{"id":7025,"date":"2018-08-20T06:21:07","date_gmt":"2018-08-20T04:21:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet\/?p=7025"},"modified":"2018-08-16T08:09:02","modified_gmt":"2018-08-16T06:09:02","slug":"oser-na-kolanie-dziennikowi-ludowemu-o-sytuacji-w-lhasie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=7025","title":{"rendered":"Oser: Na kolanie \u201eDziennikowi Ludowemu\u201d o sytuacji w Lhasie"},"content":{"rendered":"

(Kilka akapit\u00f3w \u2013 z drobnymi zmianami \u2013 kt\u00f3re napisa\u0142am 13 maja na Twitterze<\/a>, odpowiadaj\u0105c na artyku\u0142 \u201eDziennika Ludowego\u201d, po\u015bwi\u0119cony mojemu wpisowi<\/a> na Weibo \u201eLhasa na kraw\u0119dzi zag\u0142ady \u2013 ratunku!\u201d.)<\/p>\n

\u201eDziennik Ludowy\u201d 13 maja opublikowa\u0142 artyku\u0142 zatytu\u0142owany \u201eWielkie \u00bbwyburzanie i przebudowa\u00ab lhaskiej star\u00f3wki to wymys\u0142 (szukajmy prawdy w faktach a nie krzykach)\u201d, zaczynaj\u0105cy si\u0119 zdaniem: \u201e4 maja na Weibo pojawi\u0142 si\u0119 post \u00bbLhasa na kraw\u0119dzi zag\u0142ady\u00ab, krytykuj\u0105cy zbytni\u0105 komercjalizacj\u0119 oraz, ilustrowan\u0105 zdj\u0119ciami, \u00bbgigantyczn\u0105 rozbi\u00f3rk\u0119\u00ab tego miasta\u201d. A kuku, \u201eDzienniku\u201d, to ja napisa\u0142am ten post, prosz\u0119 poda\u0107 moje nazwisko.<\/p>\n

<\/p>\n

Opublikowa\u0142am go 13 maja o 01:09, o 11:45 by\u0142 ju\u017c zablokowany. Do tej pory zd\u0105\u017cono go przeczyta\u0107 523 tysi\u0105ce razy, przekaza\u0107 dalej 2243 razy i opatrzy\u0107 309 komentarzami. Pojawia\u0142 si\u0119 i p\u00f3\u017aniej, ale by\u0142 konsekwentnie usuwany. Skoro Lhasa jest \u201echroniona\u201d, a nie gwa\u0142cona, po co wymazywa\u0107 wszelkie wzmianki o jej star\u00f3wce?<\/p>\n

\u201eDziennik Ludowy\u201d ma czelno\u015b\u0107 kwestionowa\u0107 wyburzanie starych lhaskich budynk\u00f3w, nasze k\u0142opoty z wod\u0105 i bezrozumn\u0105 komercjalizacj\u0119 miasta. Wszystkie wiekowe domy, kt\u00f3re podlegaj\u0105 tak zwanej \u201eochronie\u201d, s\u0105 w\u0142a\u015bnie zmieniane w restauracje dla \u201eodwiedzaj\u0105cych Tybet\u201d. W g\u00f3rnym biegu wody zanieczyszcza\u0142 latami przemys\u0142 wydobywczy, wi\u0119c teraz rzek\u0119 przeci\u0119to na p\u00f3\u0142, \u201etworz\u0105c\u201d sztuczne punkty widokowe. I jak jest naprawd\u0119 z t\u0105 komercj\u0105? A pojed\u017acie tam sobie i przekonajcie si\u0119 sami.<\/p>\n

Cieszy mnie przecie\u017c nacisk, jaki \u201eDziennik\u201d k\u0142adzie na \u201eochron\u0119 i renowacj\u0119\u201d. Mo\u017ce zapali to lampk\u0119 alarmow\u0105 niekt\u00f3rym urz\u0119dasom i biznesmenom, ostrzegaj\u0105c, \u017ce wszystko tu b\u0119dzie musia\u0142o wr\u00f3ci\u0107 do pierwotnego kszta\u0142tu.<\/p>\n

