszystko to zrobi\u0142 Dalaj\u201d. \u201eTyle im dali\u015bmy, a oni wci\u0105\u017c si\u0119 buntuj\u0105, dlaczego?\u201d, to z kolei jaki\u015b urz\u0119dnik. Rz\u0105dowe media podaj\u0105, \u017ce dzi\u015b zwiedza\u0142 \u201echi\u0144ski\u201d Panczenlama. Wcze\u015bniej ogl\u0105dali\u015bmy tam jego rodzic\u00f3w oraz Yang Chuantanga, by\u0142ego sekretarza partii TRA.<\/p>\n Im bli\u017cej igrzysk, tym wi\u0119ksze zainteresowanie w\u0142adz niegodnymi zaufania Tybeta\u0144czykami i Ujgurami. Szpieguj\u0105 komitety dzielnicowe, nachodz\u0105ce ludzi pod pozorem \u201esprawdzania skuteczno\u015bci polityki kontrolowania przyrostu naturalnego\u201d itp. Je\u015bli znajd\u0105 gdzie\u015b kogo\u015b bez meldunku, natychmiast zjawia si\u0119 policja. Nie zapominaj\u0105 te\u017c o prewencji. W zesz\u0142ym tygodniu w prowincji Shanxi odby\u0142a si\u0119 telekonferencja okr\u0119gowych sekretarzy partii na temat metod zwalczania tybeta\u0144skiego separatyzmu i ruchu Falun Gong. Pono\u0107 na dworcu w Guangzhou z\u0142apano niedawno dw\u00f3ch \u201etybeta\u0144skich separatyst\u00f3w\u201d, kt\u00f3rzy chcieli wysadzi\u0107 poci\u0105g. Mamy wi\u0119c zaostrzone kontrole na dworcach i przera\u017cone twarze na ka\u017cd\u0105 wzmiank\u0119 o \u201eseparatyzmie\u201d.<\/p>\n S\u0142yszymy, \u017ce 1 maja otwarto \u015bwi\u0105tynie Ramocze i Tripa Lhakhang, do kt\u00f3rych wpuszczono grup\u0119 wiernych i wiernych inaczej. Kilka dni wcze\u015bniej okoliczne posterunki zast\u0105piono t\u0142umem tajniak\u00f3w. Na wewn\u0119trznym dziedzi\u0144cu zainstalowa\u0142a si\u0119 grupa robocza. W g\u0142\u00f3wnej nawie modli\u0142o si\u0119 ledwie 30 mnich\u00f3w; atmosfera jest pono\u0107 niezno\u015bna. Z 28 duchownych Tripa Lhakhangu zatrzymano o\u015bmiu; pi\u0119ciu zwolniono, a trzech prawdopodobnie stanie przed s\u0105dem. Byli na li\u015bcie \u201enajbardziej poszukiwanych\u201d. S\u0142yszy si\u0119, \u017ce wkr\u00f3tce odb\u0119d\u0105 si\u0119 nowe procesy i mog\u0105 zapa\u015b\u0107 na nich wyroki \u015bmierci.<\/p>\n W sto\u0142ecznym okr\u0119gu Lhundrub zacz\u0119li zwalnia\u0107 zatrzymanych, ale ka\u017c\u0105 im p\u0142aci\u0107 po 3000 yuan\u00f3w. 27 marca wypu\u015bcili tam 31-letniego Da\u0142\u0119. Poddawany nieludzkim torturom, by\u0142 ju\u017c w stanie krytycznym. Zmar\u0142 cztery dni p\u00f3\u017aniej. 20 mnich\u00f3w z lokalnego klasztoru przewieziono do wi\u0119zienia w Lhasie.<\/p>\n Jednostki produkcyjne w Lhasie, Nagczu, Czamdo, Lhundrubie, Szigace i Lhoce organizuj\u0105 przymusow\u0105 \u201ezbi\u00f3rk\u0119\u201d na ofiary \u201ebicia, niszczenia, pl\u0105drowania i podpalania\u201d. W Nagczu ka\u017cdy musi wp\u0142aci\u0107 100 yuan\u00f3w, czekamy na szczeg\u00f3\u0142owe informacje z innych region\u00f3w.<\/p>\n Grupa Robocza, kt\u00f3ra 26 kwietnia pojawi\u0142a si\u0119 w klasztorze Pada Sangdroling w okr\u0119gu Serszul, kaza\u0142a mnichom podpisywa\u0107 ostatni\u0105 stron\u0119 jakiego\u015b \u201etajnego\u201d dokumentu. Wielu odm\u00f3wi\u0142o. Do tej pory nie wiemy, gdzie s\u0105 Gelek Thabkhe, Gelek Drakpa i Tenzin Phuncog z tego klasztoru, kt\u00f3rych w marcu aresztowano w Lhasie.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 6 maja 2008<\/p>\n Zacz\u0119\u0142am pisa\u0107 dziennik tybeta\u0144skich protest\u00f3w 10 marca. Sk\u0142ada si\u0119 ju\u017c z niemal 60 tysi\u0119cy chi\u0144skich znak\u00f3w. W tym czasie dwukrotnie atakowano mojego bloga, ale w ko\u0144cu udawa\u0142o mi si\u0119 odzyska\u0107 kontrol\u0119 nad sytuacj\u0105.<\/p>\n Dzi\u015b zawieszam pisanie. Wr\u00f3c\u0119, je\u015bli wydarzy si\u0119 co\u015b nowego.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 9 maja 2008<\/p>\n Przed kilkoma dniami napisa\u0142am, \u017ce nie b\u0119d\u0119 prowadzi\u0142a dziennika \u2013 poniewa\u017c wys\u0142annicy Dalajlamy zako\u0144czyli w\u0142a\u015bnie rozmowy z Chinami. Mo\u017cna by\u0142o to uzna\u0107 za symboliczne zako\u0144czenie protest\u00f3w przeciwko despotycznym rz\u0105dom \u2013 a wi\u0119c i ich brutalnej pacyfikacji. Ten optymizm by\u0142 jednak przedwczesny; protesty trwaj\u0105, a Tybeta\u0144czycy cierpi\u0105, jak cierpieli. Musz\u0119 wi\u0119c wr\u00f3ci\u0107 do mego \u201eDziennika\u201d, cho\u0107 pewnie nie b\u0119d\u0119 uzupe\u0142nia\u0107 go codziennie.<\/p>\n W\u0142a\u015bnie si\u0119 dowiedzieli\u015bmy, \u017ce dwoje tybeta\u0144skich student\u00f3w \u2013 Gartu Cering z Kanlho i Dolma z Ngaby \u2013 P\u00f3\u0142nocno-Zachodniego Uniwersytetu Mniejszo\u015bci nie podejdzie w tym roku do egzamin\u00f3w magisterskich. Dziekanat postanowi\u0142 dociec, czy mieli co\u015b wsp\u00f3lnego z milcz\u0105cym, symbolicznym protestem Tybeta\u0144czyk\u00f3w z tej uczelni, kt\u00f3ry zorganizowano 16 marca. Nie zaprzeczyli, a wkr\u00f3tce potem ich nazwiska znik\u0142y z listy egzaminacyjnej.