O zgod\u0119 na odwiedzenie m\u0142odszego brata, Lamy Dzigmego prosi\u0142em w lokalnym Biurze Bezpiecze\u0144stwa. Spraw\u0119 prowadzi\u0142 Han. Kiedy przyszed\u0142em tam pierwszy raz, mieli jakie\u015b zebranie, wi\u0119c kaza\u0142 mi wr\u00f3ci\u0107 za pi\u0119\u0107 dni. Spakowa\u0142em wtedy domowe jedzenie, kt\u00f3re brat tak lubi, i poszed\u0142em do nich znowu. Wreszcie dali zgod\u0119. To by\u0142o w listopadzie zesz\u0142ego roku, czwartego.<\/p>\n
<\/p>\n
Spotkanie mia\u0142o odby\u0107 si\u0119 w hotelu, do kt\u00f3rego zosta\u0142em doprowadzony przez trzech policjant\u00f3w. Po wej\u015bciu do pokoju zapyta\u0142em brata o zdrowie, a on odrzek\u0142, \u017ce nie jest z nim najlepiej, i natychmiast zacz\u0105\u0142 zadawa\u0107 pytania policjantom: po co mnie tam przywie\u017ali? Z jedzeniem? Co \u2013 wskaza\u0142 ich palcem \u2013 \u201echodzi wam po g\u0142owie\u201d? I tak dalej.<\/p>\n
Jeden z funkcjonariuszy odpar\u0142, \u017ce jestem tam tylko po to, \u201e\u017ceby dostarczy\u0107 jedzenie\u201d. \u201eNo to zostawcie je tutaj, i zabierajcie go z powrotem\u201d, us\u0142ysza\u0142 w odpowiedzi.<\/p>\n
\u201ePowiniene\u015b porozmawia\u0107 z bratem\u201d, stwierdzi\u0142 policjant. \u201eNie mam nic do powiedzenia. Skoro idzie wy\u0142\u0105cznie o jedzenie, po prostu je od\u0142\u00f3\u017ccie i zabierzcie go st\u0105d. Je\u015bli jednak przyszed\u0142 mnie odwiedzi\u0107, dlaczego mieliby\u015bcie robi\u0107 zdj\u0119cia podczas prywatnego spotkania? Wczoraj powiedzia\u0142em, \u017ce \u017ale si\u0119 czuj\u0119, i przyprowadzili\u015bcie do mnie lekarza. Sfilmowali\u015bcie ca\u0142e badanie, a po wszystkim nie dosta\u0142em nawet p\u00f3\u0142 pastylki\u201d.<\/p>\n
\u201eDzi\u015b przyszed\u0142 do mnie starszy brat \u2013 ci\u0105gn\u0105\u0142 dalej \u2013 a wy chcecie powt\u00f3rzy\u0107 t\u0119 sam\u0105 sztuczk\u0119. Opublikujecie zdj\u0119cia i b\u0119dziecie tr\u0105bi\u0107, \u017ce Lama Dzigme ma si\u0119 \u015bwietnie, jest pod dobr\u0105 opiek\u0105 i widuje si\u0119 nawet z krewnymi, zgad\u0142em? Powtarzam: nie potrzebuj\u0119 paczek \u017cywno\u015bciowych, nie potrzebuj\u0119 odwiedzin brata, nie potrzebuj\u0119 by\u0107 w hotelu. Je\u015bli jestem dla was przest\u0119pc\u0105, postawcie mnie przed s\u0105dem. Je\u017celi pope\u0142ni\u0142em jak\u0105\u015b zbrodni\u0119, ch\u0119tnie przyjm\u0119 wyrok, nawet \u015bmierci. Wtedy nie b\u0119dziecie si\u0119 musieli o mnie martwi\u0107, a ja z rado\u015bci\u0105 zobacz\u0119 si\u0119 z bratem, zjem co\u015b dobrego, a nawet prze\u015bpi\u0119 si\u0119 w hotelowym \u0142\u00f3\u017cku. Min\u0119\u0142o ju\u017c dwa i p\u00f3\u0142 miesi\u0105ca, a wy ci\u0105gle nie postawili\u015bcie mi cienia zarzutu. Nie chc\u0119 tu by\u0107 ani minuty d\u0142u\u017cej. Zabrali\u015bcie m\u00f3j komputer i wszystkie papiery. Wiecie, co pisa\u0142em, co czyta\u0142em, z kim si\u0119 kontaktowa\u0142em.<\/p>\n
Powtarzacie, \u017ce ci\u0105gle gdzie\u015b je\u017adzi\u0142em i z kim\u015b rozmawia\u0142em. Prawda, tyle \u017ce nigdy nie s\u0142ysza\u0142em, \u017ceby by\u0142o to niedozwolone. W Chengdu i Xiningu spotyka\u0142em si\u0119 z wieloma m\u0105drymi lud\u017ami, r\u00f3wnie\u017c artystami, i m\u00f3wi\u0142em z nimi o wadze propagowania tybeta\u0144skiego buddyzmu, kultury, j\u0119zyka i tradycji. Problem w tym, \u017ce je\u015bli kto\u015b za\u015bpiewa o s\u0142o\u0144cu (dla chi\u0144skich urz\u0119dnik\u00f3w musi ono symbolizowa\u0107 Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 Dalajlam\u0119), ksi\u0119\u017cycu, gwiazdach, o\u015bnie\u017conej g\u00f3rze, Gangczenpie (jej dziecku, czyli Tybeta\u0144czykach) albo czym\u015b, co pachnie \u201ejedno\u015bci\u0105\u201d, zaraz go zamykacie. Jakie przepisy waszej konstytucji zabraniaj\u0105 pos\u0142ugiwania si\u0119 tymi s\u0142owami?<\/p>\n
