Bardzo trudno zdoby\u0107 dokumenty i niezale\u017cne, wiarygodne potwierdzenie danych, dotycz\u0105cych pacyfikowania oporu przeciwko chi\u0144skiej okupacji oraz zaprowadzania maoistowskiej \u201edemokratycznej reformy\u201d w Tybecie w latach 1956-62. Liczby, kt\u00f3re znalaz\u0142am w oficjalnych publikacjach, z pewno\u015bci\u0105 nie s\u0105 pe\u0142ne, daj\u0105 jednak wyobra\u017cenie o skali zaanga\u017cowania Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej (AL-W) i bezwzgl\u0119dno\u015bci wojny z niemal bezbronn\u0105 ludno\u015bci\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
Z oficjalnych, cz\u0105stkowych danych (og\u00f3lnych nie publikowano) wynika, \u017ce w walkach zbrojnych uczestniczy\u0142o \u2013 to znaczy ponios\u0142o \u015bmier\u0107, odnios\u0142o rany lub dosta\u0142o si\u0119 do niewolni \u2013 co najmniej 10 procent ca\u0142ej populacji tybeta\u0144skiej. W Qinghai, gdzie uda\u0142o si\u0119 dotrze\u0107 do bardziej szczeg\u00f3\u0142owych opracowa\u0144, w ci\u0105gu osiemnastu miesi\u0119cy 1958 i 1959 roku odsetek ten si\u0119gn\u0105\u0142 30 procent. \u0179r\u00f3d\u0142a m\u00f3wi\u0105 o \u201ezbiorowych mordach i egzekucjach\u201d oraz aresztowaniu co pi\u0105tego mieszka\u0144ca, by zd\u0142awi\u0107 spontaniczny, powszechny op\u00f3r, co doprowadzi\u0142o do \u015bmierci dziesi\u0105tk\u00f3w tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n
Walki toczy\u0142y si\u0119 od 1956 roku (Seda, Ganzi) do pa\u017adziernika 1962, kiedy dow\u00f3dztwo w Qinghai og\u0142osi\u0142o zako\u0144czenie potyczek \u201etrzeciego stopnia\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Czas<\/p>\n
<\/p>\n
\u201eZd\u0142awienie rebelii\u201d definiowano w kategorii \u201etrzech kompletnych\u201d: \u201ekompletnej likwidacji rebeliant\u00f3w, kompletnej konfiskaty broni oraz kompletnego przej\u0119cia kontrrewolucyjnych dokument\u00f3w\u201d. Oznacza\u0142o to robicie wszystkich grup oporu, licz\u0105cych wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b. Wedle tych kryteri\u00f3w walki w Sichuanie toczy\u0142y si\u0119 od lutego 1956 do grudnia 1961, w Qinghai od kwietnia 1958 (Xunhua) do pa\u017adziernika 1962, w Tybecie \u015brodkowym od lipca 1956 (Jiangda, Mangkang) do marca 1962, w Yunnanie od kwietnia 1956 (Deqing) do marca 1960, a w Gansu, w dw\u00f3ch falach, od czerwca 1956 do marca-listopada 1958 roku.<\/p>\n
<\/p>\n
Liczba potyczek<\/p>\n
<\/p>\n
Potyczki liczono na r\u00f3\u017cne sposoby. Biuletyn AL-W z Sichuanu odnotowuje wszystkie, m\u00f3wi\u0105c o \u201eponad dziesi\u0119ciu tysi\u0105cach du\u017cych i ma\u0142ych bitew\u201d.<\/p>\n
W Tybecie centralnym od marca 1959 do listopada 1961 roku AL-W prowadzi\u0142a 12 kampanii, sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z wielu bitew. Na przyk\u0142ad prowadzona od sierpnia do listopada 1959 \u201ekampania drugiego stopnia w Changdu\u201d sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 840 potyczek. W sumie \u2013 cho\u0107 nigdzie nie podaje si\u0119 danych zbiorczych \u2013 musia\u0142o ich by\u0107 kilka tysi\u0119cy.<\/p>\n
