Ka\u017cdy dzie\u0144 w Lhasie wymyka si\u0119 opisowi.<\/p>\n
Budz\u0105c si\u0119 rano, widz\u0119 za szyb\u0105 niebieskie niebo i jasne s\u0142o\u0144ce, przeszywaj\u0105ce mnie wskro\u015b dreszczem szcz\u0119\u015bcia. Tyle \u017ce zaraz ono znika. Kiedy otwieram okno, s\u0142ysz\u0119 z pobliskich koszar monotonny szum, przerywany dzikimi wrzaskami, kt\u00f3re towarzysz\u0105 \u0107wiczeniu sztuk walki przez m\u0142odych, krzepkich \u017co\u0142dak\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
W czasie XVIII Zjazdu cz\u0119sto da\u0142o si\u0119 te\u017c s\u0142ysze\u0107 to m\u0119skie, to kobiece, raz tybeta\u0144skie, raz chi\u0144skie pohukiwanie z g\u0142o\u015bnik\u00f3w przytroczonych do je\u017cd\u017c\u0105cego w k\u00f3\u0142ko samochodu. Trudno by\u0142o wy\u0142owi\u0107 z tego jak\u0105\u015b tre\u015b\u0107, ale starcza\u0142o, by na chwil\u0119 poczu\u0107 si\u0119 przeniesionym w czasy rewolucji kulturalnej. Natychmiast stawa\u0142 mi wtedy przed oczami pewien staruszek, kt\u00f3rego wyci\u0105ga\u0142am na rozmowy o tamtych latach i kt\u00f3ry nieodmiennie zaczyna\u0142 opowie\u015b\u0107 wspomnieniem mur\u00f3w trz\u0119s\u0105cych si\u0119 od ch\u00f3ralnych recytacji my\u015bli przewodnicz\u0105cego albo czerwonogwardyjskiej pie\u015bni o sterniku, prowadz\u0105cym statek przez morze. Mimo up\u0142ywu lat jazgot z g\u0142o\u015bnik\u00f3w wci\u0105\u017c przyprawia\u0142 go o palpitacj\u0119 serca.<\/p>\n
Tym razem sp\u0119dzi\u0142am w Lhasie trzy miesi\u0105ce. Wcze\u015bniej zosta\u0142am powiadomiona przez peki\u0144sk\u0105 policj\u0119, \u017ce tacy jak ja nie mog\u0105 przebywa\u0107 w stolicy Chin w trakcie obrad partii komunistycznej<\/a>. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, perspektywa wyjazdu z \u201eoczyszczonej\u201d metropolii i powrotu do po\u0142o\u017conego znacznie wy\u017cej poziomu morza rodzinnego miasta napawa\u0142a mnie wielk\u0105 rado\u015bci\u0105, cho\u0107 czuj\u0119 si\u0119 tu izolowana, jakbym cierpia\u0142a na jak\u0105\u015b chorob\u0119 zaka\u017an\u0105. Dobrze ponad dziesi\u0119cioro moich przyjaci\u00f3\u0142 i krewnych wezwano na \u201erozmow\u0119\u201d ostrzegawcz\u0105. Budzi to we mnie i w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107, i \u017cal. Moja siedemdziesi\u0119cioletnia matka musia\u0142a spotyka\u0107 si\u0119 nie tylko ze st\u00f3jkowymi z Lhasy, ale i specjaln\u0105 ekip\u0105 z Pekinu, kt\u00f3ra kaza\u0142a jej wychowywa\u0107 i przekonywa\u0107 c\u00f3rk\u0119 do zmiany trybu \u017cycia.