W przeddzie\u0144, dziewi\u0119tnastego pa\u017adziernika, wybra\u0142 si\u0119 do Bory, wioski, w kt\u00f3rej przyszed\u0142 na \u015bwiat. D\u0142ugo rozmawia\u0142 z rodzicami i innymi krewnymi, zosta\u0142 tam na noc. Zachowywa\u0142 si\u0119 zupe\u0142nie normalnie. Nic nie wskazywa\u0142o, \u017ce planuje co\u015b powa\u017cnego, nie wspominaj\u0105c o samospaleniu. Bliscy zapami\u0119tali, \u017ce by\u0142 weso\u0142y, jak zawsze.<\/p>\n
<\/p>\n
Dwudziestego rano mia\u0142 wraca\u0107 do Doknangu, do \u017cony i dzieci. Kiedy si\u0119 z nim po\u017cegnali, widzieli, \u017ce po drodze kupuje kilka plastikowych kanistr\u00f3w z benzyn\u0105. Zwyczajna rzecz, nikt nie zwr\u00f3ci\u0142 na to najmniejszej uwagi. Pomacha\u0142 im i ruszy\u0142 w kierunku domu.<\/p>\n
Kiedy nie mogli ju\u017c go zobaczy\u0107, zawr\u00f3ci\u0142 i pojecha\u0142 w kierunku klasztoru Bora. Zadzwoni\u0142 stamt\u0105d do przyjaciela i zapyta\u0142, czy ten po niego przyjedzie. \u201eNie mog\u0119, nie mam dzi\u015b motocykla. Sta\u0142o si\u0119 co\u015b?\u201d, us\u0142ysza\u0142 w odpowiedzi. \u201eSk\u0105d, nie ma sprawy \u2013 odpar\u0142. \u2013 Wyja\u015bni si\u0119 wieczorem\u201d.<\/p>\n
A potem spyta\u0142: \u201eAro<\/em>! Nie wiesz, kiedy maj\u0105 ten zjazd partii?\u201d. Kolega odpar\u0142, \u017ce nie ma poj\u0119cia, cho\u0107 ci\u0105gle pisz\u0105 co\u015b o tym w gazetach.<\/p>\n Zanim si\u0119 roz\u0142\u0105czy\u0142, powiedzia\u0142 nagle zm\u0119czonym g\u0142osem: \u201eCi Chi\u0144czycy nie daj\u0105 nam \u017cy\u0107 w spokoju. Lepiej ju\u017c umrze\u0107, lepiej umrze\u0107\u201d.<\/p>\n I ruszy\u0142 w kierunku klasztoru. Przecinaj\u0105c szos\u0119 oddzielaj\u0105c\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 od wioski Bora, przy skrzy\u017cowaniu wylot\u00f3wek na Luczu, Maczu i Alak, podpali\u0142 si\u0119. By\u0142a czternasta.<\/p>\n P\u0142on\u0105\u0142 i szed\u0142, wznosz\u0105c has\u0142a. Wo\u0142a\u0142 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Tybetu, uwolnienie XI Panczenlamy, powr\u00f3t Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Dalajlamy, wci\u0105\u017c lej\u0105c sobie na g\u0142ow\u0119 benzyn\u0119. Na wysoko\u015bci klasztornego lazaretu potkn\u0105\u0142 si\u0119 i upad\u0142, ale zn\u00f3w wsta\u0142, z\u0142o\u017cy\u0142 r\u0119ce i wycharcza\u0142 s\u0142owa modlitwy do Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci: \u201eGjal\u0142a Tenzin Gjaco cienno<\/em>!\u201d.<\/p>\n Ju\u017c nie by\u0142 w stanie m\u00f3wi\u0107, szed\u0142 tylko w kierunku zaparkowanych obok policyjnych samochod\u00f3w. Na widok zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 p\u0142on\u0105cego cz\u0142owieka funkcjonariusze rozpierzchli si\u0119 na wszystkie strony.<\/p>\n Dos\u0142ownie chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej tam, gdzie zgin\u0105\u0142, byli ju\u017c okoliczni mieszka\u0144cy i duchowni. Jacy\u015b gapie, w tym kilku turyst\u00f3w, robili zdj\u0119cia i zadawali pytania. Zw\u0142oki poniesiono do klasztoru, mnisi z\u0142o\u017cyli je w g\u0142\u00f3wnej nawie przed portretem Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci. Zapalono ma\u015blane lampki i zaintonowano modlitwy. Wiadomo\u015b\u0107 o samospaleniu rozesz\u0142a si\u0119 lotem b\u0142yskawicy i mieszka\u0144cy s\u0105siednich wiosek spieszyli pomodli\u0107 si\u0119 za zmar\u0142ego. W trakcie ceremonii kilka os\u00f3b napomkn\u0119\u0142o starszy\u017anie z Doknangu, \u017ce szcz\u0105tki trzeba zaraz podda\u0107 kremacji, \u017ceby nie wpad\u0142y w r\u0119ce w\u0142adz. Starsi nie zgodzili si\u0119 jednak, t\u0142umacz\u0105c, \u017ce tradycja ka\u017ce czeka\u0107 z tym do ko\u0144ca przepisanych rytua\u0142\u00f3w religijnych. Poprosili o odprawienie ich w klasztorze i obiecali duchownym, \u017ce w razie problem\u00f3w sami zajm\u0105 si\u0119 cia\u0142em.