Rz\u0105d Chin b\u0119dzie zapewne przekonywa\u0142 \u015bwiat, \u017ce jego odpowied\u017a na rozruchy w Urumczi i Turkiestanie Wschodnim podyktowana by\u0142a konieczno\u015bci\u0105 przywr\u00f3cenia stabilizacji. Niemal na pewno zapomni jednak wyja\u015bni\u0107, czemu tysi\u0105ce Ujgur\u00f3w zaryzykowa\u0142y dos\u0142ownie wszystkim, by zaprotestowa\u0107 przeciwko niesprawiedliwo\u015bci, i dlaczego setki straci\u0142y \u017cycie, korzystaj\u0105c z tego prostego prawa.<\/p>\n
<\/p>\n
W niedziel\u0119 studenci zorganizowali demonstracj\u0119 w dzielnicy Dong Koruk. Pragn\u0119li wyrazi\u0107 sprzeciw wobec bierno\u015bci, z jak\u0105 w\u0142adze chi\u0144skie przygl\u0105da\u0142y si\u0119 linczowaniu i biciu Ujgur\u00f3w w fabryce zabawek w Shaoguanie, w po\u0142udniowej prowincji Guangdong, oraz dzieli\u0107 b\u00f3l z rodzinami ofiar.<\/p>\n
Pokojowe zgromadzenie przerodzi\u0142o si\u0119 w rozruchy, poniewa\u017c w t\u0142umie znale\u017ali si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy zareagowali agresj\u0105 na brutaln\u0105 interwencj\u0119 policji. Z tak\u0105 sam\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 pot\u0119piam pope\u0142nione przez Ujgur\u00f3w akty gwa\u0142tu, co u\u017cycie przeciw demonstrantom nadmiernej si\u0142y.<\/p>\n
Wang Lequan, sekretarz partii Ujgurskiego Regionu Autonomicznego Xinjiang, obarczy\u0142 mnie odpowiedzialno\u015bci\u0105 za wywo\u0142anie niepokoj\u00f3w, niemniej prawdziw\u0105 przyczyn\u0105 rozgoryczenia moich rodak\u00f3w s\u0105 lata represji (oraz kolejne dowody, \u017ce poj\u0119cie rz\u0105d\u00f3w prawa jest ca\u0142kowicie obce chi\u0144skim urz\u0119dnikom). Brutalna odpowied\u017a w\u0142adz na niedzielny protest tylko te nastroje spot\u0119guje. Nasze \u017ar\u00f3d\u0142a twierdz\u0105, \u017ce w Urumczi policja zastrzeli\u0142a lub pobi\u0142a na \u015bmier\u0107 czterystu Ujgur\u00f3w. Nie umiemy oszacowa\u0107 liczby rannych.<\/p>\n
Og\u0142oszono godzin\u0119 policyjn\u0105, wy\u0142\u0105czono telefony, w mie\u015bcie panuje bardzo napi\u0119ta atmosfera. Poinformowano mnie, \u017ce policja przeszukuje ujgurskie domy i aresztuje m\u0119\u017cczyzn. Ludzie m\u00f3wi\u0105, \u017ce boj\u0105 si\u0119 wyj\u015b\u0107 na ulice stolicy swojej ojczyzny.<\/p>\n
Protesty zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozprzestrzenia\u0107. Do niepokoj\u00f3w dochodzi w Kaszgarze, Jarkandzie, Aksu, Khotanie, lecz chi\u0144ska cenzura i propaganda uniemo\u017cliwiaj\u0105 uzyskanie pe\u0142nego obrazu sytuacji. Najgorzej by\u0142o w Kaszgarze, gdzie wed\u0142ug niepotwierdzonych informacji zgin\u0105\u0107 mia\u0142o ponad stu Ujgur\u00f3w. Do miasta wkroczy\u0142o wojsko, przed ka\u017cdym ujgurskim domem stoi pono\u0107 po dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n
Ostatnie represje maj\u0105 charakter rasowy. Jak wiadomo, rz\u0105d Chin podsyca nacjonalizm Han\u00f3w, by zast\u0105pi\u0107 nim trupa propagowanej wcze\u015bniej ideologii komunistycznej. To ta emocja kierowa\u0142a Chi\u0144czykami, atakuj\u0105cymi ujgurskich robotnik\u00f3w w Shaoguanie.<\/p>\n
