{"id":8477,"date":"2019-05-13T06:21:17","date_gmt":"2019-05-13T04:21:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet\/?p=8477"},"modified":"2019-05-13T14:40:36","modified_gmt":"2019-05-13T12:40:36","slug":"liao-yiwu-w-holdzie-ofiarom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=8477","title":{"rendered":"Liao Yiwu: W ho\u0142dzie ofiarom"},"content":{"rendered":"<p class=\"western\">Dwunastego maja 2008 roku pot\u0119\u017cne <a href=\"http:\/\/www.hfhr.org.pl\/tybet_old\/raport.php?raport_id=740\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">trz\u0119sienie ziemi<\/a> spustoszy\u0142o Wenchuan w Sichuanie. Mieszkam jakie\u015b osiemdziesi\u0105t kilometr\u00f3w od epicentrum. Trudno uwierzy\u0107, \u017ce to ju\u017c rok.<\/p>\n\n\n<!--more-->\n\n\n<p class=\"western\">Nie wiem, czy umarli spoczywaj\u0105 w pokoju, lecz tych, kt\u00f3rzy prze\u017cyli, wci\u0105\u017c dr\u0119czy wspomnienie \u015bmierci. Wiele m\u00f3wi si\u0119 o wzro\u015bcie liczby samob\u00f3jstw w strefie kataklizmu. Na przyk\u0142ad o trzydziestotrzyletnim m\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3remu trz\u0119sienie ziemi zabra\u0142o \u017con\u0119 i synka. Pono\u0107 by\u0142 nieuleczalnym optymist\u0105, ale w Nowy Rok znaleziono go w ka\u0142u\u017cy krwi z podci\u0119tych \u017cy\u0142. Na szcz\u0119\u015bcie bliscy zd\u0105\u017cyli. \u017bycie zawdzi\u0119cza lekarzowi ze szpitala.<\/p>\n<p class=\"western\">Pewien psycholog uzna\u0142 to za przypadek \u201eimpulsywnego samob\u00f3jstwa\u201d, do kt\u00f3rego popychaj\u0105 Chi\u0144czyk\u00f3w nasze \u015bwi\u0119ta. Jego zdaniem ka\u017cdy dzie\u0144 \u015bwi\u0105teczny, ka\u017cda rocznica mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 w ocalonych niezno\u015bne napi\u0119cie. W g\u0142owie brzmi\u0105 mi s\u0142owa s\u0142ynnego wiersza: \u201eObcy w obcym kraju, t\u0119skni\u0119 za rodzin\u0105 w \u015bwi\u0119ta\u201d.<\/p>\n<p class=\"western\">Ilekro\u0107 na Chiny spada kataklizm, stajemy si\u0119 uchod\u017acami i obcymi we w\u0142asnym pa\u0144stwie. G\u0142\u00f3d z lat 1959\u201362 zostawi\u0142 trzydzie\u015bci milion\u00f3w trup\u00f3w. Rewolucja kulturalna zabi\u0142a od dw\u00f3ch do siedmiu milion\u00f3w os\u00f3b. Pot\u0119\u017cne trz\u0119sienie ziemi w Tangshanie \u2013 dwie\u015bcie czterdzie\u015bci tysi\u0119cy. My, ocaleni, walczymy dalej, prowadz\u0105c bezsensowne \u017cycie niczym \u015bwinie i psy. Za Mao partia uczy\u0142a: \u201eOtrzyj z twarzy plamy krwi, pochowaj cia\u0142a towarzyszy i dalej, naprz\u00f3d!\u201d. Wedle zachodnich norm zdrowia niemal ka\u017cdy Chi\u0144czyk cierpi na t\u0119 czy inn\u0105 chorob\u0119 psychiczn\u0105, cho\u0107by zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego. Jeste\u015bmy potomkami i uczestnikami niezliczonych katastrof wywo\u0142anych przez natur\u0119 oraz ludzi.