Tybet 2020

styczeń 2020

Władze ogłaszają nową kampanię, w ramach której w każdym tybetańskim domu musi zawisnąć portret przewodniczącego Xi Jinpinga (wcześniej podobne nakazy dotyczyły tylko osób pobierających zasiłki i pracowników sektora państwowego albo stanowiły warunek otrzymania świadczeń – teraz objęto nimi całe społeczeństwo).

Władze Xinjiangu nakazują Ujgurom „modernizację wnętrz” i zastąpienie tradycyjnego wystroju chińskim.

1 stycznia 2020

„Mieszkańcy Hongkongu pokazali nam, że formuła »jednego kraju, dwóch systemów« jest absolutnie nieziszczalna. Demokracja i autorytaryzm nie mogą współistnieć w jednym państwie” – prezydent Tajwanu apeluje do Pekinu w noworocznym orędziu o „uznanie istnienia Republiki Chińskiej”. 

4 stycznia 2020

Niezależne źródła podają, że po kampanii wyburzania meczetów władze chińskie przystąpiły do niszczenia ujgurskich cmentarzy – co najmniej stu w ciągu ostatnich dwóch lat – w Turkiestanie Wschodnim (Xinjiang).

6 stycznia 2020

Tybetańskie źródła informują, że między 21 listopada a 12 grudnia zeszłego roku policja zatrzymała ponad trzydzieści osób w związku z protestami czterech mnichów i dwóch świeckich w miasteczku Dza Łonpo, w Serszulu (chiń. Shiqu), w prowincji Sichuan.

10 stycznia 2020

Tajwańskie media informują o skazaniu mężczyzny, który zgwałcił trzy kobiety, podając się za „wysokiego tybetańskiego lamę”, a potem ukrywał się w ChRL.

11 stycznia 2020

Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych TRA przyjmuje przepisy o „wzmacnianiu jedności etnicznej”, powołując się na podobne rozwiązania w sąsiednim Xinjiangu (gdzie w ciągu trzech lat internowano i poddano przymusowej „reedukacji politycznej” niemal dwa miliony Ujgurów). Kulturę mniejszości „należy traktować jako nieodłączną część rewolucyjnej i socjalistycznej kultury chińskiej”, która – jak stanowi artykuł 11 nowej ustawy – „jest zawsze emocjonalnym wsparciem, duchowym przeznaczeniem i duchowym domem wszystkich grup etnicznych w Tybecie”.

Agencja Xinhua podaje, że „kontrolowane przez zewnętrzne siły ciemności” wybory na Tajwanie wygrała znienawidzona i zwalczana przez Pekin urzędująca prezydent Tsai Ing-wen.

13 stycznia 2020

Praga i Tajpej podpisują „siostrzane” porozumienie.

14 stycznia 2020

Chińskie media informują o skazaniu dwunastu Tybetańczyków na kary od roku do dwóch lat więzienia za „udział w grupie przestępczej”, „propagowanie zabobonów” i „wykorzystywanie religii do zakłócania prac władz lokalnych” w okręgu Sog (chiń. Suo), w TRA.

17 stycznia 2020

Według Centralnego Urzędu Statystycznego współczynnik urodzeń spadł do najniższego poziomu w dziejach ChRL i wynosi 10,48 na 1000 mieszkańców.

21 stycznia 2020

Władze miasta Suzhou publikują zdjęcia, nazwiska, numery dowodów osobistych itd. siedmiu osób, które „niecywilizowanie” wyszły na ulicę w szlafroku lub piżamie.

23 stycznia 2020

Nepalskie media ujawniają, że podczas październikowej wizyty przewodniczącego Xi Jinpinga podpisano – wymierzoną przede wszystkim w uciekinierów z Tybetu – „tajną umowę” o bezzwłocznym „wzajemnym wydawaniu osób, które nielegalnie przekroczyły granicę”.

Po ponad miesiącu ukrywania i bagatelizowania problemu – za co wkrótce świat zapłaci globalną pandemią – władze chińskie zamykają Wuhan, epicentrum nowego, śmiertelnie niebezpiecznego koronawirusa (wcześniej, w związku z Nowym Rokiem, miasto opuszcza jednak pięć milionów osób).

24 stycznia 2020

Wedle medialnych doniesień tysiące Chińczyków „uciekają” do „bezpiecznego” Tybetu przed epidemią.

25 stycznia 2020

Rząd Indii ogłasza, że prof. Bob Thurman – uczony, tłumacz i niestrudzony rzecznik praw Tybetańczyków – został odznaczony orderem Padma Śri, jednym z najwyższych cywilnych odznaczeń w tym kraju.

27 stycznia 2020

Po pierwszych potwierdzonych przypadkach zarażenia nowym niebezpiecznym koronawirusem – i tradycyjnym prewencyjnym aresztowaniu ostrzegających wcześniej przed epidemią – władze lokalne w Lhasie i innych regionach Tybetu zakazują organizowania zgromadzeń oraz zamykają zabytki (między innymi pałac Potala), świątynie, kina, hotele, kluby itd.

luty 2020

Hierarchowie njingmapy postanawiają nie mianować „głowy szkoły”, rezygnując z obsadzania nietradycyjnego stanowiska, które utworzono w pierwszych latach wygnania w Indiach.

Tybetańskie klasztory buddyjskie organizują pomoc dla chorych w Wuhanie, przeznaczając „miliony yuanów” ma maski, ubrania ochronne, żywność itd.

6 lutego 2020

„Módlmy się za Panczenlamę i wszystkich tybetańskich buddystów, którzy są więzieni lub znikli za trwanie w swojej wierze”, mówi przewodnicząca Izby Reprezentantów Nancy Pelosi podczas dorocznego międzywyznaniowego „śniadania” w Waszyngtonie. W spotkaniu uczestniczy prezydent Donald Trump.

Rząd w Delhi trzykrotnie zmniejsza budżetowe nakłady na pomoc dla uchodźców.

Tybetańskie źródła informują o zwolnieniu z więzienia Czoczoka – mnicha z Serszulu (chiń. Shiqu) w Sichuanie – którego zatrzymano w grudniu 2017 roku po opublikowaniu w mediach społecznościowych zdjęcia samospaleńca.

10 lutego 2020

Rządowe media informują, że w Czamdo (chiń. Changdu) „aresztowano w trybie administracyjnym” siedem osób za internetowe dyskusje (czyli „rozpowszechnianie pogłosek i dezinformację”) o epidemii wywołanej przez nowego koronawirusa.

14 lutego 2020

Wietnamska telewizja w Stanach Zjednoczonych otwiera kanał Dalajlamy.

15 lutego 2020

Policja aresztuje znanego prawnika i działacza społecznego Xu Zhiyonga, który pisze, że prezydent Xi Jinping powinien ustąpić, gdyż wywołanie śmiertelnego zagrożenia ukrywaniem epidemii „stanowi kolejny dowód jego całkowitej bezradności w obliczu każdego kryzysu”.

16 lutego 2020

Tybetańskie źródła informują, że mniszka, którą w zeszłym roku wydalono z obozowiska klasztornego Jaczen Gar w Paljulu (chiń. Baiyu), w prefekturze Kardze (chiń. Ganzi) prowincji Sichuan, odebrała sobie życie w obozie „reedukacyjnym”, nie mogąc znieść reżimu wojskowych musztr, lżenia Dalajlamy i recytowania partyjnych sloganów.

