{"id":7017,"date":"2018-08-16T06:21:58","date_gmt":"2018-08-16T04:21:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet\/?p=7017"},"modified":"2018-08-15T07:34:44","modified_gmt":"2018-08-15T05:34:44","slug":"dalajlama-o-wojnie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=7017","title":{"rendered":"Dalajlama: O wojnie"},"content":{"rendered":"<p class=\"western\">Je\u017celi prawdziwy <a href=\"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=5078\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">pok\u00f3j<\/a> polega na czym\u015b wi\u0119cej, ni\u017c na kruchej r\u00f3wnowadze, wyrastaj\u0105cej z wzajemnej wrogo\u015bci, je\u015bli w ostatecznym rozrachunku zale\u017cy od rozwi\u0105zania konflikt\u00f3w wewn\u0119trznych, to co mo\u017cna powiedzie\u0107 o wojnie? Cho\u0107, paradoksalnie, celem wi\u0119kszo\u015bci kampanii wojskowych jest pok\u00f3j, wojna w istocie przypomina ogie\u0144 \u2013 ogie\u0144, kt\u00f3rego paliwem s\u0105 \u017cywi ludzie. I niczym po\u017car si\u0119 rozprzestrzenia. Sp\u00f3jrzmy cho\u0107by na konflikt w by\u0142ej Jugos\u0142awii, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 jako lokalny sp\u00f3r, po czym b\u0142yskawicznie rozla\u0142 na ca\u0142y region. Popatrzmy te\u017c na poszczeg\u00f3lne bitwy. Kiedy jakie\u015b ogniwo s\u0142abnie, dow\u00f3dca wysy\u0142a posi\u0142ki \u2013 wrzucaj\u0105c, dos\u0142ownie, \u017cywych ludzi w ogie\u0144. Tak si\u0119 jednak do tego przyzwyczaili\u015bmy, \u017ce nie po\u015bwi\u0119camy temu wi\u0119kszej uwagi. Nie umiemy przyzna\u0107, \u017ce wojna jest, z natury, zimnym okrucie\u0144stwem i cierpieniem.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p class=\"western\">Godna po\u017ca\u0142owania prawda jest taka, \u017ce nauczono nas uwa\u017ca\u0107 wojn\u0119 za co\u015b ekscytuj\u0105cego, a nawet fascynuj\u0105cego. Pokazuje si\u0119 nam \u017co\u0142nierzy w eleganckich mundurach (kt\u00f3re tak podobaj\u0105 si\u0119 dzieciom) i maszeruj\u0105ce przed nimi orkiestry. Morderstwo nas przera\u017ca, ale wojny nic nie \u0142\u0105czy ze zbrodni\u0105. Przeciwnie, uwa\u017ca si\u0119 j\u0105 za sposobno\u015b\u0107 do wykazania si\u0119 odwag\u0105 i fachowo\u015bci\u0105. M\u00f3wimy o jej bohaterach niemal w taki spos\u00f3b, jak gdyby liczba zabitych \u015bwiadczy\u0142a o stopniu heroizmu. Opowiadamy o zaletach nowych broni jako o szczycie mo\u017cliwo\u015bci technicznych, zapominaj\u0105c, \u017ce jej u\u017cycie r\u00f3wna si\u0119 kalectwu i \u015bmierci ludzi, \u017cywych ludzi. Twoich przyjaci\u00f3\u0142, moich przyjaci\u00f3\u0142, naszych ojc\u00f3w, naszych matek, naszych si\u00f3str i braci, twoich i moich.<\/p>\n<p class=\"western\">Jeszcze gorszy jest fakt, \u017ce ludzie prowadz\u0105cy wsp\u00f3\u0142czesne wojny nie s\u0105 ju\u017c obecni na linii frontu. Jednocze\u015bnie coraz mocniej godz\u0105 one w cywili. W dzisiejszych konfliktach najbardziej cierpi\u0105 niewinni \u2013 i to nie krewni tych, kt\u00f3rzy walcz\u0105, ale osoby niemaj\u0105ce najcz\u0119\u015bciej nic wsp\u00f3lnego z konfliktem. Koniec wojny wcale nie k\u0142adzie kresu niewyobra\u017calnym cierpieniom. Zostaj\u0105 po niej miny, ska\u017cenie chemiczne i katastrofy gospodarcze. Nie mam powodu w\u0105tpi\u0107 w oszacowania, wedle kt\u00f3rych na jednego zabitego \u017co\u0142nierza przypada dzi\u015b dziewi\u0119\u0107 ofiar cywilnych. A to znaczy, \u017ce ofiar\u0105 wojny padaj\u0105 przede wszystkim kobiety, dzieci i starcy.