Nie wystarczy my\u015ble\u0107 o likwidacji broni masowego ra\u017cenia. Musimy tworzy\u0107 warunki, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 osi\u0105gni\u0119cie celu. Najbardziej oczywiste wydaje si\u0119 korzystanie z istniej\u0105cych ju\u017c inicjatyw. Mam tu na my\u015bli wieloletnie zabiegi na rzecz nierozprzestrzeniania \u2013 a nawet likwidacji \u2013 pewnych rodzaj\u00f3w broni. W latach 70. i 80. Wsch\u00f3d i Zach\u00f3d zawar\u0142y wiele traktat\u00f3w, ograniczaj\u0105cych zbrojenia konwencjonalne i j\u0105drowe. Funkcjonuje traktat o nierozprzestrzenianiu broni j\u0105drowej, do kt\u00f3rego przyst\u0105pi\u0142o wiele pa\u0144stw. I cho\u0107 broni tej jest coraz wi\u0119cej, idea zakazu \u017cyje. Podj\u0119to te\u017c obiecuj\u0105ce kroki na rzecz likwidacji min l\u0105dowych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rz\u0105d\u00f3w podpisa\u0142a stosowny dokument. I cho\u0107 prawd\u0105 jest, \u017ce \u017cadna z tych inicjatyw nie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 pe\u0142nym sukcesem, sam fakt ich istnienia \u015bwiadczy o tym, \u017ce coraz bardziej sprzeciwiamy si\u0119 takim metodom siania zniszczenia. Inicjatywy pokojowe odzwierciedlaj\u0105 fundamentalne pragnienie ludzko\u015bci \u2013 \u017cycia w pokoju \u2013 i stanowi\u0105 dobry punkt wyj\u015bcia do dalszych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n
<\/p>\n
Inn\u0105 drog\u0105 do osi\u0105gni\u0119cia globalnego rozbrojenia jest stopniowa likwidacja przemys\u0142u zbrojeniowego. Wielu zn\u00f3w uzna t\u0119 propozycj\u0119 za niedorzeczn\u0105 i niewykonaln\u0105. Powiedz\u0105, \u017ce to szale\u0144stwo, dop\u00f3ki wszyscy nie zgodz\u0105 si\u0119 zrobi\u0107 tego jednocze\u015bnie. A to, wyja\u015bni\u0105, nie zdarzy si\u0119 nigdy. Przytocz\u0105 te\u017c argumenty ekonomiczne. Je\u015bli jednak spojrzymy na ca\u0142e zagadnienie z perspektywy ofiar konflikt\u00f3w zbrojnych, trudno nam b\u0119dzie zrzuci\u0107 z siebie brzemi\u0119 odpowiedzialno\u015bci za poszukiwanie takiego czy innego rozwi\u0105zania. Ilekro\u0107 my\u015bl\u0119 o przemy\u015ble zbrojeniowym i cierpieniach, do jakich si\u0119 przyczynia, przypomina mi si\u0119 wizyta w hitlerowskim obozie zag\u0142ady w O\u015bwi\u0119cimiu. Kiedy tak sta\u0142em i patrzy\u0142em na piece, w kt\u00f3rych spalono \u2013 cz\u0119sto \u017cywcem \u2013 tysi\u0105ce istot ludzkich, ludzi dok\u0142adnie takich samych jak ja, ludzi, kt\u00f3rych parzy ma\u0142y p\u0142omyk zapa\u0142ki, najmocniej wstrz\u0105sn\u0119\u0142a mn\u0105 my\u015bl, \u017ce te urz\u0105dzenia zrobili utalentowani fachowcy. Niemal widzia\u0142em in\u017cynier\u00f3w (inteligentnych ludzi) przed deskami kre\u015blarskimi, szkicuj\u0105cych plany palenisk, wyliczaj\u0105cych wysoko\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107 komin\u00f3w. My\u015bla\u0142em te\u017c o robotnikach, kt\u00f3rzy plany te realizowali. Bez w\u0105tpienia, jak to dobrzy rzemie\u015blnicy, byli dumni ze swojej pracy. I uprzytomni\u0142em sobie, \u017ce praca wsp\u00f3\u0142czesnych konstruktor\u00f3w i producent\u00f3w broni wygl\u0105da tak samo. Oni te\u017c wymy\u015blaj\u0105 urz\u0105dzenia, s\u0142u\u017c\u0105ce zag\u0142adzie tysi\u0119cy, je\u015bli nie milion\u00f3w, bli\u017anich. Czy to nie wstrz\u0105saj\u0105ce?<\/p>\n