<\/p>\n S\u0142yszymy, \u017ce na jednej z uczelni w Xi’anie grupa \u201epatriotycznych\u201d tybetolog\u00f3w dokszta\u0142ca swoich koleg\u00f3w i wychowank\u00f3w na okoliczno\u015b\u0107 bezece\u0144stw \u201eseparatystycznej kliki Dalaja\u201d. Nie przewidziano miejsca na dyskusje. Wygl\u0105da to na przygrywk\u0119 kampanii na innych uniwersytetach. Na drugim planie mamy wiece, podczas kt\u00f3rych przypomina si\u0119 wyk\u0142adowcom o cnotach dyscypliny i pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci (je\u015bli kto\u015b nie zrozumia\u0142, idzie tu o wypowiedzi dla zagranicznych medi\u00f3w). Mnisi w tym mie\u015bcie przebieraj\u0105 si\u0119 w \u015bwieckie szaty, bo nie chc\u0105 by\u0107 wytykani palcami i oskar\u017cani o \u201eseparatyzm\u201d.<\/p>\n Podobno nawi\u0105zano \u201edialog\u201d, ale w\u0142adze chi\u0144skie wci\u0105\u017c opluwaj\u0105 Dalajlam\u0119. Wczoraj \u201eDziennik Tybeta\u0144ski\u201d po\u015bwi\u0119ci\u0142 mu wst\u0119pniak o \u201ereakcji w szatach\u201d, kt\u00f3ra usi\u0142uje \u201epodzieli\u0107 macierz\u201d.<\/p>\n Zwolniono cz\u0119\u015b\u0107 zatrzymanych \u2013 ale dopiero po uiszczeniu drako\u0144skich grzywien. Dap\u0119, artyst\u0119 z Gologu w Qinghai, kt\u00f3rego zabrali 31 marca, wypu\u015bcili po zap\u0142aceniu 10 tysi\u0119cy yuan\u00f3w. Dolma Kji, po kt\u00f3r\u0105 przyszli tego samego dnia, wci\u0105\u017c siedzi, poniewa\u017c jej rodziny nie sta\u0107 na okup. Ma troje dzieci i s\u0142abowit\u0105 matk\u0119. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce mo\u017ce dosta\u0107 \u0142adnych kilka lat. Chi\u0144skie przepisy stanowi\u0105, \u017ce po 37 dniach zatrzymania policja musi formalnie postawi\u0107 zarzuty i przedstawi\u0107 je krewnym (w przeciwnym razie mo\u017cna skar\u017cy\u0107 si\u0119 na \u201eprzewlek\u0142o\u015b\u0107\u201d). Tu \u2013 cisza. Pono\u0107 zamkn\u0119li j\u0105 za \u015bpiewanie o Dalajlamie i nagrywanie podobnych pie\u015bni innych artyst\u00f3w. (Pie\u015bniarz, kt\u00f3rego zabrali tego dnia, co j\u0105, skar\u017cy\u0142 si\u0119, \u201enie ma s\u0142o\u0144ca ni ksi\u0119\u017cyca, a z nimi \u017cadnej nadziei\u201d. Ka\u017cde dziecko wie, \u017ce \u201es\u0142o\u0144ce i ksi\u0119\u017cyc\u201d to Dalajlama i Panczenlama.)<\/p>\n Informuj\u0105, \u017ce 350 mnich\u00f3w klasztoru Sera i 400 z Drepungu \u201eodprawi\u0142o ceremonie\u201d, tyle \u017ce w tych \u015bwi\u0105tyniach by\u0142o wcze\u015bniej po ponad tysi\u0105c duchownych. Co sta\u0142o si\u0119 z ponad po\u0142ow\u0105? W Labrangu, w Amdo 6 maja grupa robocza kaza\u0142a mnichom modli\u0107 si\u0119 do budz\u0105cego groz\u0119 wszystkich buddyst\u00f3w Dord\u017ce Szugdena. Bez skutku. Trzy dni wcze\u015bniej w okr\u0119gu Da\u0142u mnichom klasztoru bonu kazano w ramach \u201ereedukacji\u201d zawiesi\u0107 chi\u0144sk\u0105 flag\u0119. Wieczorem nie by\u0142o po niej \u015bladu. W Njagczu podobny protest doprowadzi\u0142 do zatrzymania Lamy Ako i Thuptena Rinpocze. Od 1 maja w ca\u0142ym Kardze wiecuj\u0105 w sprawie zawieszania czerwonych sztandar\u00f3w i opluwania \u201ekliki Dalaja\u201d.<\/p>\n Brutalno\u015b\u0107 represji nie jest w stanie zatrzyma\u0107 protest\u00f3w. 1 maja 300 mniszek z okr\u0119gu Draggo w Khamie wywiesi\u0142o d\u0142ugie na dwa kilometry transparenty niepodleg\u0142o\u015bciowe. W\u0142adze zabra\u0142y ich prze\u0142o\u017con\u0105 i pos\u0142a\u0142y do klasztoru \u201egrup\u0119 robocz\u0105\u201d. C\u00f3\u017c, 7 maja w tej samej prefekturze Kardze mniszka Lhatrul i ch\u0142opka Bibi wykrzykiwa\u0142y przed budynkami rz\u0105dowymi \u201eNiepodleg\u0142y Tybet\u201d i \u201eNiech \u017cyje Dalajlama\u201d. Zabrali je w jednej chwili.<\/p>\n Otrzymujemy informacje o nowych ofiarach. Neczung (38 lat) zosta\u0142a aresztowana 18 marca za udzia\u0142 w protestach z 16-17 tego miesi\u0105ca. Zwolnili j\u0105 26 marca (w stanie krytycznym) \u2013 zmar\u0142a 17 kwietnia. 4 maja przyszli po Akara Taszi (te\u017c 38 lat), ziomka Kr\u00f3la Dharmy, XVII Karmapy, z Lhatoku w Czamdo. Pono\u0107 by\u0142 podejrzany o udzia\u0142 w haskich zamieszkach 14 marca. Pchn\u0105\u0142 no\u017cem jednego policjanta; drugi go zastrzeli\u0142.<\/p>\n W Lanzhou 18 kwietnia aresztowano Sangpo, s\u0142ynnego mnicha i pisarza z Maczu w Khamie (za\u0142o\u017cy\u0142 tam szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105 i wydawa\u0142 literacki periodyk). Oskar\u017cyli go o pod\u017ceganie do udzia\u0142u w zamieszkach oraz przesy\u0142anie za granic\u0119 zdj\u0119\u0107 itd. Pisa\u0142am ju\u017c, \u017ce 28 kwietnia podczas pr\u00f3by zatrzymania Czedhena z Darlagu dosz\u0142o do strzelaniny, w kt\u00f3rej zgin\u0105\u0142 on i policjant. To nie koniec \u2013 dwukrotnie postrzelono te\u017c matk\u0119 tego mnicha. W wi\u0119zieniu jest jego rodze\u0144stwo (cztery osoby) i inkarnowany lama pobliskiego klasztoru.