Poci\u0105g do Tybetu p\u0119ka w szwach. Pe\u0142no w nim turyst\u00f3w z ka\u017cdego zak\u0105tka Chin, zdzieraj\u0105cych gard\u0142a na li\u015bcie przeboj\u00f3w dekady. Nietrudno zgadn\u0105\u0107, \u017ce otwiera j\u0105 \u201eW poci\u0105gu do Lhasy\u201d. Korytarzowa pyta mnie z przej\u0119t\u0105 min\u0105, czy tam jest \u201ebezpiecznie\u201d. \u201eDla was \u2013 m\u00f3wi\u0119 z wyra\u017anym akcentem na \u00bbwas\u00ab, Han\u00f3w \u2013 jak najbardziej\u201d. Siedz\u0105cy obok posiadacze bardzo peki\u0144skiego akcentu podchwytuj\u0105 temat. \u201eNa ulicach roi si\u0119 od wojska, policji i tajniak\u00f3w\u201d, odpowiadam.<\/p>\n
<\/p>\n
Korytarzowa jest bystra. \u201eJak znosz\u0105 to Tybeta\u0144czycy?\u201d, pyta. \u201eCzy to przez tych ludzi, kt\u00f3rzy si\u0119 podpalili?\u201d, wchodzi jej w s\u0142owo jaki\u015b m\u0142ody ch\u0142opak.<\/p>\n
Zatem mimo og\u0142uszaj\u0105cego milczenia partii i jednoznacznego zakazu poruszania tej kwestii s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy s\u0142yszeli o tybeta\u0144skich samospaleniach. Patrz\u0119 na nich, jakby spadli na ziemi\u0119 z innej planety. \u201eTo nie s\u0105 izolowane incydenty. W ca\u0142ym regionie, nawet za granic\u0105, spali\u0142o si\u0119 ju\u017c ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t os\u00f3b\u201d.<\/p>\n
\u201eDlaczego to robi\u0105?\u201d, rzuca kto\u015b jeszcze, ale inni odwracaj\u0105 ju\u017c g\u0142owy, wpatrzeni w krajobraz.<\/p>\n
Doskonale zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z bariery j\u0119zykowej, mimo \u017ce wszyscy m\u00f3wimy po chi\u0144sku. Wiem dobrze, \u017ce samospalenie nie jest dzi\u015b tragedi\u0105 wyj\u0105tkow\u0105. Z perspektywy innej kultury mo\u017cna zrozumie\u0107 je w wymiarze jednostkowym, trudno jednak poj\u0105\u0107, dlaczego kto\u015b mia\u0142by go dokona\u0107 w imieniu ca\u0142ego narodu. Chcia\u0142abym powiedzie\u0107 im co\u015b jeszcze, zw\u0142aszcza o ostatnich s\u0142owach ludzi, kt\u00f3rzy gin\u0119li w p\u0142omieniach.<\/p>\n
Niekt\u00f3rzy mog\u0105 nie chcie\u0107 tego s\u0142ucha\u0107. Wycieczka do Tybetu jest marzeniem wielu Chi\u0144czyk\u00f3w, pewnie wol\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0107 dziesi\u0119\u0107 dni uciu\u0142anego urlopu na bazgranie s\u0142\u00f3w \u201etu by\u0142em\u201d i podziwianie widok\u00f3w w miejscach wybranych dla nich zawczasu przez biura podr\u00f3\u017cy. I w dupie maj\u0105 autochton\u00f3w, kt\u00f3rzy nie s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 turystycznych atrakcji i zajmuj\u0105 si\u0119 innymi sprawami, cho\u0107by podk\u0142adaniem pod siebie ognia.<\/p>\n
