Tybet powoli staje si\u0119 coraz mniej tybeta\u0144ski. Rozczarowuje zagranicznych turyst\u00f3w, ludzie nazywaj\u0105 jego stolic\u0119 klonem Chengdu. Policzy\u0142am to sobie niedawno i wysz\u0142o mi, \u017ce na bodaj stumetrowym odcinku mi\u0119dzy moim rodzinnym domem w Nowym Szolu u st\u00f3p Potali a wylotem najbli\u017cszej ulicy min\u0119\u0142am trzydziestu siedmiu Han\u00f3w i pi\u0119ciu Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce nap\u0142yw imigrant\u00f3w odciska si\u0119 na naszej ojczy\u017anie.<\/p>\n
<\/p>\n
Czy Tybeta\u0144czycy mog\u0105 stawi\u0107 czo\u0142o temu procesowi? Odpowied\u017a nie mo\u017ce by\u0107 optymistyczna. \u017byjemy w swoim kraju, ale nie my rozdajemy w nim karty. Od p\u00f3\u0142 wieku Tybetem rz\u0105dzi obce mocarstwo. R\u00f3\u017cnimy si\u0119 od niego nie tylko pot\u0119g\u0105 militarn\u0105 i gospodarcz\u0105. Jak sze\u015b\u0107 milion\u00f3w Tybeta\u0144czyk\u00f3w ma opiera\u0107 si\u0119 dwie\u015bcie razy wi\u0119kszej populacji Han\u00f3w? Walka z broni\u0105 w r\u0119ku przypomina\u0142aby ci\u015bni\u0119cie w ska\u0142\u0119 jajkiem. Odwaga i tragedia maj\u0105 sw\u00f3j urok, ale nie znaczenie rozstrzygaj\u0105ce w takiej sytuacji.<\/p>\n
Z drugiej strony, \u017cadne mocarstwo nie jest absolutnie wstrz\u0105soodporne. Pot\u0119ga oporu kryje si\u0119 w tradycyjnej, rodzimej kulturze. Widzia\u0142am kiedy\u015b w Amdo obraz namalowany na klasztornym murze: \u017co\u0142nierze sprawiedliwo\u015bci ostrzeliwuj\u0105 wrog\u00f3w kulami, kt\u00f3re zmieniaj\u0105 si\u0119 w kwiaty, symbolizuj\u0105ce \u2013 moim zdaniem w takim miejscu przes\u0142anie mo\u017ce by\u0107 tylko jedno \u2013 mi\u0142o\u015b\u0107 i wsp\u00f3\u0142czucie, b\u0119d\u0105ce fundamentem tybeta\u0144skiej kultury.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie tak: naszym jedynym or\u0119\u017cem jest tradycja w\u0142asnej cywilizacji.<\/p>\n
Swego czasu du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata znalaz\u0142a si\u0119 pod stalowym kopytem mongolskiej jazdy. Pokonane Chiny musia\u0142y odda\u0107 stepowym w\u0142adcom cesarski tron, Tybeta\u0144czycy nie dali si\u0119 jednak ujarzmi\u0107 ani zniszczy\u0107 i zostali duchowymi przewodnikami m\u0119\u017cnych zdobywc\u00f3w. Dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o i czemu wci\u0105\u017c s\u0105 nam bra\u0107mi? A skoro tybeta\u0144ska kultura mog\u0142a ujarzmi\u0107 wtedy mongolskie hordy, dlaczego nie mia\u0142aby przeobrazi\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych Chi\u0144czyk\u00f3w?<\/p>\n
Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce Hanowie od dawna wyznaj\u0105 buddyzm. Nawet je\u015bli nie w takiej wi\u0119kszo\u015bci jak Tybeta\u0144czycy i nawet je\u015bli pro\u015bci ludzie cz\u0119sto dodawali do wiary szczypt\u0119 zabobonu tudzie\u017c doczesnych pobudek, religia ta by\u0142a przecie\u017c popularna i wp\u0142ywowa.<\/p>\n
Dzi\u0119ki doskonale zachowanym liniom przekazu, bogatym, przemawiaj\u0105cym do wyobra\u017ani rytua\u0142om oraz pot\u0119\u017cnym fundamentom filozoficznym i niebywale pi\u0119knej oprawie artystycznej buddyzm tybeta\u0144ski mo\u017ce przemawia\u0107 do wielu Han\u00f3w. W rzeczy samej, nikogo ju\u017c nie dziwi widok robotnik\u00f3w nap\u0142ywowych sk\u0142adaj\u0105cych ofiary w \u015bwi\u0105tyniach, a chi\u0144skie elity zaczynaj\u0105 w\u0142a\u015bnie odkrywa\u0107 w sobie g\u0142\u00f3d religii.<\/p>\n