<\/p>\n Chi\u0144skimi prawnikami, kt\u00f3rzy wyrazili gotowo\u015b\u0107 reprezentowania Tybeta\u0144czyk\u00f3w aresztowanych za \u201ewydarzenia marcowe\u201d, zainteresowa\u0142 si\u0119 Zhou Yongkang, cz\u0142onek Sta\u0142ego Komitetu Biura Politycznego KC KPCh i przewodnicz\u0105cy komisji ds. prawa, a szef peki\u0144skiej palestry obieca\u0142 \u201estrzaska\u0107\u201d ich \u201emiski ry\u017cu\u201d. Zatrudniaj\u0105ce ich kancelarie otrzyma\u0142y nast\u0119puj\u0105c\u0105 wiadomo\u015b\u0107: \u201ePa\u0144stwa pracownicy zaanga\u017cowali si\u0119 w sprawy dra\u017cliwe, co spowodowa\u0142o czasowe zawieszenie dorocznej procedury kontroli i odnawiania waszych licencji. Kontakt: Feng Xinquan, tel. 8610-58575631\u201d.<\/p>\n We wspominanej ju\u017c prefekturze Ngaba 29 kwietnia do wszystkich prawnik\u00f3w rozes\u0142ano nast\u0119puj\u0105ce o\u015bwiadczenie: \u201eApelujemy o jedno\u015b\u0107 my\u015blenia i dzia\u0142ania oraz koordynacj\u0119 dzia\u0142a\u0144 z komitetami partii i agendami administracji szczebla prowincji, prefektury i okr\u0119gu w celu zrozumienia sytuacji, wzmo\u017cenia czujno\u015bci i przeciwdzia\u0142ania aktom sabota\u017cu oraz separatystycznym knowaniom kliki Dalaja\u201d.<\/p>\n Wczoraj rano pi\u0119ciu wspinaczy (w tym trzech Tybeta\u0144czyk\u00f3w) wnios\u0142o ogie\u0144 olimpijski na szczyt Czomolungmy. W zwi\u0105zku z tym postawiono w stan najwy\u017cszej gotowo\u015bci s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa pobliskiego okr\u0119gu Dingri prefektury Szigace. Mimo wszelkich blokad nosiciele ognia mieli pono\u0107 dostrzec innych himalaist\u00f3w i wystraszy\u0107 si\u0119 \u201eseparatystycznego spisku\u201d. 2 czerwca b\u0119d\u0105 w Lhasie.<\/p>\n Chi\u0144ska dziennikarka, kt\u00f3ra w kwietniu widzia\u0142a w Lhasie funkcjonariuszy paramilitarnej policji z karabinami wymierzonymi w sanktuarium Ramocze, powiada, \u017ce po 30 kwietnia wszyscy oni wygl\u0105daj\u0105 jak tury\u015bci. Zosta\u0142a obrzucona kamieniami przez tybeta\u0144sk\u0105 staruszk\u0119 i \u017cebraka, kt\u00f3remu aresztowano ojca. Rozmawia\u0142a z Chink\u0105, kt\u00f3ra prowadzi w Lhasie szko\u0142\u0119, nienawidzi Tybeta\u0144czyk\u00f3w i twierdzi, \u017ce 14 marca zabili oni \u2013 kamieniami, no\u017cami \u2013 ponad 200 Han\u00f3w. Na wie\u015b\u0107, \u017ce to po prostu niemo\u017cliwe, odpowiedzia\u0142a wyzwiskami.<\/p>\n Wys\u0142annicy Dalajlamy, kt\u00f3rzy 4 maja prowadzili rozmowy w Shenzhenie, og\u0142osili, \u017ce zrobiono krok w dobrym kierunku. Wkr\u00f3tce maj\u0105 og\u0142osi\u0107 termin kolejnej rundy rozm\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 16 maja 2008<\/p>\n Trz\u0119sienie ziemi o sile 7,9 w skali Richtera z epicentrum w okr\u0119g Lunggu (po chi\u0144sku Wenchuan) Tybeta\u0144sko-Qiangowskiej Prefektury Autonomicznej Ngaba prowincji Sichuan obj\u0119\u0142o swoim zasi\u0119giem po\u0142ow\u0119 Chin i by\u0142o odczuwalne nawet w s\u0105siednich pa\u0144stwach. Jest ju\u017c 50 tysi\u0119cy ofiar. Miasta i wioski le\u017c\u0105 w gruzach. Niemal w ka\u017cdej rodzinie s\u0105 zabici i zaginieni. Potworna katastrofa.<\/p>\n Lunggu oraz pobliskie okr\u0119gi Tasziling i Cenlha sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na tybeta\u0144ski Gjarong z jego s\u0142ynnymi klasztorami \u0141olung (bon) i Samten (njingma). W Lunggu, Rongtragu w Kardze, i Drugczu w Kanlho s\u0105 tybeta\u0144skie ofiary.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 zachodnich medi\u00f3w podaje, \u017ce \u201epo marcowych demonstracjach w Lhasie Wenchuan by\u0142 niedawno aren\u0105 zaciek\u0142ych protest\u00f3w\u201d oraz \u201ekonflikt\u00f3w mi\u0119dzy tybeta\u0144sk\u0105 ludno\u015bci\u0105 a lokalnymi w\u0142adzami\u201d. Bzdura. Masowe wyst\u0105pienia \u2013 z towarzysz\u0105c\u0105 im jak cie\u0144 brutalno\u015bci\u0105 policji \u2013 mieli\u015bmy w Ngabie, Kakhogu, Dzoge i Dzamthangu, tymczasem w Gjarongu panowa\u0142 spok\u00f3j (poza kilkoma symbolicznymi protestami uczni\u00f3w). Wiemy jednak, \u017ce wielu aresztowanych w Ngabie przewieziono do wi\u0119zie\u0144 w Lunggu i s\u0105siednich okr\u0119gach. Wed\u0142ug chi\u0144skiej \u201eGazety Prawnej\u201d zgin\u0119\u0142o tam \u201ekilku kryminalist\u00f3w i funkcjonariuszy. Wiele budynk\u00f3w jest uszkodzonych\u201d.<\/p>\n Dalajlama przes\u0142a\u0142 kondolencje prezydentowi Hu Jintao, pisz\u0105c 13 maja: \u201e<\/span>\u015amier\u0107 i cierpienia tysi\u0119cy rannych na skutek wczorajszego katastrofalnego trz\u0119sienia ziemi w chi\u0144skiej prowincji Sichuan nape\u0142niaj\u0105 mnie g\u0142\u0119bokim smutkiem. Sk\u0142adam wyrazy wsp\u00f3\u0142czucia i kondolencje rodzinom ofiar. Modl\u0119 si\u0119 za zabitych i rannych\u201d. <\/span><\/p>\n Przyw\u00f3dcy religijni i tybeta\u0144skie organizacje pozarz\u0105dowe organizuj\u0105 mod\u0142y w intencji ofiar.