Budda w m\u0105dro\u015bci swego Przebudzenia uczy nas, \u017ce wszystkie \u017cyj\u0105ce istoty s\u0105 r\u00f3wne. Rzeczywisto\u015b\u0107 jednak ci\u0105gle rozr\u00f3\u017cnia, zw\u0142aszcza mi\u0119dzy nacjami. Kiedy, wypchany jak najbardziej \u017cywymi, poci\u0105g wtoczy\u0142 si\u0119 na lhaski peron, nietybeta\u0144ska wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cwawo i zuchowato rzuci\u0142a si\u0119 do swoich zaj\u0119\u0107 mimo pierwszych objaw\u00f3w choroby wysoko\u015bciowej. Tymczasem kilkunastu pasa\u017cer\u00f3w pochodzenia tybeta\u0144skiego zatrzymali uzbrojeni policjanci i zacz\u0119li im sprawdza\u0107 dowody urz\u0105dzeniami przypominaj\u0105cymi czytniki kart kredytowych. Kiedy przysz\u0142a moja kolej, osadzi\u0142y mnie s\u0142owa: \u201eOser, czeka\u0107\u201d.<\/p>\n
Co dalej, Tybeta\u0144czyku? Zaprowadzili nas wszystkich na przylegaj\u0105cy do dworca komisariat. Nie wiem czemu, nagle pomy\u015bla\u0142am o mieszka\u0144cach tego miasta, poddanych praniu m\u00f3zgu<\/a> po powrocie z ceremonii buddyjskiej, kt\u00f3rej przed kilkoma miesi\u0105cami przewodzi\u0142 w Indiach Dalajlama. Czy denerwowali si\u0119 jak ja teraz, gdy policja zabiera\u0142a ich z dom\u00f3w albo z ulicy?<\/p>\n Dwaj m\u0142odzi Tybeta\u0144czycy z po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci prowincji Qinghai zostan\u0105 nast\u0119pnego dnia odes\u0142ani w rodzinne strony, poniewa\u017c nie posiadaj\u0105 \u201ezezwolenia<\/a> na wjazd do Tybetu\u201d. Zajmuj\u0105cy si\u0119 nami funkcjonariusz puszcza mimo uszu ich zakl\u0119cia, powtarzaj\u0105c mechanicznie, \u017ce niezb\u0119dne dokumenty wydaj\u0105 departamenty policji, co najmniej szczebla okr\u0119gu. Mamy te\u017c zabawne interludium: m\u0142oda kobieta, wygl\u0105daj\u0105ca troch\u0119 jak Chinka, o\u015bwiadcza policjantom, \u017ce jest Tybetank\u0105 fa\u0142szyw\u0105. Ci dziwi\u0105 si\u0119 i pytaj\u0105 o pow\u00f3d. M\u00f3wi, \u017ce zmieni\u0142a sobie narodowo\u015b\u0107, \u017ceby przy egzaminie na studia skorzysta\u0107 z przys\u0142uguj\u0105cych mniejszo\u015bciom dobrodziejstw akcji afirmatywnej. \u201eTeraz to dla mnie straszny k\u0142opot\u201d, wzdycha, przepe\u0142niona niewczesnym \u017calem.<\/p>\n Tym, kt\u00f3rzy posiadaj\u0105 wymagane zgody, kseruj\u0105 dokumenty i ka\u017c\u0105 wype\u0142nia\u0107 formularze: dane, adres w Lhasie, pow\u00f3d podr\u00f3\u017cy, podpis. I pobieraj\u0105 odciski palc\u00f3w przy pomocy tuszu koloru krwi. Ja zezwolenia nie posiadam, ale jako osoba szczeg\u00f3lna, kt\u00f3rej nie wolno przebywa\u0107 w Pekinie podczas XVIII Zjazdu<\/a>, te\u017c zanurzam opuszki w karminie.<\/p>\n Wychodz\u0119 z komisariatu razem z par\u0105 z Qinghai. \u201eKto by pomy\u015bla\u0142 \u2013 pochlipuje ona \u2013 \u017ce mo\u017ce by\u0107 z tym tyle k\u0142opot\u00f3w?\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n 16 pa\u017adziernika 2012<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n