W prowincji Qinghai stoczono 3639 bitew.<\/p>\n
Walcz\u0105ca z koczownikami w Gannanie oraz w Tybecie \u015brodkowym 11 Dywizja Piechoty mia\u0142a na koncie 996 bitew.<\/p>\n
Z niepe\u0142nych danych wynika, \u017ce w ci\u0105gu niespe\u0142na siedmiu lat dosz\u0142o do co najmniej 15 tysi\u0119cy potyczek.<\/p>\n
<\/p>\n
Liczba uczestnik\u00f3w walk<\/p>\n
<\/p>\n
Sformu\u0142owanie \u201euczestnicy walk zbrojnych\u201d oznacza Tybeta\u0144czyk\u00f3w zabitych, rannych oraz wzi\u0119tych do niewoli podczas potyczek i obejmuje r\u00f3wnie\u017c pojmanych starc\u00f3w, kobiety i dzieci, nazywanych w chi\u0144skich \u017ar\u00f3d\u0142ach \u201emasami odbitymi z r\u0105k rebeliant\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Wed\u0142ug niepe\u0142nych danych zebranych z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 (biuletyn\u00f3w wojskowych i okr\u0119gowych, wspomnie\u0144 dow\u00f3dc\u00f3w wojskowych, dokument\u00f3w wewn\u0119trznych itp.) w Qinghai \u201eunieszkodliwiono ponad 127 tysi\u0119cy rebeliant\u00f3w\u201d, w Sichuanie \u2013 ponad 90800 os\u00f3b (a wed\u0142ug biuletynu lokalnego sztabu ponad 140 tysi\u0119cy), w Tybecie centralnym \u2013 ponad 93 tysi\u0105ce (suma ofiar 12 kampanii, w tym wielu uchod\u017ac\u00f3w z Khamu i Amdo), w Gannanie (Gansu) \u2013 22400 os\u00f3b (ta liczba nie obejmuje muzu\u0142man\u00f3w narodowo\u015bci Hui), w Deqingu (Yunnan) \u2013 13700 os\u00f3b.<\/p>\n
Liczba tybeta\u0144skich \u201euczestnik\u00f3w walk zbrojnych\u201d przekracza wi\u0119c 347 tysi\u0119cy. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie obejmuje ona tych, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 uciec (do 1962 roku) oraz aresztowanych \u201ew celu zapobie\u017cenia rebelii\u201d.<\/p>\n
Wed\u0142ug oficjalnych, chi\u0144skich statystyk tybeta\u0144ska populacja liczy\u0142a 2775622 w 1953 oraz 2504628 w 1963 roku (i jako jedyna w ChRL odnotowa\u0142a w tym okresie spadek). Tybet centralny nie zosta\u0142 obj\u0119ty spisem z 1953 roku, przyjmowano, \u017ce zamieszkuje go milion os\u00f3b \u2013 z przybli\u017conych danych wynika wi\u0119c, \u017ce w walkach uczestniczy\u0142o 12 procent populacji.<\/p>\n
Pe\u0142niejszy obraz daj\u0105 szczeg\u00f3\u0142owe statystyki lokalne. I tak raport sporz\u0105dzony w 1959 roku w Qinghai m\u00f3wi, \u017ce \u201ewed\u0142ug sztabu AL-W do grudnia zesz\u0142ego [1958] roku stoczono 623 bitwy i unieszkodliwiono 60864 rebeliant\u00f3w (w tym 10415 zabito, 2648 raniono, 21958 pojmano, 25843 podda\u0142o si\u0119). Do czerwca br. stoczono 850 bitew, unieszkodliwiaj\u0105c 18189 rebeliant\u00f3w (2209 zabitych, 939 rannych, 7806 pojmanych, 7235 poddaj\u0105cych si\u0119). Uratowano 26810 kobiet i dzieci\u201d. Oznacza to 105862 \u201euczestnik\u00f3w walk\u201d (z kobietami i dzie\u0107mi w\u0142\u0105cznie) od kwietnia do ko\u0144ca czerwca 1959 roku.<\/p>\n