<\/p>\n<p class=\"western\">Trz\u0119sienie przysz\u0142o miesi\u0105c po wydaniu w Stanach Zjednoczonych mojej ksi\u0105\u017cki \u201eProwadz\u0105c umar\u0142ych\u201d. Wybieg\u0142em z domu i prze\u017cy\u0142em. Nagle znalaz\u0142em si\u0119 w centrum uwagi medi\u00f3w i znajomych. Bez przerwy opowiada\u0142em o swoich prze\u017cyciach, bezradno\u015bci, niemo\u017cno\u015bci niesienia pomocy. Wreszcie kto\u015b z zagranicy przypomnia\u0142 mi o powinno\u015bciach pisarza. \u201eMusisz by\u0107 w epicentrum i pokaza\u0107 prawd\u0119. Tragedia kraju jest szcz\u0119\u015bciem dziejopisa. To okazja i misja od Boga\u201d. Racja. Mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce przeobra\u017cam si\u0119 z psa leniwego w mechanicznego. Powlok\u0142em z sob\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0119 i przez miesi\u0105c w\u0119szy\u0142em w gruzach, wys\u0142uchuj\u0105c opowie\u015bci tych, kt\u00f3rzy pozostali przy \u017cyciu. Wszystkie obrazy i s\u0142owa zapisywa\u0142em w dzienniku. Kiedy lato okaza\u0142o si\u0119 zim\u0105, by\u0142 on ju\u017c ksi\u0105\u017ck\u0105 o \u201eWielkim trz\u0119sieniu\u201d.<\/p>\n<p class=\"western\">W styczniu przysz\u0142a informacja z Australii, \u017ce za wydanie chi\u0144skie otrzyma\u0142em nagrod\u0119 Fundacji Qi. Sprawdzi\u0142em, co to za organizacja, i odkry\u0142em, \u017ce nagrod\u0119 ustanowiono na cze\u015b\u0107 by\u0142ego wi\u0119\u017ania politycznego Qi Zunzhou. Dziwnym trafem pan Qi okaza\u0142 si\u0119 wychowankiem mojego macierzystego Wi\u0119zienia Nr 2 Prowincji Sichuan, w kt\u00f3rym sp\u0119dzi\u0142em dwa lata za napisanie i rozpowszechnianie poematu \u201eMasakra\u201d, po\u015bwi\u0119conego krwawej rozprawie ze studenckim ruchem demokratycznym w 1989 roku.<\/p>\n<p class=\"western\">Prze\u017cy\u0142em szok. Nagroda wydawa\u0142a si\u0119 gestem wsparcia skaza\u0144ca wobec skaza\u0144ca. By\u0142em wzruszony i podekscytowany \u2013 jak wi\u0119zie\u0144 na zgrzyt klucza w drzwiach ciemnej celi. Zobaczy\u0142em promyk nadziei. A potem, zgodnie z instrukcjami kapitu\u0142y, zacz\u0105\u0142em starannie planowa\u0107 podr\u00f3\u017c.<\/p>\n<p class=\"western\">Kiedy duma\u0142em sobie nad moc\u0105 niewidzialnej d\u0142oni, kt\u00f3ra prowadzi mnie przez \u017cycie, zadzwoni\u0142 telefon. Chcieli si\u0119 ze mn\u0105 widzie\u0107 funkcjonariusze policji.<\/p>\n<p class=\"western\">By\u0142o s\u0142oneczne popo\u0142udnie, zaraz po chi\u0144skim Nowym Roku. Lokalny komendant, pan Zeng, sprawia\u0142 wra\u017cenie zm\u0119czonego i poirytowanego. Powiadomi\u0142 mnie oficjalnie, \u017ce w\u0142adze postanowi\u0142y odrzuci\u0107 moje podanie o paszport. Kiedy poprosi\u0142em o s\u0142owo wyja\u015bnienia, odpar\u0142: \u201eSami wiecie\u201d.<\/p>\n<p class=\"western\">Przytakn\u0105\u0142em. \u201eOczywi\u015bcie. To b\u0119dzie burzliwy rok. Pierwsza rocznica trz\u0119sienia, dwudziesta ruchu Tiananmen, dziesi\u0105ta rozprawy z Falun Gong, sze\u015b\u0107dziesi\u0105ta proklamowania Chi\u0144skiej Republiki Ludowej. Te kamienie milowe mog\u0105 przyprawia\u0107 o b\u00f3l g\u0142owy. Jasne&#8230; ale co to ma wsp\u00f3lnego z moim wyjazdem za granic\u0119?