Tybet od dawna budzi ciekawo\u015b\u0107 \u015bwiata, kt\u00f3remu nasz\u0105 cywilizacj\u0119 przybli\u017cy\u0142o wygnanie tysi\u0119cy rodak\u00f3w z Dalajlam\u0105 na czele. Diasporze uda\u0142o si\u0119 wykreowa\u0107 nawet co\u015b na kszta\u0142t mody, kt\u00f3ra wr\u00f3ci\u0142a szerokim \u0142ukiem, budz\u0105c zaciekawienie chi\u0144skich elit. Zapatrzone w zagranic\u0119, natykaj\u0105 si\u0119 na Tybet.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d nap\u0142ywaj\u0105cych bez przerwy imigrant\u00f3w s\u0105 i tacy, kt\u00f3rych w Tybecie najbardziej interesuje jego kultura, zas\u0142uguj\u0105 wi\u0119c oni i na nasze zainteresowanie. Zaprzyja\u017ani\u0142am si\u0119 z wieloma takimi lud\u017ami. Jeden z nich napisa\u0142, \u017ce zderzenie jego aroganckich wyobra\u017ce\u0144 z cywilizacj\u0105 tybeta\u0144sk\u0105 by\u0142o jak ra\u017cenie piorunem. Inny, s\u0142ysz\u0105c \u015bmiechy w tybeta\u0144skich namiotach u podn\u00f3\u017ca Czomolungmy, pomy\u015bla\u0142, \u017ce z ca\u0142ej ludzko\u015bci jako ostatni zostan\u0105 na Ziemi Tybeta\u0144czycy, bowiem ich pradawna wiara uczy jedno\u015bci natury i kultury.<\/p>\n
Kultura narodowa ro\u015bnie w si\u0142\u0119, gdy mo\u017ce trwa\u0107 przy swoich fundamentach, one za\u015b \u2013 sta\u0107 nieprzerwanie, nietkni\u0119te nihilizmem. Czy owa si\u0142a zyska szacunek obcych? Zapewni ochron\u0119, tarcz\u0119 przed zakusami mocarstwa? To pytania, kt\u00f3re powinien zadawa\u0107 sobie ka\u017cdy rodak.<\/p>\n
Trwajmy przy rodzimej tradycji i kulturze, nie poddaj\u0105c si\u0119 brutalnej przewadze totalitarnego re\u017cimu i nie daj\u0105c si\u0119 porwa\u0107 wirom materializmu wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. To obosieczne ostrze mo\u017ce rozp\u0142ata\u0107 dusz\u0119 naszego narodu.<\/p>\n
Trwajmy przy rodzimej tradycji i kulturze. W \u017cadnym razie nie zamierzam jednak propagowa\u0107 ko\u0142tu\u0144stwa ani konserwatyzmu. M\u00f3wi\u0119 o dokonywaniu kulturowych wybor\u00f3w, zw\u0142aszcza przez tybeta\u0144skie elity. Wszyscy intelektuali\u015bci, kadry, duchowni winni czu\u0107 si\u0119 odpowiedzialni za dawanie przyk\u0142adu prostym ludziom, uprzytamnianie im, \u017ce \u0142aska mocarstwa nie musi by\u0107 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem, a pogo\u0144 za materialnym zyskiem nie zawsze daje zadowolenie i szcz\u0119\u015bcie. Id\u017amy w\u0142asn\u0105 drog\u0105.<\/p>\n
Trwajmy przy rodzimej tradycji i kulturze. Tak w drobiazgach codziennej krz\u0105taniny, jak w ca\u0142ej pe\u0142ni \u017cycia duchowego. Cho\u0107 ubranie, kt\u00f3rego kr\u00f3j wzi\u0105\u0142 si\u0119 z potrzeb koczownik\u00f3w, mo\u017ce nie by\u0107 najwygodniejsze za biurkiem, powinni\u015bmy przychodzi\u0107 w nim do urz\u0119d\u00f3w. Nie jest \u0142atwo m\u00f3wi\u0107 po tybeta\u0144sku po\u015br\u00f3d ponad miliarda Han\u00f3w, trzeba jednak pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 ojczystym j\u0119zykiem, w kt\u00f3rym zakl\u0119to pami\u0119\u0107 naszej historii. Mieszkamy w tybeta\u0144skich domach. Obchodzimy tybeta\u0144skie \u015bwi\u0119ta. Na \u015bcianach wieszamy thangki, zapalamy ma\u015blane lampki, zapraszamy Budd\u00f3w, Bodhisattw\u00f3w i lam\u00f3w w bordowych szatach, bowiem winni\u015bmy im cze\u015b\u0107 i szacunek. Nawet je\u015bli nie mo\u017cemy zatrzyma\u0107 chi\u0144skiej kolei, kopal\u0144 i innych wynalazk\u00f3w, sta\u0107 nas przynajmniej na niebudowanie hoteli, restauracji oraz sklep\u00f3w w chi\u0144skim stylu i niezape\u0142nianie ich sto\u0142ami do hazardu, karaoke, w\u0142asnymi b\u0105d\u017a chi\u0144skimi prostytutkami ku uciesze klient\u00f3w i gapi\u00f3w.<\/p>\n
Nie wolno \u0142asi\u0107 si\u0119 za pieni\u0105dze. Je\u015bli Hanowie chc\u0105 odwiedza\u0107 Tybet, przykro mi, powinni robi\u0107 to na naszych warunkach, odnosz\u0105c si\u0119 z rewerencj\u0105 do tego, co czcimy, i okazuj\u0105c szacunek temu, przed czym pochylamy g\u0142owy. Innymi s\u0142owy, maj\u0105 by\u0107 uwa\u017cni \u2013 wi\u0119c nawet je\u015bli wydaje si\u0119 to sztuczne, wszystko powinno wr\u0119cz ocieka\u0107 rodzim\u0105 kultur\u0105.<\/p>\n