Wiedz\u0105c o tym, wszyscy ludzie, kt\u00f3rzy podejmuj\u0105 tak\u0105 prac\u0119, powinni si\u0119 dobrze zastanowi\u0107, czy naprawd\u0119 maj\u0105 co\u015b na swoje usprawiedliwienie. Niew\u0105tpliwie ucierpi\u0105, je\u015bli zrezygnuj\u0105 z niej natychmiast. Bez w\u0105tpienia ucierpi\u0105 te\u017c gospodarki pa\u0144stw, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 produkcj\u0105 broni. Ale czy nie warto zap\u0142aci\u0107 takiej ceny? Poza tym bardzo wiele przedsi\u0119biorstw zbrojeniowych skutecznie przestawi\u0142o si\u0119 na produkcj\u0119 innych urz\u0105dze\u0144. Istnieje te\u017c jedno ca\u0142kowicie zdemilitaryzowane pa\u0144stwo. Je\u017celi przyk\u0142ad Kostaryki \u2013 kt\u00f3ra podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o rozbrojeniu ju\u017c w 1949 roku \u2013 o czym\u015b m\u00f3wi, to z pewno\u015bci\u0105 o podniesieniu stopy \u017cyciowej, poziomu opieki zdrowotnej i edukacji.<\/p>\n
Mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 z opini\u0105, i\u017c praktyczniej by\u0142oby ograniczy\u0107 eksport broni do tych pa\u0144stw, kt\u00f3re s\u0105 wiarygodne i stabilne. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to bardzo kr\u00f3tkowzroczna argumentacja. I, jak si\u0119 raz po raz okazuje, zupe\u0142nie bezzasadna. Przypomnijmy sobie chocia\u017cby najnowsz\u0105 histori\u0119 regionu Zatoki Perskiej. W latach 70. Zach\u00f3d zbroi\u0142 szacha Iranu, by przeciwdzia\u0142a\u0107 zagro\u017ceniom, jakie stwarza\u0142 Zwi\u0105zek Radziecki. Klimat polityczny wkr\u00f3tce si\u0119 zmieni\u0142 i zagro\u017ceniem dla Zachodu sta\u0142 si\u0119 sam Iran. Uzbrojono wi\u0119c jego rywala, Irak, by owa bro\u0144 zosta\u0142a niebawem wykorzystana przeciwko Zachodowi podczas wojny o Kuwejt. Pa\u0144stwa produkuj\u0105ce bro\u0144 prowadz\u0105 wi\u0119c wojny ze swoimi klientami. Innymi s\u0142owy, nie istnieje nic takiego, jak \u201ebezpieczny\u201d odbiorca uzbrojenia.<\/p>\n
Nie przecz\u0119, \u017ce moje nadzieje na globalne rozbrojenie i likwidacj\u0119 struktur wojskowych s\u0105 idealistyczne. Niemniej jednak istniej\u0105 ca\u0142kiem realne podstawy do optymizmu. Jedn\u0105 z nich jest fakt, \u017ce bardzo trudno wyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej mo\u017cna by rzeczywi\u015bcie u\u017cy\u0107 broni j\u0105drowej lub innej broni masowego ra\u017cenia. Nikt nie chce ryzykowa\u0107 nieuniknionych nast\u0119pstw konfliktu nuklearnego. Po drugie, bro\u0144 j\u0105drowa to oczywiste marnowanie pieni\u0119dzy. Jej produkcja jest bardzo droga, a magazynowanie \u2013 bo przecie\u017c si\u0119 jej nie wykorzystuje \u2013 r\u00f3wnie\u017c kosztuje fortun\u0119. Jest wi\u0119c nie tylko bezu\u017cyteczna, ale tak\u017ce stanowi powa\u017cne obci\u0105\u017cenie bud\u017cetowe.<\/p>\n
Tam, gdzie s\u0105 istoty ludzkie, zawsze b\u0119d\u0105 konflikty. To prawda. Od czasu do czasu musi dochodzi\u0107 do nieporozumie\u0144. Bior\u0105c jednak pod uwag\u0119 wsp\u00f3\u0142czesne realia, trzeba szuka\u0107 innych sposob\u00f3w ich rozwi\u0105zywania ni\u017c przemoc. Mam na my\u015bli dialog w duchu pojednania i kompromis. I nie jest to wcale my\u015blenie \u017cyczeniowe. Innym powodem do optymizmu s\u0105 coraz bli\u017csze wi\u0119zi mi\u0119dzy gospodarkami poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw. Tworzy to klimat, w kt\u00f3rym poj\u0119cie \u201eczysto narodowego interesu\u201d czy \u201ezysku\u201d