{"id":6511,"date":"2018-05-24T06:21:55","date_gmt":"2018-05-24T04:21:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet\/?p=6511"},"modified":"2018-05-28T09:57:19","modified_gmt":"2018-05-28T07:57:19","slug":"oser-fotografowie-rewolucji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=6511","title":{"rendered":"Oser: Fotografowie rewolucji"},"content":{"rendered":"

Kiedy zacz\u0119\u0142am prowadzi\u0107 poszukiwania i wywiady, inspirowane zdj\u0119ciami mego ojca<\/a> z czas\u00f3w rewolucji kulturalnej, Wang Lixiong zrobi\u0142 w Pekinie nowe odbitki formatu A4 i wys\u0142a\u0142 mi je do Lhasy. Nie by\u0142o to najszcz\u0119\u015bliwsze rozwi\u0105zanie, poniewa\u017c okaza\u0142y si\u0119 ma\u0142o czytelne i pewne szczeg\u00f3\u0142y dostrzeg\u0142am dopiero opublikowaniu mojej ksi\u0105\u017cki na Tajwanie. Na fotografii z \u201ewiecu krytyki\u201d inkarnacji Samding Dord\u017ce Phagmo (sierpie\u0144 1966 roku) wa\u017cny element odkry\u0142 za to niedawno angielski t\u0142umacz, kt\u00f3ry zapyta\u0142 mnie o \u201eskrzyneczk\u0119, kt\u00f3r\u0105 trzyma kto\u015b na drugim planie\u201d.<\/p>\n

<\/p>\n

Bardzo \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce nie zauwa\u017cy\u0142am wcze\u015bniej m\u0119\u017cczyzny w czapce z daszkiem, podnosz\u0105cego aparat fotograficzny. Teraz uda\u0142o mi si\u0119 nawet rozpozna\u0107 w nim \u2013 cytuj\u0119 \u2013 \u201ewa\u017cn\u0105 posta\u0107 w fotograficznej historii nowych Chin i autora klasycznych zdj\u0119\u0107 Tybetu z lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych i sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych\u201d, Lana Zhigui. W 1949 roku Lan, siedemnastoletni praktykant z atelier w Chongqingu, wst\u0105pi\u0142 do Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej i rok p\u00f3\u017aniej fotografowa\u0142 wkraczaj\u0105cych do Tybetu \u017co\u0142nierzy \u201e\u015bwie\u017co wyfasowan\u0105 Leic\u0105 i Rolleiflexem\u201d. W 1970 roku oddelegowano go do fabryki silnik\u00f3w w Chengdu jako przedstawiciela Tybeta\u0144skiego Okr\u0119gu Wojskowego. (Wydaje mi si\u0119, \u017ce jak m\u00f3j ojciec by\u0142 cz\u0142owiekiem genera\u0142a Zhanga Guohua, kt\u00f3ry zosta\u0142 potem g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cym i pierwszym sekretarzem partii w Tybecie, a wcze\u015bniej wspiera\u0142 czerwonogwardyjsk\u0105 frakcj\u0119 \u201eSojuszu\u201d.) Osiem lat p\u00f3\u017aniej przekwalifikowa\u0142 si\u0119 i odszed\u0142 z wojska.<\/p>\n

\u017beby by\u0142o ciekawiej, m\u00f3j ojciec i Lan Zhigui dobrze si\u0119 znali. Obaj pracowali w wydziale politycznym Okr\u0119gu, razem fotografowali zamieszkuj\u0105cy pogranicze lud Loba w 1956, wojn\u0119 chi\u0144sko-indyjsk\u0105 w 1962 czy uroczyst\u0105 inauguracj\u0119 Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego w 1965 roku. W czasie rewolucji kulturalnej Lan by\u0142 formalnie dziennikarzem przy sztabie, zrobi\u0142 wi\u0119c zapewne znacznie wi\u0119cej zdj\u0119\u0107 ni\u017c ojciec. Wed\u0142ug oficjalnej notki \u201ew 1966 roku fotografowa\u0142 mas\u00f3wki tybeta\u0144skich czerwonogwardzist\u00f3w oraz wiece walki z \u00bbpotworami i demonami\u00ab\u201d. Dosta\u0142 te\u017c wtedy nagrod\u0119 trzeciego stopnia armijnego departamentu politycznego. Jak ju\u017c wiemy z mojego zdj\u0119cia z thamzingu<\/em> Dord\u017ce Phagmo, jednej z nielicznych dostojniczek buddyzmu tybeta\u0144skiego, bywa\u0142 ze swoim Rolleiflexem w samym centrum wydarze\u0144, ale dopiero niedawno upubliczniono ledwie kilka fotografii<\/a>, kt\u00f3re zrobi\u0142 w czasie rewolucji kulturalnej. Zmar\u0142 w 2016 roku. Wida\u0107 na nich grupy ludzi, ale nie dramatyczne wydarzenia, w dodatku co najmniej trzy podpisy \u201epo\u017cyczono\u201d z mojej ksi\u0105\u017cki. \u201eKiedy w 1966 roku wybuch\u0142a rewolucja kulturalna, Tybet nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 przed ni\u0105 ukry\u0107. Tak jak w ca\u0142ym kraju, sro\u017cyli si\u0119 tu hunwejbini, walczyli z potworami i demonami przesz\u0142o\u015bci, przep\u0119dzali ludzi ulicami w szpiczastych czapkach ha\u0144by. Lhas\u0119 zalali w sierpniu\u201d. \u201eUzbrojeni we w\u0142\u00f3cznie z czerwonymi chwostami, t\u0119pi\u0105c cztery prze\u017cytki, 24 sierpnia zbezcze\u015bcili i spl\u0105drowali D\u017cokhang<\/a>, naj\u015bwi\u0119tsze sanktuarium Tybetu. Rozbite pos\u0105gi wrzucali do rzeki\u201d i tak dalej, i tak dalej.<\/p>\n