<\/p>\n Rytua\u0142y odprawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w klasztorach, w kt\u00f3rych przed chwil\u0105 dokonywano rewizji i aresztowa\u0144, mi\u0119dzy innymi w Drepungu, Kirti i Lithangu. Mnisi zbieraj\u0105 te\u017c pieni\u0105dze na pomoc dla poszkodowanych i ich rodzin. Radio Wolna Azja poda\u0142o, \u017ce stacjonuj\u0105ca w Kirti grupa robocza pozwoli\u0142a duchownym tylko na jednodniowe mod\u0142y.<\/p>\n W dniu trz\u0119sienia w\u0142adze w Ngabie wyda\u0142y rozporz\u0105dzenie w sprawie \u201epo\u0142\u0105czenia walki z separatyzmem z akcj\u0105 ratunkow\u0105\u201d. To samo w Kardze, gdzie ka\u017c\u0105 \u201esumiennie strzec stabilizacji\u201d. Liu Daoping, sekretarz prefektury, rozes\u0142a\u0142 listy do sekretarzy podleg\u0142ych okr\u0119g\u00f3w, przypominaj\u0105c im, \u017ce s\u0105 \u201eodpowiedzialni zar\u00f3wno za walk\u0119 z separatyzmem, jak i akcj\u0119 ratunkow\u0105\u201d. Zaraz potem rz\u0105d Rongtragu \u2013 okr\u0119gu, kt\u00f3ry w Kardze ucierpia\u0142 najbardziej \u2013 wyda\u0142 \u201esze\u015bciopunktow\u0105 dyrektyw\u0119\u201d. \u201eDepartamenty, biura bezpiecze\u0144stwa publicznego i inne instytucje rz\u0105dowe realizuj\u0105 ustalony plan, pozostaj\u0105 czujne, \u015bci\u015ble kontroluj\u0105 sytuacj\u0119 oraz strzeg\u0105 stabilizacji. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c policyjnych blokad na szosach, by si\u0142y separatystyczne nie wykorzysta\u0142y sytuacji do dokonania akt\u00f3w sabota\u017cu. Nie wolno dopu\u015bci\u0107 do rozpuszczania pog\u0142osek i wzniecania niepokoj\u00f3w. Na wydarzenia takie nale\u017cy reagowa\u0107 natychmiast i z ca\u0142\u0105 surowo\u015bci\u0105\u201d. To by\u0142 punkt drugi.<\/p>\n W\u0142adze Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego og\u0142osi\u0142y kampani\u0119 \u201eochotniczego\u201d zbierania datk\u00f3w dla poszkodowanych w Sichuanie. Wedle medi\u00f3w jest to \u201enajbardziej wzruszaj\u0105ca i najwi\u0119ksza inicjatywa mieszka\u0144c\u00f3w Lhasy w ostatnich latach\u201d. W rzeczywisto\u015bci wszystkie jednostki produkcyjne potr\u0105caj\u0105 \u201edatki\u201d z pensji wed\u0142ug rozdzielnika (np. w zespole tanecznym po 300-500 yuan\u00f3w).<\/p>\n Szinca Tenzin Czodrak, wicedyrektor w Sta\u0142ym Komitecie Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych TRA i inkarnowany lama szko\u0142y kagju, powiada w dzisiejszym \u201eDzienniku Tybeta\u0144skim\u201d, \u017ce w \u201edawnym Tybecie, za czas\u00f3w ucisku XIV Dalajlamy, by\u0142a tylko garstka wykszta\u0142conych ludzi. Poza tomami w bibliotekach najbogatszych arystokrat\u00f3w nie istnia\u0142y ani powie\u015bci, ani opowiadania\u201d. Czy mamy rozumie\u0107, \u017ce najwybitniejsi uczeni buddyjscy byli lud\u017ami pozbawionymi wykszta\u0142cenia? Biografia Pholhane, historia Gesara, czyli najd\u0142u\u017cszy na \u015bwiecie poemat epicki, i niezliczone ksi\u0119gi \u201eo bogatej tre\u015bci i pluralistycznej formie\u201d (R.A. Stein, jeden z najwybitniejszych tybetolog\u00f3w) \u2013 spad\u0142y z nieba? Nawet bezwstyd powinien mie\u0107 jakie\u015b granice.<\/p>\n Nikt nic nie wie o losie kilkunastu mnich\u00f3w Labrangu, kt\u00f3rzy 9 kwietnia odwa\u017cyli si\u0119 powiedzie\u0107 prawd\u0119 grupie zagranicznych dziennikarzy. Ludzie boj\u0105 si\u0119, \u017ce dwaj z nich zostali zabici. LPZ najecha\u0142a klasztor ponownie 7 maja, aresztuj\u0105c kilkuset mnich\u00f3w. Pozostali odpowiedzieli protestem i wywalczyli zwolnienie wszystkich poza siedmioma duchownymi. Wymuszanie zezna\u0144 torturami jest na porz\u0105dku dziennym. Niekt\u00f3rych mnich\u00f3w pobili tak ci\u0119\u017cko, \u017ce trzeba ich by\u0142o zawie\u017a\u0107 do szpitala. Policja zabroni\u0142a im z kimkolwiek rozmawia\u0107. Ludzie wiedz\u0105 swoje, ale \u201eoficjalnie\u201d hospitalizowani s\u0105 \u201echorzy\u201d.<\/p>\n W wi\u0119zieniach kilka os\u00f3b zakatowano na \u015bmier\u0107. Po marcowych protestach w Luczu aresztowano ponad 300 mnich\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zwolniono, trzymaj\u0105 jeszcze dwie, trzy osoby, jedn\u0105 zabili. Zwolniony z lhaskiego wi\u0119zienia twierdzi, \u017ce by\u0142 \u015bwiadkiem zat\u0142uczenia \u017cebraka z Khamu. Na skutek bicia wiele os\u00f3b postrada\u0142o zmys\u0142y.<\/p>\n Mimo ogromnej presji wci\u0105\u017c dochodzi do nowych protest\u00f3w. Przed cztery dni, od 11 do 14 maja, kot\u0142owa\u0142o si\u0119 w Kardze. Najpierw aresztowali dwie mniszki za okrzyki i ulotki. Nast\u0119pnego dnia 12 innych, kt\u00f3re domaga\u0142y si\u0119 zwolnienia swoich si\u00f3str. Wszystkie brutalnie pobito. Dwie tak ci\u0119\u017cko, \u017ce musieli je zwolni\u0107. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej to samo tylko z trzema mnichami. Kolejny dzie\u0144 \u2013 rano trzy mniszki i \u015bwiecki, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 krzycze\u0107, \u017ce nie mo\u017ce patrze\u0107, jak je bij\u0105; po po\u0142udniu najpierw cztery, a nast\u0119pnie jakie\u015b 60 mniszek (LPZ aresztowa\u0142a 52). Wszystko to za spraw\u0105 kampanii edukacji patriotycznej i zmuszania duchownych do l\u017cenia Dalajlamy. 15 maja wyprowadzili na ulice t\u0142um policjant\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sklep\u00f3w jest zamkni\u0119ta, w mie\u015bcie panuje bardzo napi\u0119ta atmosfera.<\/p>\n W Markhamie za podobne wyst\u0105pienia 12 i 13 maja aresztowano kilkunastu mnich\u00f3w. Potem zorganizowano parad\u0119. Przewie\u017ali ich otwart\u0105 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105 z czarnymi workami na g\u0142owach.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 22 maja 2008<\/p>\n S\u0142yszymy, \u017ce po protestach w Lhasie aresztowano te\u017c Tybeta\u0144czyk\u00f3w w Khamie, w Tybeta\u0144skiej Prefekturze Autonomicznej Deczen prowincji Yunnan. Cz\u0119\u015b\u0107 ju\u017c zwolniono. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce pr\u00f3bowali wchodzi\u0107 na zakazane strony internetowe, znali zbyt wielu cudzoziemc\u00f3w albo zostali sprzedani przez s\u0105siad\u00f3w. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce w por\u00f3wnaniu do innych region\u00f3w zatrzymanych traktowano tam znacznie lepiej. Powiadaj\u0105, \u017ce opiekowali si\u0119 nawet nimi tybeta\u0144scy stra\u017cnicy. Tymczasem nasze \u017ar\u00f3d\u0142a z lhaskich organ\u00f3w s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa, prokuratury i s\u0105d\u00f3w ludowych szepc\u0105, \u017ce sto\u0142eczna policja otrzyma\u0142a prosty rozkaz: \u201eBi\u0107, a\u017c si\u0119 przyznaj\u0105\u201d.<\/p>\n O \u015bwicie 18 maja policjanci wtargn\u0119li do siedziby Phurbu Ceringa Rinpocze w okr\u0119gu Kardze w Khamie. Aresztowali Rinpocze, kt\u00f3ry jest czwartym lam\u0105 klasztoru Kardze oraz opatem \u017ce\u0144skich zgromadze\u0144 Pangri i Jaceg. Budowa\u0142 te\u017c domy starc\u00f3w, cieszy si\u0119 wielkim autorytetem. Aresztowanie s\u0142ynnego nauczyciela, kt\u00f3re musi mie\u0107 zwi\u0105zek z protestem ponad 60 mniszek z Pangri, wywo\u0142a\u0142o powszechne oburzenie i gniew. Kilka godzin p\u00f3\u017aniej t\u0142um mnich\u00f3w i \u015bwieckich protestowa\u0142 przed siedzib\u0105 w\u0142adz okr\u0119gu Kardze, skanduj\u0105c \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 dla Tybetu\u201d, \u201eNiech \u017cyje Dalajlama\u201d. Zostali pobici przez paramilitarn\u0105 Ludow\u0105 Policj\u0119 Zbrojn\u0105, kt\u00f3ra zatrzyma\u0142a czterech duchownych: Dziamp\u0119 Dord\u017ce Paldena, Dziamjanga Ceringa, Kung\u0119 Thinleja i Ce\u0142u Gelka.<\/p>\n W okr\u0119gu Da\u0142u prefektury Kardze na znak protestu przeciwko polityce w\u0142adz od dw\u00f3ch tygodni strajkuj\u0105 tybeta\u0144scy kierowcy ci\u0119\u017car\u00f3wek. Dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce maj\u0105 tam w sumie dwa tysi\u0105ce woz\u00f3w. Stoi kilkaset. Mnisi z lokalnych klasztor\u00f3w zebrali pieni\u0105dze dla ludzi skatowanych przez policj\u0119 w czasie niedawnych protest\u00f3w. Daj\u0105 im te\u017c khataki, tradycyjne bia\u0142e szarfy. Najbardziej wp\u0142ywowi duchowni og\u0142osili, \u017ce dwaj tybeta\u0144scy aparatczycy z grupy roboczej odpowiedzialnej za prowadzenie kampanii edukacji patriotycznej zostan\u0105 ukarani za swoj\u0105 \u201enadgorliwo\u015b\u0107\u201d kjidu lepere. Oznacza to, \u017ce \u017caden mnich ani wierny nie odprawi rytua\u0142u buddyjskiego w intencji tych ludzi i ich krewnych \u2013 nawet pogrzebu. Dla wierz\u0105cych nie ma gorszej kary.<\/p>\n Zamkni\u0119ty od 10 marca lhaski D\u017cokhang 16 maja otwarto dla zwiedzaj\u0105cych. Odwiedza\u0107 mo\u017cna te\u017c klasztor Sera i \u015bwi\u0105tyni\u0119 Ramocze, ale Drepung i Ganden wci\u0105\u017c s\u0105 zamkni\u0119te.<\/p>\n W\u0142adze Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego zapowiedzia\u0142y, \u017ce zaczn\u0105 przyjmowa\u0107 zagranicznych turyst\u00f3w w ostatniej dekadzie czerwca \u2013 czyli po przeniesieniu znicza olimpijskiego ulicami Lhasy. Nawet je\u015bli, wprowadz\u0105 wiele restrykcji, zwi\u0105zanych z krajami pochodzenia i planowanymi trasami. Zgodz\u0105 si\u0119 na grupy z Azji po\u0142udniowo-wschodniej, reszta pewnie nie b\u0119dzie mile widziana. Wed\u0142ug uczestnik\u00f3w niedawnego rajdu samochodowego Lhasa jest wymar\u0142ym miastem kontrolowanym przez armi\u0119. Wsz\u0119dzie pe\u0142no wojskowych pojazd\u00f3w i ci\u0119\u017car\u00f3wek z zas\u0142oni\u0119tymi tablicami. Prawie w og\u00f3le nie ma turyst\u00f3w. Hotele, w kt\u00f3rych p\u0142aci\u0142o si\u0119 600, 700 yuan\u00f3w za noc, teraz bior\u0105 ledwie sto. W nowej przybud\u00f3wce (jakie\u015b sto metr\u00f3w kwadratowych) lhaskiego dworca kolejowego kilkudziesi\u0119ciu osi\u0142k\u00f3w ze s\u0142u\u017cb specjalnych kontroluje wszystkich kandydat\u00f3w na pasa\u017cer\u00f3w. Han\u00f3w traktuj\u0105 mi\u0142o, ale Tybeta\u0144czykom przeszukuj\u0105 nawet w\u0142osy.