{"id":8430,"date":"2019-04-29T06:21:38","date_gmt":"2019-04-29T04:21:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet\/?p=8430"},"modified":"2019-04-25T07:06:26","modified_gmt":"2019-04-25T05:06:26","slug":"oser-rozmowy-w-rozleglej-przestrzeni-pomiedzy-nalezy-a-nie-wolno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=8430","title":{"rendered":"Oser: Rozmowy w rozleg\u0142ej przestrzeni pomi\u0119dzy \u201enale\u017cy\u201d a \u201enie wolno\u201d"},"content":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku listopada 2012 roku Wang Lixiong<\/a> wda\u0142 si\u0119 w internetow\u0105 dyskusj\u0119 ze znajomym, Tybeta\u0144czykiem mieszkaj\u0105cym za granic\u0105, i pozwoli\u0142 mi zerka\u0107 sobie przez rami\u0119. S\u0105 dobrymi przyjaci\u00f3\u0142mi, rozmawiali wi\u0119c otwarcie i szczerze. Efekty poni\u017cej (interlokutor Wanga b\u0119dzie tu wyst\u0119powa\u0142 pod pseudonimem \u201eBodpa\u201d, co w naszym j\u0119zyku oznacza po prostu \u201eTybeta\u0144czyka\u201d).<\/p>\n\n\n\n\n\n

Wang Lixiong: Wczoraj podpali\u0142o si\u0119 kolejnych pi\u0119cioro Tybeta\u0144czyk\u00f3w<\/a>. Niewykluczone, \u017ce dzi\u015b do\u0142\u0105cz\u0105 do nich nast\u0119pni. Co s\u0105dzisz o samospaleniach? Co twoim zdaniem nale\u017cy zrobi\u0107?<\/p>\n

Bodpa: Przede wszystkim, b\u0119dzie bardzo przewidywalnie, nie zaliczam si\u0119 do wyj\u0105tk\u00f3w. Ilekro\u0107 spotykam si\u0119 z jakim\u015b \u201eintelektualist\u0105\u201d, rozmawiamy o tym, co nale\u017cy, i czego czyni\u0107 nie wolno. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce cz\u0142owiek, kt\u00f3ry jest w stanie spali\u0107 swoje \u017cycie, doskonale zna jego warto\u015b\u0107. Je\u017celi uwa\u017ca, \u017ce to najlepsza decyzja, jakie talenty czy te\u017c zas\u0142ugi upowa\u017cniaj\u0105 nas do s\u0105dzenia, \u017ce siedzimy na wy\u017cszej grz\u0119dzie i mamy do powiedzenia co\u015b m\u0105drzejszego od niego? Kiedy podpali\u0142 si\u0119 pierwszy Tybeta\u0144czyk, te\u017c chcia\u0142em da\u0107 temu odp\u00f3r. Niemniej teraz, gdy ludzie id\u0105 w ogie\u0144 jeden za drugim \u2013 w\u015br\u00f3d nich Rinpocze i osoby naprawd\u0119 zas\u0142u\u017cone \u2013 niezale\u017cnie od tego, czy post\u0119puj\u0105 racjonalnie, czy te\u017c daj\u0105 si\u0119 porwa\u0107 emocjom, takie s\u0142owa nie przechodz\u0105 mi ju\u017c przez gard\u0142o, albo inaczej: sprzeciwianie si\u0119 przesta\u0142o by\u0107 rozs\u0105dn\u0105 opcj\u0105. Poniewa\u017c moje rozumienie \u017cycia nie mo\u017ce ju\u017c nale\u017ce\u0107 do tego samego porz\u0105dku, co ich wizja. Nasz\u0105 wiedz\u0119, nasze definicje poj\u0119\u0107 istnienia i \u017cycia dzieli przepa\u015b\u0107. Je\u015bli jednak idzie o strategi\u0119 tej batalii \u2013 c\u00f3\u017c, nie s\u0105dz\u0119, by samospalenia mia\u0142y wi\u0119kszy, czy nawet mniejszy, wp\u0142yw na negocjacje albo polityk\u0119 w Tybecie. Nawet gdyby w ofierze mia\u0142o z\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 jeszcze tysi\u0105c os\u00f3b. Kolejne samospalenia nic tu nie zmieni\u0105. Do tego musia\u0142oby co\u015b drgn\u0105\u0107 albo na arenie mi\u0119dzynarodowej, albo w pa\u0144stwie chi\u0144skim. Tybeta\u0144czycy musz\u0105 to wiedzie\u0107.<\/p>\n