<\/p>\n Po wype\u0142nieniu mod\u0142\u00f3w mnisi i \u015bwieccy owin\u0119li zw\u0142oki khatakami i ponie\u015bli do Doknangu. W pobli\u017cu \u015bwi\u0105tynki z m\u0142ynem modlitewnym poch\u00f3d zatrzyma\u0142y samochody z aparatczykami z grupy roboczej i funkcjonariuszami Biura Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. Dosz\u0142o do przepychanki. Niekt\u00f3rzy Tybeta\u0144czycy krzyczeli, \u017ce wszystko to wina tamtych i \u017ce powinni odpowiedzie\u0107 za t\u0119 \u015bmier\u0107. W ko\u0144cu ludziom uda\u0142o si\u0119 jako\u015b donie\u015b\u0107 zw\u0142oki do wioski.<\/p>\n Dwudziestego pierwszego mod\u0142y za zmar\u0142ego postanowiono odprawi\u0107 ju\u017c nie tylko w Borze, ale i w innych okolicznych klasztorach. W odpowiedzi w\u0142adze lokalne wyda\u0142y surowy zakaz zgromadze\u0144 wi\u0119kszych ni\u017c dwudziestu duchownych. W ge\u015bcie solidarno\u015bci kondolencje i wyrazy uszanowania sk\u0142ada\u0142o wielu Tybeta\u0144czyk\u00f3w z okr\u0119g\u00f3w Coe, Dzajul, Dzoge, Drugczu. Dwudziestego trzeciego mnisi odprawili mod\u0142y na placu kremacyjnym. Mimo restrykcji przysz\u0142o ze czterysta os\u00f3b.<\/p>\n Odt\u0105d tam, gdzie zgin\u0105\u0142 w p\u0142omieniach, pe\u0142no jest policyjnych samochod\u00f3w i uzbrojonych funkcjonariuszy. W Borze czuje si\u0119 inwigilacj\u0119 i nowe restrykcje. W\u0142adze okr\u0119gu Sangczu wys\u0142a\u0142y ludzi pod broni\u0105 do pilnowania szk\u00f3\u0142, klasztor\u00f3w oraz mieszka\u0144c\u00f3w Doknangu i okolic. Legitymuj\u0105 na ka\u017cdej drodze dojazdowej.<\/p>\n Lhamo Kjab urodzi\u0142 si\u0119 w wiosce Bora, kt\u00f3ra le\u017cy na po\u0142udnie od klasztoru Labrang Taszikjil w okr\u0119gu Sangczu prefektury Kanlho prowincji Gansu, czyli po naszemu w Amdo, we wschodnim Tybecie. Po \u015blubie przeprowadzi\u0142 si\u0119 do s\u0105siedniego Doknangu. Znany by\u0142 tu jako osoba kole\u017ce\u0144ska i pogodna; starsi uwa\u017cali go za dobrego cz\u0142owieka, stawiali za wz\u00f3r m\u0142odym.<\/p>\n Jak wiadomo, wszystkim mieszka\u0144com Bory schronieniem i opiek\u0105 darzy Palden Lhamo. Ta buddyjska bogini jest \u017ar\u00f3d\u0142em pot\u0119\u017cnej wi\u0119zi tutejszych i ich wzajemnej solidarno\u015bci. Wida\u0107 to i w wiekowej tradycji nadawania jej imienia dzieciom. Pe\u0142no tu wi\u0119c Lhamo Dhondup\u00f3w (traf chce, \u017ce tak te\u017c nazywali rodzice obecnego Dalajlam\u0119, kiedy ten by\u0142 jeszcze malutki), Lhamo Kjab\u00f3w, Lhamo Taszich i Lhamo Cering\u00f3w. Ilekro\u0107 wie\u015bniacy chc\u0105 z\u0142o\u017cy\u0107 przysi\u0119g\u0119, musz\u0105 zmierzy\u0107 si\u0119 z wyzwaniem albo czuj\u0105 l\u0119k \u2013 bezwiednie przywo\u0142uj\u0105 Palden Lhamo, szukaj\u0105c jej opieki i wsparcia.<\/p>\n Lhamo Kjab zostawi\u0142 \u017con\u0119, dwudziestoo\u015bmioletni\u0105 Dord\u017ce Kji, oraz c\u00f3rki: dziesi\u0119cioletni\u0105 Dukmo Co i o trzy lata m\u0142odsz\u0105 Pem\u0119 Co.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Dwudziestosiedmioletni Lhamo Kjab dokona\u0142 samospalenia<\/a> <\/em>20 pa\u017adziernika 2012 roku. Relacj\u0119 jego ziomka, \u201ekt\u00f3ry z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w musi pozosta\u0107 anonimowy\u201d, opublikowa\u0142o Tybeta\u0144skie Centrum Praw Cz\u0142owieka i Demokracji (TCHRD<\/a>)<\/em>. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W przeddzie\u0144, dziewi\u0119tnastego pa\u017adziernika, wybra\u0142 si\u0119 do Bory, wioski, w kt\u00f3rej przyszed\u0142 na \u015bwiat. D\u0142ugo rozmawia\u0142 z rodzicami i innymi krewnymi, zosta\u0142 tam na noc. Zachowywa\u0142 si\u0119 zupe\u0142nie normalnie. Nic nie wskazywa\u0142o, \u017ce planuje co\u015b powa\u017cnego, nie wspominaj\u0105c o samospaleniu. Bliscy zapami\u0119tali, \u017ce by\u0142 weso\u0142y, jak zawsze.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9466,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[19,33],"class_list":["post-9464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-protesty-polityczne","tag-samospalenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9464"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9467,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9464\/revisions\/9467"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}