17 lutego 2020

Władze chińskie zamykają Dału (chiń. Daofu) w prowincji Sichuan – tybetańskie epicentrum epidemii wywołanej przez „wuhańskiego wirusa”.

Pekin przekłada z powodu epidemii marcowe doroczne posiedzenie Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych i Ogólnochińskiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej.

18 lutego 2020

Departament Stanu USA uznaje pięć chińskich redakcji – agencję Xinhua oraz partyjne dzienniki, stacje telewizyjne i radiowe – za „agendy obcego państwa”, obejmując je restrykcjami, które obowiązują ambasady i misje dyplomatyczne. Pekin protestuje i w odpowiedzi wydala trzech amerykańskich dziennikarzy.

20 lutego 2020

Władze w Lhasie zakazują obchodzenia przypadającego 24 lutego Nowego Roku kalendarza tybetańskiego. Choć po hucznym zwolnieniu i pożegnaniu kwiatami jedynego zarażonego (przyjezdnego z epicentrum epidemii w Hubei) TRA jest oficjalnie jedyną prowincją „wolną od wirusa”, zakaz obejmuje nie tylko imprezy masowe, ale także „zgromadzenia rodzinne”.

1 marca 2020

Władze TRA przedłużają (co najmniej do końca miesiąca) wiosenne ferie z powodu epidemii.

4 marca 2020

Lokalne media informują, że w Mangrze, w prowincji Qinghai zatrzymano trzy osoby i zamknięto kilkadziesiąt internetowych grup dyskusyjnych za „rozpowszechnianie pogłosek” o wuhańskim koronawirusie.

6 marca 2020

Władze chińskie organizują tradycyjną manifestację siły przed „drażliwymi” marcowymi rocznicami, wyprowadzając na ulice Lhasy oddziały paramilitarnej Ludowej Policji Zbrojnej i kolumny wozów bojowych. Przywódcy lokalnych struktur partii ogłaszają stan „podwyższonej gotowości zwalczania zagrożeń bezpieczeństwa i stabilizacji” i straszą „dyscyplinarnymi sankcjami” opieszałych aparatczyków.

10 marca 2020

Nieoficjalne przedstawicielstwa tybetańskiego rządu na wychodźstwie apeluje do Tybetańczyków o „uszanowanie stanowiska władz nepalskich” i nieobchodzenie w Katmandu rocznicy narodowego powstania z 1959 roku.

12 marca 2020

„Dziennik Tybetański” – lokalny organ Komunistycznej Partii Chin – podaje, że lhaska „służba bezpieczeństwa rozprawia się z elementami lekceważącymi zasady, które wprowadzono, by powstrzymać rozprzestrzenianie COVID-19”. Z artykułu wynika, że na jednego (przyjezdnego) zarażonego przypada 10 skazanych i 134 dochodzenia.

15 marca 2020

Chińskie media oddają cześć tybetańskiemu policjantowi (i członkowi partii), który „zmarł z przepracowania, walcząc z rozprzestrzenianiem koronawirusa” w Hongyuanie (tyb. Kakhog), prowincji Sichuan.

17 marca 2020

„Nie zapominamy o naszej pierwotnej misji i wzniosłych ideach ochrony kraju – pisze w »Rzeczpospolitej« ambasador ChRL w Polsce. – Przewodniczący Xi Jinping osobiście dowodził działaniami podczas tej wolnej od wystrzałów wojny, osobiście również udał się na linię frontu. Wielokrotnie odbywał spotkania na najwyższym szczeblu i na bieżąco udzielał ważnych instrukcji, aby umożliwić szeroką i powszechną mobilizację w ogólnonarodowej wojnie z epidemią”, którą władze chińskie ponad miesiąc ukrywały przed własnymi obywatelami i światem, wywołując globalną pandemię.

20 marca 2020

„Musimy aktywnie promować szybki rozwój gospodarczy i długoterminową stabilizację społeczną w Tybecie oraz konsekwentnie wdrażać jednolitą, centralną strategię zwalczania kilki dalaja – mówi Wu Yingjie, sekretarz partii w Lhasie. – Wyznawcy buddyzmu tybetańskiego muszą zdecydowanie odciąć się od kliki czternastego dalaja, pielęgnując poczucie przynależności do narodu chińskiego oraz świadomie strzegąc jedności macierzy”.

Władze chińskie kończą kwarantannę i pospiesznie otwierają „turystyczne atrakcje” w prefekturze Kardze (chiń. Ganzi) prowincji Sichuan.

30 marca 2020

Władze lokalne rozpoczynają kolejną kampanię promowania donosicielstwa, ogłaszając zeszłoroczne „Rozporządzenie w sprawie informowania i wynagradzania w ramach programu zwalczania pornografii i nielegalnych treści w Tybetańskim Regionie Autonomicznym”.

kwiecień 2020

W Szigace (chiń. Rigaze albo Xigaze) służby bezpieczeństwa „prześwietlają” tybetańskie rodziny, które mają krewnych za granicą – w sumie pięć tysięcy gospodarstw.

1 kwietnia 2020

ChRL wchodzi do złożonej z pięciu państw Grupy Konsultacyjnej – do której kompetencji należy między innymi wybieranie kluczowych „specjalnych sprawozdawców” – w Radzie Praw Człowieka ONZ.

2 kwietnia 2020

Przed otwarciem szkół w Ngabie (chiń. Aba), w Sichuanie po przerwie związanej z pandemią władze informują nauczycieli, że „latem wszystkie placówki przejdą na nauczanie w języku chińskim”. Tybetański ma być językiem wykładowym tylko na lekcjach tybetańskiego.

Policyjny buldożer równa z ziemią „zbudowany społecznie” budynek mieszkalny klasztoru Langdi w Markhamie (chiń. Mangkang). Funkcjonariusze biją straszą więzieniem i brutalnie biją opata, który błaga o ocalenie kwater szesnastu mnichów.

13 kwietnia 2020

Amerykańscy uczeni publikują wyniki badań, z których wynika, że Chiny celowo blokują wody Mekongu (tyb. Dzaczu) – od którego uzależnionych jest 60 milionów ludzi – potęgując katastrofalną suszę w dolnym biegu rzeki: w Laosie, Mjanmie, Tajlandii, Kambodży i Wietnamie.

18 kwietnia 2020

Aresztowanie kilkunastu najważniejszych prodemokratycznych polityków i działaczy w Hongkongu.

20 kwietnia 2020

„Koczownicy i pasterze” wystosowują petycję do władz centralnych przeciwko „niezgodnym z prawem” planom zmiany języka wykładowego – z tybetańskiego na chiński – w szkołach prefektury Ngaba (chiń. Aba), w prowincji Sichuan.

25 kwietnia 2020

Władze najwyraźniej wykorzystują pandemiczną sposobność, wznosząc tuż przed Dżokhangiem – najbardziej czczonym sanktuarium Tybetu, teoretycznie chronionym przed takimi wtrętami przepisami UNESCO – dwa absurdalne pawilony w chińskim stylu.

27 kwietnia 2020

Władze chińskie „bezterminowo odraczają” (z powodu „nagłej choroby sędziego”) rozprawę apelacyjną Anji Sengdry – skazanego na siedem lat więzienia działacza społecznego z Gade (chiń. Gande) w prowincji Qinghai.

