{"id":9152,"date":"2019-10-24T06:21:41","date_gmt":"2019-10-24T04:21:41","guid":{"rendered":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=9152"},"modified":"2019-10-23T09:42:39","modified_gmt":"2019-10-23T07:42:39","slug":"karmapa-ogjen-trinle-dordze-108-przekladow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/?p=9152","title":{"rendered":"Karmapa: 108 przek\u0142ad\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

W 2015 roku zaprosi\u0142em do Latse Library mieszkaj\u0105cych w Stanach Zjednoczonych t\u0142umaczy, kt\u00f3rzy przek\u0142adaj\u0105 dzie\u0142a literackie z j\u0119zyka angielskiego na tybeta\u0144ski. Przez ca\u0142y dzie\u0144 rozmawiali\u015bmy o liczbie publikacji, rynku wydawniczym, czytelnictwie, uko\u0144czonych i t\u0142umaczonych w\u0142a\u015bnie ksi\u0105\u017ckach, translatorskich problemach oraz sposobach ich pokonywania. Uznali\u015bmy, \u017ce potrzebujemy nie tylko takich spotka\u0144, ale przede wszystkim konkretnego projektu z wizj\u0105, programem i planem. I tak rok p\u00f3\u017aniej narodzi\u0142a si\u0119 idea \u201e108 przek\u0142ad\u00f3w\u201d. Chcia\u0142bym powiedzie\u0107 o niej kilka s\u0142\u00f3w z okazji opublikowania i udost\u0119pnienia<\/a> pierwszych tybeta\u0144skich t\u0142umacze\u0144 w postaci ksi\u0105\u017cek elektronicznych.<\/p>\n

<\/p>\n

Od najdawniejszych czas\u00f3w po dzi\u015b dzie\u0144 g\u0142\u00f3wnym celem tybeta\u0144skich przek\u0142ad\u00f3w by\u0142o prezentowanie nowych idei, pogl\u0105d\u00f3w oraz styl\u00f3w literackich nieobecnych wcze\u015bniej w naszym j\u0119zyku. Nie dbaj\u0105c o og\u00f3\u0142 odbiorc\u00f3w, t\u0142umaczyli\u015bmy wi\u0119c s\u0142ynne dzie\u0142a dla w\u0105skiej grupy najlepiej wykszta\u0142conych elit. Gdyby\u015bmy mieli biblioteki pe\u0142ne dobrych ksi\u0105\u017cek dla przeci\u0119tnego czytelnika i gdyby naszemu j\u0119zykowi nie grozi\u0142a zag\u0142ada, mogliby\u015bmy robi\u0107 to dalej, szukaj\u0105c arcydzie\u0142 o wysublimowanej tre\u015bci i nowatorskiej formie. Znajdujemy si\u0119 jednak w sytuacji, w kt\u00f3rej musimy wzi\u0105\u0107 na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za zachowanie ojczystego j\u0119zyka, nie maj\u0105c przy tym do zaproponowania niemal \u017cadnych lektur, kt\u00f3re mog\u0142yby zaciekawi\u0107 zwyk\u0142ego odbiorc\u0119. Uwa\u017cam, \u017ce zmusza to nas do zrewidowania cel\u00f3w, jakie przy\u015bwieca\u0142y dot\u0105d naszym przek\u0142adom.<\/p>\n

O\u017cywienie j\u0119zyka wymaga zaanga\u017cowania wszystkich, kt\u00f3rzy go u\u017cywaj\u0105. Nie da si\u0119 tego dokona\u0107, zamykaj\u0105c si\u0119 w \u015bwiecie wykszta\u0142conej mniejszo\u015bci, wysokich idei i eksperymentalnych form. O \u017cywotno\u015bci j\u0119zyka stanowi\u0105 jego cztery wymiary: m\u00f3wienie i s\u0142uchanie oraz pisanie i czytanie, za\u015b jej najlepszym naturalnym \u015bwiadectwem jest wysoki poziom czytelnictwa nie po\u015br\u00f3d elit, ale wszystkich u\u017cytkownik\u00f3w. To za\u015b wymaga szerokiej oferty ciekawych dla og\u00f3\u0142u dzie\u0142 rodzimych i przek\u0142ad\u00f3w. Jest to niezb\u0119dne nie tylko dla wskrzeszenia j\u0119zyka, ale i podniesienia poziomu wykszta\u0142cenia ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa tybeta\u0144skiego.<\/p>\n

S\u0142owem, \u201e108 t\u0142umacze\u0144\u201d ma pom\u00f3c tchn\u0105\u0107 nowe \u017cycie w nasz j\u0119zyk, a nie, jak dawniej, szuka\u0107 oryginalnych idei, wizji i styl\u00f3w dla wybranych. Te ksi\u0105\u017cki musz\u0105 budzi\u0107 zainteresowanie przeci\u0119tnego czytelnika, nie mog\u0105 jednak promowa\u0107 prostactwa i pod\u0142o\u015bci. Nawet dzie\u0142a literatury wysokiej powinny by\u0107 przyst\u0119pne i zrozumia\u0142e.<\/p>\n