<\/p>\n W zwi\u0105zku z tym wielu znajomym nie starczy\u0142o odwagi albo czasu, \u017ceby si\u0119 ze mn\u0105 zobaczy\u0107. Dla innych z kolei by\u0142 to w\u0142a\u015bnie pow\u00f3d do zawarcia nowej znajomo\u015bci, dzi\u0119ki czemu nie czu\u0142am si\u0119 jak w oddziale zamkni\u0119tym i mog\u0142am wys\u0142ucha\u0107 rozmaitych opowie\u015bci (z regu\u0142y okraszonych czarnym humorem lub ton\u0105cych w oparach absurdu). Odebra\u0142am te\u017c mn\u00f3stwo gest\u00f3w sympatii i troski oraz wi\u0119kszych i mniejszych prezent\u00f3w, za kt\u00f3re jestem dozgonnie wdzi\u0119czna.<\/p>\n I tak rozpozna\u0142a mnie kiedy\u015b pewna Acza (\u201estarsza siostra\u201d) i \u015bciszonym g\u0142osem, prze\u0142ykaj\u0105c \u0142zy, opowiedzia\u0142a o swoim m\u0119\u017cu, kt\u00f3rego przed kilkoma miesi\u0105cami aresztowano i skazano na wi\u0119zienie za posiadanie w telefonie zdj\u0119cia oraz nagrania wyk\u0142adu Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy. Innym razem, zatopiona w my\u015blach, zosta\u0142am obudzona nag\u0142ym szczekni\u0119ciem: \u201eKontrola dokument\u00f3w! Dow\u00f3d!\u201d, i omijaj\u0105c wzrokiem m\u0142odego tybeta\u0144skiego policjanta, odwr\u00f3ci\u0142am si\u0119 na pi\u0119cie z my\u015bl\u0105, \u017ce nie musz\u0119 przez to przechodzi\u0107 i mog\u0119 sobie darowa\u0107 spacer po Barkhorze. Ale nogi mia\u0142am jak z waty.<\/p>\n Kiedy posz\u0142am na Banakszol, u wlotu uliczki natkn\u0119\u0142am si\u0119 na komisariat zwyk\u0142ej, miejskiej policji. Patrz\u0105c na grupk\u0119 stoj\u0105cych przed nim m\u0142odych funkcjonariuszy i funkcjonariuszek, nie mog\u0142am uwolni\u0107 si\u0119 od my\u015bli o Sonamie Dord\u017ce<\/a>, mnichu, kt\u00f3ry id\u0105c z Gandenu do lekarza w Lhasie, zosta\u0142 we wrze\u015bniu zastrzelony przy tym posterunku. Czy to jeden z nich nacisn\u0105\u0142 wtedy spust? Czy zabija Tybeta\u0144czyk\u00f3w z r\u00f3wnie aroganckim u\u015bmiechem, co ich upokarza?<\/p>\n Powiem jeszcze tylko, \u017ce z budynku, w kt\u00f3rym mieszkam, jest dos\u0142ownie kilka krok\u00f3w do klasztoru Sera. Podnosz\u0105c g\u0142ow\u0119 znad blatu biurka, widz\u0119 w oddali Potal\u0119. Dom Dalajlamy, w kt\u00f3rym nadal stoj\u0105 stupy zawieraj\u0105ce relikwie jego poprzednik\u00f3w oraz tron, pusty od wielu dziesi\u0105tk\u00f3w lat. Wci\u0105\u017c pami\u0119tam zdumienie, z jakim odkry\u0142am w wigili\u0119 jakiego\u015b Nowego Roku, \u017ce kontur pa\u0142acu jest doskonale widoczny nawet w \u015brodku bezksi\u0119\u017cycowej nocy, i natychmiast zapisa\u0142am: \u201eCa\u0142ym sercem wierz\u0119, \u017ce ja i tajemnica spotkamy si\u0119 kiedy\u015b naprawd\u0119, sk\u0105pani niepowtarzalnym \u015bwiat\u0142em Tybetu\u201d.<\/p>\n Dla mnie darem karmy jest sam widok Potali, cho\u0107 od kilku lat otacza j\u0105 nieprzenikniona, namacalna aura samotno\u015bci i smutku oraz miasto, w kt\u00f3rym mieszka wi\u0119cej mundurowych ni\u017c ludzi.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Lhasa, 15 listopada 2012<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n