30 kwietnia 2020

W przeddzień Światowego Dnia Wolności Prasy sąd ludowy w Hunanie skazuje na 15 lat więzienia – za „wywoływanie niepokojów”, czyli krytykowanie polityki partii – dziennikarza Chen Jierena.

5 maja 2020

Władze w Szigace organizują wiece i szkolenia z okazji wejścia w życie przepisów o „Utworzeniu modelowego obszaru jedności etnicznej i postępu w Tybetańskim Regionie Autonomicznym”, wzywając „Tybetańczyków i Chińczyków do zawierania mieszanych małżeństw” w zamian za rozmaite „nagrody”.

6 maja 2020

Freedom House umieszcza Polskę na liście dwudziestu państw, w których ChRL „żeruje na słabych lub nieistniejących instytucjach demokratycznych”.

7 maja 2020

W Sertharze (chiń. Seda), w Sichuanie umiera czterdziestotrzyletni Czokji – były więzień polityczny, który spędził za kratami cztery lata za świętowanie urodzin Dalajlamy – ponieważ „władze uniemożliwiły mu podjęcie leczenia”.

8 maja 2020

W Katmandu zatrzymanych zostaje 48 Chińczyków, którzy szarpią się z policją, żądając, by ambasada ChRL zabrała ich „do domu” z zamkniętego z powodu pandemii Nepalu.

12 maja 2020

Niezależne źródła informują o petycji setek tybetańskich rodzin, które „wywłaszczono i eksmitowano w próżnię”, ponieważ nie mieszkały w miejscu zameldowania (szukając pracy albo możliwości kształcenia dzieci) w chwili ogłaszania programu przymusowych przesiedleń w Markhamie (chiń. Mangkang) i Gondzio (chiń. Gongjue), w TRA.

18 maja 2020

Dokładnie ćwierć wieku po uprowadzeniu wskazanego zgodnie z tybetańską tradycją buddyjską Panczenlamy – i wysypie rocznicowych protestów społeczności międzynarodowej – rzecznik chińskiego MSZ informuje, że Gendun Czokji Nima „jako dziecko otrzymał bezpłatne obowiązkowe wykształcenie, następnie zdał egzamin na wyższą uczelnię, a teraz ma pracę”. Przy okazji tradycyjnie zapewnia, że „wraz z rodziną prowadzi normalne życie i nie chce być niepokojony”. W odpowiedzi amerykański sekretarz stanu Mike Pompeo „wzywa rząd ChRL do natychmiastowego podania do wiadomości publicznej miejsca pobytu Panczenlamy”.

Oficjalne chińskie źródła podają, że lokalna Komisja Kontroli Dyscypliny prowadzi dochodzenie w sprawie Tasziego Gjaco, wicesekretarza rządu ludowego Tybetańskiego Regionu Autonomicznego.

19 maja 2020

Czterech specjalnych sprawozdawców ONZ (m. in. do spraw arbitralnych uwięzień i mniejszości) wzywa Chiny do natychmiastowego zwolnienia Anji Sengdry – skazanego na siedem lat więzienia działacza społecznego z Gade (chiń. Gande) w prowincji Qinghai – oraz do wywiązywania się z międzynarodowych zobowiązań i przestrzegania praw „tybetańskiej mniejszości”.

Kongresman Scott Perry wnosi projekt ustawy, która upoważnia prezydenta USA do uznania Tybetańskiego Regionu Autonomicznego za „odrębne i niezależne państwo”.

21–29 maja 2020

Opóźnione z powodu pandemii doroczne posiedzenia XIII Ogólnochińskiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej (OLPKK) oraz Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (OZPL), mające pokazać światu, że Chiny „wygrały wojnę” z koronawirusem. Najważniejsza ustawa, jaką podsuwa deputowanym partia, dotyczy bezpieczeństwa narodowego, która – praktycznie zakazując protestów – przekreśla zasadę „dwóch systemów”, a z nią nadzieje mieszkańców Hongkongu.

23 maja 2020

Po wcześniejszych doniesieniach o granicznych przepychankach w Sikkimie indyjskie media informują, że w ciągu miesiąca na teren Ladakhu wkroczyło ponad pięć tysięcy chińskich żołnierzy.

24 maja 2020

Tysiące demonstrantów na ulicach i setki zatrzymanych, protestujących w Hongkongu przeciwko odbieraniu im namiastki autonomii ustawą o „bezpieczeństwie narodowym”.

29 czerwca 2020

Światowe media publikują raport o „dramatycznym wzroście” liczby przymusowych aborcji i sterylizacji ujgurskich kobiet w Xinjiangu.

30 maja 2020

Prezydent Trump zapowiada, że zakończy „preferencyjne” traktowanie Hongkongu, ponieważ Pekin odebrał mu namiastkę autonomii.

czerwiec 2020

Władze chińskie ogłaszają kampanię „reformy zachowań”, która polega na zmuszaniu Tybetańczyków do zrywania flag modlitewnych, jednego z najbardziej popularnych symboli tybetańskiej tradycji buddyjskiej. Na pierwszy ogień idą prefektury Golog (chiń. Guoluo) w prowincji Qinghai i Czamdo (chiń. Changdu) w TRA.

Nepalskie media informują, że chińscy żołnierze „przesunęli słupy graniczne” i zajęli wioskę Rui w dystrykcie Gorkha (w sumie 72 gospodarstwa) jako „terytorium Tybetańskiego Regionu Autonomicznego”.

Amerykańska rządowa agencja USAID – do tej pory robiąca to za pośrednictwem rozmaitych organizacji – po raz pierwszy przekazuje fundusze pomocowe bezpośrednio Tybetańskiej Administracji Tybetańskiej w Indiach.

1 czerwca 2020

Władze lokalne w Hongkongu – wskazując pandemię, a nie nowe przepisy z Pekinu – po raz pierwszy zakazują upamiętnienia rocznicy krwawej pacyfikacji protestów z 1989 roku.

Po formalnym zniesieniu „pandemicznych” zakazów i ograniczeń policja konfiskuje towary ponad dwustu tybetańskich straganiarzy w Chengdu. Tybetańczycy czują się pokrzywdzeni i dyskryminowani. W sieci krąży nagranie, na którym jedna z ukaranych kobiet prosi funkcjonariuszy o litość i pyta, dlaczego traktują się ją inaczej niż chińskich kupców. „My też jesteśmy obywatelami Chin”, powtarza.

3 czerwca 2020

Chińskie media podają, że żołnierze AL-W ćwiczą w Tybecie „nocne rajdy na terytorium wroga”.

8 czerwca 2020

Gjurme Kansur Rinpocze otrzymuje Order Australii – najwyższe odznaczenie państwowe – za dokonania dla oświaty i buddyzmu.

12 czerwca 2020

Niezależne źródła informują, że kontrolowany przez władze chińskie portal społecznościowy i komunikator internetowy WeChat blokuje konta „wpływowych” członków tybetańskiej diaspory.

14 czerwca 2020

Nepalskie media informują, że wiele prywatnych szkół wprowadza chiński jako język obowiązkowy, ponieważ władze w Pekinie obiecały opłacać nauczycieli.

15 czerwca 2020

W dniu 67. urodzin przewodniczącego Xi Jinpinga chińscy żołnierze, uzbrojeni w nabijane gwoździami pałki, atakują indyjski obóz przy „spornej” granicy  w dolinie rzeki Galwan, w Ladakhu. Światowe media informują najpierw o śmierci trzech indyjskich żołnierzy, ale kilka godzin później Delhi wydaje komunikat, mówiący o 20 zabitych. Wedle nieoficjalnych doniesień „zginęło albo odniosło ciężkie rany” także 43 chińskich wojskowych. To pierwsze ofiary śmiertelne przygranicznych starć od „incydentu” na przełęczy Tulung-la w 1975 roku.