Z wypiekami na twarzy zauwa\u017cy\u0142am te\u017c, \u017ce nawet \u201eLudowemu\u201d zdarza si\u0119 dola\u0107 oliwy do ognia \u201erozpowszechniania pog\u0142osek\u201d, poniewa\u017c nigdy i nigdzie nie pisa\u0142am, \u017ce centrum handlowe stanie \u201ew\u201d Barkhorze ani \u017ce ma on zosta\u0107 \u201ezburzony\u201d, m\u00f3wi\u0142am za to o \u201eratuszu dzielnicy Chengguan na p\u00f3\u0142nocno-wschodnim odcinku szlaku pielgrzymkowego wok\u00f3\u0142 D\u017cokhangu, tu\u017c przy, nazywanej tak potocznie, \u00bbulicy Barkhor\u00ab na lhaskiej star\u00f3wce\u201d.<\/p>\n

Mo\u017ce w \u201eDzienniku\u201d czego\u015b nie doczytali, powt\u00f3rz\u0119 wi\u0119c dla nich jeszcze raz: \u201eInnymi s\u0142owy, rekonstrukcja star\u00f3wki sk\u0142ada\u0107 si\u0119 b\u0119dzie z kilku cz\u0119\u015bci. Serce starego miasta, aleja wok\u00f3\u0142 D\u017cokhangu, zostanie ca\u0142kowicie wymiecione, a straganiarze przesadzeni do nowo budowanego centrum. Wszyscy mieszka\u0144cy ulicy maj\u0105 opu\u015bci\u0107 swoje domy i przenie\u015b\u0107 si\u0119 do okr\u0119gu Tolung Deczen; ci, kt\u00f3rzy si\u0119 pospiesz\u0105, mog\u0105 liczy\u0107 na zapomogi w wysoko\u015bci od 20 do 30 tysi\u0119cy yuan\u00f3w. Odmowa wyprowadzki b\u0119dzie traktowana jako \u00bbproblem polityczny\u00ab. Puste domy i dziedzi\u0144ce zostan\u0105 zlicytowane deweloperom, kt\u00f3rzy najpewniej zrobi\u0105 z nich sklepy, restauracje, bary i galerie. Inne uliczki i alejki, cho\u0107by prze\u015bwit przed \u015bwi\u0105tyni\u0105 Ramocze, maj\u0105 zmieni\u0107 si\u0119 w du\u017ce place. Mieszka\u0144c\u00f3w okolicznych dom\u00f3w tak\u017ce przeflancuje si\u0119 na przedmie\u015bcia. W miejsce ratusza Chengguanu ro\u015bnie ju\u017c dom towarowy (150 tysi\u0119cy metr\u00f3w kwadratowych z podziemnym gara\u017cem na 1117 samochod\u00f3w)\u201d.<\/p>\n

Odpieraj\u0105c zarzut nadmiernej komercjalizacji, \u201eDziennik\u201d przywo\u0142uje przyk\u0142ad Potali, kt\u00f3ra \u201emo\u017ce przyj\u0105\u0107 2600 zwiedzaj\u0105cych dziennie\u201d, niemniej w 2003 roku kustosz informowa\u0142, \u017ce przekroczenie liczby 850 zniszczy\u0142oby drewniane i kamienne elementy konstrukcji pa\u0142acu. A przecie\u017c i ta podawana teraz, trzykrotnie wy\u017csza raczej nie ma nic wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. W zesz\u0142ym roku Lhasa przekroczy\u0142a granic\u0119 10 milion\u00f3w turyst\u00f3w. Prosta arytmetyka \u2013 i niewielkie prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce tylko co dziesi\u0105ty wybra\u0142 si\u0119 do Potali.<\/p>\n

To miasto bezustannie si\u0119 buduje. To miasto ci\u0105gle si\u0119 przeobra\u017ca. Jego mieszka\u0144cy przyzwyczaili si\u0119 do widoku \u017curawi d\u017awig\u00f3w i najr\u00f3\u017cniejszych koparek, do rozbebeszonych ulic, do k\u0142\u0119b\u00f3w wszechobecnego py\u0142u i do g\u0142uchych detonacji. Tu rozw\u00f3j wydaje si\u0119 synonimem przebudowy, niemniej sprowadza si\u0119 ona do jednego \u2013 to miasto ci\u0105gle co\u015b traci. Beztroska operacja na \u017cywym organizmie odbiera mu prawdziwe kolory i kszta\u0142ty.<\/p>\n