Wang Lixiong: Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 tego wywodu wydaje si\u0119 do\u015b\u0107 popularna w\u015br\u00f3d intelektualist\u00f3w w Tybecie i na wychod\u017astwie. Zapewne jest s\u0142uszna, stanowi jednak, \u015bwiadome czy nie, usprawiedliwienie dla bierno\u015bci, daje pociech\u0119 i czy\u015bci sumienia. Ci, kt\u00f3rzy zgin\u0119li, oczywi\u015bcie nie maj\u0105 wyboru, co nie znaczy, \u017ce \u017cyj\u0105cy nie mog\u0105 my\u015ble\u0107 i dzia\u0142a\u0107 samodzielnie. Co wi\u0119cej, brak w\u0142asnego zdania to tak\u017ce zdanie, kt\u00f3re wywo\u0142uje konsekwencje; wyra\u017canie pogl\u0105d\u00f3w jest obowi\u0105zkiem wa\u017cnych ludzi, zatem ich milczenie mo\u017ce zosta\u0107 uznane za milcz\u0105c\u0105 aprobat\u0119, ona za\u015b \u2013 za cich\u0105 zach\u0119t\u0119. Ludzie pomy\u015bl\u0105 tak: liderzy nie zabieraj\u0105 g\u0142osu, bowiem nie mog\u0105 otwarcie <\/span>popycha\u0107 do podpalania si\u0119 \u2013 czyli faktycznie opowiadaj\u0105 si\u0119 za nim, prawda? Nawet gdy przyw\u00f3dca Centralnej Administracji Tybeta\u0144skiej w Dharamsali jasno sprzeciwi\u0142 si\u0119 samospaleniom, zrobi\u0142 to mimochodem do tego stopnia, \u017ce odebrano to jak wymuszone okoliczno\u015bciami z\u0142o konieczne, maskuj\u0105ce skrywan\u0105 aprobat\u0119 i przekonanie o niezb\u0119dno\u015bci samospale\u0144. Zdanie uzale\u017cniaj\u0105ce ich zako\u0144czenie \u201ewy\u0142\u0105cznie od Chi\u0144skiej Republiki Ludowej\u201d jest w zasadzie s\u0142uszne, mo\u017cna je jednak rozumie\u0107 i tak, \u017ce je\u015bli ChRL si\u0119 nie zmieni, Tybeta\u0144czycy musz\u0105 nieustraszenie p\u0142on\u0105\u0107 dalej. <\/span><\/p>\n

Je\u015bli idzie o drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 twojej wypowiedzi \u2013 mam wra\u017cenie, \u017ce jeste\u015b rozs\u0105dniejszy od reszty. W ko\u0144cu mieszka\u0142e\u015b kiedy\u015b w Tybecie, wi\u0119c wiesz, jak tam jest. Strategia niestosowania przemocy w celu, jak czyniono to dot\u0105d, dotarcia do sumienia przeciwnika musi by\u0107 nieskuteczna, gdy stoi si\u0119 naprzeciw autokratycznego re\u017cimu bez sojusznik\u00f3w w postaci wolnych medi\u00f3w, niezale\u017cnego s\u0105downictwa czy spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Niemniej \u0142\u0105cz\u0105c przytomn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wypowiedzi z argumentacj\u0105 niemo\u017cno\u015bci powstrzymania samospale\u0144, popadasz \u2013 mimo logiki tego rozumowania \u2013 w absurdaln\u0105, moim zdaniem, sprzeczno\u015b\u0107.<\/p>\n