Rz\u0105dowe b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo dla skrajnego nacjonalizmu \u017ale wr\u00f3\u017cy dalszemu rozwojowi wypadk\u00f3w. \u015awiatowy Kongres Ujgur\u00f3w, kt\u00f3rym kieruj\u0119, jak Dalajlama i Tybeta\u0144czycy opowiada si\u0119 za pokojow\u0105 walk\u0105 o samostanowienie oraz poszanowanie praw cz\u0142owieka i demokracj\u0119. Hanowie i Ujgurzy musz\u0105 rozpocz\u0105\u0107 dialog oparty na zaufaniu, wzajemnym szacunku i r\u00f3wno\u015bci. Obecna polityka chi\u0144skiego rz\u0105du czyni to jednak niemo\u017cliwym.<\/p>\n
Aby przywr\u00f3ci\u0107 spok\u00f3j w Turkiestanie Wschodnim w\u0142adze musz\u0105 najpierw przeprowadzi\u0107 dochodzenie w sprawie morderstw w Shaoguanie i postawi\u0107 przed s\u0105dem zab\u00f3jc\u00f3w Ujgur\u00f3w. Niepokoje w Urumczi r\u00f3wnie\u017c wymagaj\u0105 niezale\u017cnej, bezstronnej analizy, by Hanowie i Ujgurzy poznali przyczyny niedzielnych zaj\u015b\u0107 i zacz\u0119li szuka\u0107 dr\u00f3g porozumienia.<\/p>\n
W procesie tym kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0107 powinny Stany Zjednoczone, kt\u00f3re zawsze opowiada\u0142y si\u0119 po stronie prze\u015bladowanych i przedstawia\u0142y rz\u0105dowi Chin racje Ujgur\u00f3w. W tym krytycznym momencie Waszyngton musi pot\u0119pi\u0107 akty gwa\u0142tu w Urumczi i otworzy\u0107 tam konsulat, kt\u00f3ry stanie si\u0119 latarni\u0105 wolno\u015bci w krainie represji i b\u0119dzie monitorowa\u0142 naruszenia praw ludno\u015bci ujgurskiej.<\/p>\n
Kiedy pisz\u0119 te s\u0142owa, docieraj\u0105 do nas informacje, \u017ce w poniedzia\u0142ek na ulice Urumczi wysz\u0142y cztery tysi\u0105ce Han\u00f3w, szukaj\u0105cych zemsty na Ujgurach. We wtorek by\u0142o jeszcze gorzej. Eskalacja przemocy pot\u0119guje m\u00f3j b\u00f3l po \u015bmierci niewinnych ofiar. Obawiam si\u0119 jednak, \u017ce uczucia rz\u0105du Chin, kt\u00f3ry maluje swoj\u0105 wersj\u0119 wydarze\u0144 w Urumczi, s\u0105 zupe\u0142nie inne. Brak refleksji pog\u0142\u0119bia jedynie przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy Ujgurami a Hanami.<\/p>\n
<\/p>\n
7 lipca 2009<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Rebija Kadir \u2013 najs\u0142ynniejsza ujgurska by\u0142a wi\u0119\u017aniarka i dzia\u0142aczka polityczna<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rz\u0105d Chin b\u0119dzie zapewne przekonywa\u0142 \u015bwiat, \u017ce jego odpowied\u017a na rozruchy w Urumczi i Turkiestanie Wschodnim podyktowana by\u0142a konieczno\u015bci\u0105 przywr\u00f3cenia stabilizacji. Niemal na pewno zapomni jednak wyja\u015bni\u0107, czemu tysi\u0105ce Ujgur\u00f3w zaryzykowa\u0142y dos\u0142ownie wszystkim, by zaprotestowa\u0107 przeciwko niesprawiedliwo\u015bci, i dlaczego setki straci\u0142y \u017cycie, korzystaj\u0105c z tego prostego prawa.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8748,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[51,19,59],"class_list":["post-8747","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-swiata","tag-chiny","tag-protesty-polityczne","tag-ujgurzy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8747","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8747"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8768,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8747\/revisions\/8768"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}