Pierwszego czerwca odwiedzi\u0142em znajomego, kt\u00f3ry w czasie rozmowy bawi\u0142 si\u0119 pilotem, zmieniaj\u0105c co chwil\u0119 kana\u0142. Nie ogl\u0105dam telewizji; ani program\u00f3w informacyjnych, ani rozrywkowych. Ale tego dnia przyci\u0105gn\u0119\u0142a moj\u0105 uwag\u0119, poniewa\u017c z uwagi na dat\u0119 pokazywali tybeta\u0144skie dzieci. Wypucowane, \u015bwi\u0105tecznie wystrojone, odpowiada\u0142y \u2013 po chi\u0144sku \u2013 na pytania dziennikarza. Niewiele rozumia\u0142em z tego szczebiotu, ale \u017ce dali napisy, mog\u0142em sobie przeczyta\u0107. Wszystkie dzieci m\u00f3wi\u0142y o dozgonnej wdzi\u0119czno\u015bci dla partii. Za maluchami pr\u0119\u017cy\u0142 si\u0119 \u017co\u0142nierz, kt\u00f3ry ci\u0105gle co\u015b do nich szepta\u0142. Zn\u00f3w si\u0119 zagada\u0142em, na koniec pokazali jednak zbli\u017cenie ch\u0142opczyka, kt\u00f3ry wyrecytowa\u0142, \u017ce kiedy doro\u015bnie, te\u017c pragnie zosta\u0107 \u017co\u0142nierzem. Jakby chcieli upewni\u0107 nieprzekonanych, \u017ce ca\u0142y spektakl zosta\u0142 starannie wyre\u017cyserowany.<\/p>\n
<\/p>\n
Wstrz\u0105sn\u0119\u0142o mn\u0105, \u017ce nie boj\u0105 si\u0119 nachalnego indoktrynowania takich szkrab\u00f3w. Moj\u0105 reakcj\u0119 spot\u0119gowa\u0142a zapewne wrodzona niech\u0119\u0107 do s\u0142owa \u201e\u017co\u0142nierz\u201d. Ale czy takie frazesy, okraszone dziecinnym u\u015bmiechem, mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 w przytomnym cz\u0142owieku reakcj\u0119 inn\u0105 ni\u017c z\u0142o\u015b\u0107? W ca\u0142ej scenie by\u0142o jednak co\u015b jeszcze bardziej przera\u017caj\u0105cego. Osiem chi\u0144skich znak\u00f3w w tle: \u201eWykonuj polecenia partii i s\u0142u\u017c ludowi\u201d. Mundurowy musia\u0142 s\u0105czy\u0107 dzieciom podobne slogany, bo partia po prostu uwielbia nam je wt\u0142acza\u0107.<\/p>\n
Natychmiast przypomnia\u0142a mi si\u0119 szkolna czytanka o \u201eniewolniczej edukacji\u201d, fundowanej Chi\u0144czykom \u2013 od najm\u0142odszych lat \u2013 przez japo\u0144skich naje\u017ad\u017ac\u00f3w. Szata\u0144ski plan spali\u0142 na panewce, bo imperialist\u00f3w w ko\u0144cu przegnano. Kiedy wyk\u0142adano nam to w szkole, wszystko by\u0142o jasne jak s\u0142o\u0144ce i nie zostawia\u0142o miejsca na \u017cadne interpretacje. Jak si\u0119 nad tym zastanowi\u0107, trudno przecie\u017c kogokolwiek wini\u0107, skoro nie tylko dzieci, ale i nauczycieli poddawano takiej samej \u201eniewolniczej edukacji\u201d. Nikt nie zliczy, ilu indoktrynowanych uczni\u00f3w przej\u0119\u0142o p\u00f3\u017aniej pa\u0142eczk\u0119, kszta\u0142tuj\u0105c nast\u0119pne pokolenia. Rozmach, z jakim robi si\u0119 to w ostatnich latach, przyprawia mnie o md\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Lata tamtego ucisku sprawi\u0142y, \u017ce Chi\u0144czycy wci\u0105\u017c nazywaj\u0105 Japo\u0144czyk\u00f3w \u201ediab\u0142ami\u201d. Pami\u0119\u0107 historii od\u015bwie\u017ca si\u0119 systematycznie, starym i m\u0142odym. Na arenie mi\u0119dzynarodowej Pekin przedstawia si\u0119 jako or\u0119downik porozumienia i wsp\u00f3\u0142pracy (po tragicznym trz\u0119sieniu ziemi wys\u0142ano nawet do Japonii ratownik\u00f3w i \u201epomoc humanitarn\u0105\u201d), niemniej w kraju konsekwentnie podsyca si\u0119 nienawi\u015b\u0107 i wrogo\u015b\u0107. Wystarczy obejrze\u0107 jeden film historyczny. A m\u00f3wi\u0119 o tym dlatego, \u017ce obecna i tamta polityka edukacyjna s\u0105 do siebie bli\u017aniaczo podobne. Administracja pa\u0144stwowa po prostu nie mo\u017ce by\u0107 klakierem i tub\u0105 programow\u0105 partii.<\/p>\n