traci coraz bardziej na znaczeniu. Idea rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w przy pomocy wojen staje si\u0119 powoli prze\u017cytkiem. Globalna tendencja do tworzenia mi\u0119dzynarodowych wsp\u00f3lnot politycznych \u2013 kt\u00f3rej najlepszym przyk\u0142adem jest Unia Europejska \u2013 pozwala s\u0105dzi\u0107, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci utrzymywanie sta\u0142ych, narodowych armii stanie si\u0119 i nieop\u0142acalne, i niepotrzebne. Zamiast zabiega\u0107 o ochron\u0119 poszczeg\u00f3lnych granic pa\u0144stwowych, logiczniej b\u0119dzie my\u015ble\u0107 w kategoriach bezpiecze\u0144stwa regionalnego. W rzeczy samej proces ten ju\u017c si\u0119 rozpocz\u0105\u0142. Powstaj\u0105 pierwsze plany wi\u0119kszej integracji si\u0142 europejskich. Od dziesi\u0119ciu lat dzia\u0142a korpus francusko-niemiecki. Mo\u017cna wi\u0119c sobie wyobrazi\u0107, przynajmniej w wypadku Unii Europejskiej, \u017ce sojusz, kt\u00f3ry pocz\u0105tkowo mia\u0142 charakter czysto gospodarczy, z czasem we\u017amie na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za bezpiecze\u0144stwo w regionie. A je\u015bli zdarzy si\u0119 to w Europie, nie ma powodu, by s\u0105dzi\u0107, \u017ce inne mi\u0119dzynarodowe wsp\u00f3lnoty handlowe \u2013 a jest ich przecie\u017c wiele \u2013 nie b\u0119d\u0105 ewoluowa\u0107 w podobnym kierunku. Czemu nie?<\/p>\n
Uwa\u017cam, \u017ce pojawienie si\u0119 takich sojuszy regionalnych w ogromnym stopniu przyczyni si\u0119 do odej\u015bcia od idei pa\u0144stw narodowych. Stopniowo zaczniemy my\u015ble\u0107 kategoriami nie tak w\u0105sko rozumianych spo\u0142eczno\u015bci. To za\u015b utoruje w ko\u0144cu drog\u0119 do likwidacji sta\u0142ych armii. Oczywi\u015bcie stopniowo. Najpierw armie narodowe ust\u0105pi\u0105 miejsca regionalnym si\u0142om bezpiecze\u0144stwa, by z czasem zast\u0105pi\u0142a je jedna, \u015bwiatowa policja. Sta\u0142aby ona na stra\u017cy sprawiedliwo\u015bci, bezpiecze\u0144stwa i praw cz\u0142owieka na ca\u0142ym \u015bwiecie. Pe\u0142ni\u0142aby r\u00f3\u017cne funkcje. Na przyk\u0142ad, chroni\u0142a przed przej\u0119ciem w\u0142adzy si\u0142\u0105. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce mog\u0142yby j\u0105 wzywa\u0107 spo\u0142eczno\u015bci lokalne, kt\u00f3rym co\u015b zagra\u017ca (s\u0105siedzi, fanatyczne ugrupowania polityczne itp.), albo \u2013 gdyby pojawi\u0142a si\u0119 realna gro\u017aba wybuchu konfliktu zbrojnego lub trzeba by\u0142o za\u017cegna\u0107 powa\u017cny sp\u00f3r religijny b\u0105d\u017a ideologiczny \u2013 ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa.<\/p>\n
Cho\u0107 daleko nam do takiej idealnej sytuacji, sama idea nie jest przecie\u017c zupe\u0142n\u0105 fantazj\u0105. Nasze pokolenie mo\u017ce tego nie doczeka\u0107, niemniej zd\u0105\u017cyli\u015bmy si\u0119 ju\u017c przyzwyczai\u0107 do istnienia si\u0142 pokojowych ONZ. Powoli zaczynamy te\u017c przychyla\u0107 si\u0119 do zdania, \u017ce pewne okoliczno\u015bci mog\u0105 usprawiedliwia\u0107 zbrojn\u0105 interwencj\u0119 tego typu oddzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n