W dokumencie z 15 pa\u017adziernika 1959 roku Komitet Komunistycznej Partii Chin prowincji Qinghai informuje Komitet Centralny i Centraln\u0105 Komisj\u0119 Wojskow\u0105, \u017ce \u201eod kwietnia zesz\u0142ego roku do wrze\u015bnia tego roku stoczono 1969 bitew i unieszkodliwiono 121752 rebeliant\u00f3w [liczba obejmuje zatrzymywanych wi\u0119cej ni\u017c raz oraz uciekinier\u00f3w z innych region\u00f3w]. Skonfiskowano 34281 karabin\u00f3w i pistolet\u00f3w oraz 24247 muszkiety. Pr\u00f3cz tego pojmano 41865 kontrrewolucjonist\u00f3w i innych wichrzycieli oraz uwolniono 76258 kobiet i dzieci\u201d.<\/p>\n
Sumuj\u0105c liczby unieszkodliwionych z dw\u00f3ch lat oraz \u201eoswobodzonych\u201d, otrzymujemy 155311 bezpo\u015brednio zaanga\u017cowanych w walki w ci\u0105gu osiemnastu miesi\u0119cy. Wed\u0142ug rz\u0105dowych statystyk w 1957 roku tybeta\u0144ska populacja Qinghai liczy\u0142a 513415 os\u00f3b, co oznacza, \u017ce od kwietnia 1958 roku do wrze\u015bnia 1959 roku z Chi\u0144czykami walczy\u0142o tam co najmniej 30,3 procent Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
Bezbronni rebelianci<\/p>\n
<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u201elikwidowanych\u201d rebeliant\u00f3w nie posiada\u0142a broni.<\/p>\n
Kilka przyk\u0142ad\u00f3w. \u201eUnieszkodliwiaj\u0105c\u201d 93093 powsta\u0144c\u00f3w w centralnym Tybecie (od marca 1959 do marca 1960 roku), zdobyto 35523 sztuki broni. Tylko 38 procent walcz\u0105cych posiada\u0142o zatem bro\u0144 paln\u0105, co oznacza, \u017ce 68 procent \u201erebeliant\u00f3w\u201d stanowi\u0142y kobiety, dzieci, starcy i mnisi. W bitwie o Mitik\u0119 (27 sierpnia \u2013 15 wrze\u015bnia 1959) broni nie mia\u0142o 63 procent \u201erebeliant\u00f3w\u201d, a w bitwie o Ngari (czerwiec \u2013 lipiec 1960) \u2013 59 procent \u201euczestnik\u00f3w walk zbrojnych\u201d stanowi\u0142y kobiety i dzieci. Od lipca do grudnia 1958 sztab t\u0142umienia rebelii w Yushu (Qinghai) \u201ezlikwidowa\u0142\u201d 90557 wrog\u00f3w, zdobywaj\u0105c 20387 sztuk broni. Innymi s\u0142owy, uzbrojonych by\u0142o ledwie 22,5 procent \u201eunieszkodliwionych\u201d.<\/p>\n
W niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142ach znajduje si\u0119 wzmianki o \u201estrzelaniu na o\u015blep do uciekaj\u0105cego t\u0142umu\u201d oraz o egzekucjach je\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
Masowe uwi\u0119zienia<\/p>\n
<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142a nie pozostawiaj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani, kt\u00f3rzy zostali wzi\u0119ci do niewoli lub poddali si\u0119 w Qinghai i Gannanie (Gansu), trafiali do wi\u0119zie\u0144. W celu \u201ezapobie\u017cenia rebelii\u201d masowo zamykano m\u0119\u017cczyzn w wieku od 18 do 60 lat. Strategi\u0119 t\u0119 przeniesiono p\u00f3\u017aniej do innych prowincji. W\u0142adze i lokalne komitety partii otrzymywa\u0142y do wykonania normy (i systematycznie je przekracza\u0142y). W Yushu norma wynosi\u0142a od 2000 do 2500 aresztowa\u0144, ale zamkni\u0119to 22780 os\u00f3b, czyli 14,3 procent populacji z 1957 roku.<\/p>\n