\u201d.<\/p>\n<p class=\"western\">Mimo przestr\u00f3g pana Zenga nie zamierza\u0142em si\u0119 poddawa\u0107. Biuro bezpiecze\u0144stwa publicznego by\u0142o poch\u0142oni\u0119te tym, co zosta\u0142o po trz\u0119sieniu, wi\u0119c sprawnie zmieni\u0142em miejsce zamieszkania i zameldowa\u0142em si\u0119 w pobliskim miasteczku. W ten prosty spos\u00f3b zdoby\u0142em paszport, kt\u00f3rego w sto\u0142ecznym Chengdu odmawiano mi dziewi\u0119ciokrotnie.<\/p>\n<p class=\"western\">Nast\u0119pny miesi\u0105c by\u0142 drog\u0105 przez m\u0119k\u0119. Najpierw z\u0142o\u017cy\u0142em formularz wizowy i poszed\u0142em na rozmow\u0119 do konsulatu Australii. Widz\u0105c wahanie na twarzy urz\u0119dnika, o\u015bwiadczy\u0142em z patosem: \u201eNie zamierzam wykorzysta\u0107 tej sposobno\u015bci do ucieczki do waszego kraju i zabiegania tam, jak wielu moich \u017ca\u0142osnych rodak\u00f3w, o azyl polityczny. Nie jestem oszustem, tylko pisarzem \u017cyj\u0105cym z opowie\u015bci ludzi, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 na dnie naszego spo\u0142ecze\u0144stwa. Cho\u0107 tego nienawidz\u0119, tu s\u0105 moje korzenie. Powietrze w Australii jest \u015bwie\u017csze, ale to mi nie wystarczy\u201d.<\/p>\n<p class=\"western\">G\u0142os mi nie zadr\u017ca\u0142, ale w g\u0142\u0119bi serca czu\u0142em gryz\u0105cy b\u00f3l. \u017bycie pisarza nie by\u0142o \u0142atwe. W ci\u0105gu dwudziestu lat przeprowadzi\u0142em wywiady z ponad trzema setkami wyrzutk\u00f3w, opisuj\u0105c ich losy naznaczone burzliwymi kampaniami politycznymi i kataklizmami. Jak dot\u0105d \u017cadna z moich ksi\u0105\u017cek nie ukaza\u0142a si\u0119 w Chinach, gdzie przestrze\u0144 dla siebie mog\u0119 znale\u017a\u0107 wy\u0142\u0105cznie w internecie.<\/p>\n<p class=\"western\">Trwa\u0142o to troch\u0119, ale w ko\u0144cu wy\u017cebra\u0142em wiz\u0119. Nast\u0119pnie przyst\u0105pi\u0142em do konsultacji z grup\u0105 zaprzyja\u017anionych jajog\u0142owych, kt\u00f3rych szczeg\u00f3\u0142owe analizy zrodzi\u0142y jeden wniosek: \u201eBracie, nie post\u0119puj lekkomy\u015blnie. \u017byjemy w wielkim kraju, kt\u00f3rym w\u0142ada pot\u0119\u017cny totalitarny rz\u0105d. Nie zbli\u017caj si\u0119 nawet do oficer\u00f3w stra\u017cy granicznej na g\u0142\u00f3wnych lotniskach, bo znajdziesz si\u0119 w tarapatach\u201d.<\/p>\n<p class=\"western\">Podkre\u015bli\u0142em, \u017ce mam najprawdziwsze dokumenty: paszport i wiz\u0119, czym wywo\u0142a\u0142em salw\u0119 \u015bmiechu. \u201eStaruszku Liao, pi\u0119\u0107 krzy\u017cyk\u00f3w na karku, a ty wci\u0105\u017c nie doros\u0142e\u015b. Marzenie o wolno\u015bci tak ci\u0119 za\u015blepia, \u017ce nie widzisz \u015bwiata\u201d. Znajomy prawnik pouczy\u0142 nawet, bym podczas legitymowania strzeg\u0142 paszportu jak \u017arenicy oka: \u201eNie daj go sobie wyrwa\u0107\u201d.