17 czerwca 2020

Pośredni Sąd Ludowy w Gologu (chiń. Guoluo), w prowincji Qinghai odrzuca apelację Anji Sengdry – działacza społecznego, który naraził się lokalnym aparatczykom walką z nadużyciami i został skazany na siedem lat więzienia za „wzywanie do zakłócania porządku publicznego, wszczynanie burd i wywoływanie problemów”.

20 czerwca 2020

W pięć dni po krwawym starciu w Ladakhu chińskie media informują o istnieniu „ochotniczej milicji” zawodników mieszanych sztuk walki, którzy mają „strzec granicy Tybetu”.

21 czerwca 2020

Media informują, że po chińskim ataku na indyjski posterunek w Ladakhu, władze w Delhi zmieniają zasady, które obowiązywały w pasie granicznym, zezwalając żołnierzom na używanie tam broni palnej.

26 czerwca 2020

Pięćdziesięciu ekspertów ONZ, zajmujących się ochroną praw człowieka, wystosowuje bezprecedensowy apel, wzywając społeczność międzynarodową do podjęcia „wspólnych i zdecydowanych kroków” w celu zapewnienia poszanowania przez Chiny „podstawowych swobód” obywateli oraz „zobowiązań traktatowych”.

29 czerwca 2020

Sąd ludowy w Sangczu (chiń. Xiahe), w prowincji Gansu skazuje na kary od ośmiu do trzynastu lat pozbawienia wolności oraz wysokie grzywny dziesięciu Tybetańczyków – w wieku od 50 do 70 lat – którzy protestowali przeciwko budowie rzeźni w swojej wiosce, a potem domagali się odszkodowań za skonfiskowaną ziemię.

Rząd w Delhi zakazuje używania 59 chińskich aplikacji – miedzy innymi Tik Tok i WeChat – które mają stanowić „zagrożenie dla suwerenności, integralności i bezpieczeństwa Indii”.

Chińskie media informują, że „zeszłoroczny nabór” zaowocował przyjęciem do partii 16 tysięcy Tybetańczyków (i zwiększeniem liczby tybetańskich członków KPCh do 398 tysięcy).

30 czerwca 2020

Stały Komitet Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych w Pekinie przyjmuje ustawę, praktycznie zakazującą działalności opozycyjnej w Hongkongu. Niemal z dnia na dzień na podstawie nowych przepisów zostają aresztowani pierwsi demonstranci.

lipiec 2020

Władze chińskie ogłaszają program budowania w Tybecie „wiejskich komisariatów”, które – według oficjalnych komunikatów – wzorowane są na „modelu Fengqiao”: miasta w prowincji Zhejiang, gdzie „rewolucyjne masy” w latach sześćdziesiątych zaczęły „rozwiązywać problem sprzeczności we własnym zakresie”, powierzając wykrywanie i reedukowanie „wrogów klasowych” sąsiadom.

6 lipca 2020

Wang Yang – przewodniczący Ogólnochińskiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej (OLPKK) i numer cztery w strukturach Komunistycznej Partii Chin – składa doroczną wizytę w Lhasie (tym razem w dniu 85. urodzin Dalajlamy i zamykania w związku z tym wszystkim klasztorów), tradycyjnie wzywając do „strzeżenia jedności Chin” i „zdecydowanego zwalczania separatyzmu”.

7 lipca 2020

Zgodnie z ustawą z grudnia 2018 roku amerykański Departament Stanu ogłasza, że USA nie będą wpuszczać chińskich dyplomatów, którzy zostali uznani za winnych „ograniczania dostępu” do Tybetu amerykańskim dziennikarzom, dyplomatom i turystom. Sekretarz Mike Pompeo nie podaje do wiadomości publicznej listy ukaranych aparatczyków.

9 lipca 2020

Dwa dni po ukaraniu chińskich aparatczyków, których uznano winnymi „ograniczania dostępu do Tybetu”, Departament Stanu ogłasza podobne sankcje wobec „prześladowców Ujgurów”. Tym razem Mike Pompeo podaje trzy nazwiska, wymieniając Chena Quanguo, sekretarza partii w Urumczi (a wcześniej w Lhasie); Zhu Hailuna, sekretarza tamtejszego komitet spraw politycznych i prawnych; oraz Wang Mingshana, sekretarz komitetu bezpieczeństwa publicznego – winnych miedzy innymi internowania w obozach „reedukacyjnych” ponad miliona Ujgurów oraz kampanii przymusowych sterylizacji kobiet. Chen Quanguo – któremu Pompeo wypomina również represje wobec Tybetańczyków – jest pierwszym objętym amerykańskimi sankcjami członkiem dwudziestopięcioosobowego Biura Politycznego Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin.

14 lipca 2020

Prezydent Donald Trump podpisuje rozporządzenie wykonawcze, odbierające Hongkongowi specjalny status w relacjach ze Stanami Zjednoczonymi, oraz ustawę, przewidującą karanie osób i instytucji, które odpowiadają za „podkopywanie” hongkońskiej autonomii.

15 lipca 2020

Tybetańskie źródła informują, że na początku miesiąca sąd ludowy w Rebgongu (chiń. Tongren), w prowincji Qinghai skazał na siedem lat więzienia Khadro Cetena (autor) i na trzy lata Cego (wykonawca) za nagranie i upublicznienie w mediach społecznościowych „pieśni sławiącej Dalajlamę” (co uznano za „separatystyczne podżeganie”).

16 lipca 2020

„Żaden rząd nie powinien mieszać się do wybierania przywódców religijnych”, mówi Josep Borrell, wysoki przedstawiciel Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, podkreślając, że Unia od lat wzywa Chiny do „uszanowania” stanowiska Dalajlamy w sprawie jego następcy.

17 lipca 2020

Japońskie władze publikują listę 87 firm, które – z rządową pomocą – przenoszą produkcję z Chin do kraju lub innych państwa azjatyckich.

19 lipca 2020

Światowe media ujawniają, że część produkowanych w Chinach maseczek ochronnych szyją „reedukowani” ujgurscy więźniowie.

21 lipca 2020

W ramach kampanii „przywracania chińskiego charakteru” buddyjskim świątyniom w Chinach właściwych, władze każą wyburzyć – pochodzący z czasów dynastii Tang (618–907) – kompleks Fuyun w prowincji Shanxi.

22 lipca 2020

Departament Stanu daje Chinom dwa dni na zamknięcie konsulatu w Houston, gdyż wymaga tego „ochrona amerykańskiej własności intelektualnej”.

Władze lokalne podały, że w pierwszej połowie roku Tybetański Region Autonomiczny odwiedziło osiem milionów turystów.

23 lipca 2020

„Waszyngton musi zerwać z dotychczasową polityką ufania Chinom i stanąć na czele globalnego sojuszu demokracji, by dać odpór coraz bardziej agresywnym działaniom Pekinu – mówi sekretarz stanu Mike Pompeo. – Jeśli wolny świat nie zmieni komunistycznych Chiny, komunistyczne Chiny zmienią nas”.