W Lhasie powstanie 10 k\u0142adek dla pieszych (pi\u0119\u0107 ju\u017c jest na Lingkhorze). Na rzece, kt\u00f3rej nazw\u0119 da\u0142o miasto, stan\u0105 cztery tamy; zajmuj\u0105ce szczeg\u00f3lne miejsce w naszej kulturze, \u015bwi\u0119te jezioro Lhamo Lhaco dostanie taras widokowy, podjazdy i pomosty dla turyst\u00f3w; \u015bwi\u0119ta G\u00f3ra Kaila\u015b w odleg\u0142ym Ngari zostanie parkiem krajobrazowym z biletami wst\u0119pu po 960 yuan\u00f3w, a ruiny pa\u0142acu Guge sprzeda si\u0119 deweloperowi. Firmy i w\u0142adze lokalne w ca\u0142ym Tybecie rzucaj\u0105 si\u0119 na ka\u017cdy skrawek ziemi w pogoni za mamon\u0105 \u2013 i wy chcecie to nazywa\u0107 zachowaniem w\u0142a\u015bciwych proporcji?<\/p>\n

Jezioro Lhamo Lhaco nale\u017cy dla nas do sfery ducha jako siedziba Opiekunki Palden Lhamo i \u017ar\u00f3d\u0142o wizji odrodze\u0144 kolejnych Dalajlam\u00f3w. Tybeta\u0144czycy okazywali mu zawsze ogromny szacunek, zachowuj\u0105c, na przyk\u0142ad, cisz\u0119 podczas pielgrzymek i nie poruszaj\u0105c tam kamienia ani \u017ad\u017ab\u0142a trawy. A dzi\u015b chcecie budowa\u0107 tarasy, kasy, podesty, \u015bcie\u017cki, parkingi, wychodki i co tam jeszcze? I naprawd\u0119 s\u0105dzicie, \u017ce t\u0142umy turyst\u00f3w niczego nie zadepcz\u0105?<\/p>\n

K\u0142adki dla pieszych na trasie pielgrzymek s\u0105 pomys\u0142em i\u015bcie diabelskim. Nie wiecie, \u017ce sanktuaria odwiedzaj\u0105 ludzie starsi, s\u0142abi i schorowani, dla kt\u00f3rych wspinaczka po schodach jest nieopisan\u0105 mord\u0119g\u0105? A co z tymi, kt\u00f3rzy ca\u0142\u0105 drog\u0119 odmierzaj\u0105 d\u0142ugo\u015bci\u0105 w\u0142asnych cia\u0142, sk\u0142adaj\u0105c pok\u0142ony? Pomy\u015bleli\u015bcie o nich? Je\u015bli rz\u0105d chce faktycznie \u201es\u0142u\u017cy\u0107 ludowi\u201d, dlaczego nie zamknie tego szlaku dla samochod\u00f3w i nie odda go ludziom?<\/p>\n

Pi\u0105tego maja zacz\u0105\u0142 si\u0119 pi\u0105ty, \u201e\u015bwi\u0119ty\u201d miesi\u0105c tybeta\u0144skiego kalendarza buddyjskiego, \u201esaga da\u0142a\u201d. Wszyscy wierni ruszaj\u0105 wtedy na modlitewne pielgrzymki wok\u00f3\u0142 lhaskich sanktuari\u00f3w. Na jednym z ich najwa\u017cniejszych szlak\u00f3w wzniesiono w niespe\u0142na rok pi\u0119\u0107 k\u0142adek, a w\u0142adze wykaza\u0142y si\u0119 wyj\u0105tkow\u0105 pod\u0142o\u015bci\u0105, celowo zamykaj\u0105c pod nimi ulice i zmuszaj\u0105c w ten spos\u00f3b udr\u0119czonych staruszk\u00f3w do wspinaczki po stromych schodach. Tak tu w\u0142a\u015bnie wygl\u0105da nasza codzienno\u015b\u0107.<\/p>\n

Pogo\u0144 za tak zwanym \u201erozwojem\u201d ma od dawna charakter szale\u0144stwa. W jego imi\u0119 buduje si\u0119 kopalnie i tamy, zmienia w turystyczne atrakcje \u015bwi\u0119te g\u00f3ry, zagarniaj\u0105c dla zysku ziemi\u0119 i wod\u0119. Mog\u0119 o tym powiedzie\u0107 tylko jedno: \u201eporzu\u0107cie rozw\u00f3j, ten jego model jest nieludzki\u201d.<\/p>\n