<\/p>\n<p class=\"western\">Co wi\u0119cej, techniczne mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych broni przerastaj\u0105 wyobra\u017ani\u0119 zwyk\u0142ego \u015bmiertelnika. Potencja\u0142 zniszczenia jest tak ogromny, \u017ce wszelkie argumenty, przemawiaj\u0105ce za wojn\u0105, musz\u0105 ust\u0119powa\u0107 temu, co \u015bwiadczy przeciwko niej. Nostalgia za dawnymi wojnami wydaje si\u0119 ca\u0142kowicie usprawiedliwiona. Wtedy przynajmniej ludzie walczyli ze sob\u0105 twarz\u0105 w twarz. Nikt nie pr\u00f3bowa\u0142 zaprzecza\u0107 cierpieniom, jakie nios\u0142a ze sob\u0105 wojna. A do boju cz\u0119sto prowadzili oddzia\u0142y sami w\u0142adcy. Je\u015bli przy okazji zgin\u0119li, z regu\u0142y za\u0142atwia\u0142o to spraw\u0119. Dzi\u0119ki rozwojowi techniki, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni genera\u0142owie trzymaj\u0105 si\u0119 coraz dalej od pola walki. Mog\u0105 schowa\u0107 si\u0119 w podziemnym bunkrze, oddalonym od linii frontu o tysi\u0105ce kilometr\u00f3w, i prowadzi\u0107 bitw\u0119 tak, jakby by\u0142a gr\u0105 komputerow\u0105. Kiedy o tym my\u015bl\u0119, osobi\u015bcie wola\u0142bym \u201einteligentn\u0105\u201d bro\u0144, kt\u00f3ra umia\u0142aby odszuka\u0107 i zabi\u0107 osoby, decyduj\u0105ce o wybuchu wojny. Or\u0119\u017c, kt\u00f3ry eliminowa\u0142by decydent\u00f3w, oszcz\u0119dzaj\u0105c niewinnych, wydaje mi si\u0119 znacznie sprawiedliwszy. I bardzo stosowny w dobie broni nuklearnej, sprawiaj\u0105cej, \u017ce nie da si\u0119 ju\u017c m\u00f3wi\u0107 o \u201eostatecznym\u201d zwyci\u0119zcy.<\/p>\n<p class=\"western\">\u00d3w potencja\u0142 zniszczenia sprawia, \u017ce niezale\u017cnie od tego, czy nazywamy jak\u0105\u015b bro\u0144 \u201eofensywn\u0105\u201d czy \u201edefensywn\u0105\u201d, musimy przyzna\u0107, \u017ce istnieje ona tylko po to, by zabija\u0107 ludzi. Jest tlenem, kt\u00f3rym oddycha wojna. Nie zak\u0142adajmy jednak, \u017ce pok\u00f3j zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od rozbrojenia. \u017badna bro\u0144 nie dzia\u0142a sama z siebie. Cho\u0107 s\u0142u\u017cy zabijaniu, p\u00f3ki rdzewieje w magazynach, nie mo\u017ce nikogo skrzywdzi\u0107. Kto\u015b musi nacisn\u0105\u0107 guzik, poci\u0105gn\u0105\u0107 za spust. Nie zrobi tego \u017cadna z\u0142a moc. Tylko cz\u0142owiek. Prawdziwy pok\u00f3j wymaga zatem rozwi\u0105zania struktur wojskowych, kt\u00f3re zbudowali\u015bmy. Nie ma nadziei na pok\u00f3j, w pe\u0142nym tego s\u0142owa znaczeniu, dop\u00f3ki kilka os\u00f3b mo\u017ce dokona\u0107 puczu i narzuci\u0107 sw\u0105 wol\u0119 innym. Prawdziwy pok\u00f3j nie zapanuje te\u017c dop\u00f3ty, dop\u00f3ki istnie\u0107 b\u0119d\u0105 autorytarne re\u017cimy, opieraj\u0105ce sw\u0105 w\u0142adz\u0119 na si\u0142ach zbrojnych, kt\u00f3re bez wahania dopuszcz\u0105 si\u0119 ka\u017cdej niesprawiedliwo\u015bci na rozkaz w\u0142adcy. Niesprawiedliwo\u015b\u0107 niszczy bowiem prawd\u0119, a bez prawdy nie ma trwa\u0142ego pokoju. Dlaczego? Bo gdy prawda jest po naszej stronie, jest w nas te\u017c prostolinijno\u015b\u0107, szczero\u015b\u0107 i pewno\u015b\u0107. Je\u017celi jej nie ma, nasze w\u0105skie cele mo\u017cemy osi\u0105gn\u0105\u0107 tylko si\u0142\u0105. Kiedy decyzje zapadaj\u0105 w ten spos\u00f3b, wbrew prawdzie, ludzie czuj\u0105 dyskomfort \u2013 i zwyci\u0119zcy, i zwyci\u0119\u017ceni. Ta frustracja podkopuje narzucony si\u0142\u0105 pok\u00f3j.