W Qinghai uwi\u0119ziono 59183 osoby (22780 w Yushu, 16272 w Hainanie, 9262 w Guoluo, 8506 w Huangnanie i 2363 w Haibei). W Gannanie, mi\u0119dzy marcem 1958 a czerwcem 1961, aresztowano 14183 osoby, czyli 8,6 procent populacji z 1958 roku. W okr\u0119gach Aba, Ganzi i Muli w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat zamkni\u0119to 14600 os\u00f3b. Nie ma danych z Yunnanu i Tybetu centralnego. Wed\u0142ug jednego \u017ar\u00f3d\u0142a genera\u0142 Zhang Jingwu mia\u0142 nakaza\u0107 lokalnym kadrom ograniczy\u0107 liczb\u0119 zatrzymanych do dw\u00f3ch procent populacji. W 1959 roku populacj\u0119 \u015brodkowego Tybetu szacowano na 1,00 albo 1,12 b\u0105d\u017a 1,18 miliona \u2013 co w wariancie minimum oznacza\u0142oby 20 tysi\u0119cy uwi\u0119zionych.<\/p>\n
Uwa\u017cam, \u017ce w latach mi\u0119dzy 1956 a 1962 rokiem zamkni\u0119to w wi\u0119zieniach co najmniej 125 tysi\u0119cy Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n
Dysponujemy natomiast dok\u0142adnymi danymi z niekt\u00f3rych miejscowo\u015bci. I tak, na przyk\u0142ad, w okr\u0119gu Jiuzhi (prefektura Guoluo) w 1958 roku uwi\u0119ziono 1249 os\u00f3b, czyli 13 procent populacji, w okr\u0119gu Maqin (Guoluo) \u2013 1844 osoby (18,47 procent), a w okr\u0119gu Qumalai (prefektura Yushu) za kraty trafi\u0142o 21 procent wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
Zgony w wi\u0119zieniach<\/p>\n
<\/p>\n
Dysponujemy tylko szcz\u0105tkowymi danymi. Z raportu komitetu Qinghai do Komitetu Centralnego i Deng Xiaopinga (z 19 marca 1981) wynika, \u017ce w tej prowincji \u201ebezpodstawnie aresztowano i skazano 44556 os\u00f3b, czyli 84 procent osadzonych. Na skutek nies\u0142usznych wyrok\u00f3w zmar\u0142o 23260 os\u00f3b\u201d.<\/p>\n
Dokument 55 (1982) tego samego komitetu m\u00f3wi o \u201e85285 ukaranych w 1958 roku (w tym 64347 z region\u00f3w pasterskich), co stanowi\u0142o 8 procent populacji; 899 os\u00f3b pomy\u0142kowo zabito, 17277 zmar\u0142o w wi\u0119zieniach i obozach\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Zaanga\u017cowanie AL-W<\/p>\n
<\/p>\n
Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych wojskowych \u017ar\u00f3de\u0142 w wojnie w Tybecie uczestniczy\u0142o osiem dywizji piechoty, czyli 100 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy, trzy dywizjony lotnicze i dwie niezale\u017cne eskadry, co najmniej trzy dywizje kawalerii, jednostki specjalne (m.in. chemiczne) i logistyczne (transportowe, in\u017cynieryjne, medyczne itd.) \u2013 w sumie co najmniej 150 tysi\u0119cy ludzi.<\/p>\n
