{"id":6407,"date":"2018-04-30T06:21:37","date_gmt":"2018-04-30T04:21:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet\/?p=6407"},"modified":"2018-04-25T07:18:18","modified_gmt":"2018-04-25T05:18:18","slug":"oser-z-gjamy-o-kopalniach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=6407","title":{"rendered":"Oser: Z Gjamy o kopalniach"},"content":{"rendered":"

Historia g\u00f3rnictwa w Tybecie zaczyna si\u0119 od jego \u201ewyzwolenia\u201d przez Komunistyczn\u0105 Parti\u0119 Chin, tego samozwa\u0144czego zbawc\u0119. W latach 1951-53 oddzia\u0142om Mao Zedonga towarzyszy\u0142a grupa specjalna z Chi\u0144skiej Akademii Nauk Spo\u0142ecznych, kt\u00f3ra podczas mozolnego marszu przez rejon Czamdo, basen Ngulczu i Pojezierze P\u00f3\u0142nocne, Pome, dolin\u0119 Lhasy, zlewisko Jarlung Cangpo i tak dalej kre\u015bli\u0142a mapy, zbiera\u0142a pr\u00f3bki i oznacza\u0142a obiecuj\u0105ce stanowiska. Uczeni nie mieli w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce kraj \u201eposiada wielkie zasoby naturalne\u201d. W 1959 roku Peki\u0144skie Wydawnictwo Naukowe opublikowa\u0142o prac\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 strukturze geologicznej i surowcom mineralnym wschodniego Tybetu. Sta\u0142a si\u0119 ona bibli\u0105 g\u00f3rnik\u00f3w, podsycaj\u0105c ob\u0142\u0119d rycia pod powierzchni\u0105 P\u0142askowy\u017cu Qinghai-Tybet przez ca\u0142\u0105 drug\u0105 po\u0142ow\u0119 dwudziestego stulecia.<\/p>\n

<\/p>\n

Zwi\u0105zany z parti\u0105 tybeta\u0144ski akademik Dziampa Gjaco pisze w wydanej przed kilku laty ksi\u0105\u017cce, \u017ce witaj\u0105c w Pekinie nowy 1955 rok z m\u0142odym Dalajlam\u0105 i Panczenem Rinpocze, Mao powiedzia\u0142: \u201eNie wypada m\u00f3wi\u0107, \u017ce Hanowie pomagaj\u0105 mniejszo\u015bciom, bowiem i one pomagaj\u0105 Hanom. Macie tam u siebie minera\u0142y, kt\u00f3re nie wyst\u0119puj\u0105 na naszych ziemiach\u201d. Kiedy przegl\u0105dam wspomniane wyniki pierwszych bada\u0144 i trafiam na zdanie \u201enaszym priorytetem jest poszukiwanie cennych surowc\u00f3w mineralnych\u201d, nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, co naprawd\u0119 przy\u015bwieca\u0142o \u201ewyzwolicielom\u201d Tybetu.<\/p>\n

Zostawiam was z opowie\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 uraczy\u0142 mnie mieszkaniec Gjamy w sto\u0142ecznym okr\u0119gu Maldrogongkar:<\/p>\n

\u201eTak zwana sz\u00f3sta geologiczna grupa specjalna zacz\u0119\u0142a kopa\u0107 w 1<\/span>979 roku; zebrali i wywie\u017ali gdzie\u015b mn\u00f3stwo kamieni. Nie wiem, jakie znale\u017ali minera\u0142y, ale trwa\u0142o to przez ca\u0142e lata osiemdziesi\u0105te.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku nast\u0119pnej dekady pojawi\u0142y si\u0119 dwie firmy. Jedna zbudowa\u0142a p\u0142uczk\u0119 na uprawianych przez ch\u0142op\u00f3w polach Telongangu, druga na brzegu Kjiczu \u2013 i natychmiast zacz\u0119\u0142a zatruwa\u0107 rzek\u0119. Pola otaczaj\u0105 g\u00f3ry, tak\u017ce \u015bwi\u0119te: dwudziestu jeden Tar oraz Padmasambhawy. Na ich zboczach postawiono baraki, biura i magazyny na ci\u0119\u017cki sprz\u0119t oraz materia\u0142y wybuchowe. Przy ka\u017cdym wyrobisku budowano te\u017c hale, do czasu otwarcia linii kolejowej Qinghai-Tybet w 2006 roku by\u0142o ich ju\u017c sze\u015b\u0107, mo\u017ce siedem.<\/p>\n