Przek\u0142ady s\u0142ynnych lektur, kt\u00f3rych nikt nie chce czyta\u0107, to przedsi\u0119wzi\u0119cia niedobre. Aby tego unikn\u0105\u0107, wybieraj\u0105c pierwsze tytu\u0142y, kierowali\u015bmy si\u0119 nie tyle zdaniem krytyk\u00f3w, co wysoko\u015bci\u0105 nak\u0142ad\u00f3w, liczb\u0105 przek\u0142ad\u00f3w i wznowie\u0144. Postanowili\u015bmy nie t\u0142umaczy\u0107 dzie\u0142, kt\u00f3rych nikt nie kupuje, cho\u0107by otacza\u0142a je najwi\u0119ksza s\u0142awa.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra dobrze sprzedaje si\u0119 za granic\u0105, nie musi przypa\u015b\u0107 do gustu czytelnikowi tybeta\u0144skiemu. Pr\u00f3buj\u0105c lepiej go pozna\u0107, \u015bledzili\u015bmy literackie dyskusje w internecie, analizowali\u015bmy rynek wydawniczy i metody dystrybucji. Regularnie przepytywali\u015bmy te\u017c najr\u00f3\u017cniejszych odbiorc\u00f3w. I wiemy, \u017ce b\u0119dziemy m\u0105drzejsi z ka\u017cdym kolejnym przek\u0142adem, gdy\u017c ich recepcja pomo\u017ce nam lepiej zrozumie\u0107 zainteresowania czytelnik\u00f3w i dostosowa\u0107 si\u0119 do nich.<\/p>\n

Kolejnym celem naszego projektu jest promowanie przek\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3re najlepiej oddaj\u0105 ducha orygina\u0142u. Do tej pory na tybeta\u0144ski t\u0142umaczono g\u0142\u00f3wnie z chi\u0144skiego. Wci\u0105\u017c bardzo nieliczne wyj\u0105tki od tej regu\u0142y stanowi\u0105 przek\u0142ady z angielskiego. Z chi\u0144skiego, rzecz jasna, nale\u017cy t\u0142umaczy\u0107 ksi\u0105\u017cki chi\u0144skie, ale nie dzie\u0142a, kt\u00f3re napisano w innych j\u0119zykach. Przek\u0142ad z drugiej r\u0119ki jest, ma si\u0119 rozumie\u0107, lepszy ni\u017c \u017caden, niemniej (zw\u0142aszcza w przypadku literatury) oryginalny smak rozmywa si\u0119 wtedy w dw\u00f3jnas\u00f3b. Nie ma co do tego \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n

Chc\u0105c temu zaradzi\u0107, postaramy si\u0119 zwi\u0119kszy\u0107 liczb\u0119 przek\u0142ad\u00f3w oryginalnych, przede wszystkim z angielskiego. Na razie Tybeta\u0144czycy znaj\u0105 biegle tylko chi\u0144ski, angielski i hindi, na tym etapie skupimy si\u0119 wi\u0119c na nich. Mamy przecie\u017c nadziej\u0119, \u017ce z czasem do naszego programu do\u0142\u0105cz\u0105 t\u0142umacz\u0105cy z innych j\u0119zyk\u00f3w.<\/p>\n

Stawiaj\u0105c na wierno\u015b\u0107, przy wyborze t\u0142umaczy kierujemy si\u0119 przede wszystkim kompetencjami j\u0119zykowymi i do\u015bwiadczeniem. Kandydat\u00f3w prosimy o kilkustronicowe pr\u00f3bki i oceniamy, na ile uda\u0142o si\u0119 im odda\u0107 po tybeta\u0144sku tre\u015b\u0107 i klimat orygina\u0142u. Ale to nie wszystko. Gotowy przek\u0142ad jest oceniany przez ekspert\u00f3w, kt\u00f3rzy doskonale znaj\u0105 oba j\u0119zyki i podejmuj\u0105 ostateczn\u0105 decyzj\u0119 o w\u0142\u0105czeniu tekstu do naszego programu. Je\u015bli nie spe\u0142nia on wymaganych standard\u00f3w, t\u0142umacze s\u0105 proszeni o dokonanie poprawek.<\/p>\n

Poza wierno\u015bci\u0105 orygina\u0142owi tybeta\u0144ski tekst \u2013 jak ka\u017cdy profesjonalny przek\u0142ad \u2013 musi dobrze brzmie\u0107 i \u0142atwo si\u0119 czyta\u0107. Dlatego te\u017c po przyj\u0119ciu t\u0142umaczenia przyst\u0119pujemy do prac redakcyjnych. Na tym etapie ekspert od gramatyki sprawdza pisowni\u0119 i szlifuje sk\u0142adni\u0119, by dzie\u0142o, nie trac\u0105c nic z urody pierwowzoru, by\u0142o przyst\u0119pne dla zwyk\u0142ego tybeta\u0144skiego czytelnika.<\/p>\n