M\u00f3wicie, \u017ce nie wolno nam modli\u0107 si\u0119 do Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci, prawda jest jednak taka, \u017ce nie ma Tybeta\u0144czyka, kt\u00f3ry nie darzy\u0142by wiar\u0105 Dalajlamy i Panczenlamy. Je\u015bli uda si\u0119 wam takiego znale\u017a\u0107, z pewno\u015bci\u0105 oka\u017ce si\u0119 jednym z was, \u015blepym wyznawc\u0105 KPCh. Jest taki jeden, policjant, rz\u0105dzi biurem. S\u0142u\u017calczy pies wykonuj\u0105cy komendy partii. Nie ma najmniejszego poj\u0119cia o tybeta\u0144skiej religii, nie wie zupe\u0142nie nic o ojczystej kulturze i j\u0119zyku. Ale nawet on powtarza jak naj\u0119ty, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy Tybeta\u0144czykami. Swoj\u0105 drog\u0105, musz\u0119 go kiedy\u015b zapyta\u0107, co w\u0142a\u015bciwie ma na my\u015bli. Je\u017celi nadal chcecie, \u017cebym porozmawia\u0142 z bratem, to prosz\u0119 go gor\u0105co o pomoc w napisaniu skargi\u201d.<\/p>\n
Lama Dzigme odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mnie i powiedzia\u0142: \u201eZ\u0142\u00f3\u017c w moim imieniu skarg\u0119. Znajd\u017a mi dobrego adwokata i wytocz spraw\u0119 tym policjantom! Kiedy byli tu funkcjonariusze z Gansu, powiedzia\u0142em im dok\u0142adnie to samo. Ja tu jestem ofiar\u0105. Ale ty nie musisz przechodzi\u0107 przez to, co ja\u201d.<\/p>\n
Potem zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 znowu do policjant\u00f3w: \u201eKa\u017cda jednostka i ka\u017cda nacja s\u0105 dumni z w\u0142asnej tradycji i kultury. R\u00f3wnie\u017c Chi\u0144czycy. Cz\u0142owiek, w kt\u00f3rym nie ma takich uczu\u0107, jest stracony. Ja swoj\u0105 tradycj\u0119 darz\u0119 najwy\u017csz\u0105 czci\u0105 i zrobi\u0119 wszystko, aby j\u0105 zachowa\u0107. Policja powiedzia\u0142a, \u017ce nie wolno mi spotyka\u0107 si\u0119 z cudzoziemcami, wi\u0119c nigdy z \u017cadnym nie rozmawia\u0142em. Policja zakaza\u0142a mi kontakt\u00f3w ze znanymi pisarzami Oser i Wang Lixiongiem, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 w Pekinie, wi\u0119c nie widzia\u0142em ich na oczy. Wykonywa\u0142em polecenia, kt\u00f3re mi dano. Nie odwiedza\u0142em miejsc, kt\u00f3rych mi zakazali\u015bcie, i nie spotyka\u0142em si\u0119 z nikim z waszej listy. Dlaczego wydajecie na mnie tyle pieni\u0119dzy? Czemu ka\u017cecie mi mieszka\u0107 w hotelu pod ca\u0142odobow\u0105 obserwacj\u0105 czterech czy pi\u0119ciu ludzi? Po co marnujecie na mnie tyle \u015brodk\u00f3w? Chyba nie chcecie mi powiedzie\u0107, \u017ce to normalne post\u0119powanie w\u0142adz ChRL?\u201d.<\/p>\n
Sta\u0142em tak obok brata, s\u0142ucha\u0142em jego s\u0142\u00f3w i chcia\u0142o mi si\u0119 p\u0142aka\u0107, ale \u0142zy nie pop\u0142yn\u0119\u0142y. Podczas ka\u017cdej wizyty w Biurze Bezpiecze\u0144stwa pyta\u0142em, o co w\u0142a\u015bciwie go oskar\u017caj\u0105. Nigdy nie odpowiedzieli wprost. M\u00f3j brat jest niewinny, ca\u0142y czas powtarza\u0142em policjantom, \u017ceby go wypu\u015bcili. M\u00f3wi\u0142em, \u017ce p\u00f3jd\u0119 z t\u0105 spraw\u0105 wy\u017cej, do w\u0142adz okr\u0119gu, prefektury, prowincji, a jak b\u0119dzie trzeba, nawet do rz\u0105du centralnego. Nie mo\u017cna nikogo wi\u0119zi\u0107 bez powodu ponad siedemdziesi\u0105t dni. Brata zamykali ju\u017c cztery razy. Zawsze znika\u0142 bez s\u0142owa wyja\u015bnienia, a potem tak samo wraca\u0142 \u2013 nigdy nie postawiono mu \u017cadnego zarzutu.<\/p>\n