Bodpa: Chcia\u0142em powiedzie\u0107 tylko tyle, \u017ce nie b\u0119d\u0119 d\u0142u\u017cej oponowa\u0142 przeciw samospaleniom. Wierz\u0119, \u017ce wi\u0119cej zdzia\u0142a\u0107 mog\u0105 \u017cywi, je\u015bli jednak kto\u015b z moich bliskich podejmie tak\u0105 decyzj\u0119, je\u017celi naprawd\u0119 b\u0119dzie chcia\u0142 to zrobi\u0107, nie po\u0142o\u017c\u0119 si\u0119 w progu. Tak to widz\u0119. To nie jest kwestia zach\u0119cania albo zniech\u0119cania \u2013 skoro tyle os\u00f3b bez l\u0119ku wci\u0105\u017c idzie w ogie\u0144, musz\u0119 uzna\u0107, \u017ce m\u00f3j spos\u00f3b my\u015blenia, moje zrozumienie i definicja \u017cycia r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od ich wyobra\u017ce\u0144, wi\u0119c kto tu ma komu radzi\u0107?<\/p>\n

Wang Lixiong: Czy\u017c to nie ten relatywizm, kt\u00f3ry pozwala uzna\u0107 ka\u017cd\u0105 interakcj\u0119 mi\u0119dzy dwiema osobami za wtr\u0105canie si\u0119 w cudze \u017cycie? Jakie prawo, na przyk\u0142ad, pozwala czcigodnemu, cnotliwemu mnichowi zabrania\u0107 zabijania? Odmienne \u201ewizje i definicje \u017cycia\u201d oraz wynikaj\u0105ce z nich \u201erady\u201d to kwestia wolnego wyboru.<\/p>\n

Bodpa: W \u017cadnym razie nie twierdz\u0119, \u017ce powinni\u015bmy unika\u0107 komentowania czy te\u017c wypowiadania swojego zdania; przeciwnie, uwa\u017cam, \u017ce nale\u017cy to robi\u0107 jak najcz\u0119\u015bciej. Wierz\u0119 jednak, \u017ce skoro tyle os\u00f3b dokonuje samospale\u0144, nie mam jak im tego wyperswadowa\u0107. Ca\u0142ym sob\u0105 pr\u00f3buj\u0119 zrozumie\u0107 ich uczucia, staram si\u0119 ws\u0142ucha\u0107, obserwowa\u0107, a nie os\u0105dza\u0107 z w\u0142asnej perspektywy. Jestem autentycznie poruszony tym, co si\u0119 dzieje; nie szukam wyt\u0142umaczenia, kodu, lecz zastanawiam si\u0119 cho\u0107by nad rosn\u0105cym indywidualizmem, tak\u017ce w podej\u015bciu do \u017cycia, jego znaczenia i warto\u015bci.<\/p>\n

