{"id":7777,"date":"2019-01-21T06:21:03","date_gmt":"2019-01-21T05:21:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet\/?p=7777"},"modified":"2019-01-22T08:53:28","modified_gmt":"2019-01-22T07:53:28","slug":"oser-co-zaszkodzilo-szidelingowi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=7777","title":{"rendered":"Oser: Co zaszkodzi\u0142o Szidelingowi"},"content":{"rendered":"

Edward Said powiada\u0142, \u017ce narracja ma wielkie znaczenie. I po\u015bwi\u0119ci\u0142 ca\u0142e \u017cycie na walk\u0119 s\u0142owem i czynem o podstawowe prawa swego narodu: \u201eZdolno\u015b\u0107 opowiadania, a tak\u017ce zag\u0142uszania tudzie\u017c d\u0142awienia cudzych opowie\u015bci, jest kluczowa dla kultury oraz imperializmu\u201d.<\/p>\n

<\/p>\n

Czarny pisarz Frantz Fanon m\u00f3wi natomiast, \u017ce \u201eosadnik tworzy histori\u0119 i ma tego \u015bwiadomo\u015b\u0107. A poniewa\u017c ci\u0105gle odwo\u0142uje si\u0119 do dziej\u00f3w swojej ojczyzny, daje jasno do zrozumienia, \u017ce jest jej przed\u0142u\u017ceniem. Pisze wi\u0119c nie histori\u0119 miejsca, kt\u00f3re pl\u0105druje, lecz w\u0142asnego pa\u0144stwa i jego relacji ze wszystkim, co zagarnia, gwa\u0142ci i dusi\u201d.<\/p>\n

Do przytoczenia tych kr\u00f3tkich cytat\u00f3w natchn\u0105\u0142 mnie artyku\u0142 w \u201eTygodniku Azjatyckim\u201d, w kt\u00f3rym losy Retinga Rinpoczego<\/a> i Szidelingu przedstawiono jako punkt zwrotny w historii \u2013 tyle tylko, \u017ce opowiadanej przez spec\u00f3w z Komunistycznej Partii Chin.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie nigdy nie spotka\u0142am Pi\u0105tego Retinga, by\u0142am za to w Szidelingu \u2013 buddyjskim klasztorze obracanym systematycznie w ruin\u0119. I chce mi si\u0119 plu\u0107, gdy s\u0142ysz\u0119, \u017ce zburzono go na rozkaz innego sprawuj\u0105cego w\u0142adz\u0119 lamy, regenta Taktry Rinpoczego.<\/p>\n

Zatem kto naprawd\u0119 zniszczy\u0142 Szideling? Przed wielu, wielu laty, kiedy pracowa\u0142am jeszcze<\/a> w Stowarzyszeniu Literackim Tybeta\u0144skiego Regionu Autonomicznego, przeprowadza\u0142am wywiady z seniorami, kt\u00f3rzy doskonale pami\u0119tali tamt\u0105 hekatomb\u0119. Ich wspomnienia nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z wersj\u0105 przedstawion\u0105 w artykule \u201eTygodnika\u201d.<\/p>\n

Klasztor Szideling \u2013 opowiedzia\u0142 mi \u0141angczuk, emerytowany aparatczyk, kt\u00f3ry jako ch\u0142opiec zosta\u0142 pos\u0142any tam na mnicha \u2013 bardzo ucierpia\u0142 w marcu 1959 roku, gdy partia zgotowa\u0142a miastu krwaw\u0105 \u0142a\u017ani\u0119<\/a> w imi\u0119 \u201et\u0142umienia rebelii\u201d. Szideling zmieniono wtedy w wi\u0119zienie dla wy\u0142apywanych na ulicach duchownych z r\u00f3\u017cnych \u015bwi\u0105ty\u0144. Osadzono tam i mego informatora, kt\u00f3ry widzia\u0142 na w\u0142asne oczy pod\u0142ogi us\u0142ane rannymi oraz strzaskane pos\u0105gi b\u00f3stw.<\/p>\n