Mo\u017cna przecie\u017c posun\u0105\u0107 si\u0119 o krok dalej i wyobrazi\u0107 sobie utworzenie specjalnych stref, jakie nazywam Strefami Pokoju. Wyobra\u017cam je sobie jako zdemilitaryzowane regiony \u2013 najlepiej o znaczeniu strategicznym \u2013 poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw, kt\u00f3re stan\u0105 si\u0119 oazami stabilizacji i b\u0119d\u0105 promykiem nadziei dla reszty \u015bwiata. To na pewno bardzo \u015bmia\u0142y pomys\u0142, niemniej nie bezprecedensowy. Istnieje ju\u017c mi\u0119dzynarodowa strefa zdemilitaryzowana na Antarktydzie. I nie ja jeden sugeruj\u0119, \u017ce mog\u0142oby by\u0107 ich wi\u0119cej. By\u0142y prezydent Zwi\u0105zku Radzieckiego Michai\u0142 Gorbaczow proponowa\u0142 nadanie takiego statusu obszarom na pograniczu Rosji i Chin. Ja natomiast m\u00f3wi\u0142em o Tybecie.<\/p>\n
Nietrudno wyobrazi\u0107 sobie inne regiony \u015bwiata, kt\u00f3rych demilitaryzacja przynios\u0142aby taki po\u017cytek s\u0105siaduj\u0105cym ze sob\u0105 pa\u0144stwom, jak utworzenie Strefy Pokoju w Tybecie. Indie i Chiny oszcz\u0119dzi\u0142yby ogromne kwoty, stanowi\u0105ce powa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dochodu narodowego, gdyby nie musia\u0142y marnowa\u0107 pieni\u0119dzy na utrzymanie wielkich armii w strefie przygranicznej. Z pewno\u015bci\u0105 dotyczy to r\u00f3wnie\u017c wielu innych pa\u0144stw. My\u015bl\u0119, \u017ce wspania\u0142ym przyk\u0142adem Strefy Pokoju by\u0142yby Niemcy, kt\u00f3re le\u017c\u0105 w sercu Europy i odegra\u0142y tak\u0105 a nie inn\u0105 rol\u0119 podczas dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych naszego stulecia.<\/p>\n
Wydaje mi si\u0119, \u017ce kluczow\u0105 rol\u0119 w tych procesach powinna odegra\u0107 Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych. Nie dlatego, \u017ce jest jedynym cia\u0142em, zajmuj\u0105cym si\u0119 sprawami globalnymi. Na ogromne uznanie zas\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c etyczne uzasadnienie i przes\u0142anie takich instytucji, jak Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci w Hadze, Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank \u015awiatowy i organizacji, stoj\u0105cych na stra\u017cy Konwencji Genewskich. Niemniej w tej chwili (i dotyczy to chyba r\u00f3wnie\u017c najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci) ONZ jest jedyn\u0105 \u015bwiatow\u0105 organizacj\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce kszta\u0142towa\u0107 polityk\u0119 spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej. Oczywi\u015bcie wielu krytykuje j\u0105 za nieskuteczno\u015b\u0107, jej rezolucje bywaj\u0105 ignorowane, porzucane i zapominane. Wszystko to prawda. Mimo tych s\u0142abo\u015bci, osobi\u015bcie nadal darz\u0119 j\u0105 najwy\u017cszym szacunkiem nie tylko za zasady, kt\u00f3re przy\u015bwieca\u0142y jej powo\u0142aniu, ale i za wszystko, co osi\u0105gn\u0119\u0142a od 1945 roku. Wystarczy sobie uzmys\u0142owi\u0107, ile istnie\u0144 ludzkich uda\u0142o jej si\u0119 ocali\u0107 dzi\u0119ki interwencji w sytuacjach kl\u0119sk i katastrof, by zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c bezsiln\u0105 biurokracj\u0105, kt\u00f3r\u0105 chc\u0105 widzie\u0107 w niej niekt\u00f3rzy. Dodajmy do tego ogromn\u0105 prac\u0119 organizacji pomocniczych, takich jak UNICEF, UNESCO, Wysoki Komisarz ds. Uchod\u017ac\u00f3w czy \u015awiatowa Organizacja Zdrowia. Nie przekre\u015bli tej pracy fakt, \u017ce niekt\u00f3re programy czy strategie mog\u0142y zawodzi\u0107 lub mie\u0107 powa\u017cne wady.<\/p>\n
