{"id":7700,"date":"2019-01-07T06:21:53","date_gmt":"2019-01-07T05:21:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet\/?p=7700"},"modified":"2019-01-03T13:32:16","modified_gmt":"2019-01-03T12:32:16","slug":"oser-rugowanie-tybetanskiego-ze-szkol-w-imie-stabilizacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=7700","title":{"rendered":"Oser: Rugowanie tybeta\u0144skiego ze szk\u00f3\u0142 w imi\u0119 \u201estabilizacji\u201d"},"content":{"rendered":"

Doskonale pami\u0119tam, \u017ce w pa\u017adzierniku 2010 roku tysi\u0105ce uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 podstawowych i \u015brednich wysz\u0142y na ulice Rebgongu<\/a> nios\u0105c tablic\u0119 z napisem \u201ePotrzebujemy lekcji j\u0119zyka tybeta\u0144skiego\u201d. Zaraz potem w ich \u015blady ruszy\u0142a m\u0142odzie\u017c w ca\u0142ym Amdo, od Qinghai<\/a> po Gansu<\/a>. Do\u0142\u0105czyli nawet tybeta\u0144scy studenci centralnego Uniwersytetu Minzu<\/a> w Pekinie.<\/p>\n

<\/p>\n

Przypominam te\u017c sobie, \u017ce w tym samym roku ponad trzystu tybeta\u0144skich nauczycieli podpisa\u0142o si\u0119 pod listem<\/a> do rz\u0105du prowincji Qinghai, prosz\u0105c o pomoc dla uczni\u00f3w, chc\u0105cych zdobywa\u0107 wiedz\u0119 w ojczystym j\u0119zyku i walcz\u0105cych z pr\u00f3bami zdegradowania go do drugiego narzecza w szko\u0142ach (i przedszkolach) regionu. M\u0142odszych koleg\u00f3w popar\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 emerytowanych aparatczyk\u00f3w i do\u015bwiadczonych wyk\u0142adowc\u00f3w<\/a>, przekazuj\u0105c podobne postulaty szczebel wy\u017cej, do Departamentu Pracy Frontu Jedno\u015bci Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin i ministerstwa edukacji.<\/p>\n

Nie zapomnia\u0142am r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wkr\u00f3tce potem sekretarz partii w prowincji uspokoi\u0142 wzburzonych ludzi, i\u017c \u201edwuj\u0119zyczna\u201d reforma systemu o\u015bwiaty b\u0119dzie wprowadzana stopniowo i dostosowywana do warunk\u00f3w lokalnych, a prostoduszni Tybeta\u0144czycy uwierzyli, \u017ce m\u00f3wi powa\u017cnie, a nie pr\u00f3buje tylko zyska\u0107 na czasie.<\/p>\n

Miecz wisz\u0105cy nad tybeta\u0144skoj\u0119zyczn\u0105 edukacj\u0105 spad\u0142 p\u00f3\u0142tora roku p\u00f3\u017aniej. Na pocz\u0105tku marca uczniowie wracaj\u0105cy z ferii do tybeta\u0144skich szk\u00f3\u0142 w Qinghai i Gansu odkryli, \u017ce ich dawne podr\u0119czniki wyparowa\u0142y, a ich miejsce zaj\u0119\u0142y ksi\u0105\u017cki chi\u0144skie<\/a>. Innymi s\u0142owy, system kszta\u0142cenia w dw\u00f3ch narzeczach skurczy\u0142 si\u0119 o po\u0142ow\u0119, do mandary\u0144skiego. Konsekwencje?<\/p>\n

Trzeciego marca na znak protestu dokona\u0142a samospalenia Cering Kji<\/a>, uczennica trzeciej klasy szko\u0142y \u015bredniej w Maczu. Dziesi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej na ulice wysz\u0142y tysi\u0105ce m\u0142odych ludzi<\/a> z lice\u00f3w i uczelni pedagogicznych w Rebgongu, Cekhogu, Kangcy, Gepasumdo i innych miast Amdo, krzycz\u0105c o \u201er\u00f3wno\u015b\u0107 etniczn\u0105\u201d i \u201ej\u0119zykow\u0105\u201d oraz o \u201eautonomi\u0119 lokaln\u0105\u201d.<\/p>\n