Koalicja organizacji praw człowieka publikuje raport, w którym stwierdza, że największe domy mody i firmy odzieżowe korzystają z bawełny produkowanej w obozach pracy Xinjiangu.

24 lipca 2020

Pekin ogłasza, że w ramach retorsji każe USA zamknąć konsulat w Chengdu, w Sichuanie (jedyne okno na Tybet).

26 lipca 2020

Indie zakazują używania kolejnych 47 chińskich aplikacji, które uznają za „klony” zablokowanych wcześniej 59 „programów szpiegujących”.

27 lipca 2020

Amerykański personel opuszcza konsulat w Chengdu, funkcjonariusze służby bezpieczeństwa usuwają z ulic demonstrantów „wznoszących antyamerykańskie okrzyki”.

30 lipca 2020

Chińskie media informują o wszczęciu dochodzenia w sprawie Wang Yuntinga, sekretarza partii w Komisji Zdrowia Tybetańskiego Regionu Autonomicznego, podejrzewanego o „poważne naruszenie dyscypliny i prawa” (co z reguły oznacza korupcję).

1 sierpnia 2020

Eksperci ONZ do spraw wymuszonych zaginięć, arbitralnych uwięzień, praw kulturalnych, spraw mniejszości oraz wolności religii i wyznania upubliczniają wystosowany w czerwcu apel, w którym domagają się „szczegółowych informacji” o losie uprowadzonego w 1995 roku Genduna Czokji Nimy i wyrażają obawy, że Pekin może mieszać się w proces wyboru następcy Dalajlamy.

5 sierpnia 2020

Przed nadchodzącymi wyborami sikjonga (prezydenta Centralnej Administracji w Indiach) Dharamsala zmienia ordynację, zakazując między innym prowadzenia negatywnej kampanii, wykorzystywania do agitacji zdjęć Dalajlamy, flagi i mapy Tybetu, wskazywania i popierania kandydatów organizacjom religijnym i społecznym, oraz wymuszania i kupowania głosów.

7 sierpnia 2020

Amerykański PEN alarmuje, że Hollywood – które kiedyś pomagało piętnować naruszanie praw człowieka w Chinach i Tybecie – dziś skupia się na cenzurowaniu filmów, żeby przypodobać się władzom w Pekinie.

9 sierpnia 2020

Władze prowincji Qinghai potwierdzają zatrzymanie Ma Shaoweia, chińskiego „potentata węglowego” oskarżonego przez media o kierowanie „olbrzymią nielegalną kopalnią odkrywkową” na terenie „priorytetowego” rezerwatu przyrody w górach Amdo Dola Riło (chiń. Qilian), w tybetańskiej prefekturze Conub (chiń. Haixi). Nielegalne wyrobisko – na które Tybetańczycy skarżyli się od ponad dekady, bo „zatruwało wodę i pastwiska” – ma „5 kilometrów długości, kilometr szerokości i 500 metrów głębokości”, hałdy żużlu sięgają 50 metrów.

10 sierpnia 2020

Jimmy Lai – prodemokratyczny hongkoński potentat medialny z brytyjskim paszportem – zostaje zatrzymany na podstawie nowych przepisów o „bezpieczeństwie narodowym”.

11 sierpnia 2020

„Tajemnicza śmierć” dziennikarza Balarama Baniyi, który – jak przypominają lokalne stowarzyszenia dziennikarskie, domagając się niezależnego śledztwa – ujawnił „przyłączenie” nepalskiej wioski do Chin przez żołnierzy Armii Ludowo-Wyzwoleńczej i był nieprzejednanym krytykiem rosnących wpływów Pekinu.

15 sierpnia 2020

Dolkar – skazana na 15 miesięcy pozbawienia wolności za informowanie o symbolicznym proteście i zatrzymaniu siostrzeńca w Serszulu (chiń. Shiqu), w prowincji Sichuan – zostaje zwolniona z więzienia (i natychmiast przewieziona do szpitala) „schorowana, z ropiejącymi ranami na rękach i nogach”.

19 sierpnia 2020

W dniu rozpoczęcia święta Szoton, które tradycyjnie ściąga do lhaskich sanktuariów tysiące wiernych, władze – przywołując „zagrożenie COVID-19” – z dnia na dzień ograniczają liczbę Tybetańczyków wpuszczanych do świątyń, które bez żadnych przeszkód odwiedzają tłumy chińskich turystów, oraz odwołują występy tybetańskich trup operowych, zastępując je wystawą propagandowych fotografii.

21 sierpnia 2020

Zatrzymanie sześćdziesięciotrzyletniego sołtysa Bu Dokjaba i jego siostrzeńca Gjalcena, mobilizujących ziomków do protestowania przeciwko „wywłaszczeniom” w okręgu Czumarleb (chiń. Qumalai), w prowincji Qinghai.

24 sierpnia 2020

Media ujawniają, że współpracująca z wieloma zachodnimi gazetami anglojęzyczna aplikacja informacyjna TikToka systematycznie „usuwała wzmianki o Dalajlamie, Tybecie i wolności słowa”.

26 sierpnia 2020

„Jakby prosić, żeby bandyta orzekł, czy ofiara jest rzeczywiście ofiarą”: burza wokół ujawnionych przez lokalne media planów „odnowienia” umowy – podpisanej przez rząd Szwajcarii w 2015 roku i nigdy nieopublikowanej – która pozwala „zapraszać” przedstawicieli Pekinu w celu ustalenia tożsamości i zweryfikowania historii osób, proszących o azyl jako prześladowani w ChRL.

27 sierpnia 2020

Trzysta tysięcy uczniów w Mongolii Wewnętrznej bojkotuje rozpoczęcie roku szkolnego w odpowiedzi na plan „reformy edukacyjnej”, polegającej – podobnie jak wcześniej w Tybecie i ujgurskim Xinjiangu – na zastępowaniu chińskim języka „mniejszości”. Rodzice piszą petycje i demonstrują na ulicach, władze blokują media społecznościowe, straszą karami i wyprowadzają na ulice oddziały paramilitarnej policji. Co najmniej cztery osoby na znak protestu odbierają sobie życie.

28–29 sierpnia 2020

Po dorocznych gospodarskich wizytach przewodniczącego frontu jedności i chińskiego Panczena oraz niespodziewanej inspekcji w Lhasie ministra spraw zagranicznych (co zapewne wiąże się z kryzysem w relacjach z Indiami i USA) przewodniczący Xi Jinping zwołuje w Pekinie „dwudniowe spotkanie robocze na najwyższym szczeblu” – formalnie nazwane „siódmym centralnym roboczym sympozjum” (wcześniej „forum”) – wzywając do zmienienia regionu w „twierdzę nie do zdobycia”, „zdwojenia wysiłków w budowaniu zjednoczonego, dostatniego, cywilizowanego, harmonijnego i pięknego nowego, nowoczesnego, socjalistycznego Tybetu”, „strzeżenia stabilności i narodowej jedności, edukowania mas i zwalczania separatyzmu”, „intensywnej pracy w szkołach, aby zasiewać nasiona miłości do Chin w sercu każdego dziecka” oraz „sinizacji buddyzmu tybetańskiego i dostosowania go do wymogów socjalizmu”.