W 2007 roku t\u0119 drobnic\u0119 wykupi\u0142 koncern Huatailong i zacz\u0105\u0142 kopa\u0107 na coraz wi\u0119kszym obszarze, zajmuj\u0105c kolejne ziemie uprawne. Oni te\u017c wystawili p\u0142uczk\u0119 na Telongangu, kt\u00f3ra dzia\u0142a do dzisiaj. Wsz\u0119dzie maj\u0105 kamery przemys\u0142owe, bramy pilnuj\u0105 wielkie psy. Przy rzece, nazywanej r\u00f3wnie\u017c Lhask\u0105, stan\u0119\u0142a ma\u0142a grobla, a naprzeciw niej budynek z dwiema grubymi rurami wpuszczonymi prosto do wody. Jedna j\u0105 pobiera, druga odprowadza \u015bcieki. Koncern pr\u00f3bowa\u0142 to ukry\u0107, maskuj\u0105c je nowym mostkiem. Ci\u0105gn\u0119li i zanieczyszczali w ten spos\u00f3b wod\u0119 trzy lata, do 2011 roku. Du\u017co si\u0119 o tym m\u00f3wi\u0142o, ale ch\u0142opi nic nie mogli zrobi\u0107.<\/p>\n

Huatailong zbudowa\u0142 zbiornik na wod\u0119 \u015bciekow\u0105 mi\u0119dzy dwoma wzg\u00f3rzami, w miejscu nazywanym Pelnang. Zwo\u017cono tam z g\u00f3ry urobek i p\u0142ukano. Rura \u015bciekowa prowadzi\u0142a do p\u0142uczki w Telongangu. Kiedy zbiornik si\u0119 zape\u0142nia\u0142, opr\u00f3\u017cniano go prosto do rzeki, kt\u00f3ra w tym okr\u0119gu nazywa si\u0119 Gjama, a kawa\u0142ek dalej Lhaska. By\u0142a ona jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em wody \u2013 do picia, pojenia zwierz\u0105t i nawadniania \u2013 dla tutejszych ch\u0142op\u00f3w i pasterzy, s\u0142yn\u0119\u0142a z krystalicznej czysto\u015bci.<\/p>\n

Zbiornik Huatailongu odgrywa\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w spektaklach urz\u0105dzanych przez koncern dla dygnitarzy i medi\u00f3w. Ilekro\u0107 mieli si\u0119 pojawi\u0107 wa\u017cni go\u015bcie, do wody wpuszczano ryby i kaczki, \u017ceby pokaza\u0107, \u017ce nie ma mowy o \u017cadnych ska\u017ceniach. Kilka dni p\u00f3\u017aniej zwierz\u0119ta zmienia\u0142y si\u0119 w gnij\u0105ce \u015bcierwo. Potrafiono te\u017c wsadza\u0107 w ziemi\u0119 kwiaty i drzewa \u2013 z takim samym skutkiem.<\/p>\n

Urz\u0119dnicy z okr\u0119gu i so\u0142tys zawie\u017ali raz pr\u00f3bk\u0119 wody do laboratorium w Lhasie. Okaza\u0142a si\u0119 ska\u017cona trzema truciznami z nadmiaru o\u0142owiu, miedzi i z\u0142ota. W ekspertyzie napisano, \u017ce s\u0105 w niej tak\u017ce inne szkodliwe substancje, ale tamtych by\u0142o najwi\u0119cej. Dokument zosta\u0142 wys\u0142any w\u0142adzom lokalnym i zapad\u0142a cisza. Wie\u015bniacy poskar\u017cyli si\u0119 urz\u0119dowi ochrony \u015brodowiska w Lhasie, do\u0142\u0105czyli zdj\u0119cia pad\u0142ych zwierz\u0105t, dzikich i domowych, ale ich list po prostu odes\u0142ano administracji okr\u0119gu.<\/p>\n

Od 2000 roku w okolicy dzia\u0142a\u0142a jeszcze jedna firma g\u00f3rnicza, kt\u00f3r\u0105 nazywali\u015bmy \u00bbszanghajsk\u0105\u00ab. Te\u017c zbudowali zbiornik, w po\u0142udniowo-zachodniej Gjamie, w \u0141urigangu. Mimo \u017ce ci\u0105gle dochodzi\u0142o do awantur o zatrut\u0105 wod\u0119, wydobywali przez dziesi\u0119\u0107 lat i zostali w ko\u0144cu kupieni przez koncern Zhongsheng.<\/p>\n

Ci zainteresowali si\u0119 surowcami w 2005 roku. Kopali bardzo g\u0142\u0119boko, wt\u0142aczaj\u0105c w ziemi\u0119 wod\u0119 z chemikaliami. M\u00f3wiono mi, \u017ce tutejsze z\u0142o\u017ca s\u0105 tak bogate, \u017ce do eksploatacji wystarczaj\u0105 stumetrowe odwierty.<\/p>\n

Zatem mamy teraz w Gjamie dwa koncerny: Huatailong i Zhongsheng. Nie wiem, czy oba nale\u017c\u0105 do grupy China Gold; pierwszy, o wiele wi\u0119kszy, na pewno.<\/p>\n

Zhongsheng trzyma si\u0119 g\u0142\u00f3wnie po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci regionu, w kt\u00f3rej mamy \u015bwi\u0119te wrota do klasztoru Samje, trzy \u015bwi\u0119te g\u00f3ry zwane Ri Sum Gampo oraz \u015bwi\u0119te jezioro Gamasong, zwi\u0105zane z Songcenem Gampo i Czenrezikiem. Kopi\u0105 ju\u017c na jego brzegach.<\/p>\n