Problemem wielu przek\u0142ad\u00f3w s\u0105 nowe terminy, kt\u00f3re nie maj\u0105 utartych odpowiednik\u00f3w w naszym j\u0119zyku. Mamy dzi\u015b wiele s\u0142ownik\u00f3w angielsko-tybeta\u0144skich, ale nie nad\u0105\u017caj\u0105 one za zmieniaj\u0105cym si\u0119 \u015bwiatem i nie wypracowa\u0142y wsp\u00f3lnej terminologii. \u201e108 przek\u0142ad\u00f3w\u201d niew\u0105tpliwie b\u0119dzie si\u0119 z tym boryka\u0107. Nawet je\u015bli nie stworzymy standardu, przynajmniej wzbogacimy nasze s\u0142ownictwo i z pewno\u015bci\u0105 ukujemy wiele termin\u00f3w, kt\u00f3re trafi\u0105 do codziennego j\u0119zyka.<\/p>\n

Komitet organizacyjny naszego programu przedstawi\u0142 system transliteracji wyraz\u00f3w angielskich. B\u0119dziemy si\u0119 go trzyma\u0107 we wszystkich publikacjach, zachowuj\u0105c jednolit\u0105 pisowni\u0119 nazw os\u00f3b, miejsc, instytucji i rzeczy. Mamy nadziej\u0119, \u017ce przyczynimy si\u0119 w ten spos\u00f3b do stworzenia standardu, kt\u00f3ry przyjmie si\u0119 w Tybecie i poza jego granicami.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d t\u0142umaczy i t\u0142umaczek \u201e108 przek\u0142ad\u00f3w\u201d s\u0105 doskonale wykszta\u0142ceni sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciolatkowie z wielkim baga\u017cem do\u015bwiadcze\u0144 oraz osoby dwudziestokilkuletnie, kt\u00f3re dorasta\u0142y w warunkach stworzonych do przyswojenia wielu j\u0119zyk\u00f3w. Mieszkaj\u0105 w Tybecie, Indiach, Stanach Zjednoczonych i innych pa\u0144stwach. \u017baden program przek\u0142ad\u00f3w nie po\u0142\u0105czy\u0142 dot\u0105d tak zr\u00f3\u017cnicowanej grupy. Mam nadziej\u0119, \u017ce w ich \u015blady p\u00f3jd\u0105 nast\u0119pni i \u017ce nie b\u0119dzie to przedsi\u0119wzi\u0119cie jednego komitetu, tylko wszystkich t\u0142umaczy w Tybecie i gdzie indziej. Modl\u0119 si\u0119 te\u017c, by nasz wsp\u00f3lny projekt pom\u00f3g\u0142 tchn\u0105\u0107 nowe \u017cycie w j\u0119zyk tybeta\u0144ski.<\/p>\n

Na koniec chc\u0119 z ca\u0142ego serca pogratulowa\u0107 i podzi\u0119kowa\u0107 za ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119 wszystkim zaanga\u017cowanym: Pemie Bhumowi, Kristinie Dy-Liacco, Tenzinowi Gelkowi i Gendynowi Rabsalowi z redakcji \u201e108 przek\u0142ad\u00f3w\u201d za entuzjazm i odpowiedzialno\u015b\u0107, t\u0142umaczom za ich dzie\u0142o i trud, oraz ekipie Dharma Treasure za wsparcie. Bez nich to przedsi\u0119wzi\u0119cie by\u0142oby jak t\u0119cza latem: \u015bwietlane, kolorowe i pozbawione jakiejkolwiek tre\u015bci. Zatem jeszcze raz \u2013 stokrotne dzi\u0119ki dla wszystkich.<\/p>\n

 <\/p>\n

Stany Zjednoczone, 2018 rok<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Seri\u0119 otwiera Noc<\/em> Elie Wiesela w przek\u0142adzie Pemy Bhuma<\/a>.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 2015 roku zaprosi\u0142em do Latse Library mieszkaj\u0105cych w Stanach Zjednoczonych t\u0142umaczy, kt\u00f3rzy przek\u0142adaj\u0105 dzie\u0142a literackie z j\u0119zyka angielskiego na tybeta\u0144ski. Przez ca\u0142y dzie\u0144 rozmawiali\u015bmy o liczbie publikacji, rynku wydawniczym, czytelnictwie, uko\u0144czonych i t\u0142umaczonych w\u0142a\u015bnie ksi\u0105\u017ckach, translatorskich problemach oraz sposobach ich pokonywania. Uznali\u015bmy, \u017ce potrzebujemy nie tylko takich spotka\u0144, ale przede wszystkim konkretnego projektu z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9170,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[24,44,53,46],"class_list":["post-9152","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-diaspora","tag-jezyk","tag-karmapa","tag-sztuka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9152"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9171,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9152\/revisions\/9171"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}