Jeden z tamtejszych wychowawc\u00f3w pisze na Weibo: \u201eNawet je\u015bli postawi\u0105 na swoim wymieniaj\u0105c podr\u0119czniki, niczego to nie za\u0142atwi. Zmieni\u0107 trzeba jeszcze materia\u0142y dla nauczycieli oraz ich kwalifikacje. O\u015bwiata nie sprowadza si\u0119 do m\u0119czenia uczni\u00f3w, nie jest te\u017c pasem transmisyjnym woli politycznej. P\u00f3ki uczniowie nie znaj\u0105 mandary\u0144skich s\u0142\u00f3wek, gramatyki i sk\u0142adni, przyswojenie i przetrawienie nowych termin\u00f3w matematycznych, fizycznych czy chemicznych \u2013 ot tak, z marszu, od nowego semestru \u2013 b\u0119dzie dla nich niewys\u0142owion\u0105 tortur\u0105. Zamiast marnowa\u0107 czas i energi\u0119, nale\u017ca\u0142oby, o wiele skuteczniej i sprawniej, zapozna\u0107 ich z nowym materia\u0142em za po\u015brednictwem rodzimego j\u0119zyka. To kwestia zdrowego rozs\u0105dku i abecad\u0142a nauczania, niemaj\u0105ca nic wsp\u00f3lnego ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 etniczn\u0105 czy \u2013 koturnow\u0105 \u2013 to\u017csamo\u015bci\u0105. \u017badna nacja nie powinna upolitycznia\u0107 swojego narzecza, kt\u00f3re jest naturalnym dziedzictwem ludzkiego ekosystemu. Zjawiska nale\u017c\u0105ce do przyrody kultury nie mog\u0105 by\u0107 zmieniane w ideologiczny or\u0119\u017c, niemniej niekt\u00f3re departamenty i cz\u0119\u015b\u0107 przyw\u00f3dc\u00f3w wci\u0105\u017c pr\u0105 do konfrontacji na tej w\u0142a\u015bnie p\u0142aszczy\u017anie. Po co rok w rok popychaj\u0105 te dzieci do demonstrowania w obronie \u00bbj\u0119zyka ojc\u00f3w\u00ab? Stabilizacja dotyczy oczywi\u015bcie sytuacji og\u00f3lnej, lecz na t\u0119 sk\u0142ada si\u0119 wiele czynnik\u00f3w, w tym ludzki: jak mieliby\u015bmy przyczyni\u0107 si\u0119 do stabilizowania Tybetu, skoro nie potrafimy uspokoi\u0107 nawet umys\u0142\u00f3w w\u0142asnych dzieci?\u201d.<\/p>\n

Jestem przekonana, \u017ce urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi doskonale rozumiej\u0105 te proste prawdy. Tyle \u017ce oni nie gro\u017c\u0105 no\u017cem systemowi kszta\u0142cenia w j\u0119zyku tybeta\u0144skim li tylko w imi\u0119 propagowania kulturowej harmonii, ale po to, by najzwyczajniej stopi\u0107 wszystkie narzecza w tyglu mandary\u0144skiego. Szkielet reform narzucanych w Qinghai wskazuje, \u017ce sprawa ma charakter politycznego priorytetu. Po protestach w 2008 roku<\/a> w\u0142adze uzna\u0142y po prostu, \u017ce przysz\u0142a \u201estabilizacja\u201d Tybetu wymaga ca\u0142kowitego wyrugowania pisanego i m\u00f3wionego tybeta\u0144skiego z systemu o\u015bwiaty.<\/p>\n

Nie \u017cyjemy jednak w \u015bwiecie sprzed kilkuset lat, w kt\u00f3rym hiszpa\u0144scy naje\u017ad\u017acy mogli wymaza\u0107 j\u0119zyk i pismo Maj\u00f3w. Nie \u017cyjemy te\u017c w \u015bwiecie sprzed lat kilkudziesi\u0119ciu, gdy w imi\u0119 rewolucji kulturalnej zakazano nauczania tybeta\u0144skiego w ca\u0142ym kraju, odbieraj\u0105c ludziom takim jak ja znajomo\u015b\u0107 ojczystego j\u0119zyka. \u017byjemy za to w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym w obronie mowy ojc\u00f3w spali\u0142a si\u0119 dziewi\u0119tnastoletnia dziewczyna. I ten p\u0142omie\u0144 nie przestanie parzy\u0107.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

4 kwietnia 2012<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Za High Peaks Pure Earth<\/a><\/p>\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Doskonale pami\u0119tam, \u017ce w pa\u017adzierniku 2010 roku tysi\u0105ce uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 podstawowych i \u015brednich wysz\u0142y na ulice Rebgongu nios\u0105c tablic\u0119 z napisem \u201ePotrzebujemy lekcji j\u0119zyka tybeta\u0144skiego\u201d. Zaraz potem w ich \u015blady ruszy\u0142a m\u0142odzie\u017c w ca\u0142ym Amdo, od Qinghai po Gansu. Do\u0142\u0105czyli nawet tybeta\u0144scy studenci centralnego Uniwersytetu Minzu w Pekinie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7702,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[44,29,19,33],"class_list":["post-7700","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-jezyk","tag-oser","tag-protesty-polityczne","tag-samospalenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7700","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7700"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7700\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7705,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7700\/revisions\/7705"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7702"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}