To naprawd\u0119 kwestia wyboru. I nie jest on dla nas zbyt wielki, gdy\u017c ogranicza go s\u0142absza pozycja, wynikaj\u0105ca po prostu z rozmiaru. Tak to wygl\u0105da.<\/p>\n
Mo\u017cemy pozwoli\u0107 sobie na wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 w imporcie zagranicznych rozwi\u0105za\u0144 i przedmiot\u00f3w, niemniej jednak \u2013 jako strona s\u0142absza, kt\u00f3rej osta\u0142o si\u0119 tak niewiele po straszliwym, dziejowym kataklizmie \u2013 trzeba nam trwa\u0107 przy ka\u017cdym aspekcie w\u0142asnej tradycji i kultury, chroni\u0105c przed drapie\u017cnymi falami nawet b\u0142ahostki i drobiazgi.<\/p>\n
Co wi\u0119cej, powinni\u015bmy przy tym nosi\u0107 wysoko g\u0142owy, gdy\u017c mimo tylu wyzwa\u0144 i nieszcz\u0119\u015b\u0107 klejnot naszej tradycji pa\u0142a jasnym blaskiem. Jak powiada m\u00f3j chi\u0144ski znajomy, lekarstwo na chorob\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata ukryte jest w Tybecie. \u015aci\u015blej \u2013 w jego kulturze. Je\u015bli nie b\u0119dziemy jej ceni\u0107, jak ma nas uleczy\u0107? Je\u017celi poddamy si\u0119 i rzucimy w wir ma\u0142powania oraz pogoni za zarobkiem, Tybet sko\u0144czy jako magazyn chi\u0144skich podr\u00f3bek. My za\u015b jako obcy we w\u0142asnym kraju.<\/p>\n
Nie ma \u017cadnego powodu, \u017ceby\u015bmy mieli upodabnia\u0107 si\u0119 do Han\u00f3w czy kogokolwiek innego. Je\u015bli w tak zwanej globalnej wiosce mamy mie\u0107 swoj\u0105 cha\u0142up\u0119 i kolegowa\u0107 si\u0119 z kim chcemy, pozostaj\u0105c sob\u0105, zachowuj\u0105c w\u0142asne prawa i g\u0142os, musimy zrobi\u0107 jedno: trwa\u0107.<\/p>\n
Trwa\u0107 przy ojczystej kulturze, je\u015bli pragniemy nadal by\u0107 Tybeta\u0144czykami. Okoliczno\u015bci mog\u0105 nam nie pozwoli\u0107 na zrzucenie jarzma chi\u0144skich rz\u0105d\u00f3w, niemniej ka\u017cdy z nas mo\u017ce z pewno\u015bci\u0105 pozosta\u0107 Tybeta\u0144czykiem. Nie narzekajcie na otoczenie, nie uchylajcie si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci \u2013 zacznijcie od siebie, zacznijcie trwa\u0107. I przeka\u017cmy nadziej\u0119 nast\u0119pnemu pokoleniu.<\/p>\n
\n<\/p>\n
\n<\/p>\n
10 marca 2005 \u2013 i 2013 roku<\/p>\n
\n<\/p>\n
\n<\/p>\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tybet powoli staje si\u0119 coraz mniej tybeta\u0144ski. Rozczarowuje zagranicznych turyst\u00f3w, ludzie nazywaj\u0105 jego stolic\u0119 klonem Chengdu. Policzy\u0142am to sobie niedawno i wysz\u0142o mi, \u017ce na bodaj stumetrowym odcinku mi\u0119dzy moim rodzinnym domem w Nowym Szolu u st\u00f3p Potali a wylotem najbli\u017cszej ulicy min\u0119\u0142am trzydziestu siedmiu Han\u00f3w i pi\u0119ciu Tybeta\u0144czyk\u00f3w. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce nap\u0142yw imigrant\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8044,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[31,29,26,19],"class_list":["post-8042","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-marginalizacja","tag-oser","tag-polityka","tag-protesty-polityczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8042","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8042"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8042\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8060,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8042\/revisions\/8060"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8044"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8042"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8042"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8042"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}