Wtedy, w hotelu, naprawd\u0119 ich rozw\u015bcieczy\u0142. Kazali mi zabra\u0107 jedzenie i wyprowadzili w kilka os\u00f3b.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
2012<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
S\u0142ynny Lama Dzigme<\/a> (znany r\u00f3wnie\u017c jak Dzigme Gjaco, Labrang Dzigme i Dzigme Guri) zosta\u0142 zatrzymany<\/a> przez policj\u0119 w sierpniu 2011 roku w Labrangu (chi\u0144. Xiahe), w prefekturze Kanlho (chi\u0144. Gannan) prowincji Gansu. W przeszukaniu bra\u0142o udzia\u0142 kilkudziesi\u0119ciu funkcjonariuszy, kt\u00f3rzy skonfiskowali komputer, wszystkie zapiski, p\u0142yty i zdj\u0119cia Dalajlamy. Pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej krewnym przekazano nakaz aresztowania<\/a> w zwi\u0105zku \u201ez podejrzeniem pod\u017cegania do separatyzmu\u201d. W lipcu 2012 nie dopuszczono<\/a> do niego wynaj\u0119tych przez rodzin\u0119 adwokat\u00f3w z Pekinu, wyja\u015bniaj\u0105c, \u017ce zosta\u0142 ju\u017c os\u0105dzony, cho\u0107 nie og\u0142oszono jeszcze wyroku. We wrze\u015bniu 2014 roku podano, \u017ce skazano<\/a> go na pi\u0119\u0107 lat wi\u0119zienia, kt\u00f3re opu\u015bci\u0142 \u201ewarunkowo<\/a>\u201d po obyciu pe\u0142nej kary. Nie pozwolono mu wr\u00f3ci\u0107 do klasztoru ani nosi\u0107 mnisich szat. Bezustannie inwigilowany, w 2017 roku trafi\u0142 do szpitala<\/a>.<\/em><\/p>\n Dzigme Gjaco zosta\u0142 po raz pierwszy uwi\u0119ziony w 2006 roku po powrocie z Indii, gdzie bra\u0142 udzia\u0142 w ceremonii religijnej odprawianej przez Dalajlam\u0119; nie postawiono mu wtedy jednak \u017cadnych zarzut\u00f3w. Po wybuchu fali protest\u00f3w<\/a> w 2008 roku sp\u0119dzi\u0142 za kratami sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. By\u0142 brutalnie bity \u2013 o czym otwarcie opowiada\u0142<\/a> \u2013 ale zn\u00f3w nie zosta\u0142 o nic oskar\u017cony. P\u00f3\u017aniej<\/a> \u201einternowano\u201d go na p\u00f3\u0142 roku<\/a> \u201ereedukacji politycznej\u201d. <\/em><\/p>\n Relacj\u0119 Sonama Ceringa opublikowa\u0142a na swoim blogu Oser w sierpniu 2012 roku.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O zgod\u0119 na odwiedzenie m\u0142odszego brata, Lamy Dzigmego prosi\u0142em w lokalnym Biurze Bezpiecze\u0144stwa. Spraw\u0119 prowadzi\u0142 Han. Kiedy przyszed\u0142em tam pierwszy raz, mieli jakie\u015b zebranie, wi\u0119c kaza\u0142 mi wr\u00f3ci\u0107 za pi\u0119\u0107 dni. Spakowa\u0142em wtedy domowe jedzenie, kt\u00f3re brat tak lubi, i poszed\u0142em do nich znowu. Wreszcie dali zgod\u0119. To by\u0142o w listopadzie zesz\u0142ego roku, czwartego.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9723,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7],"tags":[19,48,22,21],"class_list":["post-9721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teksty","category-z-perspektywy-tybetanczykow","tag-protesty-polityczne","tag-tortury","tag-wyroki","tag-zatrzymania"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9721"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9724,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9721\/revisions\/9724"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9723"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tybet.hfhr.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}