Totalitarna edukacja najm\u0142odszych nie jest powodem do chwa\u0142y dla \u017cadnej w\u0142adzy. Dzieci s\u0105 tylko dzie\u0107mi, nie odr\u00f3\u017cniaj\u0105 dobra od z\u0142a i nie potrafi\u0105 dokonywa\u0107 niezale\u017cnych ocen. Nieukszta\u0142towanych umys\u0142\u00f3w nie wolno poddawa\u0107 indoktrynacji ani odbiera\u0107 im wolno\u015bci, kt\u00f3ra jest niezb\u0119dnym warunkiem intelektualnego rozwoju. To czysty autorytaryzm. Jedyn\u0105 racj\u0119 bytu partii i pa\u0144stwa stanowi dobro og\u00f3\u0142u. Je\u015bli nie potrafi\u0105 one spe\u0142nia\u0107 \u017cycze\u0144 i zaspakaja\u0107 potrzeb, ludzie maj\u0105 prawo dokona\u0107 zmian. Pa\u0144stwo totalitarne nie realizuje jednak interes\u00f3w wsp\u00f3lnoty, tylko jednostki lub kliki. Taka jego natura. Partia komunistyczna \u2013 czyli organizacja posiadaj\u0105ce wszystkie \u015brodki produkcji \u2013 tak\u017ce utrzymuje, \u017ce dzia\u0142a dla dobra \u201eludu\u201d, kt\u00f3ry ewidentnie uto\u017csamia z \u201eszerokimi masami\u201d. Gdyby tak by\u0142o, nie musia\u0142aby si\u0119 ich ba\u0107, tylko mia\u0142aby w nich niezawodne oparcie. Partia, kt\u00f3ra poddaje praniu m\u00f3zgu ma\u0142e dzieci, jasno jednak o\u015bwiadcza, \u017ce ma ludzi za wroga. \u201eDuszenie w zarodku\u201d wydaje si\u0119 mantr\u0105 wszystkich totalitaryzm\u00f3w. S\u0142u\u017cenie ludziom w \u017cadnym razie nie jest synonimem wymuszania pos\u0142uchu dla partii. System, w kt\u00f3rym lud s\u0142u\u017cy partii, a nie partia ludowi, z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie ma nic wsp\u00f3lnego z demokracj\u0105.<\/p>\n
Pisarz Yu Jie powiada, \u017ce \u201erz\u0105d, kt\u00f3ry traktuje ludzi jak niedojrza\u0142e dzieci, sam jest niedojrza\u0142y\u201d. Pos\u0142usze\u0144stwo wobec partii obowi\u0105zywa\u0142o w re\u017cimach faszystowskich. Op\u00f3r karano tam \u015bmierci\u0105. Strach przed represjami kneblowa\u0142 i parali\u017cowa\u0142 na d\u0142ugie lata. Skoro jeste\u015bmy tak \u201ecywilizowani\u201d, dlaczego indoktrynujemy dzieci? Czemu ma to s\u0142u\u017cy\u0107? Kiedy te dzieci u\u015bwiadomi\u0105 sobie co z nimi robiono, zap\u0142on\u0105 strasznym gniewem. I uznaj\u0105 winnych tego stanu rzeczy za wrog\u00f3w. Wobec aktor\u00f3w i re\u017cyser\u00f3w granego dzi\u015b spektaklu \u017cywi\u0107 b\u0119d\u0105 wy\u0142\u0105cznie niech\u0119\u0107 i pogard\u0119. Taka jest ludzka natura. Im d\u0142u\u017cej o tym my\u015bl\u0119, tym wi\u0119kszym przera\u017ceniem napawa mnie bezmy\u015blno\u015b\u0107 i kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107 chi\u0144skiego systemu tak zwanej o\u015bwiaty. Podobne pr\u00f3by nieodmiennie przynosi\u0142y op\u0142akane skutki. Z t\u0105 b\u0119dzie tak samo. Nie umiem poj\u0105\u0107, sk\u0105d bierze si\u0119 up\u00f3r i zaciek\u0142o\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy za tym wszystkim stoj\u0105. Kiedy niewinne dzi\u015b dzieci\u0119ce twarze wykrzywi grymas w\u015bciek\u0142o\u015bci i \u017c\u0105dzy odwetu, nie zostanie kamie\u0144 na kamieniu. Strach o tym my\u015ble\u0107.<\/p>\n
<\/p>\n
2010<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Szokdziang jest popularnym pisarzem<\/a> i blogerem<\/a> ze wschodniego Tybetu. Zatrzymany<\/a> w marcu 2015 roku, zosta\u0142 skazany<\/a> na trzy lata wi\u0119zienia za \u201e<\/span>wywo\u0142ywanie niepokoj\u00f3w na tle etnicznym, utrzymywanie potajemnych kontakt\u00f3w z si\u0142ami separatystycznymi i zak\u0142\u00f3canie stabilizacji\u201d<\/span>.<\/span><\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pierwszego czerwca odwiedzi\u0142em znajomego, kt\u00f3ry w czasie rozmowy bawi\u0142 si\u0119 pilotem, zmieniaj\u0105c co chwil\u0119 kana\u0142. Nie ogl\u0105dam telewizji; ani program\u00f3w informacyjnych, ani rozrywkowych. Ale tego dnia przyci\u0105gn\u0119\u0142a moj\u0105 uwag\u0119, poniewa\u017c z uwagi na dat\u0119 pokazywali tybeta\u0144skie dzieci. Wypucowane, \u015bwi\u0105tecznie wystrojone, odpowiada\u0142y \u2013 po chi\u0144sku \u2013 na pytania dziennikarza. Niewiele rozumia\u0142em z tego szczebiotu, ale \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7155,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[28,46,22],"class_list":["post-7154","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-edukacja","tag-sztuka","tag-wyroki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7154"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7166,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7154\/revisions\/7166"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}