Wkr\u00f3tce wszystkie stare domy na Barkhorze zostan\u0105 zburzone albo zmienione w restauracje dla tych \u201emi\u0142o\u015bnik\u00f3w Tybetu\u201d, kt\u00f3rzy zje\u017cd\u017caj\u0105 tu z ka\u017cdego zak\u0105tka Chin. Lhaska star\u00f3wka upodobni si\u0119 do Kaszgaru. M\u00f3j stary przyjaciel, ujgurski intelektualista Ilham Tohti powiedzia\u0142 kiedy\u015b: \u201eNied\u0142ugo zrobi\u0105 wam z Tybetu Xinjiang\u201d. I jego przepowiednia w\u0142a\u015bnie si\u0119 ziszcza.<\/p>\n

By\u0142am w Kaszgarze (dla Chi\u0144czyk\u00f3w \u2013 Kashi) jesieni\u0105 2003 roku. Przesiadywali\u015bmy wtedy na star\u00f3wce, ch\u0142on\u0105c kultur\u0119 i codzienno\u015b\u0107 Ujgur\u00f3w. Cz\u0119sto my\u015bla\u0142am wtedy o Barkhorze, mia\u0142am poczucie, \u017ce te miejsca wiele \u0142\u0105czy. Stary Kaszgar burzyli wtedy w imi\u0119 \u201emodernizacji\u201d. Cierpia\u0142am, czuj\u0105c przez sk\u00f3r\u0119, \u017ce patrz\u0119 na przysz\u0142o\u015b\u0107 Lhasy.<\/p>\n

Wyj\u0105tkow\u0105 bezczelno\u015bci\u0105 ze strony \u201eDziennika Ludowego\u201d jest przywo\u0142ywanie Potali, bowiem dewastuje si\u0119 j\u0105 dos\u0142ownie ca\u0142y czas. P\u00f3\u0142 wieku temu przed pa\u0142acem rozci\u0105ga\u0142a si\u0119 zielona enklawa, miejsce duchowej praktyki Dalajlam\u00f3w. Kiedy jednak Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 zosta\u0142 zmuszony do opuszczenia ojczyzny, wszystkie drzewa wyci\u0119to, oddaj\u0105c t\u0119 przestrze\u0144 sztabowi okupanta, kt\u00f3ry wzni\u00f3s\u0142 na niej siedzib\u0119 lokalnego komitetu partii i administracji, ogradzaj\u0105c je czerwonym murem przywodz\u0105cym na my\u015bl Zhongnanhai.<\/p>\n

Chi\u0144scy aparatczycy uwielbiaj\u0105 kopiowa\u0107 ten skrawek Pekinu, bowiem p\u0142yn\u0105ce stamt\u0105d instrukcje potrafi\u0105 zmienia\u0107 los miliarda ludzi. Nie mogli wi\u0119c poprzesta\u0107 na czerwonym murze. Skoro przy Tiananmen powsta\u0142 \u201epa\u0142ac kultury robotniczej\u201d, trzeba by\u0142o sklonowa\u0107 i jego, i w ten spos\u00f3b w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych wyr\u00f3s\u0142 przed Potal\u0105 bli\u017aniaczy, pierwszy \u201epost\u0119powy\u201d budynek w Lhasie.<\/p>\n

W 1994 roku UNESCO umie\u015bci\u0142o Potal\u0119 na li\u015bcie \u015bwiatowego dziedzictwa i ju\u017c dwa lata p\u00f3\u017aniej rozebrano oraz przesiedlono wiosk\u0119 Szol, kt\u00f3ra od tysi\u0105ca stu lat sta\u0142a u st\u00f3p zabytku, nie do\u015b\u0107, \u017ce w ten spos\u00f3b okradzionego, to jeszcze okaleczonego nowym, ohydnym placem, maj\u0105cym \u2013 wzorem identycznych pobratymc\u00f3w jak Chiny szerokie i d\u0142ugie \u2013 roztacza\u0107 aur\u0119 najwy\u017cszej w\u0142adzy i autorytetu. W 1997 roku \u201epa\u0142ac kultury robotniczej\u201d z zachodniej cz\u0119\u015bci placu zmieniono w nocny klub.<\/p>\n

W 2000 i 2001 roku UNESCO wci\u0105gn\u0119\u0142o na swoj\u0105 list\u0119 tak\u017ce D\u017cokhang i Norbulingk\u0119, okraszaj\u0105c religijn\u0105 i historyczn\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 Lhasy splendorem kulturowego dziedzictwa ludzko\u015bci. Powinno to oznacza\u0107 zupe\u0142nie automatyczne rozci\u0105gni\u0119cie nad miastem parasola ochronnego, niemniej w 2002 roku Tybeta\u0144czykom wbito n\u00f3\u017c w serce przy pomocy pomnika \u201epokojowego wyzwolenia\u201d ich kraju.<\/p>\n