<\/p>\n Wieczorem 19 maja lokalne stacje telewizyjne TRA przesta\u0142y nagle m\u00f3wi\u0107 o trz\u0119sieniu ziemi i po miesi\u0119cznej przerwie zn\u00f3w pokaza\u0142y listy go\u0144cze. Nie idzie o nikogo nowego, tylko ludzi z listy najbardziej poszukiwanych, kt\u00f3rych nie uda\u0142o si\u0119 im jeszcze z\u0142apa\u0107. Poluj\u0105 na siedem os\u00f3b, samych \u015bwieckich. Podwy\u017cszyli te\u017c nagrody: za poszukiwanego nr 1 daj\u0105 50 tysi\u0119cy yuan\u00f3w, za reszt\u0119 \u2013 numery 13, 18, 19, 45, 54 i 63 \u2013 po 20 tysi\u0119cy. Biuro Bezpiecze\u0144stwa Publicznego TRA opublikowa\u0142o list\u0119 z nowym nagrodami 18 maja; pokazali ju\u017c j\u0105 co najmniej dwa razy.<\/p>\n Spotka\u0142am si\u0119 z dwoma peki\u0144skimi adwokatami. Cho\u0107 ich nazwisk nie ma na li\u015bcie 21 prawnik\u00f3w, kt\u00f3rzy wyrazili gotowo\u015b\u0107 reprezentowania aresztowanych Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kancelari\u0119 powiadomiono, \u017ce doroczna inspekcja zostanie op\u00f3\u017aniona. Nie musz\u0119 m\u00f3wi\u0107, co s\u0105dz\u0105 o polityce odpowiedzialno\u015bci zbiorowej. Powiedzieli mi jednak, \u017ce wielu koleg\u00f3w nie krytykuje rz\u0105du, kt\u00f3ry miesza si\u0119 w sprawy trzeciej w\u0142adzy, tylko 21 odwa\u017cnych. Jak rozumiem, pracuj\u0105 oni dla dziesi\u0119ciu kancelarii, a to znaczy, \u017ce bezprawne szykany odcisn\u0105 si\u0119 na \u017cyciu wielu ludzi.<\/p>\n Wszystkie projekty chi\u0144skich i zagranicznych organizacji pozarz\u0105dowych hibernuj\u0105, poddane totalnej kontroli. Kilka grup og\u0142osi\u0142o ju\u017c, \u017ce nie b\u0119d\u0105 zawiera\u0107 nowych kontrakt\u00f3w. Ameryka\u0144ska Trace Foundation 15 maja kategorycznie zdementowa\u0142a oskar\u017cenia chi\u0144skich medi\u00f3w o udzia\u0142 w tybeta\u0144skiej \u201ebordowej rewolucji\u201d.<\/p>\n Qin Dalin, zast\u0119pca gubernatora prefektury Ngaba, cytowany przez agencj\u0119 Xinhua 18 maja, powiedzia\u0142, \u017ce tybeta\u0144skie, koczownicze okr\u0119gi Ngaba, Dzoge, Kakhog i Dzamthang nie ucierpia\u0142y na skutek trz\u0119sienia ziemi, poniewa\u017c ochroni\u0142o je pasmo Longmen. W okr\u0119gach Lunggu, Li i Pingwu by\u0142o jednak wiele tybeta\u0144skich ofiar. W mie\u015bcie Sier run\u0119\u0142y domy 300 Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Sze\u015b\u0107 os\u00f3b jest w bardzo ci\u0119\u017ckim stanie, odkopano je dopiero po pi\u0119ciu dniach.<\/p>\n Wiele tybeta\u0144skich klasztor\u00f3w \u2013 mi\u0119dzy innymi um\u0119czony D\u017cokhang \u2013 odprawia rytua\u0142y i zbiera pieni\u0105dze dla ofiar wielkiego trz\u0119sienia ziemi. Alak Khasucang, s\u0119dziwy lama z klasztoru Rong\u0142u brutalnie pobity przez paramilitarnych, da\u0142 10 tysi\u0119cy yuan\u00f3w. Mnisi tej \u015bwi\u0105tyni zebrali 50 tysi\u0119cy i codziennie modl\u0105 si\u0119 za ofiary.<\/p>\n Przed kilkoma dniami, udzielaj\u0105c wywiadu w Europie, Dalajlama po raz pierwszy przedstawi\u0142 cztery warunki swego powrotu do ojczyzny. Po pierwsze, rz\u0105d Chin musi wpu\u015bci\u0107 do Tybetu zagranicznych dziennikarzy i da\u0107 im pe\u0142n\u0105 swobod\u0119 dzia\u0142ania, po drugie, w\u0142adze maj\u0105 umo\u017cliwi\u0107 poszkodowanym korzystanie z opieki medycznej, po trzecie, nale\u017cy bezzw\u0142ocznie zwolni\u0107 wszystkich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych trzymanych za kratami za udzia\u0142 w pokojowych protestach, gwarantuj\u0105c uczciwe, jawne procesy ludziom, kt\u00f3rzy dopu\u015bcili si\u0119 przest\u0119pstw kryminalnych, i wreszcie, podj\u0105\u0107 powa\u017cne rozmowy w celu umo\u017cliwienia Tybeta\u0144czykom korzystania z podstawowych praw cz\u0142owieka.<\/p>\n Odpowiedzi, za po\u015brednictwem agencji Xinhua, udzieli\u0142 mu 20 maja Zhu Xiaoming, dyrektor podleg\u0142ego Departamentowi Pracy Frontu Jedno\u015bci centrum bada\u0144 tybeta\u0144skich: \u201eS\u0142owa i czyny Dalaja zwi\u0105zane z incydentem 14 marca s\u0105 kolejnym dowodem na to, \u017ce uparcie trzyma si\u0119 on swoich pogl\u0105d\u00f3w politycznych, kt\u00f3re stawiaj\u0105 go w opozycji do narodu chi\u0144skiego, w tym Tybeta\u0144czyk\u00f3w, oraz czyni\u0105 ze\u0144 ochocze, lojalne narz\u0119dzie zachodnich si\u0142 antychi\u0144skich. Walka z separatyzmem trwa nadal. Musimy zdwoi\u0107 czujno\u015b\u0107 i nieugi\u0119cie strzec narodowej jedno\u015bci, aby zdusi\u0107 w zarodku ka\u017cd\u0105 pr\u00f3b\u0119 podzielenia naszego kraju\u201d. Jak si\u0119 tego s\u0142ucha, trudno liczy\u0107 na prze\u0142om podczas zapowiadanych na czerwiec rozm\u00f3w tybeta\u0144sko-chi\u0144skich.