I lokalnie: ponad 80 tysi\u0119cy w Sichuanie (od marca 1956 do grudnia 1961), ponad 25 tysi\u0119cy w Gansu (od marca do grudnia 1958), ponad 70 tysi\u0119cy w Qinghai (od kwietnia 1959 do pa\u017adziernika 1962) oraz ponad 60 tysi\u0119cy w Tybecie centralnym (od marca 1959 do 1961). Sumuj\u0105c te dane, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce wiele jednostek walczy\u0142o w kilku prowincjach.<\/p>\n
Obok regularnych oddzia\u0142\u00f3w AL-W w walkach uczestniczy\u0142y te\u017c lokalne milicje. Z danych, do kt\u00f3rych uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107, wynika, \u017ce w Sichuanie, Gansu, Yunnanie i Qinghai by\u0142o to w sumie co najmniej 71 tysi\u0119cy ludzi. Niekt\u00f3re czynno\u015bci \u2013 na przyk\u0142ad transport \u017cywno\u015bci, przewo\u017cenie rannych czy opiek\u0119 nad zwierz\u0119tami \u2013 zlecano r\u00f3wnie\u017c cywilom. W ci\u0105gu sze\u015bciu lat wojny ich liczba bez w\u0105tpienia przekroczy\u0142a 143 tysi\u0105ce.<\/p>\n
Innymi s\u0142owy, w sze\u015bcioletnie walki na P\u0142askowy\u017cu Tybeta\u0144skim po stronie chi\u0144skiej zaanga\u017cowanych by\u0142o co najmniej 300 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n
<\/p>\n
Ofiary<\/p>\n
<\/p>\n
Bardzo trudno oszacowa\u0107 liczb\u0119 Tybeta\u0144czyk\u00f3w zabitych w walce. Jedyn\u0105 pewn\u0105 liczb\u0105 wydaje si\u0119 16600 tybeta\u0144skich ofiar walk zbrojnych w Qinghai, o kt\u00f3rych m\u00f3wi lokalny biuletyn AL-W.<\/p>\n
Straty AL-W szacuje si\u0119 na 10934 osoby (4748 zabitych i 5223 rannych), niemniej liczba ta z pewno\u015bci\u0105 nie jest pe\u0142na, gdy\u017c w biuletynie z Gannanu (prowincja Gansu) nie podano liczby rannych.<\/p>\n
<\/p>\n
Straty w populacji tybeta\u0144skiej w latach 1956-64<\/p>\n
<\/p>\n
Wed\u0142ug oficjalnych statystyk tybeta\u0144ska populacja w Gansu liczy\u0142a 255947 w 1957, 188050 w 1959 oraz 174581 w 1961 roku, co oznacza strat\u0119 81366 os\u00f3b, czyli 31,8 procent.<\/p>\n
Sichuan zamieszkiwa\u0142o 686234 Tybeta\u0144czyk\u00f3w w 1958 i 605537 w 1964 roku \u2013 mniej o 80697, czyli 11,8 procent.<\/p>\n
W Qinghai w 1957 roku by\u0142o 513415, a w 1964 roku 422662 Tybeta\u0144czyk\u00f3w, czyli mniej o 90753, a wi\u0119c 17,7 procent.<\/p>\n
W Yunnanie populacja tybeta\u0144ska zmniejszy\u0142a si\u0119 z 64611 w 1953 do 61827 w 1964 roku, o 2784 osoby.<\/p>\n
Nie ma wiarygodnych statystyk z Tybetu \u015brodkowego.<\/p>\n
Przytoczone dane wskazuj\u0105 na zmniejszenie si\u0119 populacji tybeta\u0144skiej o 255600 os\u00f3b. Jak wspomnia\u0142am, nie obejmuj\u0105 one Tybetu centralnego. Co wi\u0119cej, najkrwawsze walki toczy\u0142y si\u0119 w Abie i Ganzi w 1956 i 1957 roku, a wi\u0119c przed spisem z 1958 roku. Statystki z Yunnanu obejmuj\u0105 dziesi\u0119\u0107 lat, a nas interesuje tylko okres od 1955 do 1961 roku. Dane ze spis\u00f3w w Qinghai budz\u0105 du\u017co w\u0105tpliwo\u015bci. Spisy z 1957 i 1961 roku z prefektur Yushu i Guoluo pokazuj\u0105 spadek populacji o 118172 osoby. W okr\u0119gu Xinghai prefektury Hainan, gdzie w 1958 i 1959 roku toczy\u0142y si\u0119 krwawe walki, populacja koczownik\u00f3w zmniejszy\u0142a si\u0119 z 14050 w 1957 do 10169 w 1960 roku, czyli o 3881 os\u00f3b (38,2 procent). W tych trzech miejscowo\u015bciach uby\u0142y wi\u0119c w sumie 120053 osoby \u2013 znacznie wi\u0119cej od 90753 z rocznika statystycznego ca\u0142ej prowincji.<\/p>\n