Po trzech latach, ko\u0144cz\u0105c poszerzanie placu przed Potal\u0105 i przeobra\u017canie go w nast\u0119pne Tiananmen, zburzono nocny klub, wykopano dwa przej\u015bcia dla pieszych i wzniesiono podest z masztem dla czerwonego sztandaru, uzupe\u0142niaj\u0105cy wspomniany pomnik, kt\u00f3ry kszta\u0142tem kojarzy si\u0119 tylko z pociskiem artyleryjskim. I, jak pisa\u0142 Ivan Klima z socjalistycznych wtedy Czech, \u201eorganizowano tu kolejne ceremonie ho\u0142du oraz podporz\u0105dkowania urz\u0119duj\u0105cemu w\u0142adcy, czy to kochanemu, czy to (znacznie cz\u0119\u015bciej) znienawidzonemu w obecno\u015bci t\u0142umu, przyci\u0105ganego albo nadziej\u0105 nagrody, albo strachem\u201d.<\/p>\n

Raz 1 lipca, po ceremonii wci\u0105gni\u0119cia flagi przez grup\u0119 perfekcyjnie upodobnionych do siebie aparatczyk\u00f3w, widzia\u0142am tam chudziutk\u0105, star\u0105 mniszk\u0119, kt\u00f3ra przysz\u0142a pomodli\u0107 si\u0119 bezg\u0142o\u015bnie przed Potal\u0105. Nie k\u0142opoc\u0105c si\u0119 \u017co\u0142nierzami paramilitarnej policji, kt\u00f3rzy wyszczekiwali s\u0142owa swojej przysi\u0119gi z zaci\u015bni\u0119tymi pi\u0119\u015bciami, z\u0142o\u017cy\u0142a d\u0142onie na czole, \u015blubuj\u0105c oddanie Buddzie, Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci i po\u017cytkowi wszystkich czuj\u0105cych istot.<\/p>\n

Plac przed Potal\u0105 si\u0119ga ju\u017c st\u00f3p samego pa\u0142acu. W\u0142adze wyrzuci\u0142y z jego okolic wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w, oszcz\u0119dzaj\u0105c tylko budynki dawnego rz\u0105du \u2013 star\u0105 mennic\u0119, wi\u0119zienie i kilka siedzib arystokratycznych rod\u00f3w \u2013 kt\u00f3re jako \u201emiasteczko Szol\u201d s\u0142u\u017c\u0105 \u201ewa\u017cnym celom edukacji patriotycznej\u201d. Ka\u017cdej wystawie w nowo zbudowanym \u201ePa\u0142acu skarb\u00f3w\u201d towarzyszy mantra \u201enieod\u0142\u0105cznej cz\u0119\u015bci kraju przodk\u00f3w od najdawniejszych czas\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Potala nie jest Tiananmen, cho\u0107 wmuszono jej pomnik, podest, maszt i przej\u015bcia podziemne, pr\u00f3buj\u0105c przeobrazi\u0107 buddyjski pa\u0142ac w polityczny symbol kolonialnego podda\u0144stwa i depc\u0105c, w imi\u0119 \u201emodernizacji\u201d, duchowe potrzeby Tybeta\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 tu od pokole\u0144. To jeszcze gorsze od zwyk\u0142ej zag\u0142ady rodzimej kultury.<\/p>\n

 <\/p>\n

\n\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

13 maja 2013<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Kilka akapit\u00f3w \u2013 z drobnymi zmianami \u2013 kt\u00f3re napisa\u0142am 13 maja na Twitterze, odpowiadaj\u0105c na artyku\u0142 \u201eDziennika Ludowego\u201d, po\u015bwi\u0119cony mojemu wpisowi na Weibo \u201eLhasa na kraw\u0119dzi zag\u0142ady \u2013 ratunku!\u201d.) \u201eDziennik Ludowy\u201d 13 maja opublikowa\u0142 artyku\u0142 zatytu\u0142owany \u201eWielkie \u00bbwyburzanie i przebudowa\u00ab lhaskiej star\u00f3wki to wymys\u0142 (szukajmy prawdy w faktach a nie krzykach)\u201d, zaczynaj\u0105cy si\u0119 zdaniem: \u201e4 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7029,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[31,29,26],"class_list":["post-7025","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-marginalizacja","tag-oser","tag-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7025","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7025"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7025\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7032,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7025\/revisions\/7032"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}