Prawdziw\u0105 zag\u0142ad\u0119 przynios\u0142a jednak Szidelingowi dopiero rewolucja kulturalna z jej czerwonogwardyjsk\u0105 \u201eawangard\u0105\u201d z dalekiej stolicy, b\u0142\u0119dnymi \u201ewyzwolicielami niewolnik\u00f3w\u201d, zespo\u0142em operowym z Henanu, lokalnymi aktywistami, frakcj\u0105 \u201ebuntu\u201d i zbratan\u0105 klas\u0105 pracuj\u0105c\u0105. Ca\u0142a ta ha\u0142astra zainstalowa\u0142a na szczycie dachu wielki g\u0142o\u015bnik, zmieniaj\u0105c klasztor w g\u0142\u00f3wn\u0105 tub\u0119 propagandow\u0105 \u201erebeliant\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Rozmawia\u0142am z cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry by\u0142 wtedy raczkuj\u0105cym czerwonogwardzist\u0105, a dzi\u015b jest s\u0142ynnym etnologiem. Powiedzia\u0142 mi, \u017ce owa rozg\u0142o\u015bnia stanowi\u0142a ogromny atut \u201ebuntownik\u00f3w\u201d, przez co sta\u0142a si\u0119 aren\u0105 zajad\u0142ych walk frakcyjnych. Lecia\u0142y granaty i \u015bwiszcza\u0142y kule. Kiedy opad\u0142 kurz i ugaszono ogie\u0144, z pi\u0119ciu kondygnacji buddyjskiego pa\u0142acu osta\u0142y si\u0119 trzy. Potem miejsce mnich\u00f3w \u2013 kt\u00f3rzy zd\u0105\u017cyli uciec, zostali zamkni\u0119ci albo pomordowani \u2013 zaj\u0119li \u017co\u0142nierze Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej. D\u017cokhang s\u0142u\u017cy\u0142 wojsku jako chlew, a Szideling na d\u0142ugie lata zmieniono w koszary.<\/p>\n

I tak w p\u00f3\u0142 wieku \u015bwi\u0105tyni\u0119 doprowadzono do ca\u0142kowitej ruiny, kt\u00f3r\u0105 teraz pr\u00f3buje si\u0119 retuszowa\u0107 b\u0105d\u017a zamilcza\u0107. Partyjni intelektuali\u015bci pisz\u0105 histori\u0119 na nowo, pieczo\u0142owicie usuwaj\u0105c z niej dowody zbrodni przy pomocy wyssanych z palca bzdur o \u201epatriotycznym \u017cywym buddzie\u201d Retingu, kt\u00f3remu inny \u201e\u017cywy budda\u201d Taktra, pies \u0142a\u0144cuchowy brytyjskich imperialist\u00f3w, odebra\u0142 \u017cycie i spali\u0142 klasztor na d\u0142ugo przed \u201epokojowym wyzwoleniem\u201d.<\/p>\n

Hotel albo magazyn da\u0142oby si\u0119 jako\u015b przebole\u0107, ale przemienienie \u015bwi\u0105tyni w pole bitwy i koszary najwyra\u017aniej razi. \u017badna dysputa religijna, kt\u00f3rych nie brakowa\u0142o w historii Tybetu, nie zostawi\u0142a po sobie tak wielkich zgliszcz \u2013 dowodu dramatycznego tempa ostatnich zmian.<\/p>\n

Do dzi\u015b na jednej ze \u015bcian, po\u015br\u00f3d innych tr\u0105c\u0105cych histori\u0105 bazgro\u0142\u00f3w, mo\u017cna odczyta\u0107 slogan Mao: \u201eB\u0105d\u017acie zjednoczeni, czujni, szczerzy i pe\u0142ni zapa\u0142u\u201d.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n

<\/p>\n

2 marca 2013<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

Za High Peaks Pure Earth<\/a><\/p>\n

<\/p>\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Edward Said powiada\u0142, \u017ce narracja ma wielkie znaczenie. I po\u015bwi\u0119ci\u0142 ca\u0142e \u017cycie na walk\u0119 s\u0142owem i czynem o podstawowe prawa swego narodu: \u201eZdolno\u015b\u0107 opowiadania, a tak\u017ce zag\u0142uszania tudzie\u017c d\u0142awienia cudzych opowie\u015bci, jest kluczowa dla kultury oraz imperializmu\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7784,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[27,29],"class_list":["post-7777","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-historia","tag-oser"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7777","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7777"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7815,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7777\/revisions\/7815"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}