Po dodaniu brakuj\u0105cych 120053 os\u00f3b z innych region\u00f3w otrzymujemy liczb\u0119 287000. Skoro nie obejmuje ona Tybetu centralnego i uwzgl\u0119dnia tylko dwie prefektury i jeden okr\u0119g Qinghai, mo\u017cemy spokojnie przyj\u0105\u0107, \u017ce wojna, g\u0142\u00f3d, masowe aresztowania itd. kosztowa\u0142y \u017cycie co najmniej 300 tysi\u0119cy Tybeta\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n
W niekt\u00f3rych regionach oficjalnie odnotowane straty by\u0142y niezwykle wysokie. Liczba ludno\u015bci prefektury Yushu spad\u0142a z 159419 w 1957 do 93483 w 1963 roku, a wi\u0119c o 65936, czyli 41,3 procent. Na powr\u00f3t do poziomu z 1957 roku trzeba by\u0142o 20 lat.<\/p>\n
W latach 1953-64 prefektura Guoluo straci\u0142a 48753 z 99628 mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 48,9 procent populacji. Nale\u017cy w dodatku przyj\u0105\u0107, \u017ce wcze\u015bniej ros\u0142a ona do 1957 roku (z kt\u00f3rego nie ma danych), co oznacza jeszcze wy\u017csze straty.<\/p>\n
Populacja okr\u0119gu Seda w Ganzi spada\u0142a z 30600 w 1956 do 24785 w 1957 i 17641 w 1962 roku \u2013 w sumie o 13898, czyli 45,5 procent.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Jianglin Li jest chi\u0144sk\u0105 historyczk\u0105, mieszkaj\u0105c\u0105 obecnie w Stanach Zjednoczonych. Wybrane dane pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cki Gdy wzlec\u0105 \u017celazne ptaki. Tajna wojna na P\u0142askowy\u017cu Tybeta\u0144skim (1956-62)<\/em>.<\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bardzo trudno zdoby\u0107 dokumenty i niezale\u017cne, wiarygodne potwierdzenie danych, dotycz\u0105cych pacyfikowania oporu przeciwko chi\u0144skiej okupacji oraz zaprowadzania maoistowskiej \u201edemokratycznej reformy\u201d w Tybecie w latach 1956-62. Liczby, kt\u00f3re znalaz\u0142am w oficjalnych publikacjach, z pewno\u015bci\u0105 nie s\u0105 pe\u0142ne, daj\u0105 jednak wyobra\u017cenie o skali zaanga\u017cowania Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej (AL-W) i bezwzgl\u0119dno\u015bci wojny z niemal bezbronn\u0105 ludno\u015bci\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6613,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[27],"class_list":["post-6612","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6612","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6612"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6612\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6631,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6612\/revisions\/6631"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6613"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}