29–30 sierpnia 2020

Indyjska armia informuje o starciach i „pokrzyżowaniu chińskiej próby zmiany status quo” na granicy w Ladakhu. Operację przeprowadzają tybetańscy komandosi z „Formacji 22”. Ginie dowódca kompanii, pięćdziesięciojednoletni Nima Tenzin. Inny żołnierz odnosi rany.

wrzesień 2020

Nie zważając na protesty rodziców, władze lokalne kierują dzieci do chińskich szkół z internatem i likwidują klasy z wykładowym językiem tybetańskim w Rebgongu (chiń. Tongren) i Themczenie (chiń. Tianjun), w prowincji Qinghai.

„Konstytucyjny kryzys” w Dharamsali: odpowiednik „sądu najwyższego” diaspory odbiera czynne prawo wyborcze (do marca, co obejmuje pierwszą turę wyborów prezydenckich) jedenastu deputowanym ze Stałego Komitetu (w tym „marszałkowi”) parlamentu za przełożenie do przyszłego roku sesji z powodu pandemii (gdyż konstytucja wymaga, żeby Izba obradowała co sześć miesięcy). Ukarani kwestionują decyzję jako bezprawną, ale uznaje ją – i wydaje stosowne polecenie delegaturom – centralna komisja wyborcza.

2 września 2020

Po kolejnym incydencie granicznym Indie zakazują używania 118 chińskich aplikacji.

„Polityczne uosobienie bezpieczeństwa państwa nazywa się Komunistyczna Partia Chin. Waszą flagą może być tylko flaga KPCh, kierunkiem – kierunek KPCh, wolą – wola KPCh. Waszym najważniejszym obowiązkiem jest słuchać we wszystkim KPCh i podążać wszędzie za jej przewodem”, mówi Zhao Kezhi, minister bezpieczeństwa publicznego, podczas „inspekcji” spowodowanej „protestami językowymi” w Mongolii Wewnętrznej.

3 września 2020

Departament Stanu USA – w imię „wzajemności” – nakłada kolejne restrykcje na chińskich dyplomatów, zobowiązując ich między innymi do uzyskiwania zezwoleń na organizowanie publicznych spotkań czy odwiedzanie uczelni.

8 września 2020

Indie i Chiny oskarżają się nawzajem o oddanie strzałów – w powietrze – w demarkacyjnej strefie „linii rzeczywistej kontroli” w Ladakhu, gdzie na mocy dwustronnych uzgodnień żołnierze od lat wnosili broni ani materiałów wybuchowych.

12 września 2020

Spikerka Izby Reprezentantów Nancy Pelosi prosi Dalajlamę o przesłanie dla „wirtualnego szczytu” przywódców parlamentów państw G7, poświęconego zmianom klimatycznym.

Amerykańska fundacja Dui Hua, powołując się na chińskie „źródła rządowe”, publikuje nazwiska dziewięciu Tybetańczyków skazanych w tym roku za „separatystyczne podżeganie” w prefekturze Kardze (chiń. Ganzi) prowincji Sichuan.

14–15 września 2020

Wang Yang, przewodniczący Ogólnochińskiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej, składa roboczą wizytę w tybetańskich prefekturach prowincji Qinghai, wzywając do realizacji postanowień „siódmego forum”.

14 września 2020

Lhamo – popularna vlogerka z Ngaby (chiń. Aba) w Sichuanie – zostaje oblana benzyną i podpalona przez byłego męża podczas internetowej transmisji. Brutalne zabójstwo wywołuje szok i staje się katalizatorem dyskusji o przemocy domowej w społeczeństwie tybetańskim.

Indyjskie służby aresztują Rajeeva Sharmę, znanego dziennikarza – często piszącego wrogie teksty o Dalajlamie i tybetańskiej diasporze – po zarzutem szpiegostwa na rzecz Chin.

Prowincja Anhui ogłasza likwidację „punktów za pochodzenie” etniczne na egzaminach wstępnych do szkół wyższych. „Eksperci i obywatele chwalą decyzję jako krok w kierunku zwiększenia równości edukacyjnej i narodowej jedności”.

17 września 2020

Niezależne źródła informują o ponad czterech tysiącach zatrzymanych i dziewięciu ofiarach śmiertelnych pacyfikacji protestów przeciwko usuwaniu języka mongolskiego ze szkół w Mongolii Wewnętrznej.

19 września 2020

Władze chińskie ogłaszają „ćwiczenia przeciwlotnicze” w Lhasie.

19–21 września 2020

„Musimy w pełni zrozumieć zaciętość i złożoność walki z separatyzmem oraz przezwyciężyć ślepy optymizm i bezwład” – instruuje Zhao Kezhi, minister bezpieczeństwa publicznego, nakazując studiowanie i wdrażanie „decyzji i ducha siódmego forum” podczas roboczej wizyty w tybetańskich regionach prowincji Gansu.

20 września 2020

Nepalskie media publikują zdjęcia dziewięciu budynków, które „chińscy żołnierze zbudowali nielegalnie w dystrykcie Humla i nie dopuszczają w ich pobliże lokalnej ludności”.

21 września 2020

Amerykańskie służby aresztują Baimadajię Angwanga – nowojorskiego policjanta pochodzenia tybetańskiego – któremu zarzuca się, że przez sześć lat był „chińskim agentem”, szpiegującym rodaków i pomagającym konsulatowi ChRL w nawiązywaniu kontaktów w policji.

22 września 2020

Media podają, że od stycznia do sierpnia 2020 roku władze Tybetańskiego Regionu Autonomicznego poddały ponad pół miliona „bezrolnych robotników wiejskich” programowi „paramilitarnych szkoleń zawodowych”, których celem jest między innymi „reforma przestarzałego myślenia”, „zwiększenie mobilności” i „osłabienie negatywnych wpływów religii”. Szkoleni (często pod kątem potrzeb konkretnych chińskich przedsiębiorstw) są nakłaniani do przekazywania państwu ziemi i zwierząt oraz podejmowania płatnej pracy, co czyni ich – zgodnie z flagowym projektem przewodniczącego Xi Jinpinga – „wyzwolonymi z ubóstwa”. Sześćdziesiąt tysięcy osób objęto programem „eksportu siły roboczej” i skierowano do pracy w innych prefekturach lub prowincjach.

24 września 2020

„Być może słyszał Pan i ma świadomość, że konstytucja pańskiego kraju gwarantuje wszystkim nacjom »prawo do używania i rozwijania własnego języka w mowie i piśmie«, które w tej chwili jawnie odbiera się mongolskim dzieciom w Mongolii Wewnętrznej”, pisze Cachiagijn Elbegdordż, były prezydent Mongolii, apelując do przewodniczącego Xi Jinpinga o powstrzymanie „horroru likwidowania Mongołów jako odrębnej grupy etnicznej”.

25 września 2020

Podczas wiecu poświęconego „studiowaniu decyzji siódmego forum” przewodniczący komitetu klasztoru Taszilhunpo zobowiązuje duchowych do „kroczenia drogą sinizacji religii naszego kraju i kierowania się przepisami w kwestiach wiary”.

Wang Jinhe, wiceszef wydziału transportu TRA, zostaje wydalony z partii – i „przekazany prokuraturze” – za „poważne naruszenie dyscypliny w sferze polityki, organizacji, pracy i życia”.

Duński fundusz emerytalny informuje o wycofaniu inwestycji (54 mln dolarów) z Chin z powodu naruszeń praw człowieka.

4 października 2020

„Hodowla przemysłowa jest bardzo szkodliwa dla środowiska naturalnego. Warto propagować wegetarianizm”, mówi Dalajlama w Światowym Dniu Zwierząt, nazywając je „ozdobą świata”.