Wydaje mi si\u0119, \u017ce ONZ to w\u0142a\u015bciwe narz\u0119dzie do realizacji pragnie\u0144 ca\u0142ej ludzko\u015bci. Mo\u017ce nie jest jeszcze w stanie wystarczaj\u0105co skutecznie im s\u0142u\u017cy\u0107 \u2013 \u015bwiadomo\u015b\u0107 globalna, stanowi\u0105ca owoc rewolucji komunikacyjnej, dopiero si\u0119 przecie\u017c kszta\u0142tuje. Widzimy jednak, \u017ce mimo ogromnych trudno\u015bci ONZ stara si\u0119 dzia\u0142a\u0107 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata. Nawet je\u015bli motorem owych inicjatyw jest w tej chwili tylko jedno czy dwa pa\u0144stwa, fakt, i\u017c chc\u0105 je legitymizowa\u0107, staraj\u0105c si\u0119 o mandat ONZ, wskazuje, \u017ce potrzebuj\u0105 zbiorowej aprobaty. To za\u015b, moim zdaniem, odzwierciedla rosn\u0105ce poczucie, i\u017c stanowimy jedn\u0105, wzajemnie zale\u017cn\u0105 ludzk\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107.<\/p>\n
Jedn\u0105 z najwi\u0119kszych s\u0142abo\u015bci Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych jest fakt, i\u017c stanowi\u0105c forum dla rz\u0105d\u00f3w, nie daje mo\u017cliwo\u015bci zabrania g\u0142osu jednostkom. Nie istnieje mechanizm, kt\u00f3ry pozwoli\u0142by przem\u00f3wi\u0107 osobie, maj\u0105cej zastrze\u017cenia wobec w\u0142asnego rz\u0105du. Co gorsza, zasada weta pozwala najsilniejszym pa\u0144stwom na manipulowanie decyzjami organizacji. To bardzo powa\u017cne wady. Niemniej naprawienie niesprawiedliwo\u015bci, wynikaj\u0105cych z prawa weta, nie powinno nastr\u0119cza\u0107 wi\u0119kszych problem\u00f3w. Wystarczy, na przyk\u0142ad, przyzna\u0107 prawo weta wszystkim pa\u0144stwom i postanowi\u0107, \u017ce b\u0119dzie je mo\u017cna odrzuci\u0107 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 dw\u00f3ch trzecich g\u0142os\u00f3w. By\u0142oby to znacznie bardziej demokratyczne.<\/p>\n
Co si\u0119 tyczy pozbawionych prawa g\u0142osu jednostek, mo\u017cna wyobrazi\u0107 sobie bardziej radykalne zmiany. Ka\u017cde pa\u0144stwo demokratyczne stoi na trzech filarach: niezale\u017cnej w\u0142adzy s\u0105downiczej, ustawodawczej i wykonawczej; r\u00f3wnie\u017c na arenie mi\u0119dzynarodowej by\u0142aby przydatna prawdziwie niezale\u017cna instytucja. By\u0107 mo\u017ce ONZ nie jest ca\u0142kiem odpowiednia do takiej roli. Podczas r\u00f3\u017cnych mi\u0119dzynarodowych zgromadze\u0144, na przyk\u0142ad na Szczycie Ziemi w Brazylii, zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce przedstawiciele rz\u0105d\u00f3w maj\u0105 tendencj\u0119 do stawiania na pierwszym miejscu interes\u00f3w w\u0142asnych pa\u0144stw \u2013 nawet gdy omawiane zagadnienia przekraczaj\u0105 granice pa\u0144stwowe. Kiedy jednak zbieraj\u0105 si\u0119 jednostki \u2013 na przyk\u0142ad Lekarze na rzecz Odpowiedzialno\u015bci Spo\u0142ecznej albo laureaci Pokojowej Nagrody Nobla \u2013 znacznie wi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 sprawom, dotycz\u0105cym ca\u0142ej ludzko\u015bci. Duch takich zgromadze\u0144 jest bardziej mi\u0119dzynarodowy, bardziej otwarty. My\u015bl\u0119 wi\u0119c, \u017ce warto by by\u0142o powo\u0142a\u0107 cia\u0142o, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wne zadanie polega\u0142oby na monitorowaniu przestrzegania praw cz\u0142owieka z perspektywy etyki. Na przyk\u0142ad organizacj\u0119, kt\u00f3ra mog\u0142aby si\u0119 nazywa\u0107 \u015awiatow\u0105 Rad\u0105 Ludzi, cho\u0107 na pewno znajdzie si\u0119 lepsza nazwa. Wybierano by do niej przedstawicieli