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 28 maja 2008<\/p>\n Ostrze\u017cenie: Drodzy przyjaciele, jaki\u015b czas temu skontaktowa\u0142 ze mn\u0105 kto\u015b, komu zale\u017cy na szpiegowaniu mnie i moich znajomych. Podawa\u0142 \u2013 albo podawa\u0142a \u2013 si\u0119 za Tybeta\u0144czyka zza granicy, przedstawiciela rz\u0105du emigracyjnego, osob\u0119 maj\u0105c\u0105 do przekazania wa\u017cne dokumenty itd. Wygl\u0105da na to, \u017ce ukrad\u0142 list\u0119 moich kontakt\u00f3w na Skypie. Kiedy rozes\u0142a\u0142am ostrze\u017cenie przyjacio\u0142om, wczoraj p\u00f3\u017anym wieczorem kto\u015b przej\u0105\u0142 moje konto. Zmieniono has\u0142o, nie mog\u0119 si\u0119 wi\u0119c zalogowa\u0107. Z tego co mi wiadomo, z\u0142odziej zacz\u0105\u0142 si\u0119 kontaktowa\u0107 z lud\u017ami z mojej ksi\u0105\u017cki adresowej. Stawia to ich i mnie w bardzo niebezpiecznym po\u0142o\u017ceniu. Prosz\u0119, potraktujcie to ostrze\u017cenie bardzo powa\u017cnie. Usu\u0144cie ze swojej listy kontakt\u00f3w albo zablokujcie \u201eDegaw\u0119\u201d i powiedzcie to wszystkim znajomym, kt\u00f3rzy mog\u0105 chcie\u0107 mi co\u015b przekaza\u0107.<\/p>\n Je\u015bli otrzymacie ode \u201emnie\u201d jak\u0105\u015b wiadomo\u015b\u0107 pod nowym imieniem, prosz\u0119 zacznijcie od rozmowy (rodacy \u2013 po tybeta\u0144sku), \u017ceby potwierdzi\u0107 \u201emoj\u0105\u201d to\u017csamo\u015b\u0107. Je\u015bli druga strona nie zechce z wami m\u00f3wi\u0107, to znaczy, \u017ce nie rozmawiacie ze mn\u0105. Nie dajcie si\u0119 te\u017c z\u0142apa\u0107 w podobn\u0105 pu\u0142apk\u0119, i raczej rozmawiajcie, nie piszcie, korzystaj\u0105c z komunikator\u00f3w. Oser, o \u015bwicie z Pekinu.<\/p>\n [Tego samego dnia bloga Oser zaatakowa\u0142 \u201eSojusz czerwonych chi\u0144skich haker\u00f3w\u201d. Pod chi\u0144sk\u0105 flag\u0105 umie\u015bcili zdj\u0119cie autorki z podpisem: \u201eZapami\u0119tajcie obrzydliwy ryj rzeczniczki niepodleg\u0142o\u015bci Tybetu. Je\u015bli zobaczycie gdzie\u015b t\u0119 suk\u0119, dobrze j\u0105 ode mnie skopcie\u201d.]<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 15 czerwca 2008<\/p>\n Trzy miesi\u0105ce po \u201eincydencie 14 marca\u201d przejechali\u015bmy samochodem przez tybeta\u0144skie prefektury Deczen w Yunnanie, Kardze i Ngaba w Sichuanie, Golog w Qinghai oraz Kanlho w Gansu \u2013 czyli regiony tradycyjnych prowincji Kham i Amdo. Bywa\u0142am tam wcze\u015bniej, mia\u0142am wi\u0119c co por\u00f3wnywa\u0107.<\/p>\n Na ulicach miast i miasteczek wszechobecnych mnich\u00f3w i pielgrzym\u00f3w zast\u0105pi\u0142y zwarte formacje bojowe. Tybet prze\u017cywa obl\u0119\u017cenie. Wsz\u0119dzie pe\u0142no zamaskowanych ludzi z broni\u0105. Nosz\u0105 mundury Ludowej Policji Zbrojnej, cz\u0119\u015b\u0107 nie ma jednak \u017cadnych dystynkcji, wi\u0119c podejrzewam, \u017ce to \u017co\u0142nierze Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej przebrani za paramilitarnych. Strzeg\u0105 budynk\u00f3w rz\u0105dowych i posterunk\u00f3w ob\u0142o\u017conych workami z piaskiem. Reszta ukrywa si\u0119 w hotelach, bazach, zak\u0142adach pracy. S\u0142ynne klasztory \u2013 na przyk\u0142ad Kirti w Ngabie \u2013 otoczone s\u0105 ciasnymi kordonami. Mnisi wchodz\u0105 i wychodz\u0105 po okazaniu przepustek ze zdj\u0119ciem. Nie mam poj\u0119cia, ile \u015bci\u0105gn\u0119li tam wojska, ale widzia\u0142am dwie dwudziestoosobowe kolumny ruszaj\u0105ce na patrol spod \u015bwi\u0105tyni. W zasi\u0119gu wzroku mia\u0142am ponadto kilkudziesi\u0119ciu uzbrojonych funkcjonariuszy, sprawdzaj\u0105cych papiery i pilnuj\u0105cych budynk\u00f3w. Wszystko to przed bram\u0105 jedynego klasztoru. Inne s\u0105 puste lub otoczone podobnymi kordonami. Dla duchownych oznacza to osadzenie w areszcie domowym. Wiem z wiarygodnego \u017ar\u00f3d\u0142a, \u017ce po 14 marca rzucili do Tybetu kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy. Mniejsze si\u0142y pacyfikowa\u0142y narodowe powstanie w 1959 roku.<\/p>\n Pisz\u0105c te s\u0142owa w Czigdril w Gologu, s\u0142ysz\u0119 wrzaski \u017co\u0142nierzy patroluj\u0105cych ulice. Krzycz\u0105 tak g\u0142o\u015bno, \u017ce nie pomaga nawet zamkni\u0119cie okien. I nie idzie tu o \u017cadn\u0105 musztr\u0119, tylko o zastraszenie Tybeta\u0144czyk\u00f3w. W jednym z okr\u0119g\u00f3w Kardze odwa\u017cy\u0142 si\u0119 z nami spotka\u0107 stary znajomy. Kiedy jednak zapytali\u015bmy o sytuacj\u0119, ba\u0142 si\u0119 tak, \u017ce nie zdo\u0142a\u0142 wykrztusi\u0107 s\u0142owa.<\/p>\n Klasztor Se w Ngabie jest martwy. Nawy i cele mnich\u00f3w zamkni\u0119te na cztery spusty. Napotkany s\u0119dziwy duchowny zd\u0105\u017cy\u0142 zda\u0107 nam relacj\u0119 przed pojawieniem si\u0119 tajniaka. W mie\u015bcie zabito 29 os\u00f3b, jedn\u0105 tu\u017c przy klasztorze, dw\u00f3ch mnich\u00f3w z Kirti i jeden z Gomangu pope\u0142ni\u0142o samob\u00f3jstwa. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 duchownych opu\u015bci\u0142a klasztory i wr\u00f3ci\u0142a do dom\u00f3w. Zostali tylko od\u017awierni. P\u00f3\u017aniej spotka\u0142am nastolatka z Ngaby, kt\u00f3ry szepn\u0105\u0142, \u017ce przed kilkoma dniami aresztowano ponad stu mnich\u00f3w z Se.<\/p>\n Cho\u0107 udawali\u015bmy turyst\u00f3w, arogancki urz\u0119das odm\u00f3wi\u0142 nam zgody na zwiedzenie klasztoru Kirti. W Ngabie do samochodu podbieg\u0142a nagle staruszka, wsadzi\u0142a g\u0142ow\u0119 przez okno i powiedzia\u0142a, \u017ce w jej okr\u0119gu uwi\u0119zili ponad 4000 os\u00f3b. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zwolniono, ale tysi\u0105c wci\u0105\u017c siedzi. Jej brata aresztowali, bo krzycza\u0142, \u017ce Dalajlama musi wr\u00f3ci\u0107 do Tybetu. Od trzech miesi\u0119cy nie mo\u017ce si\u0119 dowiedzie\u0107, gdzie go trzymaj\u0105. Powiedzia\u0142a te\u017c, \u017ce zamykaj\u0105 i karz\u0105 grzywnami (tysi\u0105c yuan\u00f3w) za noszenie medalik\u00f3w z Dalajlam\u0105.<\/p>\n W\u0142a\u015bciwie wsz\u0119dzie jeste\u015bmy \u015bledzeni. Na twarzach wszystkich policjant\u00f3w i \u017co\u0142nierzy maluje si\u0119 wrogo\u015b\u0107. Kiedy patrzy\u0142am na palce na spustach, mia\u0142am pewno\u015b\u0107, \u017ce s\u0105 gotowi zabi\u0107. Ka\u017cdego, w ka\u017cdej chwili. Jak mo\u017cna by\u0142o uruchomi\u0107 tak\u0105 machin\u0119 wojenn\u0105 przeciwko bezbronnym Tybeta\u0144czykom? Zmienili ten pi\u0119kny kraj, m\u00f3j kraj, w wielkie wi\u0119zienie.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 21 czerwca 2008<\/p>\n Sobota. Lhas\u0119 nawiedzi\u0142 znicz.<\/p>\n Ulice pe\u0142ne paramilitarnych w mundurach i cywilu. Chowaj\u0105 si\u0119 nawet po publicznych toaletach. Przy okazji mamy pi\u0105t\u0105 przebierank\u0119 od marca: tym razem w tradycyjne stroje tybeta\u0144skie (wcze\u015bniej nosili, kolejno, mundury Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej, Ludowej Policji Zbrojnej, zwyk\u0142ej policji i wreszcie wdzianka turystyczne).<\/p>\n Wczoraj po po\u0142udniu zacz\u0119li potajemnie \u015bci\u0105ga\u0107 posi\u0142ki. Dzi\u015b ka\u017cdego skrzy\u017cowania strzeg\u0105 uzbrojeni \u017co\u0142nierze. Tybeta\u0144czykom nie wolno wychodzi\u0107 na ulice bez specjalnego zezwolenia. Mnich\u00f3w i mniszki zamkni\u0119to w klasztorach. Ciekawe, \u017ce w chi\u0144skich miastach do udzia\u0142u w tym spektaklu zapraszano t\u0142umy. Wyj\u0105tek zrobiono tylko dla Ujgur\u00f3w i Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rym zabroniono nawet patrze\u0107. Jeste\u015bmy, u diab\u0142a, obywatelami tego kraju, czy nie?<\/p>\n Pods\u0142uchuj\u0105 ka\u017cd\u0105 rozmow\u0119 telefoniczn\u0105 i \u015bledz\u0105 ka\u017cde klikni\u0119cie w internecie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sklep\u00f3w jest zamkni\u0119ta. Wi\u0119cej powiedzie\u0107 nie mog\u0119.<\/p>\n Atmosfera \u015bwi\u0119ta? Nie \u2013 wojny. Lhasa przypomina Bagdad.<\/p>\n W mie\u015bcie nagle za\u0142ama\u0142a si\u0119 pogoda i zacz\u0119\u0142o pada\u0107. Ciekawe, co przyniesie jutro.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Oser (chi\u0144. Weise) urodzi\u0142a si\u0119 w Lhasie w 1966 roku. Pisze po chi\u0144sku i mieszka w ChRL. We wrze\u015bniu 2003 roku jej ksi\u0105\u017cka \u201eZapiski z Tybetu\u201d (chi\u0144. Xizang Biji) znalaz\u0142a si\u0119 na indeksie. W\u0142adze uzna\u0142y, \u017ce jest \u201eszkodliwa\u201d i zawiera \u201enieodpowiedzialne\u201d wzmianki o Dalajlamie oraz Karmapie, kt\u00f3ry w 2000 roku uciek\u0142 do Indii. Oser zmuszono do poddania si\u0119 samokrytyce – za odmow\u0119 ukarano j\u0105 usuni\u0119ciem z pracy, odbieraj\u0105c jej jedyne \u017ar\u00f3d\u0142o utrzymania, \u015bwiadczenia zdrowotne i emerytalne oraz mieszkanie. Uciek\u0142a do Pekinu. Od 22 marca do maja 2008 roku \u2013 wraz z m\u0119\u017cem, chi\u0144skim intelektualist\u0105 Wang Lixiongiem \u2013 by\u0142a osadzona w areszcie domowym<\/em>.<\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 10 marca 2008 Pokojowa demonstracja 500 mnich\u00f3w Drepungu, kt\u00f3rzy domagaj\u0105 si\u0119 wolno\u015bci religii. Policja bije i u\u017cywa granat\u00f3w z gazem \u0142zawi\u0105cym. Mnisi zostaj\u0105 zepchni\u0119ci do klasztoru, kt\u00f3ry otacza kordon. W\u0142adze odcinaj\u0105 te\u017c dop\u0142yw wody.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6046,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[29,26,19,48],"class_list":["post-6039","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-oser","tag-polityka","tag-protesty-polityczne","tag-tortury"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6039"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6129,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6039\/revisions\/6129"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}