Wang Lixiong: Czy to aby nie nieco ba\u0142amutne szukanie s\u0142uszno\u015bci tam, gdzie jej po prostu brakuje? W przypadku samospale\u0144 nie ma mowy o prostych odpowiedziach typu \u201etrzeba\u201d i \u201enie wolno\u201d. Intelektualista nale\u017c\u0105cy do narodu musi od\u0142o\u017cy\u0107 je na bok, analizuj\u0105c i omawiaj\u0105c ogromn\u0105 przestrze\u0144, kt\u00f3ra rozci\u0105ga si\u0119 mi\u0119dzy tymi dwiema opcjami. Z\u0142o\u017cenie siebie w ofierze nie jest ja\u0142owym aktem \u015blepej wiary. Przy\u015bwieca mu cel, o czym \u015bwiadcz\u0105 liczne testamenty<\/a>. Ich autorzy chc\u0105 niepodleg\u0142ego Tybetu i powrotu Dalajlamy. Czy\u017c wi\u0119c nie powinni\u015bmy zastanawia\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie nad tym, jak to osi\u0105gn\u0105\u0107? Prosty cz\u0142owiek mo\u017ce s\u0105dzi\u0107, \u017ce skuteczna b\u0119dzie tylko jego \u015bmier\u0107, je\u015bli jednak intelektuali\u015bci i przyw\u00f3dcy spokojnie patrz\u0105 na to z boku czy wr\u0119cz licz\u0105 na kolejne ofiary, bowiem przybli\u017caj\u0105 ich one do celu \u2013 zwyczajnie zawodz\u0105 b\u0105d\u017a dopuszczaj\u0105 si\u0119 rzeczy karygodnej. Jakie zadania spoczywaj\u0105 na inteligencji i liderach? Nie maj\u0105 aby wskazywa\u0107 drogi i t\u0142umaczy\u0107? Nie mog\u0105 po prostu duma\u0107 o znaczeniach schowani za plecami zwyk\u0142ych ludzi ani perorowa\u0107 o swoich wizjach. Co komu po tym? Nic, nikomu! Wykazywanie si\u0119 m\u0105dro\u015bci\u0105 to szukanie drogi, przewodzenie grupie, prowadzenie ludzi \u015bcie\u017ck\u0105, kt\u00f3ra zawiedzie ich do ostatecznego celu. To osi\u0105ganie najwi\u0119kszego kosztem najmniejszych ofiar. I tego w\u0142a\u015bnie nie robi\u0105 przyw\u00f3dcy spo\u0142eczno\u015bci emigracyjnej. Co m\u00f3wicie nam o jako\u015bci swego przyw\u00f3dztwa, utrzymuj\u0105c, \u017ce jeste\u015bcie reprezentantami sze\u015bciu milion\u00f3w Tybeta\u0144czyk\u00f3w, i przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie, jak ci jeden po drugim sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w ofierze w niewyobra\u017calnych m\u0119czarniach? Skoro macie do powiedzenia tylko tyle, \u017ce zako\u0144czenie tej tragedii zale\u017cy \u201ewy\u0142\u0105cznie od Chi\u0144skiej Republiki Ludowej\u201d, ludzie musz\u0105 doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce najzwyczajniej gracie samospaleniami.<\/p>\n

Bodpa: Napisa\u0142em takie zdanie: \u201eJe\u017celi jedyn\u0105 odpowiedzi\u0105 na wszystkie te przewidywalne ju\u017c niemal wydarzenia b\u0119dzie pot\u0119pienie moralne, sentymentalna propaganda, apele do \u015bwiata oraz cho\u0107by najobiektywniejsze dokumentowanie, i je\u015bli zbiorowe emocje tudzie\u017c rozum skupi\u0105 si\u0119 na pojedynczych przypadkach, zamiast szuka\u0107 fundamentalnych przyczyn i ostatecznych rozwi\u0105za\u0144, podobne incydenty b\u0119d\u0105 nieuchronne. Co gorsza, z czasem zaczn\u0105 traci\u0107 na znaczeniu. Pomy\u015blcie tylko o nieustraszonych wojownikach <\/span>Czuszi Gangdruku (powsta\u0144czej armii \u201eCztery Rzeki, Sze\u015b\u0107 Pasm\u201d), kt\u00f3rzy podrzynali sobie gard\u0142a, nie mog\u0105c znie\u015b\u0107 my\u015bli o z\u0142o\u017ceniu broni. Kto dzi\u015b o nich pami\u0119ta?\u201d. <\/span><\/p>\n