rozmaitych zawod\u00f3w i grup spo\u0142ecznych. Byliby w\u015br\u00f3d nich arty\u015bci, bankierzy, ekolodzy, prawnicy, poeci, uczeni, my\u015bliciele religijni, pisarze, a tak\u017ce zwykli m\u0119\u017cczy\u017ani i zwyk\u0142e kobiety \u2013 powszechnie znani z prawo\u015bci, uczciwo\u015bci i wierno\u015bci podstawowym warto\u015bciom etycznym. Poniewa\u017c cia\u0142o to nie mia\u0142oby \u017cadnej w\u0142adzy politycznej, jego decyzje nie by\u0142yby prawnie wi\u0105\u017c\u0105ce. Niemniej jego obrady i rozwa\u017cania \u2013 za spraw\u0105 ca\u0142kowitej niezale\u017cno\u015bci, braku powi\u0105za\u0144 z konkretnymi krajami, grupami pa\u0144stw i jak\u0105kolwiek ideologi\u0105 \u2013 mog\u0142yby zosta\u0107 uznane za g\u0142os sumienia \u015bwiata.<\/p>\n
Wielu z pewno\u015bci\u0105 podda t\u0119 propozycj\u0119 \u2013 podobnie jak wcze\u015bniejsze, dotycz\u0105ce demilitaryzacji, rozbrojenia i reformy Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych \u2013 ostrej krytyce, uznaj\u0105c j\u0105 za nierealn\u0105 i naiwn\u0105. Inni powiedz\u0105, \u017ce nie da si\u0119 ich wprowadzi\u0107 w \u017cycie w \u201erealnym \u015bwiecie\u201d. Fakt, i\u017c ludzie cz\u0119sto zadowalaj\u0105 si\u0119 krytykowaniem i winieniem innych, z pewno\u015bci\u0105 nie oznacza, \u017ce nie powinni\u015bmy cho\u0107by pr\u00f3bowa\u0107 przedstawia\u0107 konstruktywnych propozycji. Jedno jest pewne. Nasze umi\u0142owanie pokoju, prawdy, sprawiedliwo\u015bci i wolno\u015bci sprawia, \u017ce \u015bwiat naprawd\u0119 mo\u017ce by\u0107 lepszy i pe\u0142niejszy wsp\u00f3\u0142czucia. Jest po temu potencja\u0142. Je\u015bli dzi\u0119ki edukacji i w\u0142a\u015bciwemu wykorzystaniu medi\u00f3w uda si\u0119 nam po\u0142\u0105czy\u0107 proponowane tu inicjatywy z realizacj\u0105 zasad etycznych, stworzymy klimat, w kt\u00f3rym rozbrojenie i demilitaryzacja nie b\u0119d\u0105 budzi\u0142y \u017cadnych kontrowersji. I po\u0142o\u017cymy fundamenty trwa\u0142ego \u015bwiatowego pokoju.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Fragment ksi\u0105\u017cki \u201eEtyka na nowe tysi\u0105clecie\u201d, Politeja 2000<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nie wystarczy my\u015ble\u0107 o likwidacji broni masowego ra\u017cenia. Musimy tworzy\u0107 warunki, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 osi\u0105gni\u0119cie celu. Najbardziej oczywiste wydaje si\u0119 korzystanie z istniej\u0105cych ju\u017c inicjatyw. Mam tu na my\u015bli wieloletnie zabiegi na rzecz nierozprzestrzeniania \u2013 a nawet likwidacji \u2013 pewnych rodzaj\u00f3w broni. W latach 70. i 80. Wsch\u00f3d i Zach\u00f3d zawar\u0142y wiele traktat\u00f3w, ograniczaj\u0105cych zbrojenia konwencjonalne […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9312,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[49,26,58],"class_list":["post-9311","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-dalajlama","tag-polityka","tag-swiat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9311","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9311"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9311\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10304,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9311\/revisions\/10304"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9312"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}