<\/p>\n<p class=\"western\">By\u0142em zdeterminowany, zaplanowa\u0142em wszystko w najdrobniejszych szczeg\u00f3\u0142ach. Wsp\u00f3lnie z towarzyszk\u0105 spakowali\u015bmy gigantyczny tob\u00f3\u0142 i ruszyli\u015bmy poci\u0105giem z Chengdu do Nanningu w prowincji Guangxi, a stamt\u0105d natychmiast ku granicy Wietnamu. Zatar\u0142em za sob\u0105 \u015blady, wy\u0142\u0105czaj\u0105c telefon kom\u00f3rkowy i zamykaj\u0105c internetowe konta. Nie zrobi\u0142em jedynie operacji plastycznej. Przez ca\u0142\u0105 drog\u0119 z twarzy nie schodzi\u0142 mi g\u0142upi u\u015bmieszek. Wreszcie przechytrzy\u0142em parti\u0119 \u2013 nijak nie wpadn\u0105, \u017ce wymykam si\u0119 do Australii przez Wietnam.<\/p>\n<p class=\"western\">Teraz my\u015bl\u0119 sobie, i\u017c w\u0142a\u015bciwie nie powinno mnie dziwi\u0107, \u017ce wpad\u0142em na kontroli paszportowej. Ustawili\u015bmy si\u0119 z przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 w d\u0142ugiej kolejce, drepc\u0105c powoli ku granicy. W pewnej chwili wypatrzy\u0142 mnie oficer i kaza\u0142 do siebie podej\u015b\u0107. Ostro\u017cnie postawi\u0142em wi\u0119ksz\u0105 ode mnie waliz\u0119 i poda\u0142em mu paszport.<\/p>\n<p class=\"western\">\u201ePierwszy raz za granic\u0119? Prosz\u0119 o dow\u00f3d\u201d, powiedzia\u0142 srogo, a ja wy\u0142uska\u0142em z portfela \u017c\u0105dany dokument. Oficer wstuka\u0142 dane do komputera, podni\u00f3s\u0142 g\u0142ow\u0119 i spojrza\u0142 na mnie przeci\u0105gle: \u201eMamy problem. Prosz\u0119 zaczeka\u0107 w biurze\u201d. \u201eChcecie obejrze\u0107 m\u00f3j baga\u017c?\u201d, zapyta\u0142em z udawan\u0105 niewinno\u015bci\u0105. \u201eTak\u201d, odpar\u0142, i czterech funkcjonariuszy odprowadzi\u0142o mnie do pobliskiego budynku. Nawet nie zosta\u0142em zrewidowany. Przez dwie godziny konsultowali si\u0119 z prze\u0142o\u017conymi, a nast\u0119pnie wr\u0119czyli mi za\u015bwiadczenie: Liao Yiwu, na podstawie artyku\u0142u \u00f3smego przepis\u00f3w imigracyjnych nie mo\u017cecie opu\u015bci\u0107 kraju.<\/p>\n<p class=\"western\">Nawet si\u0119 nie k\u0142\u00f3ci\u0142em. Po twarzy p\u0142yn\u0119\u0142y mi stru\u017cki zimnego potu.<\/p>\n<p class=\"western\">Wci\u0105\u017c jednak nie chcia\u0142em si\u0119 tak \u0142atwo poddawa\u0107. Po opuszczeniu biura poszed\u0142em do wioski, sk\u0105d uwa\u017cnie lustrowa\u0142em granic\u0119: ogromne mokrad\u0142o z rz\u0119dem drewnianych pali po\u015brodku. Szybko zrozumia\u0142em, \u017ce wiele tam nie zwojuj\u0119.<\/p>\n<p class=\"western\">Wr\u00f3ci\u0142em na dworzec autobusowy i przejecha\u0142em si\u0119 do prowincji Yunnan. Jakie\u015b dwana\u015bcie godzin p\u00f3\u017aniej by\u0142em w Mengzi, kt\u00f3re od okr\u0119gu Hekou dzieli\u0142o ju\u017c tylko pi\u0119\u0107, sze\u015b\u0107 godzin. Poogl\u0105da\u0142em Wietnam z naszego brzegu rzeki. Na granicy \u2013 bez zmian. Ach, ta pot\u0119ga komputerowej sieci! S\u0142usznie powiada chi\u0144skie przys\u0142owie: \u201eBezkresna sie\u0107 niebios, przez jej oczy nic si\u0119 nie przeci\u015bnie\u201d.