Do Huatailongu nale\u017cy p\u00f3\u0142nocna cz\u0119\u015b\u0107 Gjamy. Zmusili tam do opuszczenia g\u00f3r i przeprowadzki trzy wioski, w kt\u00f3rych uprawiano ziemi\u0119, oraz dwie osady pasterskie. Wszystkich protestuj\u0105cych aresztowano. Setki koczownik\u00f3w straci\u0142y doskona\u0142e pastwiska. Tylko w ostatnim kwartale na skutek ska\u017cenia wody pad\u0142o tysi\u0105c zwierz\u0105t, co kosztowa\u0142o koncern ponad trzy miliony yuan\u00f3w.<\/p>\n

Na tym terenie mamy klasztor \u017ce\u0144ski, jaskini\u0119 Padmasambhawy, klasztory Dziulak, Puczak i Gegjal Ling, \u015bwi\u0105tyni\u0119 b\u00f3stw opieku\u0144czych, \u015bwi\u0119te \u017ar\u00f3d\u0142a i cmentarzysko Gampo, malowid\u0142a naskalne i wiele innych sanktuari\u00f3w. Serce si\u0119 kraje, \u017ce ucierpia\u0142y i one.<\/p>\n

W czasie suszy<\/a> 2009 roku Huatailong krad\u0142 ch\u0142opom wod\u0119. Na skutek konfliktu<\/a> do Gjamy \u015bci\u0105gni\u0119to paramilitarn\u0105 policj\u0119. Ponad trzy miesi\u0105ce szosy patrolowa\u0142o na sygnale pi\u0119\u0107 woz\u00f3w bojowych. Zatrzymali wtedy dziewi\u0119tna\u015bcie os\u00f3b. Jednych trzymali tygodniami, innych miesi\u0105cami, so\u0142tys Nima Cering przesiedzia\u0142 ca\u0142y rok. Kilku poturbowanych w starciach z g\u00f3rnikami z kopalni nr 17 i 18 wymaga\u0142o hospitalizacji. Po wyj\u015bciu ze szpitala trafili do wi\u0119zienia. Dyrektor z Huatailongu powiedzia\u0142 robotnikom: \u00bbNic si\u0119 nie stanie, nawet je\u015bli kt\u00f3rego\u015b zabijecie. Kogo obchodz\u0105 ci Tybeta\u0144czycy? W najgorszym wypadku zap\u0142aci si\u0119 jakie\u015b odszkodowanie\u00ab. Bili przez to bez opami\u0119tania i szczuli na ch\u0142op\u00f3w psy. Nikt nie poni\u00f3s\u0142 \u017cadnych konsekwencji.<\/p>\n

Protesty nie mia\u0142y nic wsp\u00f3lnego z polityk\u0105, dotyczy\u0142y wy\u0142\u0105cznie zanieczyszczania \u015brodowiska i zatruwania \u017ar\u00f3de\u0142. Czyli bezpiecze\u0144stwa ludzi i zwierz\u0105t. Oraz kradzie\u017cy wody i dewastacji sanktuari\u00f3w.<\/p>\n

Rz\u0105d ca\u0142y czas wspiera\u0142 Huatailong i Zhongsheng, wysy\u0142aj\u0105c w teren grupy robocze, poddaj\u0105c ludzi ideologicznemu praniu m\u00f3zg\u00f3w, a nawet aresztuj\u0105c tych, kt\u00f3rzy po prostu m\u00f3wili prawd\u0119. Koncerny p\u0142aci\u0142y za wzajemne szpiegowanie i donoszenie, \u017ceby nie dopu\u015bci\u0107 do z\u0142o\u017cenia skargi na wy\u017cszym szczeblu.<\/p>\n

Nie mamy z tych kopal\u0144 nic. Zyskuj\u0105 na nich wy\u0142\u0105cznie aparatczycy i urz\u0119dnicy, zwykli ludzie tylko trac\u0105<\/a>\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

maj 2013<\/p>\n

\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Za High Peaks Pure Earth<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia g\u00f3rnictwa w Tybecie zaczyna si\u0119 od jego \u201ewyzwolenia\u201d przez Komunistyczn\u0105 Parti\u0119 Chin, tego samozwa\u0144czego zbawc\u0119. W latach 1951-53 oddzia\u0142om Mao Zedonga towarzyszy\u0142a grupa specjalna z Chi\u0144skiej Akademii Nauk Spo\u0142ecznych, kt\u00f3ra podczas mozolnego marszu przez rejon Czamdo, basen Ngulczu i Pojezierze P\u00f3\u0142nocne, Pome, dolin\u0119 Lhasy, zlewisko Jarlung Cangpo i tak dalej kre\u015bli\u0142a mapy, zbiera\u0142a pr\u00f3bki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6408,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[31,26,20,34],"class_list":["post-6407","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-marginalizacja","tag-polityka","tag-protesty-spoleczne","tag-srodowisko"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6407"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6426,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6407\/revisions\/6426"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}