\u017beby by\u0142o jeszcze ciekawiej, kiedy w 1980 roku chodzi\u0142am na zaj\u0119cia fakultatywne, przygotowuj\u0105c si\u0119 do studi\u00f3w w Chengdu<\/a>, ojciec, kt\u00f3ry awansowa\u0142 wtedy na zast\u0119pc\u0119 szefa sztabu podokr\u0119gu Kardze, zaprowadzi\u0142 mnie do pokoju Lana w Wydawnictwie Ludowym. Najwyra\u017aniej musieli by\u0107 ze sob\u0105 blisko, ale zwyczajnie nic nie zapami\u0119ta\u0142am z tamtej rozmowy.<\/p>\n

Przygotowuj\u0105c now\u0105 edycj\u0119 mojej ksi\u0105\u017cki, doda\u0142am zdj\u0119cie z wiecu walki na placu przed D\u017cokhangiem. Na podium wida\u0107 co najmniej trzech ludzi z aparatami i kamer\u0105 \u2013 fotografa \u201eDziennika Tybeta\u0144skiego\u201d, tybeta\u0144skiego operatora z Centralnej Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Dokumentalnych oraz m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry bardzo przypomina Lana. (Jest na nim jeszcze, czego te\u017c nie zauwa\u017cy\u0142am niestety na gorszej odbitce, trzech aparatczyk\u00f3w na \u015bwi\u0105tynnym balkonie w lewym g\u00f3rnym rogu, najwyra\u017aniej obserwuj\u0105cych i nadzoruj\u0105cych przebieg wiecu.) Mimo zatrz\u0119sienia aparat\u00f3w, w \u00f3wczesnych gazetach nie opublikowano ani jednego zdj\u0119cia z kampanii przeciwko \u201epotworom i demonom\u201d. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, nie zrobiono tego do dzisiaj.<\/p>\n

M\u00f3j ojciec nie by\u0142 zawodowym fotografem. Na swojego <\/span>Zeissa Ikona, kt\u00f3rego kupi\u0142 w sklepie na lhaskim Barkhorze, odk\u0142ada\u0142 z \u017co\u0142du przez dwa lata. Mimo \u017ce nie tylko on robi\u0142 wtedy zdj\u0119cia, jego trzysta opublikowanych przeze mnie fotografii wci\u0105\u017c stanowi najpe\u0142niejsz\u0105 dokumentacj\u0119 rewolucji kulturalnej w Tybecie. Warto wi\u0119c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce \u201ehistoryk chi\u0144skiej fotografiki\u201d, kt\u00f3ry pieczo\u0142owicie wymienia \u201eponad dwudziestu fotograf\u00f3w, towarzysz\u0105cych armii czerwonej w pokojowym wyzwalaniu Tybetu i dokumentuj\u0105cych narodziny nowych Chin\u201d, nie umie\u015bci\u0142 na swojej li\u015bcie nazwiska ojca. Nie dlatego przecie\u017c, \u017ce o nim nie s\u0142ysza\u0142. Gdyby tak by\u0142o, raczej nie uda\u0142oby mu si\u0119 kalkowa\u0107 podpis\u00f3w z mojej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

15 wrze\u015bnia 2017<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Za High Peaks Pure Earth<\/a><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy zacz\u0119\u0142am prowadzi\u0107 poszukiwania i wywiady, inspirowane zdj\u0119ciami mego ojca z czas\u00f3w rewolucji kulturalnej, Wang Lixiong zrobi\u0142 w Pekinie nowe odbitki formatu A4 i wys\u0142a\u0142 mi je do Lhasy. Nie by\u0142o to najszcz\u0119\u015bliwsze rozwi\u0105zanie, poniewa\u017c okaza\u0142y si\u0119 ma\u0142o czytelne i pewne szczeg\u00f3\u0142y dostrzeg\u0142am dopiero opublikowaniu mojej ksi\u0105\u017cki na Tajwanie. Na fotografii z \u201ewiecu krytyki\u201d inkarnacji […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6513,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[27,29],"class_list":["post-6511","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-historia","tag-oser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6511","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6511"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6583,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6511\/revisions\/6583"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}