<\/p>\n<p class=\"western\">Przez dwa tygodnie przemierzy\u0142em tysi\u0105ce kilometr\u00f3w. M\u00f3j dziadowski plan spali\u0142 na panewce. Wr\u00f3ci\u0142em do domu zm\u0119czony. Jednak mi\u0142o by\u0142o pomarzy\u0107 o wolno\u015bci. Obudzi\u0142em si\u0119 i jestem, gdzie jestem.<\/p>\n<p class=\"western\">Kiedy pracowa\u0142em nad ksi\u0105\u017ck\u0105 o trz\u0119sieniu, w pewnym momencie m\u00f3j umys\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0142 stan, w kt\u00f3rym nie m\u00f3g\u0142 przyswoi\u0107 nic wi\u0119cej. Bardzo d\u0142ugo nie chcia\u0142em o tym rozmawia\u0107, wraca\u0107 do dantejskich scen \u015bmierci i b\u00f3lu. Kiedy dowiedzia\u0142em si\u0119 o nagrodzie, pomy\u015bla\u0142em przecie\u017c, \u017ce mo\u017ce wykorzysta\u0107 t\u0119 sposobno\u015b\u0107 do zobaczenia oceanu na drugiej p\u00f3\u0142kuli i odetchni\u0119cia \u015bwie\u017cym powietrzem. Chwila wolno\u015bci mog\u0142aby pewnie pom\u00f3c ukoi\u0107 rozdygotane nerwy. C\u00f3\u017c, musz\u0119 sobie otwarcie powiedzie\u0107, \u017ce to marzenie jest zdecydowanie poza moim zasi\u0119giem.<\/p>\n<p class=\"western\">Ilekro\u0107 zderzam si\u0119 z czym\u015b w \u017cyciu, obwiniam o to los. Zwa\u017cywszy, \u017ce prze\u017cy\u0142em potworne trz\u0119sienie ziemi, kt\u00f3re zabi\u0142o tylu ludzi, nie mam powodu do narzeka\u0144. Pragn\u0119 wi\u0119c zadedykowa\u0107 t\u0119 nagrod\u0119 ofiarom kataklizmu, niech b\u0119dzie \u017ca\u0142obnym kirem dla wszystkich lekcewa\u017conych, torturowanych, zar\u017cni\u0119tych, kronik\u0105 bitew ludu ze skorumpowanymi urz\u0119dnikami, pami\u0119ci z niepami\u0119ci\u0105.<\/p>\n<p class=\"western\">Min\u0105 lata, a nagroda ta b\u0119dzie przypomina\u0107 o mojej ksi\u0105\u017cce i haniebnym rozdziale we wsp\u00f3\u0142czesnej historii Chin.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p class=\"western\">Chengdu w prowincji Sichuan, 12 maja 2009 roku<\/p>\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dwunastego maja 2008 roku pot\u0119\u017cne trz\u0119sienie ziemi spustoszy\u0142o Wenchuan w Sichuanie. Mieszkam jakie\u015b osiemdziesi\u0105t kilometr\u00f3w od epicentrum. Trudno uwierzy\u0107, \u017ce to ju\u017c rok.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8478,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[51,46],"class_list":["post-8477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-chinczykow","tag-chiny","tag-sztuka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8477"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8486,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8477\/revisions\/8486"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8478"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}