<\/p>\n<p class=\"western\">Oczywi\u015bcie nie pozb\u0119dziemy si\u0119 struktur wojskowych w ci\u0105gu jednego dnia. Je\u015bli jednak pragniemy spo\u0142ecze\u0144stwa, dla kt\u00f3rego konflikt zbrojny b\u0119dzie tylko wspomnieniem, naszym ostatecznym celem musi by\u0107 pozbycie si\u0119 ca\u0142ego aparatu wojskowego. Trudno jednak \u017cywi\u0107 nadziej\u0119 na likwidacj\u0119 wszystkich rodzaj\u00f3w broni. Zawsze znajdzie si\u0119 grupka intrygant\u00f3w lub fanatyk\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 niepokoje. Tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo istnie\u0107 b\u0119dzie ludzko\u015b\u0107, b\u0119dziemy zapewne potrzebowa\u0107 obrony przed niegodziwcami. Jednocze\u015bnie musimy jednak stawia\u0107 sobie jasne, realne cele i szuka\u0107 politycznej woli do ich realizacji.<\/p>\n<p class=\"western\">Ka\u017cdy z nas ma tu do odegrania wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Je\u017celi, jako jednostki, dokonamy wewn\u0119trznego rozbrojenia \u2013 bior\u0105c w karby negatywne my\u015bli i uczucia oraz rozwijaj\u0105c cechy pozytywne \u2013 stworzymy warunki do rozbrojenia zewn\u0119trznego. Nie nast\u0105pi prawdziwy, trwa\u0142y pok\u00f3j, dop\u00f3ki ka\u017cdy z nas nie dokona wewn\u0119trznego wysi\u0142ku. Spraw\u0105 najwy\u017cszej wagi jest wi\u0119c wra\u017cliwo\u015b\u0107 na innych, uznanie ich r\u00f3wnego prawa do szcz\u0119\u015bcia, nieczynienie niczego, co mog\u0142oby przysporzy\u0107 im cierpie\u0144. Aby sobie w tym pom\u00f3c, warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 chwil\u0119 na zastanowienie si\u0119, jak wygl\u0105da wojna z perspektywy ofiar. Wystarczy, \u017ce przypomn\u0119 sobie wizyt\u0119 w Hiroszimie, by przywo\u0142a\u0107 ca\u0142\u0105 groz\u0119 wojny. Widzia\u0142em tam w muzeum zegarek, kt\u00f3ry zatrzyma\u0142 si\u0119 w chwili wybuchu bomby. I paczuszk\u0119 igie\u0142, stopionych w \u017carze eksplozji.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Fragment ksi\u0105\u017cki \u201eEtyka na nowe tysi\u0105clecie\u201d, Politeja 2000<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Je\u017celi prawdziwy pok\u00f3j polega na czym\u015b wi\u0119cej, ni\u017c na kruchej r\u00f3wnowadze, wyrastaj\u0105cej z wzajemnej wrogo\u015bci, je\u015bli w ostatecznym rozrachunku zale\u017cy od rozwi\u0105zania konflikt\u00f3w wewn\u0119trznych, to co mo\u017cna powiedzie\u0107 o wojnie? Cho\u0107, paradoksalnie, celem wi\u0119kszo\u015bci kampanii wojskowych jest pok\u00f3j, wojna w istocie przypomina ogie\u0144 \u2013 ogie\u0144, kt\u00f3rego paliwem s\u0105 \u017cywi ludzie. I niczym po\u017car si\u0119 rozprzestrzenia. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7018,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[49],"class_list":["post-7017","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-dalajlama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7017"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7020,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7017\/revisions\/7020"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7018"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}