6 października 2020

W Trzecim Komitecie Zgromadzenia Ogólnego ONZ 39 państw – w tym Polska – potępia Chiny za naruszanie praw człowieka, szczególny nacisk kładąc na sytuację w Xinjiangu, Hongkongu i Tybecie.

7 października 2020

Władze chińskie informują o przesiedleniu „1744 osób z 338 gospodarstw w 14 osadach” okręgu Pasze (chiń. Basu) do „nowych domów” w prefekturze Czamdo (chiń. Changdu).

9 października 2020

Wu Yingjie, przewodniczący partii w TRA, składa wizytę w Czamdo (chiń. Changdu) z okazji siedemdziesiątej rocznicy „wyzwolenia” miasta przez chińskich żołnierzy i w okolicznościowym przemówieniu wzywa do „wyplenienia wpływu Dalaja na buddyzm tybetański”, aby „masy wiernych odróżniały religijność od codziennego życia, separatystycznego sabotażu, Czternastego Dalaja i obecnego szczęśliwego życia”.

10 października 2020

„Jako osoba niewzruszenie wierząca w jedność ludzkości, mam nadzieję, że wyróżnienie Światowego Programu Żywnościowego Organizacji Narodów Zjednoczonych Pokojową Nagrodą Nobla będzie inspiracją do podejmowania kolejnych działań, dzięki którym nikt już nigdy nie umrze z głodu”, gratuluje Dalajlama.

13 października 2020

Misja złożona z nepalskich polityków i urzędników potwierdza, że chińscy żołnierze przesunęli słupy graniczne o półtora kilometra, „zagarniając część dystryktu Humla”.

14 października 2020

Po przerwie, która trwała niemal całą kadencję, amerykańska administracja obsadza stanowisko specjalnego koordynatora ds. tybetańskich, którym zostaje – jak dotąd najniższy rangą – asystent sekretarza w Biurze Demokracji, Praw Człowieka i Pracy, Robert Destro.

15 października 2020

Qi Zhala (tyb. Cze Dahla), szef rządu ludowego TRA, zapewnia dziennikarzy, że nikt nie jest zmuszany do udziału w paramilitarnych szkoleniach zawodowych i „każdy uczy się tego, co chce, na przykład spawania”. Według gubernatora „Tybetańczycy przesadzają z konsumpcją religijną. Dopóki się bogacą, robią, co do nich należy, słuchają partii i są jej posłuszni, czeka ich piękna przyszłość”.

16 października 2020

Robert Destro, nowy amerykański koordynator ds. tybetańskich, przyjmuje w Departamencie Stanu – po raz pierwszy oficjalnie – Lobsanga Senge, prezydenta Centralnej Administracji Tybetańskiej w Indiach.

19 października 2020

Delhi ogłasza, że każda chińska inwestycja będzie wymagała zgody rządu Indii.

Chińscy archeolodzy publikują wyniki badań DNA, z których wynika, że ponad 5000 lat temu na Wyżynie Tybetańskiej żyły woły i nosorożce.

28 października 2020

Szwajcarskie media ujawniają ekspertyzy tybetologów, z których wynika, że rządowy „test językowy” – stanowiący kluczowy element procedury „sprawdzania” ubiegających się o status uchodźcy – zawiera „rażące błędy” i „ewidentne dowody prochińskiej manipulacji”.

29 października 2020

Niezależne źródła informują, że trzydziestosześcioletnia Lhamo, matka trojga dzieci, została zatrzymana w czerwcu za (najzupełniej legalne) wysłanie pieniędzy krewnym w Indiach i zmarła w sierpniu zaraz po przewiezieniu z aresztu – posiniaczona, niemogąca mówić – do szpitala w Driru (chiń. Biru). Za kratami wciąż przebywa jej kuzyn Tharpa, którego uwięziono kilka dni przed nią.

listopad 2020

Władze chińskie – w imię „walki ze smogiem” – ogłaszają kampanię „odpowiedzialnego odprawiania praktyk religijnych”, zamykając na kłódkę wielkie kadzielnice przed lhaskim Dżokhangiem i zakazując wiernym rytualnego ofiarowania wonnego dymu przed najbardziej czczonym sanktuarium Tybetu.

30 października 2020

Tybetańskie źródła informują, że Lhundrub Drakpa z Driru (chiń. Biru) został w czerwcu skazany na sześć lat więzienia za nagranie piosenki, w której krytykował władze chińskie. W trakcie ponadrocznego „śledztwa” nie pozwolono mu na kontakt z adwokatem.

2 listopada 2020

Chiny ogłaszają rozpoczęcie budowy linii kolejowej, która połączy prowincję Sichuan z Lhasą.

11 listopada 2020

Stały Komitet Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych przyjmuje rezolucję, pozwalającą na usuwanie hongkońskich deputowanych, którzy opowiadali się za niepodległością miasta lub kwestionowali władzę Pekinu, a lokalna administracja natychmiast „dyskwalifikuje” czterech posłów opozycji. Reszta rezygnuje na znak protestu.

13 listopada 2020

Cering Co – tybetańska działaczka z Silingu (chiń. Xining) w prowincji Qinghai – zostaje skazana na 10 dnia aresztu i grzywnę za „zakłócanie porządku” postami o rządach prawa i demokracji.

15 listopada 2020

Piętnaście państw Azji i Oceanii podpisuje umowę o utworzeniu Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP), największej strefy wspólnego handlu, obejmującej 29 procent światowego PKB i skupiającej trzecią część ludzkości.

16 listopada 2020

Centralna Komisja Wyborcza diaspory ogłasza dodatkowy termin rejestracji dla chcących oddać głos w przyszłorocznej elekcji z powodu spadku liczby zarejestrowanych o ponad osiem procent.

18 listopada 2020

Dziennikarze ujawniają wewnętrzne partyjne instrukcje, zabraniające mediom nagłaśniania noworocznych życzeń „chińskiego Panczena” i nakazujące „kontrolowanie temperatury” internetowych komentarzy, by „nie podsycać zainteresowania buddyzmem tybetańskim”.

21 listopada 2020

Pierwsza, historyczna wizyta demokratycznie wybranego szefa tybetańskiego rządu na wychodźstwie w Białym Domu.

22 listopada 2020

Indyjskie media donoszą o pojawieniu się „chińskiej wioski” na bhutańskim płaskowyżu Doklam. Timphu oficjalnie zaprzecza utracie terytorium, a Pekin twierdzi, że osada – „27 domów, plac, komitet partii, przychodnia, komisariat, przedszkole, sklep oraz asfaltowe drogi, szybka sieć informacyjna i plastikowe lądowisko” – znajduje się na terenie tybetańskiego Yadongu (tyb. Dromo).

24 listopada 2020

Przewodniczący Xi Jinping nagradza 1689 „wzorowych” i 806 „zasłużonych” funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa. Wśród „awangardy budowniczych materialnej, politycznej i duchowej cywilizacji socjalizmu” jest 30 Tybetańczyków.

Tenzin Czogjal zostaje nominowany – razem z Laurie Anderson i Jesse Paris Smith – do Grammy (najlepsza płyta New Age) za album „Songs from the Bardo”.

26 listopada 2020

Oenzetowski Komitet ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej upublicznia przekazane Pekinowi stanowisko, w którym wyraża zaniepokojenie z powodu zastępowania języka tybetańskiego chińskim w szkołach Tybetu oraz prześladowania rzeczników praw językowych.