Wang Lixiong: Zgadzam si\u0119 w zupe\u0142no\u015bci. Wcze\u015bniej powiedzia\u0142e\u015b jednak, \u017ce \u201e<\/span>je\u015bli kto\u015b z twoich bliskich podejmie tak\u0105 decyzj\u0119, nie po\u0142o\u017cysz si\u0119 w progu\u201d, i prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, przera\u017ca mnie to. Mam nadziej\u0119, \u017ce to tylko figura retoryczna, a nie powa\u017cna deklaracja. <\/span><\/p>\n

Bodpa: Naprawd\u0119 tak to widz\u0119. Pewnego dnia sam mog\u0119 pomy\u015ble\u0107, \u017ce to jest spos\u00f3b, i dokona\u0107 ofiary. Wydaje mi si\u0119, \u017ce mo\u017cemy inaczej rozumie\u0107 \u015bmier\u0107.<\/p>\n

Wang Lixiong: M\u00f3wi\u0105c, \u017ce sam by\u015b to zrobi\u0142 \u2013 zw\u0142aszcza na tle ludzi, kt\u00f3rzy spokojnie licz\u0105 trupy w nadziei, \u017ce dwutysi\u0119czny za\u0142atwi spraw\u0119 \u2013 jeste\u015b dla mnie bohaterem.<\/p>\n

Bodpa: Czasem \u017cycie wcale nie jest \u0142atwiejsze od \u015bmierci.<\/p>\n

Wang Lixiong: Cho\u0107 odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce rzeczywi\u015bcie tak my\u015blisz, jestem przekonany, \u017ce \u015bmier\u0107 w p\u0142omieniach, kt\u00f3re popiel\u0105 ka\u017cdy skrawek sk\u00f3ry i po\u017ceraj\u0105 ka\u017cd\u0105 \u017cyw\u0105 kom\u00f3rk\u0119, z pewno\u015bci\u0105 od \u017cycia \u0142atwiejsza nie jest.<\/p>\n

Bodpa: Wielu ludzi po prostu nie mo\u017ce poj\u0105\u0107 ogromu cierpie\u0144 tego narodu, g\u0142\u0119bi rozgoryczenia i b\u00f3lu.<\/p>\n

Wang Lixiong: By\u0107 mo\u017ce tak w\u0142a\u015bnie o mnie my\u015blisz. Mam jednak nadziej\u0119, \u017ce nie uznasz moich s\u0142\u00f3w za peki\u0144ski sarkazm. \u201eNaprawd\u0119 nie uwa\u017cam si\u0119 tu za obcego\u201d.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

23 listopada 2012<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

(Wczoraj w Rebgongu, w Amdo \u2013 dzi\u015b nazywa si\u0119 to oficjalnie miasto Do\u0142a w prefekturze Malho prowincji Qinghai \u2013 podpali\u0142 si\u0119 osiemnastoletni Lhubum Gjal<\/a>. Osiemdziesi\u0105ty dziewi\u0105ty od 2009 roku.)<\/p>\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku listopada 2012 roku Wang Lixiong wda\u0142 si\u0119 w internetow\u0105 dyskusj\u0119 ze znajomym, Tybeta\u0144czykiem mieszkaj\u0105cym za granic\u0105, i pozwoli\u0142 mi zerka\u0107 sobie przez rami\u0119. S\u0105 dobrymi przyjaci\u00f3\u0142mi, rozmawiali wi\u0119c otwarcie i szczerze. Efekty poni\u017cej (interlokutor Wanga b\u0119dzie tu wyst\u0119powa\u0142 pod pseudonimem \u201eBodpa\u201d, co w naszym j\u0119zyku oznacza po prostu \u201eTybeta\u0144czyka\u201d).<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8431,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[25,24,29,19,33],"class_list":["post-8430","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-dialog","tag-diaspora","tag-oser","tag-protesty-polityczne","tag-samospalenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8430","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8430"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8433,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8430\/revisions\/8433"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}