27 listopada 2020

Niezależne źródła informują, że 1 sierpnia 2019 roku zatrzymano w Ngabie (chiń. Aba), w Sichuanie dwudziestodziewięcioletniego mnicha bonu Rinczena Cultrima i osiem miesięcy później powiadomiono krewnych, że zarzuca się mu „separatyzm”. Bliscy do tej pory nie zdołali ustalić, gdzie jest przetrzymywany.

28 listopada 2020

„Nie bójcie się trudności. Nie bójcie się śmierci. Hartujcie się, pogłębiajcie poczucie odpowiedzialności i misji, przyspieszajcie modernizację i podnoście poziom wyszkolenia”, mówi przewodniczący Xi Jinping na forum Centralnej Komisji Wojskowej.

1 grudnia 2020

Prestiżową nagrodę Złotego Koguta dla najlepszego filmu chińskiego zdobywają „Moje Himalaje”, wyprodukowana przez Departament Propagandy Komitetu Partii Tybetańskiego Regionu Autonomicznego „wzruszająca historia patriotycznego tybetańskiego pasterza, który strzeże granic macierzy”.

Międzynarodowy zespół uczonych informuje o odnalezieniu śladów trzech zauropodów ze środkowej jury w piaskowcu, w Czamdo.

2 grudnia 2020

Troje liderów zeszłorocznych protestów w Hongkongu zostaje skazanych – za udział w nielegalnych zgromadzeniach – na kary od siedmiu do trzynastu miesięcy pozbawienia wolności.

Policja zatrzymuje Genduna Lhundruba – mnicha i popularnego pisarza z klasztoru Rongło w Rebgongu (chiń. Tongren), w prowincji Qinghai.

4 grudnia 2020

Amerykański Departament Stanu nakłada „restrykcje wizowe” na aparatczyków Frontu Jedności, którzy za granicą „przekonywali lub zmuszali” lokalnych liderów, chińską diasporę, środowiska akademickie i organizacje obywatelskie do „nagłaśniania i wspierania autorytarnego przekazu oraz polityki Komunistycznej Partii Chin”.

7 grudnia 2020

Amerykański Departament Stanu nakłada restrykcje wizowe na 14 wiceprzewodniczących Stałego Komitetu Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych i ich najbliższych krewnych – w tym Padmę Cholinga (tyb. Pema Thinle), byłego szefa rządu Tybetańskiego Regionu Autonomicznego – za przyjęcie ustawy „przekreślającej autonomię Hongkongu”.

9 grudnia 2020

Po dekadzie przepychanek i dysput oraz siedmiu rundach oficjalnych rozmów w ciągu ostatnich trzech miesięcy Chiny i Nepal wspólnie ogłaszają nową wysokość Czomolungmy, „Bogini Matki Świata” (nep. Sagarmatha, chiń. Quomolangma, ang. Mount Everest): 8848,86 m n.p.m. Oba kraje nie mogły pogodzić się z indyjskością pomiaru z 1954 roku – 8848 m – mówiąc to o „kwestii dumy narodowej” (rząd w Katmandu), to o „wiecznym symbolu chińsko-nepalskiej  przyjaźni” (przewodniczący Xi Jinping).

11 grudnia 2020

Armia Ludowo-Wyzwoleńcza informuje o wyposażeniu „oddziałów broniących granicy” w tybetańskim Ngari (chiń. Ali) w „egzoszkielety”, które „ułatwiają wykonywanie zadań bojowych w ekstremalnie trudnych warunkach”.

14 grudnia 2020

Lhundrub Dordże, zatrzymany w lipcu trzydziestoletni koczownik, zostaje skazany na rok więzienia i dodatkowo pozbawiony na rok „praw politycznych” za opublikowanie trzech postów, które zdaniem Pośredniego Sądu Ludowego prefektury Golog (chiń. Guoluo) w prowincji Qinghai „podżegały do separatyzmu”.

15 grudnia 2020

W Indiach opublikowane zostają odtajnione dokumenty, z których wynika, że premier Indira Gandhi uznawała, iż Chiny okupują Tybet wbrew prawu, a minister George Fernandes w 1979 roku apelował do premiera ZSRR o uznanie Tybetu za niepodległe państwo.

16 grudnia 2020

Kongresmen Scott Perry apeluje do prezydenta Trumpa o uznanie Tybetu za niepodległe państwo okupowane przez Chińską Republikę Ludową.

18 grudnia 2020

Indyjskie media informują, że policja prowadzi dochodzenie w sprawie trzydziestu Tybetańczyków, podejrzewanych o przyjmowanie pieniędzy od aresztowanego w sierpniu 2019 roku „chińskiego szpiega” Luo Sanga (vel Charlie Peng), któremu zarzuca się m.in. pranie miliardów rupii w firmach-wydmuszkach, zbieranie „poufnych informacji” o Dalajlamie i finansowanie „rozruchów” w Delhi.

21 grudnia 2020

Po niemal rocznej zwłoce amerykański Senat jednogłośnie przyjmuje zmienioną Ustawę o polityce wobec – i „wspieraniu” – Tybetu, która tradycyjnie zatwierdza fundusze pomocowe,  wprowadza kwestie ochrony środowiska naturalnego i zasobów wodnych oraz stanowi, że kwestia sukcesji Dalajlamy i innych przywódców buddyjskich ma charakter czysto religijny, przewidując sankcje wobec chińskich aparatczyków, próbujących mieszać się do tego procesu.

24 grudnia 2020

Władze TRA publikują rozporządzenie „w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu sieci informacyjnych do dzielenia państwa i podkopywania narodowej jedności”, zakazując między innymi „zniekształcania historii” i „wykorzystywania treści religijnych” do „atakowania partii i polityki państwa oraz zniesławiania systemu socjalistycznego” czy też „pomagania w odwiedzaniu zagranicznych stron internetowych”, propagujących szkodliwe treści.

27 stycznia 2020

Nepalska policja zatrzymuje i wkrótce zwalnia pięciu Tybetańczyków, którzy „dyskretnie” – żeby nie prowokować władz w Katmandu – organizują lokalne wybory przywódców diaspory.

28 grudnia 2020

Prezydent Donald Trump podpisuje znowelizowaną Ustawę o polityce wobec Tybetu (i „wspieraniu” Tybetańczyków), która znacząco zwiększa fundusze pomocowe, wprowadza kwestie ochrony środowiska naturalnego i zasobów wodnych Tybetu oraz sukcesji Dalajlamy i innych hierarchów buddyjskich, przewidując sankcje wobec chińskich aparatczyków, mieszających się do tego procesu.

29 grudnia 2020

Pekin „stanowczo potępia” prezydenta Trumpa za podpisanie „ustawy tybetańskiej” (i tajwańskiej), żądając „niewprowadzania ich w życie”.

29 grudnia 2020

„Nawet w czasach dynastii Han (202 p.n.e.–9 n.e.) krytykowanie władzy nie było przestępstwem”, mówi sędziemu Zhang Zhan – niezależna dziennikarka od pół roku maltretowana w areszcie za opisywanie sytuacji w Wuhanie, który odcięto od świata, gdy władze chińskie przestały ukrywać wybuch epidemii COVID-19 – skazana na cztery lata więzienia za „wszczynanie kłótni i prowokowanie niepokojów”.

Edukacja przez ukazywanie naruszeń praw człowieka w innych krajach